Fonti › P047
Ordinamento della confraternita dei Maestri della Spada di San Marco, con aggiunte e registrazioni dei capitani (Francoforte sul Meno, 1491–1566)
Frankfürter Fechter Ordnung
Regolamento della confraternita dei maestri della spada di Francoforte: messe, ammissione di un maestro mediante assalti pubblici e un esame segreto, ripartizione delle quote, elezione del capitano.
- Tipo
- statuti e regolamenti
- Data
- 1491
- Luogo
- Francoforte sul Meno
- Confraternita
- Marxbrüder (Maestri della Spada)
- Verifica
- originale verificato
- Pertinenza
- 5/5
Traduzione integrale con il testo originale ↓
Immagine della fonte


Regole contenute in questa fonte
- Colpi validi e sangueAmmissione di nuovi maestri, Ordinamento del 1534: esibizione pubblica
- Armi ed equipaggiamentoAmmissione di nuovi maestri – arma, Ordinamento del 1534: primo articolo dell'esame, Regolamento del 1534: secondo articolo della prova – pugnale
- Esame e gradiAmmissione di nuovi maestri, Ammissione di nuovi maestri – esame segreto, Diritti d'investitura, Altra arma, Prova in duello, Conferimenti del grado durante il capitanato di Braun, Investiture sotto il capitano Veltten, Conferimenti della maestria sotto il capitano Veltten – senza il capitano, Regolamento del 1534: esame del nuovo maestro, Regolamento del 1534: secondo articolo dell'esame, Ordinamento del 1534: esibizione pubblica – campo di combattimento, Giuramenti – inginocchiamento, Investitura, segreto e ripartizione del denaro – investitura, Conferimento della maestria, segreto e ripartizione del denaro – segreto, Investitura, segreto e ripartizione del denaro – tassa per l'affrancamento, Conferimenti del titolo di maestro da parte del capitano Kaub, Deliberazione dei sei maestri – tassa d'ammissione, Deliberazione dei sei maestri – conferimento del titolo magistrale
- Vigilanza e arbitraggioElezione del capitano, Conferimenti di grado sotto il capitano Veltten – elezione, Elezione del capitano nel 1544 e procedura elettorale, Investiture sotto il capitano Kaub – il capitano malato
- Ammende e condottaMesse presso i domenicani – ammissione del maestro, Ordinamento del 1534: introduzione, Giuramenti – secondo articolo, Giuramenti – terzo articolo
- Compensi e dirittiRetta d'insegnamento, Retta scolastica – quota destinata alla cassa, Quota del nuovo maestro, Ordinamento del 1534: maestro senza esame, Regolamento del 1534: denaro versato dai maestri, Investitura, segreto e ripartizione del denaro – la quota scolastica del nuovo maestro, Investitura, segreto e spartizione del denaro – spartizione, Investitura, segreto e spartizione del denaro – schermire con il nuovo maestro, Deliberazione dei sei maestri – allievi
Persone presenti in questa fonte (112)
- Andreas Benawitz
- Anton Rast
- Anton Zedersitzer
- Balthasar Holzschuher
- Baptist Fasnacht
- Blasius Stettner
- Blasius Valentin
- Christian von Dallenburg
- Christoph Böhm
- Christoph von Heiz
- Dietrich Arnold
- Enderis Kletich
- Ernst Bartel
- Fersten Bergmann
- Franz Pfellendorf
- Friedrich Hexer
- Gangolf Reppe
- Gerlach Kammenschlager
- Gilg Säckler
- Hans Blattner
- Hans Bleicher
- Hans Dietrich
- Hans Hartmann
- Hans Heiden
- Hans Kaub
- Hans Kirburg
- Hans Kolle
- Hans Kromer
- Hans Leizenberger
- Hans Probst
- Hans Puss
- Hans Rerer
- Hans von Babenburg
- Hans von Schorendorf
- Heinrich Frank
- Heinrich Persich
- Heinrich Spengler
- Heinrich Uhrmacher
- Hermann Siedler
- Hermann Weiß
- Jerg Deierle
- Jerg Heinrich
- Jörg Fretter
- Jörg Fürster
- Jörg Grosch
- Jörg Hangersdorfer
- Jörg Kessler
- Jörg Seibert
- Jörg von Erdingen
- Kaspar Acker
- Kaspar Gieser
- Kaspar Hans
- Kaspar Laubisch
- Kaspar Steringer
- Kerschgen Eiser
- Konrad Gerhard
- Konrad Lindheimer
- Konrad von Wetzfeld
- Leonhard Franzburger
- Leonhard Hofer
- Leonhard Kanle
- Leonhard Maler
- Lorenz Komer
- Ludwig Stoll
- Lukas Braun
- Margravio Joachim di Brandeburgo
- Markus Wackt
- Martin Jörg
- Matthias Kircheck
- Melchior Kreuzinger
- Michael Heim
- Michael Liebbrand
- Michael von Eisersdorf
- Nikolaus Beierbach
- Nikolaus Hiener
- Nikolaus Koch
- Nikolaus Werkmann
- Paul Heufer
- Paulus Hector Mair
- Peter Burckhardt
- Peter Denzer
- Peter Falkner
- Peter Faul
- Peter Gellenbrot
- Peter Müller
- Peter Schweizer
- Peter Weißkirch
- Quirin Göttlich
- Sebastian Grosch
- Sebesser Schreiner
- Sebold Fischer
- Sebold Schildknecht
- Sigmund Kraft
- Sigmund Meyer
- Sigmund Schamberger
- Simon Spenger
- Sixt Hauter
- Theobald Goldschmied
- Thomas Freidank
- Thomas Singer
- Ulrich Holl
- Valentin Frosch
- Valentin Haus
- Valentin Süß
- Valentin Wolfsbach
- Wendelin Wurm
- Wigand von Herborn
- Wilhelm von der Burg
- Wolf Brand
- Wolf Neu
- Wolf Rast
- Wolf Werner
Traduzione integrale
L'ordinanza del 1491: preambolo
[7r] 1491 Frankfürter Fechter Ordnung
[marg: 1566 Vonn denen Maistern des Lanngen sche schwert dies 20 decembri vber kumben]
Ordinanza degli schermidori di Francoforte del 1491. (A margine: 1566, ricevuta dai Maestri della Spada Lunga il 20 dicembre.)
Auff das die dinge die da geschechen nicht beflickt werden mit vergessen so soll man das gedachtnus stercken vnnd werig machen mit schrifften Darumb so seind haubtman vnd gemaine Bruderschafft Vnser lieben Frawen der Raine Junckfrawe Maria vnd des hailigen vnnd gwaltsamen himelfürsten Sannct Marxen Einsamlichen mit wolzeitigen Berathen Muth Im Versamleten Capittl vberkomen vnd Redlichen beschlossen ganz steth vnd vesst Furtermehr von Einem Jeden Fechtmayster der In die Obgemelte Bruderschafft zu Maister gemacht zugelassen vnnd gehalten wurd Also wie nachsteth zu halten zuthun vnnd nach Auß weyßung der Ordnung gebotten vnd Doch vor behalten Einem Capitel gemainlich nach gelegenhait vnd gestalt der zeit vnd der leude zu mindern zu Merzen vnd zu Andern Ongeuarlich.
Affinché le cose che accadono non siano offuscate dall'oblio, la memoria deve essere rafforzata e resa duratura mediante la scrittura. Pertanto il capitano e l'intera confraternita di Nostra Signora, la pura Vergine Maria, e del santo e possente principe celeste san Marco, all'unanimità e dopo ponderata riflessione, riuniti in capitolo, hanno convenuto e lealmente deliberato che d'ora innanzi ogni maestro di scherma nominato, ammesso e mantenuto come maestro nella detta confraternita debba osservare ed eseguire, con assoluta fermezza e costanza, quanto segue e quanto la presente ordinanza comanda. Resta tuttavia riservata al capitolo nel suo insieme la facoltà di ridurla, ampliarla e modificarla secondo le circostanze e le condizioni dei tempi e delle persone, senza frode.
Messe presso i domenicani
Zum Ersten nach dem vnnd Auch von Alter herkomen Ist So sezen Ordnen vnd wollen wir das man hinfür Allen Fronfasten Auff den Freitag vnd Auff Aller Seelen tag Soll In dem Cor der Closter gut zum Bredigern zu Franckfurt Ein Velmesse thun halten durch ainen daselbst Conuens heren den Ein Prior daselbst zu Jeder zeit darzu thut Ordnen Auch Auff den Nechsten tag nach vnnser Frawen tag Als sie geboren ward Ein seelmeß leßen für der Bruder seel die In vnserer Bruderschafft verschiden vnd Abgangen sein vnd Alle glaubig sellen
paulus hector Mair zu geherig
Primo, poiché così è stato anche fin dai tempi antichi, stabiliamo, ordiniamo e vogliamo che d’ora innanzi, il venerdì di ogni settimana delle Quattro Tempora e nel giorno della Commemorazione dei defunti, si celebri una messa (?) (“Velmesse”, forse una messa da requiem) nel coro del convento dei Predicatori (Domenicani) di Francoforte, per opera di uno dei padri del convento, che il priore designerà di volta in volta a tale scopo. Parimenti, il giorno successivo alla festa della Natività di Nostra Signora, si celebrerà una messa da requiem per le anime dei confratelli morti e trapassati nella nostra confraternita e per tutte le anime dei fedeli defunti. (Nota di possesso: appartiene a Paulus Hector Mair.)
[7v]
Des soll Ine Ein haubtman der zu Jeder zeit In der Bruderschafft Ist zu Ainer Ergezung der Andacht von Einer Jeden Lesenden Meß Jars geben 4 ß Franckfurter werung Auff das solch messen dester Löblicher der Bruderschafft Auch dester Erlicher vnd zu Rechter zeit geloßen werden
A tale scopo il capitano in carica nella confraternita darà loro ogni anno, come ricompensa della loro devozione, 4 ß in moneta di Francoforte per ogni messa letta, affinché tali messe siano lette per la confraternita in modo tanto più lodevole, onorevole e al tempo dovuto.
Auch soll der Confent nach Jers Confent vnd Closter gewonhait Auff Vnser lieben Frawen tag Als sie geboren ward Ein Meß Im Cor von vnser lieben Frawen Auff den Nechsten sontag daruor oder darnach von Sannt Marxen vnd vnser lieben Frawen damit gedencken herlichen vnd zierlichen thun singen vnd damit Es dester Erlicher loblicher vnd zierlicher mit Allen seinen zugehörungen gleich Ann hochen Feste gehalten werden so soll Ein Jeder haubtman der Je zu zeiten Ist geben 8 ß von Einer Jeden wie Jezt stet singenden messen
Parimenti la comunità conventuale, secondo la consuetudine del proprio convento e della propria casa religiosa, canterà in coro con splendore e solennità una messa di Nostra Signora nella festa della sua Natività, e nella domenica più prossima, precedente o successiva, una messa di san Marco e di Nostra Signora con una commemorazione (dei confratelli). Affinché essa sia celebrata con maggiore onore, decoro e solennità, con tutto quanto le compete, come nelle feste maggiori, ogni capitano allora in carica darà 8 ß per ciascuna di tali messe cantate, come detto.
