Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P165

Petycje „causa Federfechter” do rady Frankfurtu nad Menem (1575–1614; dwanaście listów)

causa Federfechter

Marxbrüder i Federfechter przed radą Frankfurtu: kto może nadawać godność mistrzowską podczas jarmarku, pierwszeństwo afiszy i niedziele jarmarczne.

Typ
dokument i zapis archiwalny
Data
6. 9. 1575; 19. 4. 1576; 13. 9. 1576; 1. 9. 1578; 9. 3. 1579; 23. 3. 1580; 27. 3. 1610; 17. 3. 1612; 28. 3. 1613; 20. 9. 1614 (+ włączony dokument z 15. 9. 1551)
Miejsce
Frankfurt nad Menem
Bractwo
Federfechter (Greifenfels)
Edycja
transkrypcja: K. Theil, Transcription: Council Petitions Causa Federfechter, Zenodo 10.5281/zenodo.20818283 (wersja 24. 10. 2026; CC BY-NC-SA 4.0); częściowo Wassmannsdorff 1870 (P040), s. 6–7
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
4/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Historie z tego źródła

Osoby w tym źródle (11)

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Pozycja 1 · 6 września 1575 · Mistrzowie miecza z bractwa św. Marka: zakaz szkół dla wolnych szermierzy

[1r] Ehrnueste, Hochgelerte, Fursichtige Ersame vnd wolweise, groß günstig gebietende Herren
Nachdem nuhn ettliche Iar hero, auß mangel eines Meisters des Schwerts der Bruder oder Geselschafft Sanct Marx in diser Kaÿ: freien Reichs Stat Franckfurt, den Freÿfechtern vergönt vnnd zugelassen worden, offene Fechtschulen anzuschlagen vnd zuhaltten, wie dan auch beschehen, Vnd aber E. E. vnd F. W. sich g: zuerinnern wissen, daß solches angezogener Bruderschafft etc. Freiheitt und begnadigung höchlich entgegen vnd zuwider,

Czcigodni, wielce uczeni, roztropni, szanowni i wielce mądrzy, najłaskawsi i zwierzchni Panowie. Ponieważ od kilku już lat, z braku mistrza miecza braci, czyli towarzystwa św. Marka, w tym wolnym mieście Rzeszy Frankfurcie, wolnym szermierzom (Freÿfechter) udzielano zezwolenia na ogłaszanie i urządzanie otwartych szkół szermierczych, co też istotnie miało miejsce, a Wasze Czcigodności raczą łaskawie pamiętać, że stoi to w wielkiej sprzeczności ze swobodami i przywilejami rzeczonego bractwa etc.,

¶ 1

So ist unser ganz underthenige bitt, E. E. und F. W. wöllen hinfürther keinem Freifechter eÿnich Schul anzuschlagen noch zuhaltten gestatten, Sonder vns bei vnsern lang und wolhergebrachten Freiheÿten schützen vnd handthaben, Damit wir nicht verursacht, an andern ortten vnnd enden, vns eines solchen mißbrauchs wegen zubeclagen, vnd die Peen in den Freiheiten bestimpt anzuzihen, das wir doch viel lieber umbgehen wölten, Thun hiermit [1v] E. E. vnd F. W. vns zu underthenigen gehorsamen vnd willigen dinsten emphelen. Den 6. September Aᵒ đ [15]75.

najpokorniej prosimy Wasze Mości, abyście odtąd nie zezwalali żadnemu wolnemu szermierzowi na ogłaszanie ani urządzanie szkoły szermierczej, lecz chronili nas i utrzymywali przy naszych dawnych i dobrze ugruntowanych przywilejach, abyśmy nie byli zmuszeni skarżyć się na takie nadużycie w innych miejscach i przed innymi władzami oraz dochodzić kary przewidzianej w przywilejach, czego o wiele chętniej byśmy uniknęli. Niniejszym polecamy się Waszym Mościom z pokornymi, posłusznymi i chętnymi służbami. 6 września roku Pańskiego (15)75.

¶ 2Prawo do prowadzenia szkoły

E. E. und F. W.
Vnderthenige willige und gehorsame
Die Meister des Schwerdts der Hochgefreÿeten vnnd Begnadeten Bruderschafft Sanct Marx. Itzo alhie zu Franckfurt am Main, sampt vnd sonder.
[2r] [empty]
[2v] Die Meister des Schwerts bitten keinen Freifechtern alhie schul zuhalten zu uergunnen
Lecte Dinstags den 6. Septemb: Anno đ [15]75.
N. 22.
Supplicatio der Meister des Schwerdts der Bruderschafft S. Marx.

Pokorni, ochotni i posłuszni Waszym Wielmożnościom Mistrzowie Miecza wielce uprzywilejowanego i obdarzonego łaską bractwa św. Marka, obecnie tu, we Frankfurcie nad Menem, wszyscy razem i każdy z osobna. (Fol. 2r puste. Na odwrocie, 2v:) Mistrzowie Miecza proszą, by żadnym wolnym szermierzom nie zezwalano na urządzanie tu szkoły szermierczej. Odczytano we wtorek 6 września roku Pańskiego (15)75. Nr 22. Petycja Mistrzów Miecza bractwa św. Marka.

¶ 3

Pozycja 2.1 · 19 kwietnia 1576 · Kapitan i mistrzowie bractwa św. Marka: skarga na Federfechter

[1r] [empty] [1v] [empty]
[2r] Ehrnueste, Würdige Hochgelerte, Auch Fursichtige, Ersame, vnd wolweise großgunstig gebietende herren, Aus hochtringender vnuermeidtlicher noturfft konnen wir vndenbenanten nit vmbgehn, E. E. W. vnd F. W. Inn vnderthenigkeit supplicirendt fur vnd anzubring.

(Karty 1r i 1v puste.) Czcigodni, godni, wielce uczeni, a także roztropni, szanowni i najmędrsi, najłaskawsi i sprawujący władzę panowie. Z pilnej i nieuchronnej konieczności my, niżej podpisani, nie możemy uniknąć pokornego przedłożenia Waszym Dostojnościom w drodze petycji, co następuje:

¶ 4

Als vor vielen vnuerdencklichen Zeiten vnd Iaren hero von Rhö: Kaÿ: und Kön: Mt: die Meister des Schwerts, (die Bruderschafft S. Marx genant) allergnedigst Priuilegirt, und befreihet sein, vermög derselbigen Freiheit, deren abgetruckten Copei E. E. W. vnd F. W. mit Irer Stadt Insigel besigelt einem Ieden so von gedachter Bruderschafft oder derselbign Obern, abprobirt vndt angenommen wirdt, mitzutheÿlen pflegen, darinnen bei einer Namhafften Peen verbotten, keinem, der von gedachten Meistern oder der genanten Bruderschafft, dar zu nicht bestettigt, ohne derselbigen vorwissen, willen oder erlaubnus einiche Schul anzuschlagen oder zuhaltten, zugestatten

Zważywszy, że przed niepamiętnymi czasy i laty rzymskie majestaty cesarskie i królewskie najłaskawiej obdarzyły przywilejami i wolnościami mistrzów miecza (zwanych bractwem św. Marka), a na mocy tej wolności – której drukowany odpis, opatrzony pieczęcią waszego miasta, Wasze Dostojności zwykły wydawać każdemu wyegzaminowanemu i przyjętemu przez wspomniane bractwo lub jego zwierzchników – zabrania się pod znaczną karą pozwalać komukolwiek, kto nie został do tego zatwierdzony przez wspomnianych mistrzów lub bractwo, ogłaszać lub urządzać jakąkolwiek szkołę bez ich wiedzy, woli lub zezwolenia;

¶ 5Prawo do prowadzenia szkoły

so welches der Rhö: Kaÿ: vnd Kön: Mt: bedencken ohne Zweiffel darumb beschehen, daß solche Ritterliche übung in rechter Brüderlicher eÿnigkeit im gebrauch möge erhalten, vnd die Brüder von S. Marx genennet werden, nicht allein nur von einem handtwerck, sondern stehet einem Iedenn freÿ darund[er] zukommen, seÿ gleich was standts er wölle, Außgenommen die vom Adel vnd der Ritterschafft, welche dan zuuorderst bei vns den obgemelten Meistern od[er] der Bruderschafft von S. Marx in hohen ehren & auch in allen vnsern anschlag brieffen vnd schulen beuor [2v] gehalten werden, sonst aber mag sich menniglich zu vns begeben, wie dan niemals einicher redlicher Gesell od[er] Biderman von uns verworffen, sondern einem Ieden der Kunst begerendt, mitgetheÿlt worden ist.

co, wedle zamysłu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości Rzymskiej, uczyniono niewątpliwie po to, aby to rycerskie ćwiczenie było praktykowane w prawdziwej braterskiej jedności; bracia zaś zwani są braćmi św. Marka nie jako przedstawiciele jednego tylko rzemiosła, lecz każdy może swobodnie do nich przystąpić, jakiegokolwiek byłby stanu, z wyjątkiem szlachty i rycerstwa, które my, wspomniani mistrzowie lub bractwo św. Marka, otaczamy najwyższą czcią ponad wszystkich i którym przysługuje także pierwszeństwo we wszystkich naszych afiszach i szkołach szermierczych; poza tym każdy może do nas przystąpić, gdyż nigdy nie odrzuciliśmy żadnego uczciwego czeladnika ani prawego człowieka, lecz sztuki udzielano każdemu, kto jej pragnął.

¶ 6

Nachdem aber vor wenig Iaren, etliche von uns, (wissen nicht aus was ursachen) sich abgesondert, vnd die Freÿe oder Federfechter, wie man sie noch heuttigs tags zu nennen pflegt, genant, welche die furnemsten von hohen vnd Nidern standts Personen an sich hengken, vnd vns der Bruder od[er] Gesellschafft von S. Marx widerwertig machen, Auch dieselben dahin verursachen vnd bewegen thun, viel [insertion: vnd] grosse draẅwort vff offenen Freien Fechtschulen (wie am nechstuergangenen Palm Sontag gehört ist worden) vnd sonst allenthalben [insertion: wider vns] außzustossen.

Jednakże przed kilkoma laty niektórzy spośród nas (nie wiemy, z jakich powodów) odłączyli się i nazwali się wolnymi szermierzami lub szermierzami Pióra (Federfechter), jak nazywa się ich do dziś; zjednują oni sobie najznakomitsze osoby wysokiego i niskiego stanu i nastawiają je wrogo do nas, braci lub towarzystwa św. Marka, a także skłaniają je i pobudzają do wypowiadania licznych [dopisek: i] wielkich gróźb [dopisek: przeciw nam] na otwartych wolnych szkołach szermierczych (jak słyszano w ostatnią Niedzielę Palmową) i wszędzie indziej.