Ittem dem Custor soll der haubtman wie vorgerurt Alle Jar geben 4 Englisch zu lone Die Kerzen Anzu zinden, vnd das grab der Bruderschafft zuberaiten vnnd Andere ding des not were zu Andelogen.
Item, il capitano, come detto sopra, darà ogni anno al sagrestano (custos) 4 Englisch quale compenso per accendere le candele, preparare la sepoltura della confraternita e provvedere alle altre necessità.
Ittem soll der gemelt haubtman geben Alle Jar 4 ß dennienern die der Bruderschafft kerzen tragen Auff Sannct Marie Madlenatag Auch so Ain Mayster In das Capittel der Loblichen Bruderschafft vnser lieben Frawen vnd Sannct Marxen Auffgenomen [8r] vnnd zugelassen wurd damit Er sich nit durch Onwißenhait Entschuldige möge mag man Ime dise Ordnung vnd gesez leßen Oder sunst Offen Baren lassen, sich darnach wissen zu halten vnd gehorsamlich One Alle widerred vnd seumnus zu Erzaigen bei bus vnd penen nach gelegenhait der Vberfarung wie hernach geschriben steth, Vnd Ein Capitel nach gelegenhait der zeit vnnd Person das zu Jederzeit gut Ist vnd dunckt
Inoltre, il suddetto capitano darà ogni anno 4 ß a coloro che portano i ceri della confraternita nella festa di santa Maria Maddalena. Quando un maestro viene accolto e ammesso nel capitolo della lodevole confraternita di Nostra Signora e di San Marco, gli si potrà leggere questa ordinanza e statuto, o altrimenti renderglieli noti, affinché non possa addurre a scusa l'ignoranza, sappia come attenervisi e si mostri obbediente senza alcuna obiezione o indugio, sotto pena di ammende e sanzioni commisurate alla gravità dell'infrazione, come scritto di seguito e come il capitolo riterrà opportuno in ogni occasione, secondo le circostanze del tempo e della persona.
Ittem alle vnnd Jeden Mayster die zu den gemelten zeitten so man die singende Meß, wie Obstet thut zu Franckfurt sein sollen zu Opffer gehn Als sich wol zimet welcher das nit thete, der solt der Bruderschafft Ein pfund wax In die Büx bezallen
Item ogni maestro che si trovi a Francoforte nei suddetti periodi, quando si celebra la messa cantata come sopra, si rechi all'offertorio, come si conviene. Chi non lo faccia versi alla confraternita una libbra di cera da depositare nella cassa.
Auch were Es das Einer vber land keme, vnd nit bei der mess were der vnd Ein Jedlicher der die Mesß verseumbt sollen Auff den selbigen tag kain Schulgelt noch tail daran haben. Es were dann das Er so Redlich sachen Inn tag brechte das Ein haubtman Oder werAuff diße zeit zu Franckfurt Im Capitl mit den Eltesten werden Vrsach vermercken das s nit Inn verachtung Oder Frewfenlichs fürnemens halben geschechen were Vngevarlich Auff der Bruder gut geduncken.
Se qualcuno giungesse da un viaggio e non fosse stato alla messa, egli e chiunque manchi alla messa non riceveranno quel giorno denaro della scuola né alcuna quota di esso, a meno che non adduca ragioni tanto oneste da far riconoscere al capitano, o a chi in quel momento si trovi a Francoforte nel capitolo insieme al più anziano, che ciò non è avvenuto per disprezzo o deliberata volontà, senza inganno, secondo il prudente giudizio dei confratelli.
Auch Ist geOrdet vnd gemacht welcher mayster nicht so man solche mesß singt In franckfurt Terminer Ist, der soll zu der buß das wax der Vrsachen halben wie Obsteth, nit bezwungen sein zugeben.
È inoltre ordinato e stabilito che un maestro che non si trovi a Francoforte per la scadenza (?) (“Terminer”) quando viene cantata una tale messa non sia obbligato, per le ragioni sopra esposte, a consegnare la cera a titolo di ammenda.
Retta della scuola
[8v] Auch sol das Schulgelt das von dem Volckh gesellet so man Schul helt Oder Maister von Einem dem das der hauptman befülcht Oder der Eltist mayster Auff dann dabei so der haubtman nit da were Empfangen Auch darnach den haubtman vberzalt vnd Bey Ein Ander behalten vnd nit getailt werden bis An den Nechsten tag darnach so Ein Jeder mayster sein Rechenschafft gethan vnd Auch alle seine schuld ganz vnd gar Bezalt hat, der Bruderschafft Austend
Il denaro della scuola raccolto fra il pubblico quando si tiene una scuola o si conferisce il titolo di maestro sarà ricevuto da colui che il capitano designerà, oppure dal maestro più anziano presente se il capitano è assente, e successivamente consegnato al capitano; sarà conservato tutto insieme e non sarà ripartito prima del giorno seguente, quando ogni maestro avrà reso conto e saldato integralmente tutti i debiti ancora dovuti alla confraternita.
Auch sollen die Mayster vnser lieben frawen so man schule helt Auch Ein tail In die Byxen geben An dem guten tag Vnser Lieben Frawen Als sie geboren ward
Parimenti i maestri, quando si tiene una scuola di scherma, verseranno una quota nella cassa di Nostra Signora nel giorno festivo della Natività di Nostra Signora.
Ammissione di nuovi maestri
Zu Mercken.
So man New Maister machen wil so soll man Ine vormenigclichen fürstellen vnd Fechten lassen In welcher werhe Er begert Mayster zuwerden vnd die Mayster sollen Auch Alle mit Ime Fechten Iglicher zum Minsten 2 Oder 3 geng vnd In Offenlich vnd wol versuchen vnd darnach zu Irem gut duncken zu Mayster Machen, vnd Als dann so der mayster Auff das Schwerdt nider kniet soll Er Vnser Lieben Frawen zwen ß Auff das Schwerdt Opfern vnd Legen, die hebt Ain haubtman Auff
Da annotare. Quando si devono nominare nuovi maestri, il candidato sarà presentato davanti a tutti e gli sarà consentito di schermire con l'arma nella quale desidera conseguire il titolo di maestro. Tutti i maestri dovranno schermire con lui, ciascuno per almeno 2 o 3 assalti (geng), e metterlo debitamente alla prova in pubblico, quindi nominarlo maestro a loro discrezione. E quando il maestro si inginocchierà sulla spada, dovrà offrire e deporre sulla spada due ß per Nostra Signora; il capitano li raccoglie.
Darnach soll man Ine haimlichen versuchen In dem Capitl darzu soll der haubtman 2 Oder 3 Maister schicken die Ine versuchen In welcher gewehr Er dann von den selben Maystern zu gelassen wurd Darin sol man In Mayster Machen vnd Er sich Einem Mayster Schreiben vnd Nenen vnd nit weitter In seinen Brieff geschriben werden.
Quindi sarà esaminato in segreto nel capitolo; a tale scopo il capitano invierà 2 o 3 maestri a esaminarlo. Nell’arma in cui sarà ammesso da quei maestri, in quella sarà fatto maestro, e in quella si firmerà e si chiamerà maestro; null’altro sarà scritto nella sua patente.
[9r] [marg: Maister dailen daß schulgelt]
Auch soll man Kein Mayster machen Er geb dann 2 ß Auff das schwert Als verstet vnnser Lieben Frawen In die Bruderschafft Vnnd Büxen vnd den Maistern 3 ß, die In dann zu Maister lassen vnd dieselben 3 ß sollen die Maister mit dem Schulgelt mit Einander Theillen.
(A margine: i maestri si dividono il denaro della scuola.) Nessuno sarà fatto maestro se non versa sulla spada 2 ß, destinati a Nostra Signora, alla confraternita e alla cassa, e 3 ß ai maestri che lo ammettono al titolo. I maestri si divideranno questi 3 ß insieme al denaro della scuola.
Nota wass ainer geben muß
Welcher mayster nit mit dem Newen Mayster One Vrsach ficht der soll kain Taill daran haben
Si noti quanto si deve versare. Un maestro che senza motivo non tiri di scherma con il nuovo maestro non avrà parte nella somma.
Wann Mann von der Schul geth zu dem Wein so sol man dem Newen Mayster die vrten schencken vnd soll sunst Auff das zil kain Andere thail mit nemen.
Quando dalla scuola si passa a bere il vino, il nuovo maestro sarà esentato dalla propria quota del conto (vrten = Ürte), e per il resto non gli sarà addebitata alcun'altra quota in quell'occasione.
Ob Aber der selben New Mayster Einer herwider keme vnnd wolt weitter mayster werden den sollen die Maister Aber Firstellen vnnd Fechten Lassen daruon soll Er den Maister Ein Mas Maluasier geben doch so fer, das Er vor die 5 ß bezalt habe.
Ma se uno di questi nuovi maestri tornasse e desiderasse conseguire un ulteriore titolo di maestro (in un'altra arma), i maestri dovranno presentarlo nuovamente e farlo schermire. Per questo egli darà ai maestri una misura di malvasia, purché abbia prima pagato i 5 ß.
Welcher Aber In den Kampff versucht wolt werden das soll stehen zu den Maistern die In versuchen was sie nemen wellen.
Ma per chi desiderasse essere esaminato nel duello giudiziario (Kampf), spetterà ai maestri esaminatori decidere quale compenso richiedere.
Elezione del capitano
Allso soll man Ein hauptman
Erwellen
Der Alt haubtman soll die Erste Köre haben vnnd darnach Einen yeglichen In sonderhait haimlich Fragen, vnnd den man wellet soll Er heimlich Auff zeichnen, vnd welcher Dann die Maist waal hat der sol 2 Jar haubtman sein On Alle widerred
Il capitano sarà eletto nel modo seguente. Il capitano uscente esprimerà il primo voto e poi interrogherà ciascuno separatamente e in segreto, annotando segretamente il nome del prescelto. Chi avrà ottenuto il maggior numero di voti sarà capitano per 2 anni, senza alcuna opposizione.
[9v] Darnach soll der alt haubtman an dem Newen angenden haubtman Rechenschafft thun In Beywesen der Burgerschafft vnnd dann die Brieder auch alleding Rechnen vnnd Bezallen vnnd dann dem Newen haubtman die Laden mit den Schlisseln Vberantwurten hie zustellen mit Brieffen vnnd andermals herkomen Ist
Quindi il capitano uscente deve rendere conto al nuovo capitano entrante alla presenza della confraternita (?) (“Burgerschafft”). Anche i confratelli devono poi saldare e pagare ogni conto, e la cassa con le chiavi deve essere consegnata al nuovo capitano insieme alle lettere, secondo l'antica consuetudine.
Es soll auch kamer vnnserer Bruderschafft vber die laden gehn Es seien dann 3 mitainander
So soll man auch alle Ime Namen vnnd aussifft In Schrifften haben
Nessuno della nostra confraternita si recherà alla cassa se non insieme ad altri due. Tutte le entrate e le uscite saranno registrate per iscritto.
Auch soll Ein Jeglicher der Ein Vidinus von vnsern Kayserlichen Freyhait Brieffen nimet Oder hat der soll das an seinem Lezten End wider gehn Franckfurt In vnnser Bruderschafft bei seinem Rechten Eid vbersenden
Parimenti, chiunque riceva o possieda un vidimus (copia autentica) delle nostre lettere di libertà imperiale dovrà, alla fine della propria vita, rimandarlo a Francoforte alla nostra confraternita, in forza del proprio giuramento.
Vnnd seind diß die Mayster die Vidinus Daruon haben
Hanns Dieterich von Meiningen
Hans Leyzenberger
Vlrich holl
Connrat von wezfeldt
Conrat Gerhart
Hanns von Babemburg
Petter Faul
Sebold Schiltknecht
Hans Blaicher
Petter Schweizer
Diez Arnoldt
Petter weißkirch
Petter Falckner
... (1 meno urezané)
E questi sono i maestri che ne possiedono un vidimus: Hanns Dieterich di Meiningen, Hans Leyzenberger, Ulrich Holl, Konrad di Wetzfeld (?), Konrad Gerhart, Hanns di Bamberg, Peter Faul, Sebold Schiltknecht, Hans Blaicher, Peter Schweizer, Dietz Arnoldt, Peter Weißkirch, Peter Falckner (un nome è troncato nella fonte).
Conti dei capitani 1490–1528
[10r] Connrat Gerhart zu diser zeit haubtman vnser lieben Frawen vnnd Sannt marxen Bruderschafft hat gerechnet vnnd alle ding Bezalt vnnd vberanntwurt den Newen angenden haubtman hanns leyzenberger von niermberg In die Büx 26 ß vnd zwen Postulat vnd Ein krone auch Etlich all vnnd klain gelt In Ein secklen Ist geschechen nach Natiuitatis Marie Anno 1490
Konrad Gerhart, in questo tempo capitano della confraternita di Nostra Signora e di San Marco, ha reso conto, saldato ogni debito e consegnato al nuovo capitano subentrante Hanns Leyzenberger di Norimberga, nella cassa, 26 ß, due fiorini postulati e una corona, nonché alcuni albus e moneta spicciola in un sacchetto. Fatto dopo la Natività di Maria nell'anno 1490.
Ich hanns leizenberger zu der zeit haubtman in Sannt marx Bruderschafft hab Rechenschafft gethan vnnd alle ding Bezalt vnd vberantwurt dem Newen Angenden haubtman mit namen Petter weißkirch In die Büxen 42 ß one pfanden vnd Schilten Auch Ein Marx wigt 3 Lot vnnd
Ein Secklen mit Allerlai minz Ist geschechen Auff Afftermontag nach natiuitatis Marie Ao 1492
Io, Hanns Leizenberger, attualmente capitano della confraternita di San Marco, ho reso conto, saldato ogni debito e consegnato al nuovo capitano entrante, di nome Peter Weißkirch, nella cassa 42 ß, senza contare i pegni e gli scudi, nonché un Marco (insegna) del peso di 3 lot e un sacchetto con varie monete. Fatto il martedì dopo la Natività di Maria nell’anno 1492.
Anno 1494 hat mayster Petter Weißkirch haubtman gerechnet vnnd Bleibt vber Alle Außgab In der Büx 34 ß An gold Reinisch 6 Postulat guldin vnd Ein Kron Auch ain schilt steht 5 ß zu Pfand vnd Ein klein secklin mit gesamleter minz vnd Auch einen silbern Marxen wigt 3 lot an silber, vnd Ist mayster weigand von herBorn zu haubtman gemacht vnnd den selben vberliffert Als gewonhait Ist, Am Mitwuch nach natiuitatis Marie
Nell'anno 1494 il maestro Peter Weißkirch, capitano, rese conto della gestione. Detratte tutte le spese, rimangono nella cassa 34 ß in oro renano, 6 fiorini postulati e una corona, nonché uno scudo tenuto in pegno per 5 ß, un sacchetto con le monete raccolte e un marco d'argento del peso di 3 lot d'argento. Il maestro Weigand di Herborn fu nominato capitano e tutto questo gli fu consegnato, secondo consuetudine, il mercoledì successivo alla Natività di Maria.
Ittem Maister weigant hat Recherschafft gethan Im 1496 Jar vnnd Alle ding bezalt vnnd hat Sebold Schiltknecht dem Jungen haubtman vberliffert 42 ß In gold vnnd Ein Kron, vnd 29 all vnnd Etlich Allerlai Minz In Einem secklin dabei Ist gewesen Petter Falckner, vnd Vlrich holl
Item, maestro Weigand rese conto nell'anno 1496, saldò ogni debito e consegnò al giovane capitano Sebold Schiltknecht 42 ß in oro e una corona, 29 albus e alcune monete diverse in un sacchettino. Erano presenti Peter Falckner e Ulrich Holl.
[10v] Anno 1498 Ist petter Schweizer von Bern haubtman worden So hat Er von den Maystern Empfangen 46 ß In gold vnnd Bleibt In der Büx Ein Schildt vnnd silbern Ketten vnnd seind Alle ding sunst bezalt vnd Auch die Bruder des Conuents vnnd so bald i· kron vff die Engel geben zumachen
Nell'anno 1498 Peter Schweizer di Berna divenne capitano. Ricevette dai maestri 46 ß in oro, e nella cassa rimangono uno scudo e una catena d'argento. Tutto il resto è saldato, compresi i frati del convento, e una corona fu data subito per la realizzazione degli angeli (?).
Anno 1500 hab Ich Mayster hanns hardtman haubtman gerechnet vnnd Bezalt des gleichen Auch die Andern mayster
Nell'anno 1500 io, maestro Hanns Hardtman, capitano, ho reso conto e pagato, e così hanno fatto gli altri maestri.
Ich Maister Better Falckner haubtman der Bruderschafft Sannt Marx hab Empfangen Im Jar 1502 von Maister hanns hartman Alter haubtman 2 ß 4 Schwertgroschen
Io, maestro Peter Falckner, capitano della confraternita di San Marco, ho ricevuto nell'anno 1502 dal maestro Hanns Hartman, già capitano, 2 ß e 4 grossi della spada.
Ittem haben wir die Maister mit Namen Ich Petter Falckner haubtman vnnd Ich Petter weißkirchen vnd Hanns hartman gerechnet mit dem Custor vnnd All ding wolbezalt mit Namen die Summa 3 ß vnd 5 ß vnd Ist noch Im seckel 15 all vnnd 1 ß In gold
Item noi maestri, ossia io Peter Falckner, capitano, e io Peter Weißkirchen e Hanns Hartman, abbiamo fatto i conti con il sacrestano e saldato ogni cosa, ossia la somma di 3 ß e 5 ß; nella borsa restano ancora 15 albus e 1 ß in oro.
1504 So Ist bliben In der Büx 2 Schült vnd 2 marxen vnd Ein Schwarzer port mit gold vnnd silber beschlagen vnnd 1½ ß 4 In gold
1504. Nella cassa rimasero 2 scudi e 2 marchi e una treccia nera guarnita d’oro e d’argento, e 1½ ß 4 in oro.
Anno 1506
Ittem Auff die zeit haben wir Maister mit Namen Petter Falckner, Petter weißkirch vnnd Conrat Lindner gerechnet mit dem Custor vnnd Im bezalt 2½ ß
Nell'anno 1506. Item, in quel tempo noi maestri, ossia Peter Falckner, Peter Weißkirch e Konrad Lindner, facemmo i conti con il sacrestano e gli pagammo 2½ ß.
1508
Ich mayster hanns hartman haubtman In disem Jar hab angenomen In vnnser Lobliche geselschafft mit namen Jerg Kessler von dem Ich Empfangen hab Freundtlich 2 all vnd ½ ß der da purtig Ist von Eigenburht
1508. Io, maestro Hanns Hartman, capitano, ho accolto quest'anno nella nostra lodevole società un tale di nome Jerg Kessler, dal quale ho ricevuto in amicizia 2 albus e ½ ß; è originario di Eigenburht (?).
[11r] In disem Jar haben wir Maister sampt dem haubtman Rechnung gethan vnnd Bezalt Ist noch bliben In der Büx 8 ß In gold 2 Bazen
Quest'anno noi maestri, insieme al capitano, abbiamo reso i conti ed effettuato i pagamenti; nella cassa rimanevano ancora 8 ß in oro e 2 batzen.
Anno 1510
Ittem haben wir die maister sambt Conrat Lindner haubtman gerechnet vnnd Bezalt vnnd Ist bliben In der Büx 6 ß An gold vnd Einer Vnnd E An gelt 3 all
Nell'anno 1510. Item noi maestri, insieme al capitano Konrad Lindner, rendemmo conto ed effettuammo i pagamenti, e nella cassa rimasero 6 ß in oro e uno (?) e in denaro 3 albus.
Ittem nach der Rechnung die da geschechen Ist so haben wir geliffert In die Büx vnnd Ist Bliben 16 ß An gold vnd 4 ß An gelt
Item, dopo il rendiconto che ebbe luogo, versammo nella cassa, e vi rimasero 16 ß in oro e 4 ß in denaro.
1512
Ittem nach der Rechnung die da geschechen Ist so haben die Maister vnnd verhenget vnnd Erlaubt dem haubtman das Er 6 ß 5 ß Auß der Büx genomen zu Ainem gemainen nuz, der Bruderschafft Auß zu Rechten das Im Besolchen Ist vnnd seinen mit Bruder mit nam herman Sydler vnnd Cristiang von dallenburg zu Collen
1512. Item, dopo la resa dei conti avvenuta, i maestri concessero e permisero al capitano di prelevare dalla cassa 6 ß 5 ß per il bene comune, per regolare per conto della confraternita quanto era stato affidato a lui e ai suoi confratelli, di nome Herman Sydler e Christian di Dallenburg, a Colonia.
Ittem In der Fastmeß Anno 1513 haben die mayster Auff den Balmtag mir Conrat Lindhaimer haubtman der Bruderschafft vnnser lieben Frawen vnd Sannt marxen Vergönnet die Bruder vnnd Maister Vnser Bruderschafft mit Namen hainrich versickh vnd herman Sydler Niclaus weckman vnnd gangolff Reppe das man soll geben vnnserm haubtman Auß der Büx 10 ß Reinisch was Er buß hat müessen geben vmb wegen willen der Brieff vnd Bestettig mug.
[11v] Vnser Kayserlichen Freihait vnd Bruder Schafft halben mit seinem Kosten.
Item, alla fiera di Quaresima dell'anno 1513, la domenica delle Palme, i maestri, fratelli e maestri della nostra confraternita, di nome Heinrich Versickh, Herman Sydler, Niklaus Weckman e Gangolf Reppe, concessero a me, Konrad Lindhaimer, capitano della confraternita di Nostra Signora e San Marco, che al nostro capitano fossero dati dalla cassa 10 ß renani per quanto aveva dovuto pagare di tasca propria come ammenda a causa della lettera e della conferma della nostra libertà imperiale e della nostra confraternita.
Ittem Ist noch Aller Rechnung In der Büxen Bliben.