¶ 7Grzywny i zasady zachowania

Vnd sonderlich (deß wir vns zum höchsten zubeclagen) haben wir Iezundt ein Zeit hero sehen müssen, daß den Freÿfechtern erlaubt vnd vergündt worden ist, wider vnsern willen oder wissen, offene Schulen anzuschlagen vnd zuhalten, welches, angezogenen vnsern wolhergebrachten Privilegien höchlich entgegen vnd zuwider, darumb wir auch vor etlich wenig tagen, als sich ein solches abermals begeben hat, einen derselbigen anschlag Zettel, nit auß frefel oder mutwillen, sonder allein zu einem warhafftigen gezeugnus, abgenommen haben.

W szczególności zaś (na co skarżymy się najbardziej) od pewnego czasu musimy patrzeć, jak wolnym szermierzom zezwala się i przyznaje prawo, wbrew naszej woli lub bez naszej wiedzy, do ogłaszania i prowadzenia otwartych szkół szermierczych, co dalece sprzeciwia się naszym wspomnianym, należycie ugruntowanym przywilejom; z tego powodu przed kilkoma dniami, gdy zdarzyło się to ponownie, zdjęliśmy jedno z wywieszonych przez nich ogłoszeń, nie ze swawoli ani złośliwości, lecz wyłącznie jako rzeczywisty dowód.

¶ 8Prawo do prowadzenia szkoły

Dieweil dan, großgunstig gebietende Herren, die beÿde Iezt [3r] Regirende- [insertion: Rhö:] Kaÿ: auch Kön: Mt: vnsere aller gnedigste herren, vff nechst gehaltenem Reichstage zu Regenspurg, als ein Freÿfechter in seinem Anschlag brieff: die Meister des Schwerts oder gefreihete Bruderschafft von S. Marx verachtlicher weiß angetast, offentlich sich vernemen haben lassen, vber derselbigen gegebene Freÿheitten mit Ernst vns zuhandthaben, welches auch billich von deroselben vnderthanen vnd Getreuen auch beschehen solte.

Zważywszy, najłaskawsi i sprawujący władzę panowie, że zarówno obecnie panujący [dopisek: rzymski] Majestat Cesarski, jak i Majestat Królewski, nasi najłaskawsi panowie, na niedawnym sejmie Rzeszy w Ratyzbonie, gdy pewien wolny szermierz w swoim piśmie pogardliwie zaatakował Mistrzów Miecza, czyli uprzywilejowane bractwo św. Marka, publicznie oświadczyli, iż będą nas stanowczo utrzymywać przy nadanych swobodach, co słusznie powinni czynić również ich poddani i wierni;

¶ 9

Dem allem nach so langt vnd ist an E. E. W. vnd F. W. vnser gantz vnderthenig hochfleissig und flehliche bitt, sÿ wöllen daran sein, daß solcher mißbrauch der Freÿ oder Federfechter, des vngeburlichen anschlags vnd schulhalttens halben, sonderlich dieweil Iezundt ein Meister des Schwerts vnserer Gesellschafft in diser Stadt Franckfurt wohnlich gesessen, gnedig vnd gunstig abgeschafft werden, vnd hinfurther verneintenn bleiben mögt, vnd vns bei vnsern Lang vnd wolhergebrachten Freiheitten schutzen vnd schirmen, damit wir vnsern Eÿdt, so wir fur alle vnd Iede burger des heilig Römischen Reichs, gethan vnd thun mussen, mit gutem gewissen volnziehen und leÿsten können.

wobec tego wszystkiego kierujemy do Waszych Miłości naszą najpokorniejszą, najusilniejszą i błagalną prośbę, abyście łaskawie i przychylnie doprowadzili do usunięcia takich nadużyć wolnych szermierzy, czyli szermierzy Pióra, dotyczących bezprawnego rozwieszania afiszów i urządzania szkół szermierczych, oraz do utrzymania ich zakazu na przyszłość – zwłaszcza teraz, gdy w tym mieście Frankfurcie mieszka mistrz miecza naszego stowarzyszenia – a także abyście chronili nas i bronili naszych od dawna utrwalonych swobód, byśmy mogli z czystym sumieniem wypełniać i zachowywać przysięgę, którą złożyliśmy i którą musimy składać wobec każdego obywatela Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

¶ 10

Im Fall aber mehrangezogene vnsere Freÿheiten, Ihres Inhalts (als wir doch nit verhoffen) so weit sich nit erstrecken, sondern disputirlich, Oder aber an vns eÿnicher fehl oder mangel (dardurch solche vnordnng vnd vndertruckung vnserer Freiheit herfliessendt) sein solte, So bitten wir gleichsfals gantz vnderthenig, vnbeschwert zusein, dasselbige In sperie vns [3v] gunstiglichen zuvermelden vnd anzuzeigen, damit solchen mängeln vnd gebrechen In Zeiten vorgebauet werden moge.

Gdyby jednak nasze wielokrotnie wspominane przywileje ze względu na swą treść (czego się nie spodziewamy) nie sięgały tak daleko, lecz podlegały zakwestionowaniu, albo gdyby po naszej stronie wystąpiła jakaś wina lub uchybienie (z którego wynikły taki nieporządek i ograniczenie naszych swobód), prosimy również najpokorniej, abyście raczyli nas o tym powiadomić i szczegółowo to wskazać (in specie), tak by można było w porę zaradzić takim uchybieniom i winom.

¶ 11

Deren tröstlichen vngezweiffelten hoffnung vnd zuuersicht E. E. W. vnd F. W. werden vns bei solchen vnseren Priuilegiy, Freiheiten vnd begnadigungen handthaben vnd bleiben, darwider nicht tringen oder beschweren lassen, Daran beschieht der Rhö: Kaÿ: vnd Kön: Mt: ernstlicher befehl will und meÿnung, Vnd wöllen wir auch dasselbig vmb E. E. W. vnd F. W. deren Burger, angehörigen oder verwanthen mit vnserm leib, gut, vnd blut, die Zeit vnsers lebens gehorsam vnd willig verdienen, derselbigen tröstlichen wilfarig Antwort bittendt.

W pokrzepiającej i niewątpliwej nadziei oraz ufności, że Wasze Dostojności wesprą nas i zachowają przy tych naszych przywilejach, wolnościach i łaskach, nie pozwalając uciskać nas ani obciążać wbrew nim, przez co spełni się stanowczy rozkaz, wola i zamiar Rzymskiego Majestatu Cesarskiego i Królewskiego; my zaś ze swej strony będziemy odpłacać Waszym Dostojnościom, waszym obywatelom, podwładnym lub krewnym posłusznie i ochoczo naszym ciałem, mieniem i krwią przez wszystkie dni naszego życia, prosząc o waszą pokrzepiającą i przychylną odpowiedź.

¶ 12

E. E. W. vnd F. W.
Vnderthenige gehorsame und willige
Friderich Renner vom Hof, stein[insertion: metz] Iezundt erwehlter Hauptman,
Melchor Geÿßman Schlosser burg zu Nurmberg.
Lucas Rupprecht Kurßner burg hie zu Franckfurt.
Gregor Sturmer von Braunspurg
Jerg Reichel von Pering. Alle Meister des Schwerts der Brudschafft von S. Marx.
[4r] [empty]
[4v] hauptmann vnnd Geselschafft d[er] Bruderschafft Sanct Marx Clagen ober die Federfechter vnnd bitten sie, bei Ihren habenden Priuilegien zu handthaben
Lecte Donnerstags den 19 Aprilis Anno d [15]76.
Supplicatio.

Wasi pokorni, posłuszni i chętni słudzy: Friedrich Renner z Hof, kamieniarz, obecnie wybrany kapitanem; Melchior Geyßman, ślusarz, obywatel Norymbergi; Lucas Rupprecht, kuśnierz, tutejszy obywatel Frankfurtu; Gregor Sturmer z Braunsbergu; Jerg Reichel z Pering (?); wszyscy mistrzowie miecza bractwa św. Marka. (K. 4r niezapisana. Na odwrocie, 4v:) Kapitan i członkowie bractwa św. Marka skarżą się na Federfechter i proszą o utrzymanie ich przywilejów. Odczytano w czwartek 19 kwietnia roku Pańskiego (15)76. Petycja.

¶ 13

Pozycja 2.2 · 15 września 1551 · Mistrzowie szermierki: prośba o wymienianie przywileju i kary w nowych listach mistrzowskich (błędnie włączone do akt)

[1r] Fursichtigen Ersamen vnd weysen E F W gegen vnser ongesparte gantz willige dinst alles vlysses zuuor an v vnd w gunstigen lieben herren so vnd als noch altem loblichem her kommen E F W so vor Iungen meister machen, der selben vff unsere ansuchen mit eym glaubwurdigen schein pflegen zuversehen,

Roztropni, czcigodni i mądrzy Panowie, Wasze Mości, najpierw ofiarujemy Wam nasze niestrudzone i w pełni ochocze służby z wszelką pilnością, łaskawi, drodzy Panowie. Ponieważ Wasze Mości, wedle dawnego i chwalebnego zwyczaju, gdy wyzwalamy młodych mistrzów, na naszą prośbę zwykliście wystawiać im wiarygodne świadectwo (schein),

¶ 14

dweyl aber Im solchen schein biß anhero bey solcher freyheit noch peen, was solche freyhrett vff Im treget, nit Inserirt vnd vorfast ist worden, beclagen sich de Iungen meister, dan man Inen wohin sie komen, keyn glauben geben woll vnd gleych vorechtlich angefaren werden,

lecz ponieważ dotychczas kary, którą obwarowano ten przywilej, nie wpisywano ani nie odnotowywano w takim świadectwie wraz z przywilejem, młodzi mistrzowie skarżą się, że dokądkolwiek przybędą, nikt nie chce im wierzyć i od razu traktuje się ich z pogardą.

¶ 15

Ist dero halben an E f w vnser aller dinstlich vnd vleyssige Bitt Inen In solchen schein was der freyheit vff antreff vnd die peen hin langt Inserriren zulossenn damit sie wo hin sie komen gehanthapt mochten werden, das wollen wir vndertheniges vlyss zuuordnen erfunden werden, E F W. vmb eyne gunstige antwort bettenden.