Ao 1514
Haben die Maister Sampt dem haubtman gerechnet vnnd Bezalt Ist In der Büx Bliben 1 ß 2 all 1 d mer 1 börtlin vnd Ein Silbern Schilt
Item, dopo tutti i conteggi rimase ancora nella cassa. Nell'anno 1514 i maestri, insieme al capitano, fecero i conti e pagarono; rimasero nella cassa 1 ß, 2 albus, 1 denaro, nonché una piccola treccia e uno scudo d'argento.
1516
Ittem hat maister Conrat Lindner haubtman gerechnet mit den Erbern Fechtmaistern Auff Montag nach des hailigen Creiztag In der herbstmeß gefallen vnnd seind vberbliben 4 ß An Silbern minzen vnnd 6 all vnd 6 Binger heller.
1516. Item il maestro Konrad Lindner, capitano, rese conto agli onorevoli maestri di scherma il lunedì dopo la festa della Santa Croce, che cadeva durante la fiera autunnale; rimasero 4 ß in monete d’argento, 6 albus e 6 heller di Bingen.
Anno 1518
Hainrich Bersich hat gerechnet vnnd geliffert die Büx dem Newen haubtman hainrich Franckh 12 ß An gold vnd 1 dhucaten vnnd 15 ß Ann Minz 26 all vmb 1 ß gerechnet Besechen Am Montag nach vnser Frawen geburt.
Nell'anno 1518 Heinrich Bersich rese conto e consegnò la cassa al nuovo capitano Heinrich Franckh: 12 ß in oro e 1 ducato, e 15 ß in moneta, computando 26 albus per 1 ß. Fatto il lunedì dopo la Natività di Nostra Signora.
1520
In der Ersten herbstmeß hat hainrich Franck gerechnet vnd vberliffert hainrich Spenglern die Büx darin 14 ß In gold 1 ducaten vnd 21 ß In Minz
1520. Alla prima fiera autunnale Heinrich Franck rese conto e consegnò a Heinrich Spengler la cassa, nella quale si trovavano 14 ß in oro, 1 ducato e 21 ß in moneta.
1522
Hat der Haubtman vnnd die Maister gerechnet vnd Bezalt vnd vberliffert dem Newen haubtman Anthoni Resch In der Büx 4 ß An gelt vnd 14½ ß In gold 1 ducaten vnd ain silberm dolch.
1522. Il capitano e i maestri resero conto, versarono e consegnarono al nuovo capitano Anthoni Resch, nella cassa, 4 ß in denaro, 14½ ß in oro, 1 ducato e un pugnale d'argento.
[12r] Ist zu Einem haubtman Erwelt worden Maister hainrich Persickh von haidelbergkh.
Il maestro Heinrich Persickh di Heidelberg fu eletto capitano.
Maestri investiti sotto i capitani Laux Braun e Blasius Veltten (1530–1542)
Im 1530 Jar
Ittem bin Ich Maister Laux Braun Burger zu Franckfurt zu Einem haubtman Er wellet worden.
Nell’anno 1530. Item io, maestro Laux Braun, cittadino di Francoforte, fui eletto capitano.
Ittem Ist bey mir zu mayster geschlagen worden mit namen Caspar Laubisch von grossen glogen vnd wolff new von deckendorff vnd seind Ir Ieglicher 2 ß Schuldig bliben In die geselschafft.
Item furono insigniti del titolo di maestro insieme a me Caspar Laubisch di Gross-Glogau e Wolf New di Deggendorf, e ciascuno rimase debitore di 2 ß alla compagnia.
Ittem In der Fastemeß Ist bei mir zu mayster gschlagen worden Lienhart maller Schlosser von Augspurg Ist 2 ß In die geselschafft schuldig.
Item: alla fiera di Quaresima Lienhart Maller, fabbro di Augusta, fu investito maestro insieme a me; deve 2 ß alla società.
Anno 1532 In der herbstmeß ist bey mir laux Braun Maister worden Caspar Acker stainmez von Straßburg vnnd Ludwig Stoll von Meinz vnnd hannß Rorer von Bassel vnnd Bleibt Ein Jeder die 2 ß schuldig In die geselschafft.
Nell'anno 1532, alla fiera d'autunno, divennero maestri insieme a me, Laux Braun, Caspar Acker, scalpellino di Strasburgo, Ludwig Stoll di Magonza e Hanns Rorer di Basilea, e ciascuno rimane debitore alla società dei 2 ß.
Ao 1533
Ist bei Mir Laux Braun zu maister worden thoma Freidanckh von Cellen vnnd hanns Kromer von Haidelberg vnnd Jerg Seybordt von Eyßleben vnd Balthas holzschuher von wormbs vnd Ist Jeder sein 2 ß In die geselschafft noch schuldig.
Nell'anno 1533 divennero maestri con me, Laux Braun, Thomas Freidanckh di Colonia, Hanns Kromer di Heidelberg, Jerg Seybordt di Eisleben e Balthas Holzschuher di Worms, e ciascuno deve ancora i suoi 2 ß alla società.
Ittem Ist Inn Der herbstmess bei mir zu Mayster worden Jerg heinrich von Niermberg hanns puß von Etnigen vnd hans von Schoren dorff vnd ist Jeder 2 ß noch Schuldig.
Item, alla fiera d'autunno divennero maestri insieme a me Jerg Heinrich di Nuremberg, Hanns Puß di Etnigen (?) e Hans di Schorndorf, e ciascuno deve ancora 2 ß.
[12v] Ittem Im Jar 1534 Ist bei mir zu Maister geschlagen wortten In der Fastmesß mit Namen Fran pellendorff von Ligniz vnnd Vastein Frosch von Wormbs vnd Ist Jeglicher seine 2 ß schuldig bliben In die geselschafft
Item nell'anno 1534, alla fiera di Quaresima, furono proclamati maestri insieme a me Franz Pellendorff di Liegnitz e Vastein (?) Frosch di Worms, e ciascuno rimase debitore dei suoi 2 ß alla società.
Ao 1534
Ist bei mir Maister Laux Braun zu maister geschlagen worden mit namen Blaßius Valten von Rawenspurg seckler vnd Paule heuffer von zwickaw vnd wilhalm von der Burckh Faß Bender, vnd Ist Jeder Ain ß Schuldig
Nell'anno 1534 furono insigniti del titolo di maestro insieme a me, maestro Laux Braun, Blasius Valten di Ravensburg, fabbricante di borse, Paul Heuffer di Zwickau e Wilhelm von der Burg, bottaio, e ciascuno deve un ß.
Ittem In disem 1534 Jar Ist in meiner haubtmanschafft In der Herbstmeß das Meß gewandt vnd Alles was darzu gehört von den Maistern auß den Clostern genomen worden vnnd haben die Münch quitiert vnd seind dise nach benennte Maister zu diser zeit Dabei gewesen, mit namen Ich Laux braun von Franckfurt haubtman Anthoni Rasch von Niermberg, Thoma Freidanckh von Cöllen Balthasser holzschuher von wormbs Jerg Seybert von Eißleben
Jerg heinrich von schwebischen gmeindt, Franz pfellendorff von ligniz Blessius Valten von wormbs Paulus heuffer von zwickaw, wilhalm von der Burg.
Item, in quest'anno 1534, durante il mio capitanato, in occasione della fiera d'autunno, i maestri ritirarono dal convento il paramento per la messa e tutto quanto vi apparteneva, e i monaci rilasciarono una ricevuta. Erano allora presenti i seguenti maestri: io, Laux Braun di Francoforte, capitano, Anthoni Rasch di Norimberga, Thomas Freidanckh di Colonia, Balthasar Holzschuher di Worms, Jerg Seybert di Eisleben, Jerg Heinrich di Schwäbisch Gmünd, Franz Pfellendorff di Liegnitz, Blasius Valten di Worms, Paulus Heuffer di Zwickau e Wilhelm von der Burg.
Vnnd haben mit Ain Ander beschlossen dise nachuolgende Ordnung steht vnnd vest zu halten vnd von kainem darwider gethan werden soll Es sei gleich wer Er woll
Der den Maister verpflicht Ist.
E deliberarono di comune accordo di osservare fermamente e costantemente la seguente ordinanza, e che nessuno di coloro che sono vincolati ai maestri, chiunque egli sia, debba contravvenirvi.
Ittem Im Jar 1536 Ist bei mir laux braun zu maister geschlagen worden mit namen petter gelmbrot von wormbs vnd Ist seine 2 ß noch Schuldig Bliben
Item, nell'anno 1536 Peter Gelmbrot di Worms fu proclamato maestro insieme a me, Laux Braun, e rimase ancora debitore dei suoi 2 ß.
[13r] Ittem Im Jar 1536 Bin Ich Blasius veltten von Rawenspurg seckler burger zu wormbs zu Einem haubtman Er wellet worden vnd Ist mir kain heller oder d noch Anderst vberliffert worden In der laden dann Ain bar schwertter
Item nell'anno 1536 io, Blasius Veltten di Ravensburg, fabbricante di borse, cittadino di Worms, fui eletto capitano, e nella cassa non mi fu consegnato né un heller né un denaro né altro, salvo un paio di spade.
Ittem Ist bei mir Blasius Veltten Im Jar 1537 zu Maister geschlagen worden mit namen michel haim von glauch plattner vnd Ist sein 2 ß schuldig bliben.
Item, nell'anno 1537 Michel Haim di Glauchau, fabbricante di armature (Plattner), fu investito maestro presso di me, Blasius Veltten, e rimase debitore dei suoi 2 ß.
Ittem Ist bei Mir Blasius Veltten Im Jar 1538 zu maister geschlagen worden mit Namen Thoma singer von krembs kandengiesser vnd Cristoffel von heiz kurschner vnnd All Baid Ir 2 ß Schuldig Bliben.
Item, nell'anno 1538 furono investiti maestri insieme a me, Blasius Veltten, Thomas Singer di Krems, peltraio, e Christoph von Heiz, pellicciaio, ed entrambi rimasero debitori dei loro 2 ß.
Ittem Ist bei mir Bleisius Veltten Im 39 Jar In der Festenmeß zu maister geschlagen worden mit Namen Martin Jerg taschner Burger zu Franckfurt, zu Ehren geschen Margraff Jocham von Brannde Burg vnnd Herzog hannsen von Saxen Bruder des Jungen Fürsten bleib seine 2 ß schuldig In die püxen.
Item, nell’anno (15)39, alla fiera di Quaresima, Martin Jerg, fabbricante di borse e cittadino di Francoforte, fu investito maestro con me, Blasius Veltten; ciò avvenne in onore del margravio Gioacchino di Brandeburgo e del duca Hans di Sassonia, fratello del giovane principe. Rimase debitore dei suoi 2 ß alla cassa.
Ittem Im Jar 1539 Auff Sontag Vor Marie geburt geburt In der herbstmes Ist bei mir Bleisius Velten zu Maister geschlagen Veltten wolspach Schuster von freiburg gierg seckler von Preßburg Lorenz komer von zirch Ein Kessler Sigmund mair von meinz vnnd patist Faßnacht von Oppenhaim Kirschner vnnd seind All 5 Ir 2 ß Schuldig bliben In die Büxen.
Parimenti, nell'anno 1539, la domenica prima della Natività di Maria, alla fiera d'autunno, furono investiti del grado di maestro insieme a me, Blasius Velten, Veltten Wolspach, calzolaio di Friburgo, Gierg, fabbricante di borse di Presburgo (Bratislava), Lorenz Komer di Zurigo, ramaio, Sigmund Mair di Magonza e Patist Faßnacht di Oppenheim, pellicciaio, e tutti e 5 rimasero debitori dei loro 2 ß alla cassa.
Ittem Im Jar 1539 Auff Sontag nach Marie geburt Ist bei mir zu maister gschlagen Nemlich Sygmund Krafft von Vlm Kürsner vnd Ist seine 2 ß noch Schuldig bliben In die Büxen.
Item, nell'anno 1539, la domenica dopo la Natività di Maria, fu proclamato maestro insieme a me Sigmund Krafft di Ulma, pellicciaio, il quale rimase ancora debitore dei suoi 2 ß alla cassa.
[13v] Ittem Im Jar 40 auff Sontag vor Marie geburt Ist bei mir zu maister geschlagen worden wolff wernher von Blaw Burger zu Zwicken vnnd Hanns Kaub nester Burger zu Franckfurt Bleiben Alle beide Irr 2 ß Schuldig.
Item, nell'anno (15)40, la domenica prima della Natività di Maria, furono proclamati maestri insieme a me Wolf Wernher von Blaw, cittadino di Zwickau, e Hanns Kaub, fabbricante di stringhe (Nestler), cittadino di Francoforte; entrambi restano debitori dei loro 2 ß.
Ittem Auff Sontag nach marie geburt Ist bei mir Blessius Velten zu Maister geschlagen worden, Sebold Fischer von Niermberg vnnd wendel worm von hailbrune Pulluermacher Burger zu wormbs vnd seind Ire 2 ß noch Schuldige Bliben
Parimenti, la domenica dopo la Natività di Maria furono investiti maestri insieme a me, Blasius Velten, Sebold Fischer di Norimberga e Wendel Worm di Heilbronn, fabbricante di polvere da sparo, cittadino di Worms, e rimasero ancora debitori dei loro 2 ß.
Ittem Im Jar 1542 Auff Sontag vor marie geburt Ist zu Maister geschlagen worden Veltten siechs von Biernn In Meissen Ein Schueknecht seins handwërcks bei vns Dreien Maistern Mit Namen Patist Fasnacht von Oppenheim hanns Kaub von Franckfurt Wendel wormb von hailbrun da haben wir kain hauptman gehabt Auch Ist der New Maister seine 2 ß In die geselschafft schuldig bliben.
Item nell'anno 1542, la domenica prima della Natività di Maria, Veltten Siechs di Pirna in Meissen, di mestiere lavorante calzolaio, fu insignito del titolo di maestro da noi tre maestri, di nome Patist Fasnacht di Oppenheim, Hanns Kaub di Francoforte e Wendel Worm di Heilbronn; a quel tempo non avevamo capitano. Anche il nuovo maestro rimase debitore dei suoi 2 ß alla compagnia.
Ittem Ist zu Maister geschlagen worden hans Kerburg von Creuznach Ein glaßer seins handtwercks bei Vns vff Sontag nach maria geburt mit Namen Babtist Faßnacht von Oppenheim hanns Kaub von Franckfurt wendel worm von hailbrun Allda haben wir kain haubtman gehabt vnd Ist geschechen Im Jar 1542 vnd Ist seine 2 ß Schuldig Bliben.
Item Hans Kerburg di Kreuznach, vetraio di mestiere, fu investito maestro presso di noi, ossia Baptist Faßnacht di Oppenheim, Hanns Kaub di Francoforte e Wendel Worm di Heilbronn, la domenica dopo la Natività di Maria. Allora non avevamo capitano. Ciò avvenne nell'anno 1542, ed egli rimase debitore dei suoi 2 ß.
[14r] Ittem haben wir Einen Haubtman Erwelet mit Namben Hanns Kauben Im Jar 42 vff montag nach marie geburt daseind wir bei EinAnder geweßen mit Namen Patist Faßnacht von Oppenheim wendel worm Mertten Daschner, Veltten susß von Biernn Hanns Kerburg von Creyzbnach vnd haben In gewelt nit lenger dann i Jar.
Item, nell'anno (15)42, il lunedì dopo la Natività di Maria, eleggemmo capitano Hanns Kaub. Eravamo riuniti, di nome Patist Faßnacht di Oppenheim, Wendel Worm, Mertten Daschner, Veltten Suß di Pirna e Hanns Kerburg di Kreuznach, e lo eleggemmo per non più di 1 anno.
L'ordinanza del 1534: preambolo e maestri che la confermarono
Inn Namen gottes amen zu grosem lob vnnd Eren Der hailigen Drifaltigkait vnd vff das hinfüro Dester Fester Fleisiger vnnd Ordenlicher Dise Freie Ritterlichen Kunst vnnd Kaiserlichen Freyheiten gehannd habt vnnd gebrauchen soll, so haben dise Brüder der Keyserlichen Freihait des lanngen Schwerdts In Sannt Marx Bruderschafft Angesehen zu Erheischung vnnd Nuzbarkait solche Nachuolgende Ordnen zubeFestigen vnnd Auch bei solchem zu Bleiben lassen wellen vnnd sollen Alle nachgeschriben Articul vnd Puncten Einem Jeden Maister Firgehalten werden vnd sollen Auch bei penen vnnd straffen gehalten werden nach Erkanntnus der Maister des Langenschwerdt Vnnd dariber solch vff gelegte straff vnableßlich zu bezallen vnnd zu geben vnd Ist solch Ordnung gemacht vnd Befestiget worden Durch dise hernach geschribne Maister Ist geschechen Im 1534 Jar vnd Ist zu der zeit haubt man geweßen Laux braun Kürschner Burger zu Franckfurtt
Nel nome di Dio, amen. A grande lode e onore della Santissima Trinità, e affinché d'ora innanzi questa libera arte cavalleresca e le libertà imperiali siano mantenute ed esercitate con maggiore fermezza, diligenza e ordine, questi fratelli della libertà imperiale della spada lunga nella confraternita di San Marco hanno ritenuto necessario e utile confermare la seguente ordinanza e intendono attenervisi. Tutti gli articoli e i punti qui sotto scritti saranno sottoposti a ogni maestro e dovranno essere osservati sotto pena di ammende e sanzioni a giudizio dei Maestri della Spada Lunga, e l'ammenda inflitta dovrà essere pagata e versata senza remissione. Questa ordinanza fu redatta e confermata dai maestri sotto elencati nell'anno 1534; capitano era allora Laux Braun, pellicciaio, cittadino di Francoforte.
[14v] Hernach volgen die Meister die solche
Ordnung befestigen Anno 1·5·3·4·
Anthoni Rasch von Nürnberg
Thoma Freidanckh von Cöllen
Laux Braun von Franckfurt
Balthasar von wormbs genent holtzschucher
Jorg Seifrid von Eisleben
Jorg Eisleben von Schwebischengmindt
Franzißcus von Ligniz
Blasius Veltten von Rawenspurg
Paul heuffer von zwicken
Wilhalm von der Burckh
Seguono i maestri che confermarono questa ordinanza nell'anno 1534: Anthoni Rasch di Norimberga, Thomas Freidanckh di Colonia, Laux Braun di Francoforte, Balthasar di Worms detto Holtzschucher, Jorg Seifrid di Eisleben, Jorg Eisleben di Schwäbisch Gmünd, Franciscus di Liegnitz, Blasius Veltten di Ravensburg, Paul Heuffer di Zwickau e Wilhelm von der Burg.
Ittem Im Jar 1536 haben dise hernach geschribne mayster Dise Ordnung Ernewert vnd befestiget
Lucas braun von Franckfurt, Theboldt goldschmid von Strassburg oder thann
Lienhart Maller von Augspurg
Blasius Veltten von Rawenspurg
Paule heuffer von zwicken
Petter gelmbrot von wormbs
Palthaser holzschuher von wormbs
Parimenti, nell'anno 1536 i maestri sotto elencati rinnovarono e confermarono questa ordinanza: Lucas Braun di Francoforte, Theobald l'orafo di Strasburgo o Thann, Lienhart Maller di Augusta, Blasius Veltten di Ravensburg, Paul Heuffer di Zwickau, Peter Gelmbrot di Worms e Balthasar Holzschuher di Worms.
L'ordinanza del 1534: esame di un nuovo maestro
Ittem zum Ersten so Einem haubtman Ein Newer Maister vorkeme vnd begert mayster zu werden zuuor vnnd das er von Offentlicher schul fürsteht, so soll Im der haubtman zwen oder drei mayster mit Ime heimlich fürtellen vnnd probiern, vnnd Erforschen
[15r] Nach den stucken wie hernach geschriben vnnd were Es sach das Er solcher stuckh nit bericht were so soll Er nit zu maister zugelassen werden So lanng bis Er solch stuckh Recht vnnd Redlich vor dem haubtman vnnd Etlichen seinen Mittbrudern, die dann der haubtman darzu Erforscht, bewart hat, vnnd Als so Er solch Stuck gnugsam Brobiert hat darnach soll Er vor Ainer gannzen gmain brobiert vnd bewert werden vnd sunst gar nicht zu gelassen werden soll.
Articolo primo: quando un nuovo maestro si presenta al capitano e chiede di diventare maestro, prima che sia presentato in una scuola pubblica, il capitano con due o tre maestri lo faccia comparire in privato, lo metta alla prova e lo esamini nei pezzi descritti qui sotto. Se non fosse esperto in tali pezzi, non sia ammesso come maestro finché non li abbia dimostrati correttamente e lealmente davanti al capitano e ad alcuni confratelli che il capitano convochi a tal fine. Quando avrà dato prova sufficiente di tali pezzi, sia poi esaminato e messo alla prova davanti all'intera compagnia; altrimenti non sia ammesso in alcun modo.
[marg: schwert vnd dusseckhen auch Im stennglin]
Zum Ersten Soll In der haubtman versuchen In dem schwert vnnd In der 5 verborgne hawe Erforschen Als Einfach, Zwaifach vnd dreifach vnd darnach In der anndern wöre des Tußacken Auch also des gleichen In der Dritten wöre der stanngen soll Er auch versucht werden, wie Im Schwerdt
[Sintesi redazionale] La nota marginale menziona la spada e il dusack, nonché il bastone. Il capitano conduceva la prima parte dell'esame su un repertorio prescritto.
[marg: 7 schweche vnnd sterckhe In ]
Zum Anndern soll Er Auch Brobiert werden In den Sechs Maister hawen Schwech vnnd Sterckh vnnd darnach Oberhaw Zoren Ort Im trawer, darnach den krumbhaw mit Abschneidung darnach Schiller mit Schottler darnach zwirch haw zucken vnd treffen darnach den Alber der versazung vnd die Brob Im dolchen seys vnnd Bruch, zwen stich Oben zwen stich Vnnden zwen stich zu der seitten Linckh vnnd Recht zu der Ober blosse.
[Sintesi redazionale] La seconda fase dell'esame verificava la padronanza di un repertorio prescritto. Un'annotazione marginale sulla prova presenta una lettura incerta (?).