Przeto naszą najpokorniejszą i usilną prośbą do Waszmościów jest, aby w takim zaświadczeniu zamieścić to, co dotyczy wolności, i to, co odnosi się do kary, tak aby można było je utrzymać w mocy wszędzie, dokąd się udadzą; za co okażemy się pokornie i gorliwie gotowi odwdzięczyć, prosząc Waszmościów o przychylną odpowiedź.

¶ 16Egzamin i stopnie

EFW gantz willigen und gehorsamen Die fechtmeister
[1v] Die Fechtmeister gemainlich
Lect[e] 15 Septemb[ris] Anno đ [15]51
Erfursichtigen Ersamen vnd weyßen Burgermeisteren Vnd rhat disser stat franckfurt vnseren gvnstigenn liebenn Herren
L[ECT]V[M]

Waszym Miłościom ze wszech miar oddani i posłuszni mistrzowie szermierki. (Na odwrocie, 1v:) Mistrzowie szermierki wspólnie. Odczytano 15 września roku Pańskiego (15)51. Do roztropnych, czcigodnych i mądrych burmistrzów i rady tego miasta Frankfurtu, naszych łaskawych, drogich panów. Odczytano.

¶ 17

Pozycja 3 · 7 września 1576 (odczytano 13 września) · Burmistrzowie i rada Kolonii: prośba o glejt dla wolnego szermierza Matthesa Bauma

[1r] Vnser freuntlich gruß vnd was wier Liebs vnd guts vermogenn zvuor Ersam Fursichtige vnnd Weise besonders Liebe vnnd gutte freunde. Vnser Mitburger Matthes Baum von Dillenberg, Freifechter, Hatt vns zverkhennen gebenn wellichermaßenn ehr gemeintt vf Franktfurtt zuuerreisenn vnd sich daselbst mit der Anwesender Bruderschafft von Sanct Marx wie preuchlich Im fechten zuuben.

Na wstępie nasze przyjazne pozdrowienie oraz wszelka życzliwość i dobro, jakie możemy wyświadczyć, czcigodni, roztropni i mądrzy, szczególnie drodzy i dobrzy przyjaciele. Nasz współobywatel Matthes Baum z Dillenbergu, wolny szermierz, poinformował nas, że zamierza udać się do Frankfurtu i tam, zgodnie ze zwyczajem, ćwiczyć szermierkę z obecnym tam bractwem św. Marka.

¶ 18

Damitt ehr aber von derselben Bruderschafft vnder recht vnnd Pilligkeitt nitt beschwertt, Hat ehr vns vmb furpitliche schrifft an E Furß Weißht gepettenn die wir Ime vf diesen pilligen zugelaßenen fal nicht verwegeriren sollen Angesehen ehr vnser gehorsamer Mitburger den wir zubefurdern schuldich.

Aby jednak owo bractwo nie obciążało go wbrew prawu i słuszności, poprosił nas o list wstawienniczy do Waszych Roztropnych Mości, którego nie możemy mu odmówić w tej słusznej i dozwolonej sprawie, zważywszy, że jest naszym posłusznym współobywatelem, którego jesteśmy zobowiązani wspierać.

¶ 19

Da nun Angeregte Bruderschafft von Sanct Marx einige Rechtmeßigen furderung zuhaben vermeint wan solliche alhir da ehr Iederman zu rechtt gesessenn Angesteltt wurde sol Inen furderlich rechtt vnd execvtion deßelben one Affection widerfaren Dan sie In Iren eigenen sachen [1v] nit rechter de Iure sein khonnen. Weßhalb sich nicht gepuren wolle die Bruderschafft von Sanct Marx einen Feder Fechter vnd Buger dieser Statt der Inen nittt vnderworffen, richten sollen.

Gdyby wspomniane bractwo św. Marka uważało, że przysługuje mu jakiekolwiek zgodne z prawem roszczenie, to po wniesieniu go tutaj, gdzie podlega on wymiarowi sprawiedliwości wobec każdego, powinno szybko i bezstronnie uzyskać rozstrzygnięcie oraz jego wykonanie; we własnej sprawie bowiem nie mogą być sędziami zgodnie z prawem. Nie przystoi zatem, aby bractwo św. Marka sądziło szermierza spod znaku pióra (Feder Fechter), obywatela tego miasta, który im nie podlega.

¶ 20Nadzór i sędziowanie

Gelangett derohalb An E Furß Weißht vnser freundlich guttlich begeren, die wollen gedachten freyfechter vnsern Mitburger fur Allen vnpillgen gewaldt schutzen vnd schirmen vnd demselbenn vmb seine ritterliche kunst wie Anderen on behenderniß zugebrauchenn frei sicher gelaidt gvnnstiglich verleihen daran thun E Furß Weißht one das eß sich zu recht zimbt vns sonder gefallens vnd seint eß hinwid[er]umb Zuverschulde guttwillig Thun derselbe damit Gott Almechtig seliglich empfelen. Geben Am 7. Septembris Anno đ [MD]Lxxvi
Burgermeistere vnd Rathe des heil: Reichs Stat Cöln

Zwracamy się zatem do Waszych Roztropnych Mądrości z przyjazną i życzliwą prośbą, abyście chronili i bronili wspomnianego wolnego szermierza, naszego współobywatela, przed wszelką bezprawną przemocą i łaskawie udzielili mu swobodnego i bezpiecznego przejazdu (gelaidt), by mógł bez przeszkód uprawiać swą rycerską sztukę jak inni. Czyniąc to, Wasze Roztropne Mądrości — prócz tego, że będzie to słuszne i stosowne — wyświadczą nam szczególną przysługę, którą gotowi jesteśmy odwzajemnić; niniejszym polecamy Was błogosławionej opiece Boga Wszechmogącego. Dano 7 września roku Pańskiego 1576. Burmistrzowie i rada cesarskiego miasta Kolonii.

¶ 21Prawo do prowadzenia szkoły

[2r] [empty]
[2v] [papered wafer seal of the Imperial City of Cologne]
Den Ersamen vorsichtigen vnd weisen Burgermeistern vnd Rathe der Statt Franckfurtt vor vnsern besondern lieben und gutten freunden
p[ro]ut 12. Sept Aᵒ. đ. [15]76
Burgermaister und Rath d[er] Stat Collen, schreibe für Mathesen Baum freifechter vnd bitten denselben Glaidt zu gebe[n]
Lect[e] donnerstags den 13 Septembris Anno đ [15]76.

(K. 2r pusta. Na odwrocie, 2v, pieczęć opłatkowa cesarskiego miasta Kolonii, osłonięta papierem.) Czcigodnym, roztropnym i mądrym burmistrzom oraz radzie miasta Frankfurtu, naszym szczególnie drogim i dobrym przyjaciołom. (Wpłynęło) 12 września roku Pańskiego (15)76. Burmistrz i rada miasta Kolonii piszą w imieniu Matthesa Bauma, wolnego szermierza, prosząc o udzielenie mu glejtu. Odczytano w czwartek 13 września roku Pańskiego (15)76.

¶ 22

Pozycja 4 · 1 września 1578 · Mistrzowie długiego miecza z bractwa św. Marka: przypomnienie obietnicy rady

[1r] Ehrnueste, Hochgelertte, Fursichtige, Ersame vnd Weise, denselben seÿen vnser vnderthenige gantz willige dienste, mit fleiß bereÿt zuvor, gunstig gebietende herren, E. E. vnd F. W. wissen sich (vngezweiffelt) noch wol zuerinnern, welcher massen sÿ vns, vor zweÿen jaren vngeuerlich vff vnser damals, wider der Freÿ- vnd anderer frembden Fechter zur vngebur Schulen anschlag vnd halttung &c. vnderthenig Suppliciren vnd anbringen, gnedig vnd gunstig vertröstet haben. Nemlich, daß solcher einbruch vnd mißbrauch abgeschafft, vnd ferner nicht gestatet werden solle.

Czcigodni, wielce uczeni, roztropni, szanowni i mądrzy Panowie, najpierw pilnie ofiarujemy Wam nasze pokorne i całkowicie ochotne służby, łaskawi i rozkazujący Panowie. Wasze Miłości (bez wątpienia) dobrze jeszcze pamiętają, jak przed około dwoma laty, po naszej ówczesnej pokornej petycji i przedstawieniu sprawy niewłaściwego ogłaszania i urządzania szkół przez wolnych i innych przyjezdnych szermierzy itd., łaskawie i przychylnie zapewniliście nas, że takie wkraczanie w nasze uprawnienia i nadużycia zostaną usunięte i nie będą już dozwolone.

¶ 23Prawo do prowadzenia szkoły

Vnd ob wol dasselb, angeregter vertröstung nach, ein Zeit lang also ergangen, So ist es doch nuhnmehr widerumb in vorigen vnbrauch gerathen, Also, daß denselben Fechtern, vff ihr begeren, Schulen anzuschlagen vnd zuhaltten [insertion: ohne vnderscheid] erlaubt vnd verstattet, Dardurch dann die Angelobten Meister, welche die Meisterschafft deß Schwerts zuerlangen zum offternmal einen weiten weg biß anhero, als zu dem ortt darzu bestimpt, zu reÿsen haben, schwerlich vertrungen, an Irem furnemen verhindert [1v] vnd höchlich vernachteÿlt werden,

I choć przez pewien czas postępowano zgodnie z tym zapewnieniem, obecnie powrócono do dawnej złej praktyki, tak że owym szermierzom na ich prośbę zezwala się i pozwala [dopisek: bez rozróżnienia] ogłaszać i urządzać szkoły szermiercze; przez co zaprzysiężeni mistrzowie (Angelobte Meister), którzy dla uzyskania godności mistrza miecza często muszą przybywać tu z daleka, jako do miejsca w tym celu wyznaczonego, są dotkliwie odsuwani, napotykają przeszkody w osiągnięciu swego celu i doznają znacznych strat.

¶ 24Egzamin i stopnie

Wann dan wir vns gentzlich versehen, E. E. vnd F. W. uns beÿ vnsern habenden Kaÿserlichen Priuilegien vnd begnadigungen zuhandthaben gunstig geneÿgt. Als gelangt an dieselben vnser sampt und sonder vnderthenige hochfleissige bitt, sÿ wöllen vorgerurten Mißbrauch, durch die Freÿ und andere frembde Fechter, höchstgedachter Kaÿ: Mt: [insertion: vns] verliehener Freÿheit entgegen vnd zuwider, eingefurth, gnedig vnd gunstig einstellen vnd verbieten, damit wir solcher unserer Freÿheit von vndencklichen Iaren löblich vnd wol hergebracht, vor andern, wie billich, geniessen mögen.

Ponieważ w pełni ufamy, że Wasze Dostojności łaskawie zechcą wspierać nas w zachowaniu naszych cesarskich przywilejów i łask, wspólnie i każdy z osobna zwracamy się do Was z pokorną i najusilniejszą prośbą, abyście łaskawie i przychylnie ukrócili i zakazali wspomnianego nadużycia, wprowadzonego przez wolnych szermierzy i innych szermierzy przybyłych z zewnątrz wbrew i na przekór przywilejowi nadanemu [dopisek: nam] przez wspomniany Majestat Cesarski, tak abyśmy mogli przed innymi korzystać z tego naszego przywileju, chwalebnie i należycie ugruntowanego od niepamiętnych czasów, jak tego wymaga sprawiedliwość.

¶ 25

Solches gebetener massen zugeschehen, thun wir vns gantz vnderthenig getrösten. Wöllens auch vmb E. E. und F. W. mit Leib und gut geflissen sein zuuerdienen.
E. E. vnd E. W. vnderthenige gantz willige die Meister des Langen Schwerts der Bruderschafft S. Marx Iezundt alhie zu Franckfurt.
[2r] [empty]
[2v] Die Maister des Langenschwerts d[er] Bruderschafft Sannt Marx bitten sie bei Ihren Priuilegien zuhandthaben vnd sie durch die Freifechter nit schwechen zulassen.
Lecte donnerstags den 1 Septembris Anno 1578
Supplicatio.

Z całą pokorą ufamy, że stanie się tak, jak prosimy, i gorliwie odwdzięczymy się Waszym Miłościom ciałem i mieniem. Wasi pokorni i ze wszech miar chętni mistrzowie długiego miecza z bractwa św. Marka, obecnie tutaj we Frankfurcie. (K. 2r niezapisana. Na odwrocie, 2v:) Mistrzowie długiego miecza z bractwa św. Marka proszą o utrzymanie ich przywilejów i o to, by wolni szermierze nie osłabiali ich pozycji. Odczytano w czwartek 1 września roku 1578. Petycja.

¶ 26

Pozycja 5 · 9 marca 1579 · Mistrzowie Miecza: cofnięcie wolnemu szermierzowi zezwolenia na szkołę szermierczą na rzecz zaprzysiężonego mistrza

[1r] Ehrnueste Hochgelerte Ersame, Fursichtige und weÿse Gunstige gebitendte herren, E. E. vnnd F. W. finden wir vnden benanten Meister des Schwerts, Aus hochbeschwerlicher Notturfft nach, vmb Gnedig schutz unnd hilff an zu Ruffen nit vnderlossen, demnach von viellen Kaÿssern, dero hochloblich gedechtnus, vnsern vohrfahren vnd nach komendten, als Meistern des Schwertzs, Gesiglete Kaÿserliche Freÿheytten mitgetheildt wordten, wie dieselbigenn Im val der Rath vorzulegen beÿfandten,

Czcigodni, wielce uczeni, szanowni, roztropni i mądrzy, łaskawi panowie zwierzchnicy. My, niżej podpisani mistrzowie miecza, z powodu nader dotkliwej konieczności nie możemy zaniechać zwrócenia się do Waszych Wielmożności o łaskawą ochronę i pomoc. Jako że wielu cesarzy chwalebnej pamięci nadało naszym poprzednikom i następcom jako mistrzom miecza opieczętowane cesarskie przywileje wolności, które w razie potrzeby można przedłożyć radzie,

¶ 27

darauf wir dan vil Iahr hero die Freÿheyt vnnd gerechtigkaÿt, Alhie gebraucht vnnd Innen gehapt, Ain Idle figige afaMes (?) vff den zweÿen Ersten Sundag, darinnen, vns von E. E. W. vnnd F. W. schul zu haldten vor andtern freÿfechtern vergindt, wordten, Erwartet, wo sich ain angelobter Meister vff derren Schul Ainne zu Meister des Schwertzs vorstellen brobieren vnnd Schlagen Lassen woldte,

na mocy czego od wielu lat korzystaliśmy tutaj z wolności i prawa … (?) (ustęp niezrozumiały w transkrypcji) w pierwsze dwie niedziele, w które Wasze Dostojności zezwalały nam urządzać szkołę przed innymi wolnymi szermierzami, oczekiwać, czy jakiś zaprzysiężony mistrz zechce stawić się na jednej z tych szkół, aby zostać poddanym próbie i pasowanym na mistrza miecza;

¶ 28Egzamin i stopnieDni i święta

wie dan auch sich konftigen Sondag Ainer vorzustellen gentzlich bedacht, welcher das wegen Ain weidten weg alhero verreist, vnnd große Zerung angelegt, Derweil aber Nun vns, von den auch Ersamen unnd weÿssen hernn Burgermeistern (vff unser Ansuchen vnnd begern Negst könfftigen Sondag Schul zu haldten gebetten) angezeigt wordten wie Albereith Ainem Freÿfechter vff ernanten Sundag Schul zu haldten vergindt seÿ [14] wordten welchs vns dan, gantz hachlich beschwerlich vnnd nachtheilig fallen wirdt,

gdyż jeden z nich istotnie stanowczo postanowił wystąpić w najbliższą niedzielę, przybywszy tu w tym celu z daleka i poniósłszy wielkie wydatki na utrzymanie. Skoro jednak czcigodni i mądrzy panowie burmistrzowie powiadomili nas teraz (gdy na naszą prośbę zwróciliśmy się o urządzenie szkoły w najbliższą niedzielę), że pewnemu wolnemu szermierzowi zezwolono już urządzić szkołę w tę niedzielę, co będzie dla nas wielce uciążliwe i niekorzystne,

¶ 29

Langt derowegen vnser hochfleisige Flelich vnnd vnderthennige bitt, An E. E. W. unnd F. W. die wollen vnns Genediglichen beÿ zugezogner vnser Kaÿserlichen [insertion: freÿheidten] vnnd Confermation [sic] brief Erhaldten Schützen vnnd handthaben, vnnd Obgedachtem Freÿfechtern, seÿnns Itzige Erlaubte Schul, Ab vnnd vff Kindten vnd Eÿn Stellen lasen, damit Angezogner, Angelobter Meister nit gehindtert seÿnne Zerung vnnd versaumnus, nit vmbsunst Angelegt, vnnd auff gewendt hedt,

dlatego zwracamy się do Waszych Miłości z najusilniejszą, błagalną i pokorną prośbą, abyście łaskawie zachowali nas przy wspomnianych cesarskich [dopisek: wolnościach] i dokumentach potwierdzających, chronili nas i wspierali w tych prawach, a także cofnęli, unieważnili i wstrzymali obecnie dozwoloną szkołę wspomnianego wolnego szermierza, aby rzeczony mistrz zaprzysiężony nie doznawał przeszkód i nie poniósł na próżno kosztów utrzymania ani straty czasu.

¶ 30Prawo do prowadzenia szkoły

wo vns aber In Solchem nit geholffen werdten mecht wie wir sich das kaines wegs vorsehen, hedten wir sich Solches vermeg offtgemelter freÿheiten, hochlich zu beklagen, Solches vnserm begern nach aber zugeschehen, wollen wir die Zeit vnserns lebens von E E W vnnd F W: hochlich Phemen / Auch mit Aller vndtherdeinigkaÿt so vil, Immer miglich zuuerdienen verbitig gehorsam vnnd willig Erfundten werdte

Gdyby jednak nie udzielono nam w tym pomocy, czego bynajmniej się nie spodziewamy, musielibyśmy uskarżać się na to wielce na mocy wielokrotnie wspomnianych przywilejów. Jeśli zaś stanie się wedle naszej prośby, będziemy przez całe życie wielce wychwalać Wasze Dostojności i okażemy się gotowi, posłuszni i chętni odwdzięczyć się z całą pokorą, na ile to możliwe.

¶ 31

E E W vnd F W: Gehorsamer vnderthenniger Burger
Friderich Renner Steinmetz
vnnd Geronimus Beckman
Laux Rubrecht Kürsner
Melchior Geÿsman von Nürnberg
[1v] [empty] [2r] [empty]
[2v] Die Maister des Langen schwerts Bitten den Freifechtern kain Fechtschul alhie zuhaltenn zuerlaubenn
Lecte donnerstags den 9 Martÿ Anno 1579
Supplication

Waszych Wielmożności posłuszni, pokorni mieszczanie Friedrich Renner, kamieniarz, oraz Hieronymus Beckman, Laux Rubrecht, kuśnierz, Melchior Geysman z Norymbergi. (Karty 1v i 2r puste. Na odwrocie, 2v:) Mistrzowie długiego miecza proszą, aby nie zezwalano wolnym szermierzom na urządzanie tutaj żadnej szkoły szermierczej. Odczytano w czwartek 9 marca roku 1579. Petycja.

¶ 32

Pozycja 6 · 23 marca 1580 · Mistrzowie miecza i całe bractwo św. Marka: szyderstwa podczas szkół szermierczych i ochrona ich przywilejów

[1r] Ehrnueste, Würdige, Hochgelertte, Fürsichtige, Ehrsame vnnd Weise, Gebietten vndt großgünnstige Herren, E. E. W. vnnd F. W seindt vnnser vnndterthinig geulissen vnnd ganntz willige diennst nach vermögen bestes vleiß zuuor vnnd geben denselben hier mit um Vntterthönigkeit supplicando zuuernehmen.

Czcigodni, godni, wielce uczeni, roztropni, szanowni i mądrzy, zwierzchni i najłaskawsi panowie. Najpierw ofiarujemy nasze pokornie gorliwe i w pełni ochotne służby, z największym staraniem na miarę naszych możliwości, a niniejszym pokornie przedkładamy wam w prośbie:

¶ 33

Daß vnd demnach wir vonn Weylandt Keÿser Friederichen [insertion: dem 3.] hochlöblichster gedächtnus vnnserm aller genädigsten Herren mit besonderen freihaÿtten nach Außweisunge Ihrer Kaÿ: Maÿtt: Brieuen vnd Sigeln, Allergenädigst begabet, Welche Priuilegia vnd Freÿheitten, vf beschehens undterthönigstes vnsers theils anruffen, auch hernach von Weilandt Kaÿsern Maximiliano dem Ersten hochmilter gedechtnus, vnnd dann auch Itzigem Regirendem Römischenn Keÿser Rudolpho dem Andern von Gottes gnaden vnserm Allergenedigsten Herren Vermöge hiebeiligendt mit übergeben Ihrer Kaÿ: Maÿtt: Brieff vnnd Sigill, Allergenädigste Erneẅert, Confirmiret vnd bestättigt worden. Deren wir auch billich geniessen vnd darwider nicht beschwehrt werden soltten.