[15v] Ittem Welcher Maister solch vorbenante prob vnd stuckh nit hette der Soll An keinem thail des Maister gelt oder Schul gelts haben, bis so lang vnnd vil bis Er solchs gelernt Ohn alle zu Rede komen thaill neme.
Item, il maestro che non abbia sostenuto la suddetta prova e non conosca le suddette tecniche non avrà parte nel denaro dei maestri né in quello della scuola finché non le avrà apprese; allora riceva la sua parte senza alcuna obiezione.
[marg: gellt]
Ittem Es sollen Auch Alle mayster die schuller haben von Einem Jeden sein gelt so Ime In dem Arlticuls brieff angezaigt Alle meß gen Franckfurt dem haubtman vberliffern oder schicken bei seiner trewe, Vnnd welcher Maister solchs vberfure der soll nach Erkantnus darmit Bruder gestrafft werden.
(A margine: denaro.) Parimenti, tutti i maestri che hanno allievi dovranno, sulla loro fede, consegnare o inviare al capitano a Francoforte, a ogni fiera, il denaro dovuto per ciascuno di essi, come stabilito nella lettera degli articoli (Artikelbrief). Il maestro che trasgredisse sarà punito secondo il giudizio dei confratelli.
[marg: hie stelen]
Ittem so Ein Newer Maister fürsten will vnnd begert Maister zu werden soll Er zuuor seine Articul vorbenent vor dem haubtman gnugsam beweren vnnd dem nach so soll Er Offentlichen fürgestelt werden vnnd In seiner Kunst vnnd Maisterschafft gebrauchen vnnd brobiern lassen vor Aller menigclich vnnd welcher sein begert Auff freyer walstat doch Inn Freyer kunst dem selbigen soll Er zu willen werden vnnd mit Einem Jeden zwen geng One Abschlag zu willen sein, vnnd Ob Es sach were das Er solch kunst gebraucht, vnnd vnuerlegt nach Erkantnus des Haubtmans vnnd gemainer Maister bestat Als dann soll Ein Jeder Maister Einen ganng mit dem Schwert thon vnnd Ine wol versuchen Als vil maister so verhanden weren vnnd wer Es sach das Er solch mayster der Kayserlichen Freihait gnugsam wider standt, thette vnuerlezt so soll Er dar nach Offentlich seinen Aid thun vor Allermenigclich.
(A margine: qui presente.) Item, quando un nuovo maestro desidera presentarsi e chiede di diventare maestro, dovrà anzitutto dimostrare adeguatamente al capitano di soddisfare i suddetti articoli. Sarà quindi presentato pubblicamente e dovrà mostrare e lasciare mettere alla prova la propria arte e maestria davanti a tutti. A chiunque lo richieda sul campo libero (walstat), purché nell'arte libera, dovrà acconsentire e disputare due assalti con ciascuno senza rifiuto (One Abschlag). Se avrà esercitato la propria arte e sarà rimasto illeso a giudizio del capitano e di tutti i maestri, allora ciascun maestro, quanti saranno presenti, disputerà con lui un assalto di spada e lo metterà debitamente alla prova. Se avrà retto a sufficienza il confronto con questi maestri della libertà imperiale e sarà rimasto illeso, presterà quindi giuramento pubblicamente davanti a tutti.
L'ordinanza del 1534: giuramenti
[16r] Vnnd soll Im Fürgehalten werden Articul vnnd puncten Wie her nach volget vnnd wa Es sach were das Er sich solcher Articul vnnd puncten wie hernach volgt nit wuste zu halten so soll auch der verbenant new maister nit zu gelassen werden vnnd soll Auch Auch In solchen Nider knien zuuor 2 ß In gold Auff das Schwert legen, solch zwen gold ß soll der haubtman zu dem Schulgelt legen vnd versorgen.
E gli siano sottoposti gli articoli e i punti che seguono; qualora non sapesse osservare tali articoli e punti, neppure il detto nuovo maestro sia ammesso. E, inginocchiandosi, deponga anzitutto sulla spada 2 ß in oro; questi due ß d’oro il capitano li aggiunga al denaro della scuola e li custodisca.
Ittem zum Ersten sol Er Schweren wa Es sach were das Er zu Einem Eid Erfordert wurdte denselben wol zu bedrachten niemant vnrecht zuthun weder durch gabe Oder Anderst, Sonnder Allain der gerechtigkait trawlich vnnd On Alle geuerde bei zusteen.
Parimenti, anzitutto giurerà che, qualora fosse chiamato a prestare giuramento, vi rifletterà attentamente, non farà torto ad alcuno, né per un dono né per altro motivo, ma si atterrà fedelmente e senza alcun inganno alla sola giustizia.
Zum Anndern soll Er Schweren, Das Er mit kainer Leichtfertigen Frawen nit zuschaffen haben welle Oder Im Lannd vmb zuziechen Auch kainem Maister dise Kayserliche Freiheit gestatten zuuerhelffen zuthun gestatten.
Secondo, giurerà di non avere nulla a che fare con alcuna donna di facili costumi né di andare in giro per il paese con lei, e di non permettere ad alcun maestro di prestare aiuto (?) mediante questa libertà imperiale.
Zum Dritten so soll Er schweren das Er mit kainem Leichtfertigen Man nichts soll zu schaffen haben Als mit namen hencker schinder hurnwirt hiepen becker Oder Irs gleichen Auch keine gemainschafft zu Ine suchen mit wortten Oder wercken One vrsach Oder Alle geuerdt Außgeschlossen.
In terzo luogo, giurerà di non avere nulla a che fare con uomini di cattiva reputazione, ossia carnefici, scorticatori, tenutari di bordelli, fabbricanti di cialde (Hippenbäcker) o loro simili, né di cercarne la compagnia con parole o atti senza motivo; escluso ogni inganno.
[16v] Zum Viertten vnnd zum Lezten so soll Er Schweren seinen mitbrudern beizusten, In Allen Erlichen sachen, nach Auß weißung des Articel brieffs, was Er mit Recht vorantwurten vnd thun mage.
Quarto e ultimo, giurerà di sostenere i propri confratelli in tutte le questioni onorevoli secondo la lettera degli articoli, nella misura in cui possa rettamente risponderne e farlo.
L'investitura, il segreto e la ripartizione del denaro
Ittem nach dem Alem soll Ine der haubtman Maister Schlagen vnd soll Auch der New kommendt bestanden maister bei sich haben vnnd beruffen 2 oder 3 gezeugen was Im da für gehalten worden Ist solchs kundtschafft zugeben doch kaine vorbenente leichtfertige zunemen.
Parimenti, dopo tutto ciò il capitano lo investirà maestro. Il nuovo maestro che ha superato la prova dovrà avere con sé e chiamare 2 o 3 testimoni che attestino quanto gli è stato sottoposto; ma non dovrà scegliere nessuna delle suddette persone di cattiva reputazione.
[marg: Inn ... zu halten]
Ittem darnach soll der New komend maister Einen ß Auflegen An Minz oder gold wie Im solchs gefellig zuthun Ist, Vnnd darnach soll Er Einem Eid Zu gott dem Herzen Schweren so soll Im die Haimlichkait von dem haubtman vnnd mit sampt Etlicher wisender seiner mit Bruder zugestelt werden mit solcher Ermanung des Aids so Er geschweren Ist niemandts mit zu thailen wer der Vatter Bruder schwestern freund weib, Oder Kind oder keiner Creaturen, weder melden noch Schreiben Oder deitten weder In weis noch weg wie man Es Erdencken mag vber solchs Ermanen vorgemelt soll sie Im zu gestelt werden vnnd sunst nicht.
(A margine: … custodire (?).) Item, il nuovo maestro deporrà quindi un ß in moneta o in oro, a sua scelta. Presterà poi giuramento al Signore Iddio, e il capitano, insieme ad alcuni confratelli che lo conoscono, gli trasmetterà il segreto (Haimlichkait), con questa ammonizione in forza del giuramento prestato: di non condividerlo con nessuno, sia esso padre, fratello, sorelle, amico, moglie o figlio, né con alcuna creatura, e di non rivelarlo, scriverlo o accennarvi in alcun modo o maniera immaginabile. Dopo tale ammonizione gli sarà trasmesso, e non altrimenti.
[marg: schulgelt]
Ittem Es soll auch der new kommend maister keinen thail an dem Maistergelt oder Schulgelt haben so von Im gefallen Ist.
(A margine: denaro della scuola.) Item, il nuovo maestro non avrà alcuna quota del denaro dei maestri né del denaro della scuola raccolto per suo conto.
Ittem Es sollen Auch die Maister die den Newkomenden Maister brobieren souil Ir verhanden seind solch gelt vnnder Ein Ander gleich zu thaillen schuldig sein.
Item, i maestri che esaminano il nuovo maestro, quanti che siano i presenti, saranno tenuti a dividersi questo denaro in parti uguali.
[17r] [marg: schuler]
Ittem Es soll auch Einem Jeden maister das gelt so er Inn büchssen schuldig Ist, von dem vorbenanntten schul oder maister geltt von dem haubtman Ingehalten werden als mit namen von den Schullern so Er bei seiner trew behalten mag nach Außweißung des Articuls brieff, vnnd was vbrig da were soll Einem Jeden zu gestelt werden One Alle hindernus doch Alle geuerd Außgeschlossen
(A margine: allievi.) Item, dal suddetto denaro della scuola o dei maestri il capitano tratterrà a ciascun maestro quanto questi deve alla cassa, ossia per gli allievi, secondo quanto dichiara sulla propria fede conformemente alla lettera degli articoli; quanto rimane sarà consegnato a ciascuno senza alcun impedimento, esclusa ogni frode.
[marg: frihait zu Erhalten]
Ittem Es soll Auch Ein Jeder newkomender maister 2 ß In die Büxen geben das man die Kaiserlichen Freihait damit Erhalten moge
(A margine: per mantenere il privilegio.) Item, ogni nuovo maestro verserà 2 ß nella cassa, affinché con essi si possa mantenere il privilegio imperiale.
Ittem Es soll Auch Ein Jeder maister mit dem Newen Maister Fechten vnnd Brobieren vnnd welcher nit mit Im Ficht der soll kain thail Am Maistergelt vnnd Schulgelt haben.
Item, ogni maestro dovrà tirare di scherma con il nuovo maestro e metterlo alla prova; chi non tirerà con lui non avrà parte nel denaro dei maestri né in quello della scuola.
Elezione del capitano nel 1544 e procedura elettorale
[marg: Erwelung der maister]
Ittem haben wir Einen haubtman Erwelet mit Namen hanns Kaub Nestler Burger zu Franckfurt Auff montag nach marie geburt Anno 1544 Inn Beiwesen Annderes mit Bruder mit Namen Martin Daschner, wolff worner von zwicken hanns Kürmburg von Kreiznach Jerg deierle von Niernberg Jerg von Erdingen Nicleaus Beierbach Burger zu Franckfurt Sytxt von mengen, Simon Spenger von krembs, Petter Burckhart von Freiburg
In Vichtlannd gerlach kammenschlager, wöllen weber von her boren.