że zmarły cesarz Fryderyk [dopisek: III] najchwalebniejszej pamięci, nasz najłaskawszy pan, najłaskawiej obdarzył nas szczególnymi swobodami zgodnie z dokumentami i pieczęciami Jego Cesarskiej Mości; które to przywileje i swobody, na naszą najpokorniejszą prośbę, zostały następnie również najłaskawiej odnowione, potwierdzone i ratyfikowane przez zmarłego cesarza Maksymiliana I najłaskawszej pamięci, a potem także przez obecnie panującego z łaski Bożej cesarza rzymskiego Rudolfa II, naszego najłaskawszego pana, zgodnie z dokumentami i pieczęciami Ich Cesarskich Mości, załączonymi i przekazanymi wraz z niniejszym pismem. Słusznie zatem powinniśmy z nich korzystać i nie być obciążani wbrew ich postanowieniom.

¶ 34

So geschicht doch vnns bey Izigen zeiten So mehr vnnd mehr zutrags, von Freÿfechtern vnd andern, vnd vorauß in dißer des Heiligen Römischen Reichs Statt Franckfurth, Darauff der gemeÿne Hauff auff den Schulen vnns mit sonther den Keÿserlichen Freiheiten der massen Mollestiren, außschreyen, schmehen vnd verachten. Daß ohne E. E. W. vnd F. W. einsehens vnd schutz wir vnserer Priuilegien vnd Freiheiten alhie [16] nichts geniessen mögen.

Jednak w obecnych czasach coraz więcej krzywd wyrządzają nam wolni szermierze i inni, zwłaszcza zaś w tym mieście Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Frankfurcie, gdzie pospólstwo podczas szkół, nie bacząc na cesarskie swobody, napastuje nas, krzyczy na nas, lży nas i nami pogardza do tego stopnia, że bez interwencji i ochrony Waszych Dostojności nie możemy tu wcale korzystać z naszych przywilejów i swobód.

¶ 35Grzywny i zasady zachowania

Gelangtt hierumben an dieselben vnnser vndterthönig dienstlichs Pitten Sie wöllen von Obrigkeit wegen, vnns dises Ortts [1v] beÿ Angeregten Keÿserlichen Confirmirten Freiheitten, günsthiglichen Hanndthaben, vnd daß wid[er] dieselbigen nicht so schmelich vn Leichtferttig vnd Verrächtlich gefreuelt vnd verschaffen. Auch die Ienigen so hier über gethan angeben werden, mit gebürlich Straff, zur schuldigen billigkeit weisenn Das sindt wir vmb E. E. W. vnd F. W. in Vnderthönigkeit zuuerschulden vnd zuuerdiehnen gantz willige

Zwracamy się zatem do Was z pokorną i uniżoną prośbą, abyście mocą swej władzy raczyli utrzymać nas w tym miejscu przy wspomnianych wolnościach potwierdzonych przez cesarza i dopilnowali, by nie były one tak haniebnie, lekkomyślnie, pogardliwie i samowolnie naruszane; a także by ci, o których doniesiono, iż przeciw nim wystąpili, zostali stosowną karą przywiedzeni do należytej prawości. Za to jesteśmy w pełni gotowi odwdzięczyć się Waszym Miłościom i pokornie im służyć.

¶ 36Grzywny i zasady zachowania

E. E. W. vnnd F. W. Vnndterthenige vnd gantz dienstwilligen Maister des Schwerdts vnd Gemeine Bruderschafft von Sanct Marx.
[2r] [empty]
[2v] die Maister des Schwerdts bitten darbei Ihrer Freiheit handtzuhabe
Lecte donnerstags den 23 Martÿ Anno 1580.
Supplicatio

Pokorni i ze wszech miar chętni do usług Waszych Miłości mistrzowie miecza i całe bractwo św. Marka. (Fol. 2r niezapisane. Na odwrocie, 2v:) Mistrzowie miecza proszą o utrzymanie ich swobód. Odczytano w czwartek 23 marca roku 1580. Petycja.

¶ 37

Pozycja 7 · 27 marca 1610 · Kapitan i całe bractwo św. Marka: prośba o uwierzytelnione odpisy dokumentów cesarskich

[1r] Edle, Ehrnueste, Hochachtbar, Ehrsam, Fürsichtige vndt wohlweÿse grosgünstige gepietende herren
Hernach haben wir in alhiriger Cantzleÿ, vnssere von Sanct Marxen Bruederschafft, der Meister des Langen Schwerdts, von der Röm: Kaÿß: Maÿtt: Vnserm allergnedigsten herrn, habende original privilegia vndtt freÿheitten, vmb vns derselben nach unsserer notturfft haben zugebrauchen, vnder dieser löblichen Statt Innsiegell vff vnsere vnderthenige bitt transumiret worden.

Szlachetni, czcigodni, wielce szanowni, dostojni, roztropni i najmędrsi, najłaskawsi panowie zwierzchnicy. Niegdyś na naszą pokorną prośbę oryginalne przywileje i wolności, które nasze bractwo św. Marka, zrzeszające Mistrzów Długiego Miecza, posiada z nadania Jego Cesarskiej Mości Rzymskiej, naszego najłaskawszego pana, zostały transumowane (przepisane z uwierzytelnieniem) w tutejszej kancelarii pod pieczęcią tego chwalebnego miasta, abyśmy mogli z nich korzystać stosownie do naszych potrzeb.

¶ 38

Vndt dann innerhalb den nechsten Sechs Iahren noch dreÿ andere kaÿserliche schreiben vndtt beuelch, vnsere bruderschafft betreffendt. anhero gelangett, deren gleichmeßige transumirte copeÿen vns vonnöthen.

A następnie w ciągu ostatnich sześciu lat nadeszły tu jeszcze trzy cesarskie pisma i nakazy dotyczące naszego bractwa, których podobnych transumptów potrzebujemy.

¶ 39

Alß ist ahn E E. vndt F W. vnsere vndertheinige hochfleisge bitt, sie wöllen vns so großgunstig erscheinen, vndt beÿ des zu handthabung vnserer wohlerlangten Kaÿserlichen privilegien vndt waß denen anhengig, dann auch zu beßerer vnserer nachrichttung angeregtter Kaÿserlichen schreiben beglaubdtte abschrifften vndt transumpta vnder dieser Statt Innsiegell vns wiederfahren lassen, vndtt mittheillen, die selbe beÿ andere Vhrkhunden haben zu reponiren.

Dlatego zwracamy się do Waszych Wielmożności z pokorną i najusilniejszą prośbą, abyście okazali nam tak wielką łaskawość i dla podtrzymania naszych prawnie uzyskanych przywilejów cesarskich oraz praw z nimi związanych, a także dla lepszego naszego rozeznania, udzielili nam i wydali uwierzytelnione odpisy i transumpty wspomnianych listów cesarskich pod pieczęcią tego miasta, abyśmy mogli złożyć je wraz z pozostałymi naszymi dokumentami.

¶ 40

Dargegen wir erguntig, die Canzleÿ vndt [1v] andere gepuhre willigliches Zu endtrichtten, vndt sonstes solches vmb E. E. vndt F. W. in vnderthenigem gehorsam vndt treun was bestes vermögens zuuerdienen: Die wir gottlicher protection zu allem beharrlichen wollstandtt vndt auffrichtigen empfehlens:
E. E. vndt F. W. Vnderthenige gehorsame Hauptmann vnd gantze Bruderschaft von St. Marx der Meister deß Langen schwerdts.

W zamian gotowi jesteśmy uiścić opłaty kancelaryjne i inne należności oraz wedle naszych najlepszych możliwości odwdzięczyć się Waszym Wielmożnościom pokornym posłuszeństwem i wiernością; polecamy też Was boskiej opiece ku trwałej pomyślności. Waszych Wielmożności pokorny i posłuszny kapitan oraz całe bractwo św. Marka Mistrzów Długiego Miecza.

¶ 41

[2r] [empty]
[2v] hauptman und gantz Bruderschafft v. St. Marx, der Maister des Langenschwerdt: Pitten vmb glaubhaffte Abschrifft, von den Kaÿserlich[en] hierbeuar[ten] desweg[en] an Einen Erb: Rhat alhier abgangnen Schreiben.
Lecte den 27. Martÿ. Aᵒ đ. 1610.
Vnderthenige supplicatio. Hauptmans vndt gantz Brudschafft von St. Marxen, der Meister des Langen schwerdts.

(K. 2r pusta. Na odwrocie, 2v:) Kapitan i całe bractwo św. Marka, Mistrzowie Długiego Miecza, proszą o uwierzytelniony odpis pism cesarskich przesłanych w tej sprawie do tutejszej czcigodnej rady. Odczytano 27 marca roku Pańskiego 1610. Pokorna petycja kapitana i całego bractwa św. Marka, Mistrzów Długiego Miecza.

¶ 42

Pozycja 8 · 17 marca 1612 · Kapitan i całe bractwo św. Marka: publiczne zawody szermiercze z bębnami i piszczałkami mimo żałoby po cesarzu

[1r] Edle, Ernueste, Fürsichtig, Ersame und Weisse Großgünstig, Gebietende Herrn
Demnach vf der Röm: Kaÿ: Maÿtt: Vnnsers Allergnedigsten herrn Christseligstem hintritt vnd seeligem absterben, E. E. vnnd F. W. nit unbillich, sondern hochverstendig vnnd Löblich verpotten, daß man einig seidenspiel, trommen, pfeiffen unnd anders nit gebrauchen, sondern unnserm höchsten hauptt in christlicher demut vnd nidertrachtigkeit schuldiger pflichten nach trauren soll,

Szlachetni, czcigodni, roztropni, dostojni i mądrzy, najłaskawsi panowie zwierzchni. Jako że po najchrześcijańskim i błogosławionym odejściu i śmierci Jego Cesarskiej Mości Rzymskiej, naszego najłaskawszego pana, Wasze Dostojności nie bez słuszności, lecz wielce mądrze i chwalebnie zakazały wszelkiej muzyki na instrumentach strunowych, bębnach, piszczałkach i tym podobnych, abyśmy zgodnie z ciążącym na nas obowiązkiem opłakiwali naszą najwyższą głowę w chrześcijańskiej pokorze i uniżeniu,

¶ 43Dni i święta

daß wir doch vf dißmahl vnnserer Sachen notturfft nach nit umbgehen können, E. E. und F. W. hierunder in vnnderthenigkeit zuersuchen, vnnd darneben zu berichten, welcher gestalt wir vergangne wochen beÿ den Edlen vnnd Ernuesten diser zeit Regirenden herrn Burgermeistern wir In Vnderthenigkeitt angehaltten unnd gepetten, vns Großgünstig zu erlauben unnd zugestatten, vf künfftig Sontag Fechtschul zuhaltten, vf welche zeit Ich der vorgesetzte Hauptman vber die Bruderschafft von St Marx den anfang zumachen gemeint, Es haben aber I. E. vnnd gunsten vnns in disem vnserm begeren zu willfahren bedenckens getragen, sonder am E. E. vnnd F. W. solches supplicando zu suchen verwisen.

nie możemy tym razem, ze względu na potrzeby naszych spraw, zaniechać pokornego zwrócenia się w tej kwestii do Waszych Wielmożności, a zarazem powiadomienia, jak to w ubiegłym tygodniu pokornie prosiliśmy i błagaliśmy szlachetnych i czcigodnych panów burmistrzów obecnie sprawujących urząd, aby łaskawie zezwolili nam i pozwolili urządzić szkołę szermierczą w najbliższą niedzielę, podczas której ja, mianowany kapitan bractwa św. Marka, zamierzałem dać początek. Ich Wielmożności mieli jednak zastrzeżenia co do przychylenia się do naszej prośby i odesłali nas, abyśmy zwrócili się o to petycją do Waszych Wielmożności.

¶ 44Nadzór i sędziowanieDni i święta

Dieweil dann Gebietende Großgünstige Herrn theils von meiner Gesellschafft welche erst vor wenig tagen alhier angelang, dise zeittung eingebracht, Obwohl [1v] in vnderschiedtlichen Vornehmen Reichstätten allerleÿ seidenspiel zugebrauchen vnnd zuhaltten verpotten gewesen, daß doch solches verpott wider aufgethann, und die seidenspiel wider erlaubt worden, vnsers geringen erachtens vielleicht aus denen Vhrsachen, die weil der künfftige wahltage nahe beÿ der handt.

Od tego czasu, zwierzchni i najłaskawsi panowie, niektórzy członkowie mojego towarzystwa, którzy przybyli tu zaledwie kilka dni temu, przynieśli wieść, że choć w rozmaitych znamienitych miastach Rzeszy zakazano wszelkiej muzyki na instrumentach strunowych, zakaz ten ponownie zniesiono i znów na nią zezwolono – według naszego pokornego mniemania być może dlatego, że zbliża się nadchodzący sejm elekcyjny (wahltag).

¶ 45

Vnnd dieweil wir auch bey vnnserer erlernten manhafften kunst des fechtens gern ein stuck brodt sehen vnnd fechtschul haltten wollen, diselbige aber one gebreuchliche Trommen vnnd Pfeiffen nit wol zu werck setzen können, solches auch wenig leisten vnd begirde bringen thutt,

A ponieważ i my chętnie zarabialibyśmy na kawałek chleba naszą wyuczoną, męską sztuką szermierczą i pragniemy urządzić szkołę szermierczą, czego jednak nie możemy należycie uczynić bez zwyczajowych bębnów i piszczałek, a co bez nich przynosi niewielki dochód i wzbudza małe zainteresowanie,

¶ 46

Als haben wir darauf nit umbgehen sollen, E. E. unnd F. W. hierunter in underthenigkeit anzulang, Vnnd ist solchem nach an diselbe E. E. und F. W. unser underthenig hochfleissig vnnd vhlehenliche Pitt, die wöllen vnns nach der ordnung vnnd vermag habenden privilegien vnnd freÿheitten, nunmehr nit allein Fechtschul zuhaltten, vergunstig: sondern auch großgunstig erlauben vnd verstatten, daß wir die gewonliche darzu gehorige Spiel, als Trommen vnd Pfeiffen darbey gebrauchen mögen seind wir darneben nit allein erbietig sondern auch schuldig, sie Innen gebürende beschaidenheit zugebrauchen [2r] vnnd sich darbeneben alß zuuerhaltten, daß verhoffentlich einige clag vber vns nit vorkommen soll.

nie mogliśmy nie zwrócić się pokornie w tej sprawie do Waszych Miłości. Toteż nasza pokorna, najusilniejsza i błagalna prośba do Waszych Miłości jest taka, abyście zgodnie z porządkiem i treścią naszych przywilejów i swobód nie tylko łaskawie zezwolili nam teraz urządzić szkołę szermierczą, lecz także najłaskawiej pozwolili nam korzystać ze zwyczajowo jej towarzyszącej muzyki, mianowicie bębnów i piszczałek; przy czym nie tylko deklarujemy, ale też zobowiązani jesteśmy używać ich z należytym umiarem i zachowywać się tak, aby, jak ufamy, nie wniesiono na nas żadnej skargi.

¶ 47

E. E. vnnd F. W. als welche hierinnen zu dispensiren vnd Ire ordnung zu ändern helen, Großgünstiger Resolution vnnd willlfarung in Vnderthengkeit erwarttendt, vnd vns deroselben vnabschlegig getröstendtt.
E. E. vnnd F. W. Vnderthenige Dienst- und beraitwillige Verordneter Hauptman vnd gantze Brtuderschafft von St. Marx.
[2v] Marxbrüder bitten Ihnen widerumb schul zuhalten vnd die Trummen zugebrauchen zugestatten.
Lecte 17. Martÿ Aᵒđ 1612.
Vnderthenige supplicatio. Verordneten Hauptmans vnnd gantzer Bruderschafft von St. Marx. Vmb vergunst Fechtschul: vnd darbeÿ spiel zuhaltten vnd zugebrauchen.

Od Waszych Mości, które mają moc udzielenia w tej sprawie dyspensy i zmiany swego zarządzenia, pokornie oczekujemy najłaskawszej decyzji i przychylenia się do prośby, ufając, że nam tego nie odmówicie. Waszych Mości pokorny, usłużny i gotów do posług wyznaczony kapitan oraz całe bractwo św. Marka. (Na odwrocie, 2v:) Marxbrüder proszą o ponowne zezwolenie na urządzanie szkoły i używanie bębnów. Odczytano 17 marca roku Pańskiego 1612. Pokorna petycja wyznaczonego kapitana i całego bractwa św. Marka o zezwolenie na urządzenie szkoły szermierczej z muzyką.

¶ 48

Pozycja 9 · 28 marca (1613) · Mistrzowie Miecza Pióra: pierwsza petycja Federfechter o niedzielne szkoły szermiercze podczas targów

[1r] Edel, Ehrenvest, Hochgelehrt, Fürsichtig, Ersam vnd wolweiße großgünstig gepietende herren.
Wie hoch die freÿlöbliche Fechtkunst von Keißer König, Fürsten Vnd herrn Iederzeit gehalten worden seÿe, deßen kann neben täglicher erfahrung, auch das nicht ein geringes Zeugnuß sein, daß die von denen, vor vielen hundert Iaren hero Iederzeit, benebens sonderlicher favirung, mit Vielen ansehnlichen Vnnd stattlichen privilegien Allergnedigst begabet Vnd versehen worden.

Szlachetni, czcigodni, wielce uczeni, roztropni, szanowni i najmędrsi, najłaskawsi panowie zwierzchnicy. Jak wysoko cesarze, królowie, książęta i panowie zawsze cenili wolną i chwalebną sztukę szermierczą, pokazuje, oprócz codziennego doświadczenia, niemałej wagi świadectwo: od wielu setek lat niezmiennie, poza szczególną przychylnością, najłaskawiej obdarzali ją i wyposażali w liczne znaczne i wspaniałe przywileje.

¶ 49

Ob dann demnach wol billich, dieselbig in nicht wenigerer acht, Von den der Fechtkunst erfahrnen selbs, Alß Von sonst männiglichen gehalten, Vnnd zu Vortheilsichtigem behelff dero sich nicht mißbraucht werden solt: So müeßen wir der feder zugethane Vnd anverwanthe Fechtmeister doch, solch löblicher übung selbs zu mercklicher Verringerung vnd hinderung, sonderlich aber zu vnserm Vnerträglichem abgang und schaden nuhn ein Zeitlang, Von den auß Vnverstandt St: Marx, sonst den Brudern Martis genant, so viel erfahren,

Choć zatem słuszne byłoby, aby biegli w sztuce szermierki cenili ją nie mniej niż ktokolwiek inny i aby nie nadużywano jej dla osobistej korzyści, my jednak, mistrzowie szermierki oddani Pióru i z nim związani, od pewnego już czasu, ze znacznym uszczerbkiem i przeszkodą dla samego tego chwalebnego ćwiczenia, a zwłaszcza ku naszej nieznośnej stracie i szkodzie, tak wiele doświadczyliśmy ze strony tych, którzy z niewiedzy nazywają się “of St Mark”, inaczej “brothers of Mars” (Brüder Martis),

¶ 50

daß obwoln das priuilegium, deßen Sie sich zu Ihrem Vermeinten behueff, zubehelfen Vnderstehen, gantz general, Vnnd vff alle Meister des Schwerdts gericht Vnnd daher so wol Vnß alß Sie begreifft vnd Concerniret. Ob wol auch wir inspecie Vnd Vffs New Von Weilandt dem Allerdurchleuchtigsten [1v] Großmechtigsten Vnd Vnuberwindlichsten Fürsten vnd herren hern Rudolpho dießes nahmens dem Andern Röm: Keißer hochlöblichster gedächtnuß, Vor die rechte Meister deß Schwerts erkandt, Vnnd für solche durch ernewerung Vnd widerholung Vorgemelter priuilegÿ vnd befreihung gleichsamb der gantzen welt pæsentirt vnd dargestellt worden:

że chociaż przywilej, którym zamierzają posłużyć się dla swej domniemanej korzyści, jest całkowicie powszechny i skierowany do wszystkich mistrzów miecza, a zatem obejmuje i dotyczy zarówno nas, jak i ich; i chociaż my również zostaliśmy osobno i ponownie uznani za prawdziwych mistrzów miecza przez zmarłego najjaśniejszego, najpotężniejszego i niezwyciężonego księcia i pana, pana Rudolfa, drugiego tego imienia, cesarza rzymskiego najchwalebniejszej pamięci, i jako tacy niejako przedstawieni całemu światu przez odnowienie i powtórzenie rzeczonego przywileju i wolności,