(A margine: elezione dei maestri.) Item, il lunedì dopo la Natività di Maria dell’anno 1544 eleggemmo capitano Hanns Kaub, merlettaio, cittadino di Francoforte, alla presenza di altri confratelli, di nome Martin Daschner, Wolf Worner di Zwickau, Hanns Kürmburg di Kreuznach, Jerg Deierle di Norimberga, Jerg di Erding, Niklaus Beierbach, cittadino di Francoforte, Sixt di Mengen, Simon Spenger di Krems, Peter Burckhart di Freiburg nel Vogtland e Gerlach Kammenschlager, tessitore di lana di Herborn.
[17v] Also soll man Einen
haubtman Erwellen.
Ittem der Abgende haubtman Soll die Erst Cëre haben vnnd darnach Jegclicher mit bruder Alaine haimlich Fragen, vnnd die selben haimlich aufftzenhnen, vnd welcher dann die mainste wall hat der sol 2 Jar lang haubtman sein One Allen Auß Zug vnnd widerred.
Il capitano sarà eletto in questo modo. Item, il capitano uscente esprimerà il primo voto e poi interrogherà ciascun confratello da solo e in segreto, annotando segretamente i voti. Chi avrà ottenuto il maggior numero di voti sarà capitano per 2 anni, senza alcuna elusione od obiezione.
[marg: Nota]
Ittem Darnach soll der Abgeende Alt haubtman Rechenschafft thun, Inn Beyssen seiner mit Bruder vnd sol zuuor Alle ding bezalen das kain Schuld nach seinem ampt Erfunden werden Als dann soll dem Newen Haubtman die Schlissel zu der Büxen oder laden Solchs hie zustellen mit Brieffen vnnd Andern So da dann verhannden Ist wie dan von Alter herkomen vnnd gewaichet Ist Es soll auch kainer vber die laden gehen Es seyen dan 2 oder 3 mit Einannder Es sol auch der haubtman Alle In Nam vnnd Auß gab In Schrifften haben.
(A margine: Nota.) Inoltre, il vecchio capitano uscente dovrà rendere conto alla presenza dei suoi confratelli e dovrà anzitutto saldare ogni cosa, affinché al termine del suo mandato non risulti alcun debito. Le chiavi della cassetta o del forziere saranno quindi consegnate al nuovo capitano, insieme alle lettere e a quant’altro vi si trovi, secondo quanto tramandato e consueto fin dall’antichità. Nessuno dovrà accedere al forziere se non in presenza di 2 o 3 persone insieme. Il capitano dovrà inoltre tenere nota scritta di tutte le entrate e le uscite.
Maestri investiti sotto i capitani Hanns Kaub e Jerg Hangersdorffer (1543–1566)
Ittem Im Jar 1543 Ist bei mir hanns Kaub zu Maister geschlagen worden mit Namen Casper Steringer Kürßner von Erdfurt Lienhart Franspurg kursner von Menchen Jerg Deierle Nadler von Niermberg Niclas Beierbach Kürßner Burger zu Franckfurt vnnd bleibt Jeglicher seine 2 ß schuldig In die Büxen.
Parimenti, nell'anno 1543 furono investiti maestri insieme a me, Hanns Kaub, Casper Steringer, pellicciaio di Erfurt, Lienhart Franspurg, pellicciaio di Monaco, Jerg Deierle, fabbricante di aghi di Norimberga, e Niklas Beierbach, pellicciaio, cittadino di Francoforte, e ciascuno resta debitore dei suoi 2 ß alla cassa.
Ittem Ist bei mir hanns kaub zu mayster geschlagen worden Sixt hautter von Meiningen Ein Kirschner gsell Petter Purckhart von Freiburg Inn Vichtlannd vff sontag vor marie gepurt Anno 1544.
Item, insieme a me, Hanns Kaub, furono investiti maestri Sixt Hautter di Meiningen, lavorante pellicciaio, e Peter Purckhart di Freiburg nel Vogtland, la domenica precedente la Natività di Maria nell'anno 1544.
[18r] Ittem Ist bei mir hanns kauben zu mayster geschlagen worden mit namen gerlach kammenschlager von herbern Ein wöllen weber vnnd bleibt Ein Jegclicher sein 2 ß In die Büx schuldig geschechen Am Sontag nach natiuitatis Marie.
Parimenti, Gerlach Kammenschlager di Herborn, tessitore di lana, fu investito maestro insieme a me, Hanns Kaub, e ciascuno resta debitore dei propri 2 ß alla cassa. Fatto la domenica dopo la Natività di Maria.
Ittem Ist bei mir hanns kauben Nesteller diser zeit haubtman burger zu Franckfurt zu maister geschlagen worden mit namen Lienhart hoffer zu wanzen schumacher vnnd Ist dabei gewesen merten Jergen, Jerg von Erdingen kürschner von meinz, niclas Beier Bach Burger zu Franckfurt Sontag nach vnnser lieben Frawen tag 1548 vnnd bleibt seine 2 ß schuldig In die Büxen.
Item, presso di me, Hanns Kaub, fabbricante di merletti, capitano in quel tempo e cittadino di Francoforte, fu investito maestro Lienhart Hoffer di Wanzen (?), calzolaio. Erano presenti Merten Jergen, Jerg di Erding, pellicciaio di Magonza, e Niklas Beierbach, cittadino di Francoforte, la domenica successiva alla festa di Nostra Signora del 1548. Resta debitore dei suoi 2 ß alla cassa.
Inn der herbstmeß
1548
Ist bei mir hanns kauben zu Mayster geschlagen worden Sigmund Schamberger von meinz Ein huffschmid vnnd bleibt seine 2 ß schuldig.
Alla fiera autunnale del 1548 Sigmund Schamberger di Magonza, maniscalco, fu insignito del titolo di maestro insieme a me, Hanns Kaub, e resta debitore dei suoi 2 ß.
Ittem haben wir Ein haubtman erwelt mit namen Merten Jorgens daschner vnnd Ist dabei gewesen hans kaub, Jerg von Erdingen, Lienhart von wannzen Sigmund Schamberger von mynchen Ein huffschmid Anno 1548
Parimenti, nell'anno 1548 eleggemmo capitano Merten Jorgens, fabbricante di borse; erano presenti Hans Kaub, Jerg di Erding, Lienhart di Wanzen e Sigmund Schamberger di Monaco, maniscalco.
Ittem haben die Maister Erwelt einen haubtman mit Namen hanns Kaub nestler burger zu Franckfurt Im Jar 1549, vnnd Ist dabei gewesen merten Jorger daschner Burger zu Franckfurt wenndl worm von hailbrun buluermacher, Jerg von meinz Kürßner Sigmund schamburger huffschmid von meiningen.
Item, nell'anno 1549 i maestri elessero capitano Hanns Kaub, fabbricante di merletti, cittadino di Francoforte; erano presenti Merten Jorger, fabbricante di borse, cittadino di Francoforte, Wendel Worm di Heilbronn, fabbricante di polvere da sparo, Jerg di Magonza, pellicciaio, e Sigmund Schamburger, maniscalco di Meiningen.
[18v] Ittem hab Ich maister hans kaub diser zeit haubtman zu Maister geschlagen worden mit namen michel von Eissersdorff Einer vom Adl, Lienhart konle von duncklspüchl Ein Nestler Andreas Benawiz schumacher von Leiseneckh Sebesser schreiner von Erfurt vnnd Friderich hexer Seydenstrücker von wormbs, vnnd bleiben Jeglicher seine 2 ß Schuldig In die Büxen.
Hanns Klaub
Item, io, maestro Hans Kaub, attualmente capitano, ho conferito il titolo di maestro a Michel von Eissersdorff, nobile, Lienhart Konle di Dinkelsbühl, fabbricante di merletti, Andreas Benawiz, calzolaio di Leiseneckh (?), Sebesser, falegname di Erfurt, e Friedrich Hexer, magliaio di seta di Worms; ciascuno rimane debitore dei suoi 2 ß alla cassa. Hanns Klaub (Kaub).
Ittem Ist bei mir zu maister gschlagen worden Ernst Barchel von Salfeld Ein kürsner
Cristoffel Beem von Sannt Annaberg Ein kirßner Hans Kolle von Schwebischen gmindt ein kürßner Mathes Kircheck von Bassa ein kürssner vnnd hanns haiden von Rottenburg Ein Schreiner vnnd bleiben Alle 6 Ire 2 ß noch Schuldig In die Bux der Bruderschafft,
Vastle Grosch von konigsberg Auß Preisen
Jerg Grosch von konigsberg Auß Preißen
quirinus getlich von wiseneck ein duchknap
Parimenti furono insigniti del titolo di maestro insieme a me Ernst Barchel di Saalfeld, pellicciaio, Christoph Beem di Annaberg, pellicciaio, Hans Kolle di Schwäbisch Gmünd, pellicciaio, Mathes Kircheck di Passau (?), pellicciaio, e Hanns Haiden di Rottenburg, falegname; tutti e 6 restano ancora debitori dei loro 2 ß alla cassa della confraternita. (Altri nomi:) Vastle Grosch di Königsberg in Prussia, Jerg Grosch di Königsberg in Prussia, Quirinus Getlich di Wiseneck (?), lavorante pannaiolo (Tuchknappe).
Ittem 1553 Ist maister worden wolff Brand von Fridburg ein schreinergesel Enderis kletich von Ertfurt ein Kürsner, Jerg Fürster von streel Auß der Schleßnig Ein kurßner
Item, nel 1553 divennero maestri Wolf Brand di Friedberg, lavorante falegname, Enderis Kletich di Erfurt, pellicciaio, e Jerg Fürster di Strehlen in Slesia, pellicciaio.
Ittem Ist bei mir Jerg hangers dorffer zu maister geschlagen worden mit namen Caspar hans von Cöllen Ein gewandmacher
Ittem wolff Resch von haidel berg Ein buchbinder
Ittem maister herman weis von Eissenach buchbinder In der herbstmeß Im Jar 1554
Item, insieme a me, Jerg Hangersdorffer, furono investiti maestri Caspar Hans di Colonia, fabbricante di panni; item Wolf Resch di Heidelberg, legatore; item maestro Herman Weis di Eisenach, legatore, alla fiera d'autunno dell'anno 1554.
[19r] Ittem Im Jar 1557 Ist zu maister geschlagen worden petter miller von Eißfeld bei vnns maistern mit namen patist Faßnacht, Hanns kaub Caspar hans da Ist der haubtman kranckh gewest das Er nit hat konnden komen vnd Ist Auch dergschlagen maister seine 2 ß In die Büxen Schuldig blieben.
Parimenti, nell'anno 1557 Peter Miller di Eisfeld fu insignito del titolo di maestro presso di noi maestri, di nome Patist Faßnacht, Hanns Kaub e Caspar Hans; il capitano era allora malato, sicché non poté venire. Il maestro così insignito rimase inoltre debitore dei suoi 2 ß alla cassa.
1560
Ittem Velten hauß von Elfeld huffschmidt hanns Blattner vrmacher von Freiburg In Breißgaw Ittem hainrich vrmacher Im land zu Schoben vnd seind All 3 Iren 2 ß noch Schuldig In die Büx.