¶ 51

Iedoch deßen alles ohnerachtet, mehrgemelten Brüder Martis, auß lauterem Vnfueg, solch helles vieloft bemelten priuilegÿ wort vnd verstandt, sonderlich aber unsern ernewerten freÿheiten entgegen, sich vnterstehen Vnnd nicht schewen durffen, solch priuilegium vff sich allein zu deuten Vnnß außzuschließen, Vnnd da, crafft dero, Allen meistern deß Schwerts, sonderlich aber Vnß, Vnserer Newen bestettigung wegen, in der gantz welt, denen so das fechten zu uben lust haben, täg zubestimmen, Vorzustellen Vnd zu probiren erlaubt ist, Allhier in dießer deß H. Reichs gar leichtlich fürnembsten Stätt einer, Vff eußerst zu coarctiren, solches zuverwehren Vnd Vnß der Sontäg in den Meßen zu solchen zugebrauchen, zu impediren Vnnd zu verhindern.

jednak mimo tego wszystkiego wielokrotnie wspomniani bracia Marsa, kierując się jawną niesprawiedliwością, wbrew wyraźnemu brzmieniu i sensowi wielokrotnie wspomnianego przywileju, a zwłaszcza wbrew naszym odnowionym swobodom, ośmielają się i nie wahają interpretować tego przywileju jako odnoszącego się wyłącznie do nich samych i wykluczać nas; a chociaż na jego mocy wszyscy Mistrzowie Miecza, a zwłaszcza my z racji naszego nowego potwierdzenia, mogą na całym świecie wyznaczać dni dla tych, którzy chcą ćwiczyć szermierkę, przedstawiać ich i poddawać próbom, tutaj, w tym być może najznakomitszym mieście Świętego Cesarstwa, usiłują ograniczyć nas do ostateczności (coarctiren), uniemożliwić nam to i przeszkodzić w wykorzystywaniu do tego niedziel podczas jarmarków.

¶ 52Prawo do prowadzenia szkoły

Wann dann solches aller billichkeit, Viel oft ermelten Alten vnd Newen priuilegien, wie dann auch den gemeinen Rechten schnur stracks entgegen Vnd zu wider ist, crafft dere solche Concessiones Imperatoriæ ohne das quam latissimè accipi d[ebe]nt, ut quam possunt plurimos comprehendant, Demnach so wißen wir zu præiudicirlichen Verfeng Vnumbgenglicher Vnserer notturfft nach, zu solchem [2r] Vnrechtmeßigem Ihrem beginnen lenger stillschweigendt nicht nachzusehen:

Ponieważ jest to wprost sprzeczne z wszelką słusznością, ze wspomnianymi wielokrotnie dawnymi i nowymi przywilejami, a także z prawem powszechnym, zgodnie z którym takie nadania cesarskie (concessiones imperatoriae) należy w każdym przypadku interpretować możliwie najszerzej, tak aby obejmowały jak najwięcej osób (quam latissime accipi debent, ut quam possunt plurimos comprehendant), z nieuniknionej konieczności, aby nie doznać uszczerbku w naszych prawach, nie możemy dłużej w milczeniu przyglądać się temu ich bezprawnemu przedsięwzięciu;

¶ 53

Sondern wöllen zuvorderst dem in bestendigster Rechts formb contradicirt Vnd widersprochen, deßwegen auch zum Zierlichsten protestirt, Vnnd darauff E. E. E. Hgl. vnd F. W. Vnterthenigsten, demuetigsten Vleißes angeruffen Vnnd gebetten haben, die Marxbrüder von Ihrem Vnfueg abzuweißen, Vnnd Vnß Vnbezirckt Vnnd freÿ, so wol die Sontäg in den Meßen, Alß Andere täg der wochen Vnßere Federfechter Vorzustellen Vnnd probiren zulaßen, großgunstig zuverstattten.

lecz pragniemy przede wszystkim zaprzeczyć temu i sprzeciwić się w najbardziej wiążącej formie prawnej, dlatego też jak najuroczyściej protestujemy i zwróciliśmy się do Waszych Miłości, najpokorniej i najuniżeniej usilnie błagając, aby powstrzymały Marxbrüder od ich niesprawiedliwości i najłaskawiej zezwoliły nam bez ograniczeń i swobodnie przedstawiać oraz egzaminować naszych szermierzy pióra (Federfechter), zarówno w niedziele podczas jarmarków, jak i w pozostałe dni tygodnia.

¶ 54Dni i święta

Ein solches nebens deme es zur handhab vielbemelter Vnserer Keiß. priuilegien gereicht, zu welchen wir E. E. E. Hg. Vnd F. W. an und für sich geneigt wißen, Vnnd der billichkeit selbsten ähnlich Vnnd gemäß ist, sindt wir solches der örter zu rühmen, Vnnd Vmb E. E. E. Hg. Vnd F. W. Vnterthenigen eiffers vnnd Vleißes in schuldiger Reverentz, ehrerpietung Vnnd möglichen diensten zuverdienen begierig, Vnd geririger Resolution in Vnterthenigkeit gerertig.

Poza tym, że służy to podtrzymaniu naszych wielokrotnie wspomnianych przywilejów cesarskich, ku czemu, jak wiemy, Waszmościowie sami z siebie się skłaniają, i jest zgodne z samą słusznością, będziemy to wszędzie wychwalać i pragniemy odwdzięczyć się Waszmościom z pokorną gorliwością i pilnością, okazując należną cześć, szacunek i wszelkie możliwe posługi, oraz pokornie oczekujemy przychylnego (?) rozstrzygnięcia.

¶ 55

E. E. E. hochgl. vnd F. W. Vnterthenige dero Zeit anwesende [insertion: approbirte] Meister deß Schwerdts von der Feder.
Martin Federmann Von Dantzig
Hanß Gundelsheimer Von Augspurg
Dauid Büsche von Rappis auß der Chur Brandenburg p.
[2v] Supplication Hierin Vermelter Federfechter vmb verstattung der Sontags schulen in den Meßzeitten gleich den Marxbrudern.
Lect[e] in Senatu den 28. Martÿ
9.

Pokorni mistrzowie miecza Pióra Waszych Wielmożności [dopisek: zatwierdzeni], obecni w tej chwili: Martin Federmann z Gdańska, Hans Gundelsheimer z Augsburga, David Büsche z Rappis (?) w Elektoracie Brandenburgii itd. (Na odwrocie, 2v:) Petycja wymienionych tu Federfechter o pozwolenie na urządzanie niedzielnych szkół szermierczych podczas jarmarków, tak jak Marxbrüder. Odczytano na posiedzeniu rady 28 marca (roku nie podano; według Theila 1613). Nr 9.

¶ 56

Pozycja 10.1 · 20 września 1614 · Mistrzowie długiego miecza z bractwa św. Marka przedstawiają: pasowanie Hansa Rambscha i nadzorcy na szkołach szermierczych

[1r] Ehrnueste Hochgelehrte, Achtbare, Ersam Fursichtig vnnd wohlweise grosgb: gepitende herrn:
E. E. vnd F. W. geben wier kurtzlich in Vnderthenigkeit zuerkennen, daß wier vorhabens gewesen, ahn nehst verschienen Sontag Hanß Ramps vonn Bamberg vnserer Mittbruder einer der löblich Brüderschafft St. Marxen, Vermög habender Kaÿ: Priuilegien vndt Freÿheiten, zue einem Meister deß langen schwerts zu schlagenn, Aber die federfechter solches auß der Vrsach nicht zugebenn wöllenn, weil er vonn einem federfechter, ihrem vermeÿnen nach, geschlag[en] wordten, darumben es dann biß auff heutig Tag verschoben, da er wird vorgestellet vndt obberührt vnser Vorhaben nis werck gerichtet werdenn solle:

Czcigodni, wielce uczeni, szanowni, dostojni, roztropni i najświatlejsi, najłaskawsi panowie zwierzchnicy. Pokornie i zwięźle donosimy Waszym Dostojnościom, że zamierzaliśmy w ubiegłą niedzielę pasować Hansa Rampsa z Bambergu, jednego z naszych współbraci chwalebnego bractwa Świętego Marka, na Mistrza Długiego Miecza na mocy naszych cesarskich przywilejów i wolności; Federfechter nie dopuścili jednak do tego, twierdząc, że ich zdaniem został on trafiony (geschlagen) przez jednego z Federfechter; dlatego odłożono to do dzisiaj, kiedy ma zostać przedstawiony, a nasz wspomniany zamiar urzeczywistniony.

¶ 57

Dieweÿl ermelter Hanß Ramps Vnsern Priuilegien nach welche wir hirbeÿ zu besserer nachrichtung vber gebenn; darzu düchtig, vndt wir onds nicht erkennen können vngehindt der geg[en] Parteÿ wiedsetzens od[er] furwendens: Sintemahl er nicht also geschlagen, daß es vor eine Verwundung zuhalten od[er] ihne ahn der Meÿsterschafft hindern [24] könte, sondern nur etwaß gleichsam gekratzt od[er] geritzet, wie der Herr Bürgermeister [1v] selber im augenschein befundenn:

Ponieważ wspomniany Hans Ramps spełnia wymagania zgodnie z naszymi przywilejami, które załączamy dla lepszej informacji, i nie możemy orzec inaczej, niezależnie od sprzeciwu lub zastrzeżeń strony przeciwnej; nie został bowiem trafiony w sposób, który można by uznać za ranę lub który mógłby mu przeszkodzić w uzyskaniu mistrzostwa, lecz był jedynie nieco zadrapany lub otarty, jak sam pan burmistrz stwierdził podczas oględzin;

¶ 58Zranienie i śmierć podczas walkiWażne trafienia i krew

Zur deme Vnsere Priuilegia im buchstaben mit sich bringen, obgleich einer auß Vnserer brüdschafft vonn federfechtern geschlagen würden daß er dannach, da er sonsten darzue duchtig (wie dann beÿ Hanß Rampisch vnds nicht gesagt werdenn kann:) vonn vnß zum Meister geschlagen werdenn könne.

ponadto nasze przywileje wyraźnie stanowią, że nawet jeśli ktoś z naszego bractwa został trafiony przez Federfechter, nadal może zostać przez nas pasowany na mistrza, jeśli poza tym jest do tego zdatny (a nie sposób twierdzić inaczej o Hansie Rampischu).

¶ 59Egzamin i stopnie

Dieweÿl Aber die federfechter sich etwan abermahlß widsetzen möchten, wo es durch E. E. vndt F. W. beuelch nicht abgewendet, wirdt: Alß seindt wier bewogen wordenn, E. E. vndt F. W. Vnderthenig zuersuchenn, vnd zubitten daß sie vnß beÿ vnsern Priuilegien großgl: handthabenn [insertion: vndt] den fedfechtern anbefehlenn, wöllenn, vnß darin keinen eintrag zu thun darauß etwann andere Vngelegenheit erfolgen möchte:

Ponieważ jednak Federfechter mogliby ponownie stawiać opór, jeśli nie zapobiegnie temu rozkaz Waszych Mości, skłoniło nas to do zwrócenia się do Waszych Mości z pokorną prośbą i błaganiem, abyście najłaskawiej utrzymali nas przy naszych przywilejach [dopisek: i] nakazali Federfechter, by nam w tym nie przeszkadzali, z czego mogłyby wyniknąć dalsze niepokoje.

¶ 60

Vnd da es E. E. vnd F. W. nicht zurwieder were so wehre unsere fernere underthenige bitt, etwan zwen bürgere [insertion: zu ieder ordern, welche] nicht allein dißmahl sondern auch künfftig Iedesmahl den Schulen beÿwohnetten, auff beÿden seithen inhalter wehren, vnd da etwaß mißverstandt furfiele darüber bericht thun könten, damit es desto friedtlicher zugehen vndt aller [2r] handt vnwillen Verhuttet werde:

A gdyby nie sprzeciwiało się to woli Waszych Miłości, naszą dalszą pokorną prośbą byłoby, abyście [dopisek: wyznaczyli] około dwóch obywateli, [którzy] uczestniczyliby w szkołach szermierczych nie tylko tym razem, ale i za każdym razem w przyszłości, sprawowali nadzór (Inhalter) po obu stronach, a gdyby powstało jakieś nieporozumienie, składali o nim relację, aby wszystko mogło przebiegać spokojniej i aby uniknąć wszelkiej niechęci.

¶ 61Nadzór i sędziowanie

E E. vndt F. W. fördlich [insertion: vnd] verhoffentlichenn gewürigen bescheidts hierauf erwahrtent.
E. E. vndt F. W. Vnderthänige gehorsame Anwesende Meÿster des langen Schwerdts der Bruderschafft St. Marxē
[2v] Vnderthenige Supplicatio. Ahnwesender Meÿster deß langen schwerts der Brud[er]schafft deß St. Marxen
Lecte in Senatu den 20. Septemb. Ao đ 1614.

Oczekujemy od Waszych Mości rychłej [dopisek: i], jak mamy nadzieję, przychylnej decyzji w tej sprawie. Obecni tu pokorni i posłuszni Waszym Mościom mistrzowie długiego miecza z bractwa św. Marka. (Na odwrocie, 2v:) Pokorna petycja obecnych tu mistrzów długiego miecza z bractwa św. Marka. Odczytano na posiedzeniu rady 20 września roku Pańskiego 1614.

¶ 62

Pozycja 10.2 · 23 marca 1546 · Gmina Nied koło Höchst: odnowienie prawa miejskiego jej członków po błędzie w almanachu (błędnie przyporządkowane, niezwiązane z szermierką)

[1r] Fvrschtigen Ersamen vnd Weysen E F W. herren vnsren ongesparten gantz willige dinst alles vlyss zuvor an v vnd w, gunstigen lieben herren noch dem E F W, wir Iahrlichen viertzehen pfennig zu beglichen vnd eyn pfennig ze Inschrÿbgelt vff Sanct Gertruden tag nach altem löblichem herkhomen zu haben, vns schuldig erkennen, wie wir denn vil Iar her vns gehorsamlich vnd on seumlich gehalten, vnd noch aller gebure zuthun willig,

Roztropni, czcigodni i mądrzy panowie, Waszmościowie, najpierw ofiarujemy wam, łaskawi i drodzy panowie, nasze niestrudzone i w pełni ochocze służby z wszelką pilnością. Ponieważ uznajemy, że według dawnego i chwalebnego zwyczaju winniśmy Waszmościom corocznie w dzień św. Gertrudy po czternaście fenigów od każdego oraz jeden fenig opłaty wpisowej, jako że od wielu lat wywiązywaliśmy się z tego posłusznie i bez zwłoki i gotowi jesteśmy spełnić wszystko, co należne,

¶ 63

so aber Ist lauffenden sechs Vnd Vierzigisten Iars der nemblich zal Etliche Almanach als nemblich angeschlagen vffgangen, In welcher sanct Gertruden tag vff montag den zween vnd zwentzigsten tag des monats martÿ erunt vnd gesetzt worden ist vnd vns vnser pferhere abgangen vnd entbant haben der vns bei heutigem tag verkhant, haben wir vns nach dem almanach gehalten, vnd vff angezeigten montag die selbe vnser Burgrecht gehorsamlich zu entrichten erschienen,

w bieżącym jednak roku (15)46 ukazały się pewne almanachy, jak podano do wiadomości, w których dzień św. Gertrudy wyznaczono na poniedziałek, dwudziesty drugi dzień miesiąca marca; a ponieważ nasz proboszcz, który zwykł nam go wcześniej ogłaszać (?), zmarł, zastosowaliśmy się do almanachu i posłusznie stawiliśmy się we wspomniany poniedziałek, aby uiścić opłatę za nasze prawo miejskie (Burgrecht);

¶ 64

so werden wir bericht, das sanct Gertrud tag nechst vergangen entlichen gehapt, vnd wir also an gehorsamen, vnser burgrecht verlorn [26] solten haben, dweyl nun solch Aber noch als burgerecht offenttlich feyl zu haben gestattett worden, vnd wir arm angelert leut vnd itzt eyns gehorsam In mangel geharst, vnd widder Vnser [1v] begere vnd maynung, durch falsche almanach betrogen vnd vorhindert worden seint solten wit nun durch solichs vnser burgrecht verlorn han, wars Erbarmlich zu horen

po czym poinformowano nas, że dzień św. Gertrudy już minął, a zatem przez nieposłuszeństwo mieliśmy utracić nasze prawo miejskie. Skoro jednak takie prawo miejskie wciąż można było jawnie kupić, a my, biedni, niewykształceni ludzie, tym jednym razem uchybiliśmy posłuszeństwu i wbrew naszej woli i zamiarom zostaliśmy zwiedzeni oraz powstrzymani przez fałszywe almanachy, gdybyśmy teraz mieli przez to utracić nasze prawo miejskie, byłoby to godne pożałowania.

¶ 65

dwyl es aber vff begeren vorgehungtem mutwillen, oder argens Hinderhaltens sonder vff falsch hergetruckter almanach vnß onbewost beschehen so ist an E F W vnser ganz vleyssige Bit solches zu bedenckhen vnd vnser Burgrecht von vns gnediglich ernewern vnd da bey wie bisshere lengere bleyben zulassen was denn zu E F W wir vns gantzlich versehen, das wollen wir ongesparten willigen vlyss zuuorderen erfinden werden, vnd furthin desto vlÿssiger halten, das vns nit mer beschehen soll E F W vmb getrostliche antwort bettende Datum Dinstags dem xxiii tag Marty aᵒđ [MD]xlvi
EFW gantz williggen Eyn gemeÿner zu Nida bey Hochst gelegen

Ponieważ jednak nie stało się to przez umyślną niegodziwość ani złośliwą zwłokę, lecz bez naszej wiedzy wskutek błędnie wydrukowanego almanachu, zwracamy się do Waszych Wielmożności z usilną prośbą, abyście to rozważyli i łaskawie odnowili nasze prawo miejskie oraz pozostawili nas przy nim nadal, jak dotychczas, czego z pełną ufnością oczekujemy od Waszych Wielmożności; odpłacimy za to niestrudzoną gotowością do służby i odtąd dołożymy tym większych starań, aby nam się to ponownie nie przydarzyło, prosząc Wasze Wielmożności o pocieszającą odpowiedź. Dano we wtorek, dnia 23 marca roku Pańskiego 1546. Waszym Wielmożnościom w pełni oddana gromada Nied leżącego nieopodal Höchst.

¶ 66

[2r] [empty]
[2v] gemein zu nidda bei hochst von wegë des burglehens so sie zu vorher zeit nit vetr ha[ben]
lecte 23 martÿ anno [15]46
Den fursichtigen Ehrsamen vnnd Weißen Burgermeisteren Vnnd Rathe der Stat Franckfurtt vnsern gunstigen lieben herren
L[ECT]V[M]

(K. 2r pusta. Na odwrocie, 2v:) Gmina Nied koło Höchst w sprawie lenna mieszczańskiego, za które nie uiściła należności (?) w poprzednim terminie. Odczytano 23 marca roku (15)46. Roztropnym, czcigodnym i mądrym burmistrzom oraz radzie miasta Frankfurtu, naszym łaskawym, drogim panom. Odczytano.

¶ 67

Szczegóły źródła

ID
P165
Tytuł oryginalny
causa Federfechter
Typ
dokument i zapis archiwalny
Data
6. 9. 1575; 19. 4. 1576; 13. 9. 1576; 1. 9. 1578; 9. 3. 1579; 23. 3. 1580; 27. 3. 1610; 17. 3. 1612; 28. 3. 1613; 20. 9. 1614 (+ wstawione 15. 9. 1551)
Miejsce
Frankfurt nad Menem
Państwo (obecnie)
Niemcy
Język
niemiecki
Bractwo
Federfechter (Greifenfels)
Autor
Marxbrüder; Federfechteri; rada mesta Kolín – adresované rade mesta Frankfurt
Archiwum
Institut für Stadtgeschichte Frankfurt, H.18.02 Nr. 19
Edycja
prepis: K. Theil, Transcription: Council Petitions Causa Federfechter, Zenodo 10.5281/zenodo.20818283 (verzia 24. 10. 2026; CC BY-NC-SA 4.0); čiastočne Wassmannsdorff 1870 (P040), s. 6–7
Digitalizacja / opis katalogowy
https://doi.org/10.5281/zenodo.20818283
Znaczenie
istotność 4 z 5 zapis czynności ukazujący stosowanie przepisu w praktyce (list mistrzowski, egzamin, orzeczenie)
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji

Cytowane przez

Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.