1560. Parimenti Velten Hauß di Eltville (Elfeld), maniscalco, Hanns Blattner, orologiaio di Freiburg im Breisgau, e Heinrich, orologiaio in Svevia; tutti e 3 devono ancora versare i loro 2 ß alla cassa.
1561
Ittem Ist zu maister geschlagen worden petter denzer von Feilzeckh Ein schreiner gesel, den 5 September vnnd Ist seine 2 ß noch Schuldig.
1561. Inoltre Peter Denzer di Feilzeckh (?), lavorante falegname, fu insignito maestro il 5 settembre ed è ancora debitore dei suoi 2 ß.
1563
Jerg Fretter von Strassburg Ein Schreiner, michel liebbrand von Rüttling Schreiner Caspar Eiser von Cellen, Fersten Bergkman von Braunschweig.
1563. Jerg Fretter di Strasburgo, falegname, Michel Liebbrand di Reutlingen, falegname, Caspar Eiser di Colonia, Fersten Bergkman di Brunswick.
Ittem den driten septembris sein zu maister geschlagen worden niclas hiener von Niermberg Ein Kürsner vnnd Bleßi stetner von Filach Ein Kirschner, Anthoni zedersizer von Niermberg Ein Buchtrucker gesell vnd der Erbar Niclaus Bierach hat diese Obgemelte zu maister gschlagen
[19v] Beywesen des Erbarn hanns klaub vnnd petter denser von vibseckhen geschechen In der herbst meß Ao 1564
Item, il tre settembre furono investiti maestri Niklas Hiener di Norimberga, pellicciaio, Blesi Stetner di Villach, pellicciaio, e Anthoni Zedersizer di Norimberga, lavorante tipografo; l'onorevole Niklaus Bierach investì i suddetti maestri alla presenza dell'onorevole Hanns Klaub (Kaub) e di Peter Denser di Vibseckhen (?). Fatto alla fiera d'autunno nell'anno 1564.
1565. 9 September
Ittem Maister worden Niclaus koch kürsner von niermberg melcher kreyzinger von der serden Auch Ein kürschner, vnd bleiben All baid Ire 2 ß Schuldig In der Büxen.
1565, 9 settembre. Item divennero maestri Niklaus Koch, pellicciaio di Norimberga, e Melcher Kreyzinger “von der serden” (?), anch'egli pellicciaio, ed entrambi restano debitori dei loro 2 ß alla cassa.
Herbstmes Ao 1566
Ittem An tag Maria geburt den 8 September Ist vor mir Jerg hangers dorffer von Erdingen haubtman der Bruderschafft Sannct marx Erschinen zu maister geschlagen worden die Erbarn hans probst vnnd Kerschgen Eiser von Cölen beid Burger zu Augspurg Jers handwercks der hans brobst Ein haubenschmid vnd der kerschgen Eser von Collen Ein banzemacher. vnnd Ist dabei gewesen die Ehrbarn Caspar hans Burger zu Cöllen, vnnd hans kaub burger zu Franckfurt, vnnd Anthoni Zedersizer von niermberg burger zu meinz, vnnd Ist geschechen wie Obstett.
Fiera autunnale dell’anno 1566. Item, nel giorno della Natività di Maria, 8 settembre, comparvero dinanzi a me, Jerg Hangersdorffer di Erding, capitano della confraternita di San Marco, e furono investiti maestri gli onorevoli Hans Probst e Kerschgen Eiser di Colonia, entrambi cittadini di Augusta, di mestiere Hans Probst fabbricante di elmi (Haubenschmied) e Kerschgen Eser di Colonia fabbricante di maglie di ferro (Panzermacher). Erano presenti gli onorevoli Caspar Hans, cittadino di Colonia, Hans Kaub, cittadino di Francoforte, e Anthoni Zedersizer di Norimberga, cittadino di Magonza. Fatto come sopra dichiarato.
Deliberazione di sei maestri sui compensi (1566)
Ittem Im Jar Als man zalt nach Cristi geburt Im 1566 Jar den 8 September sein vor mir Jerg hangersdorffer von Erdingen vnnd haubtman vber die gannz Bruderschafft Sannt marx Erschine mit namen hans kaub burger In Franckfurt Caspar hanns von Kollen Ein burger, Anthoni zidersezer von niermberg burger zu meinz [20r] Hanns Brobst Burger zu Augspurg Ein haubenschmid vnnd kersgen Eser von Cöllen Auch Burger zu Auspurg vnnd haben wir 6 maister beschlossen vnnd mit ganntzem Ernst die new kaiserliche priuilegio vnd Freihait stet vnd vest zu halten vnnd gehalten werden soll, auch von kainem herwider gethan noch zuthun gestatten werden sol so lieb Einem Jeden sein Er vnnd maisterschafft sein wurdt
Item nell'anno 1566 dalla nascita di Cristo, l'8 settembre, comparvero dinanzi a me, Jerg Hangersdorffer di Erding, capitano dell'intera confraternita di San Marco, Hans Kaub, cittadino di Francoforte, Caspar Hanns di Colonia, cittadino, Anthoni Zidersezer di Norimberga, cittadino di Magonza, Hanns Brobst, cittadino di Augusta, fabbricante di elmi, e Kersgen Eser di Colonia, anch'egli cittadino di Augusta. Noi 6 maestri deliberammo con ogni fermezza che il nuovo privilegio imperiale e la libertà fossero mantenuti saldamente e costantemente e fossero osservati, e che nessuno agisse contro di essi o permettesse che ciò fosse fatto, per quanto gli fossero cari il proprio onore e il proprio grado di maestro.
Erstlich soll Ein Jeder so maister Ist worden 2 ß In die Büx legen damit kaufft Er sich Inn die geselschafft, darnach soll Er Alle herbstmes so manchen schuler Er dann gelernet hett von Einem Jeden 2 d In die Büxen liffern Auch wann man Einen zu maister schlegt soll Er 2 ß In gold Auff das Schwert legen, vnd Einen ß für die Haimligkait geben sol vnableßlich zubezalen verfallen sein, darnach wiß sich Ein Jeder zu richten
In primo luogo, chiunque sia divenuto maestro dovrà versare 2 ß nella cassa; con ciò acquista l’ammissione alla società. Poi, a ogni fiera autunnale, dovrà versare nella cassa 2 denari per ciascun allievo al quale abbia insegnato. Inoltre, quando qualcuno viene investito maestro, dovrà deporre sulla spada 2 ß in oro e dare un ß per il segreto; è tenuto a pagare questa somma senza remissione. Ciascuno si regoli di conseguenza.
Welchs Ich Jerg hangersdorffer haubtman dariber Einen vesten Eidt zu got gethan vber solchem beschlus stet vnd vestigclich zu halten vnd hand haben.
Su ciò io, Jerg Hangersdorffer, capitano, ho prestato solenne giuramento a Dio di osservare e sostenere questa deliberazione con fermezza e costanza.
Adi 15 September Ao 1566 Ist zu maister geschlagen worden marx warkt von brumbt dabei Ist gewesen hanß kaub Anthon zedersezer vnd Jerg hangersdorffer.
Il 15 settembre dell'anno 1566 Marx Warkt di Brumbt (?) fu insignito del titolo di maestro; erano presenti Hans Kaub, Anthon Zedersezer e Jerg Hangersdorffer.
Nota conclusiva di Paulus Hector Mair
[20v] Hiemit Enndt sich der Maister des Lanngen
schwert schrifften waß sie vir ordnůngen
zům dail zů franckffůrt haben
Nachffolgen 23 birmende bleder
darinnen des Johann Liechtenaůrs
Kůnsten begrieffen sein, der
Riterliche Kůnst dessen
Fechten Myt sambt
17 par stennt Im
schwert
paůlůs hector Mair.
Qui terminano gli scritti dei Maestri della Spada Lunga, gli ordinamenti che essi possiedono in parte a Francoforte. Seguono 23 carte di pergamena contenenti le arti di Johann Liechtenauer, l'arte cavalleresca della scherma, insieme a 17 coppie di guardie con la spada. Paulus Hector Mair.
Dettagli della fonte
- ID
- P047
- Titolo originale
- Frankfürter Fechter Ordnung
- Tipo
- statuti e regolamenti
- Data
- 1491
- Luogo
- Francoforte sul Meno
- Paese (attuale)
- Germania
- Lingua
- Tedesco
- Confraternita
- Marxbrüder (Maestri della Spada)
- Autore
- Hauptmann a bratstvo Unser Lieben Frauen und Sankt Marx (Marxbrüder), Frankfurt
- Archivio
- odpis: Universitätsbibliothek Augsburg; originál (kniha bratstva) nezistený
- Segnatura
- Cod. I.6.2°.5, f. 6v–20v
- Pertinenza
- pertinenza 5 su 5
- Verifica
- originale verificato
Questa fonte cita
- P035 Privilegio imperiale per i 'Maestri della Spada' (in seguito Marxbrüder)
- P084 Articoli della confraternita in occasione dell'elezione del capitano (Francoforte 1594)
Citato da
- P044 Cod. I.6.2°.5: registro dei Maestri della Spada Lunga a Francoforte e ordinanza degli schermidori di Augusta
- P180 Mittheilungen aus Handschriften und seltenen Druckwerken – odtlačok zápisov Marxbrüder z kódexu P. H. Maira (poriadok 1534, skúška majstra, zoznamy do 1566)
Appunti di ricerca (in slovacco)
- Letto in trascrizione P045 (ff. 7r–9v, 14v–17v per intero).
- P. H. Mair ottenne la copia il 20. 12. 1566 dai maestri della spada lunga. 1491: messe presso i domenicani a Francoforte; ammissione del maestro: pubbliche ‚fürstellen‘ – tutti i maestri tirano di scherma con lui ‚Iglicher zum Minsten 2 Oder 3 geng‘, poi esame segreto in capitolo da parte di 2–3 maestri; 2 ß sulla spada al momento di inginocchiarsi; ripartizione delle rette della scuola; elezione dell'hauptman per 2 anni; elenco dei maestri con vidimus (Hanns Dieterich von Meiningen … Petter Falckner).
- F. 14v: ‚Meister die solche Ordnung befestigen Anno 1534‘; esame: spada (5 ‚verborgne hawe‘), stocco, bastone; ‚Sechs Maister hawen‘; pugnale; con ciascuno ‚zwen geng One Abschlag‘, poi ogni maestro ‚Einen ganng mit dem Schwert‘; quattro giuramenti; ‚Haimlichkait‘; 2 ß ‚das man die Kaiserlichen Freihait damit Erhalten moge‘.
- Le registrazioni dei capitani e dei nuovi maestri del 1498–1566 (fiere) non sono state lette in dettaglio.
- Pubblicamente: ‚zwen geng One Abschlag‘ con ciascuno e un assalto con ciascun maestro; presta giuramento se ha superato la prova ‚vnuerlezt‘ – questo è il fondamento dei rinvii del conferimento del titolo per un colpo che aveva fatto sanguinare nel 1613 e nel 1614 (P164, P165).
- Edizione a stampa: Adrian 1846 (P180).
- Lo stato original-overeny si applica ai fol. 13r, 14v–15v.