Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P075

Nominacje naczelnych egzaminatorów, licencja, egzamin i umowa dotycząca mistrzostwa w szermierce (Korona Aragonii, Saragossa, 1458–1526)

Królowie Aragonii mianują naczelnego egzaminatora mistrzów szermierczych. Stopnie prebost, bachiller i maestro odpowiadają francuskim prévôt i maître.

Typ
statuty i regulaminy
Data
20 grudnia 1458; 5 listopada 1508; 2 stycznia 1526
Miejsce
Saragossa (Korona Aragonii)
Bractwo
Iberyjscy mistrzowie egzaminatorzy
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
4/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Dok. 2: Jan II mianuje Alfonsa de Robres naczelnym egzaminatorem (Barcelona, 20 grudnia 1458)

Nos don Iohan, por la gracia de Dios rey de Aragón… atendida la suficiencia, ydoneydat, fidelidat, e prohonbría de vos, el amado barbero nuestro Alfonso de Robres, maestro en la art de palestrina, dicho vulgarment de espada e broquer, por el dicho esguart, e ahun a humil soplicación de algunos domésticos e familiares nuestros, con e por tenor de la present scientment et expressa, damos e atorgamos lizencia, facultat e poder a vos dicho maestre Alfonso de Robles, que en los nuestros regnos de Aragón e de Valencia e principado de Catalunya, vos e no otro alguno siades examinador mayor de la dita arte de palestrina, siquiere del juego de spada e broquer… e queremos que vos dicho maestre Alfonso, e no otro… no pueda examinar de la dita arte, ni ser osado de levantar ni esleyr pebostre, ni bachiller, ni maestro, sino vos… Item, que ninguno no sía osado de poner plaça del dito juego sino vos, dito maestre Alfonso… Item, si vos dito maestre Alfonso enviaredes a llamar los dichos pabostres e bachilleres e maestros de la esgrima, e no quisiereren venir a vuestro llamamiento, que encorran en pena de diez florines… Item, que si vos dicho maestre Alfonso fallaredes alguno o algunos seyer examinados para qualquiere grado de los susodichos, antes del presente nuestro poder, e faladeres aquel o aquellos no seyer bien examinados que los podades coregir, emendar, encara fazerles mandamiento que no usen de la dicha arte, siquiere juego, encara que tuviessen carta de seyer maestros o de otro alguno de los grados susodichos, fins en tanto que aya tornado a deprender, e sía tornado al esamen vuestro o de vuestro substituydo… Item, si trobareys que alguno, encara maestre o graduado en alguno de los grados de suso dichos, o no aviendo aquellos, demostrara la dixa arte o juego d’espada a algun jodío, moro o esclavo, que encorra en pena de diez florines… Item, que podades dar licencia de parar plaça o plaças honestament a qualquiere maestro de la dita arte… Dada en Barcelona a veynte días de dezienbre en el anyo mil CCCCLVIII.

My, Don Jan, z Bożej łaski król Aragonii… zważywszy na biegłość, zdatność, wierność i uczciwość twoją, naszego umiłowanego balwierza Alfonsa de Robres, mistrza sztuki palestrina (art de palestrina), zwanej powszechnie (sztuką) miecza i puklerza (espada e broquer), z powyższych względów, a także na pokorną prośbę niektórych naszych dworzan i domowników, mocą niniejszego dokumentu świadomie i wyraźnie dajemy i przyznajemy tobie, wspomnianemu mistrzowi Alfonsowi de Robles, zezwolenie, uprawnienie i władzę, abyś w naszych królestwach Aragonii i Walencji oraz w księstwie Katalonii ty i nikt inny był głównym egzaminatorem (examinador mayor) wspomnianej sztuki palestrina, to jest gry mieczem i puklerzem… i chcemy, aby poza tobą, wspomnianym mistrzem Alfonsem, nikt inny… (nikt) nie mógł egzaminować we wspomnianej sztuce ani ośmielił się mianować lub obierać prowosta (pebostre), bakałarza (bachiller) czy mistrza, z wyjątkiem ciebie… Item, aby nikt nie ośmielił się urządzać miejsca (plaça) wspomnianej gry poza tobą, wspomnianym mistrzem Alfonsem… Item, jeśli ty, wspomniany mistrzu Alfonsie, poślesz wezwanie do wspomnianych prowostów, bakałarzy i mistrzów szermierki, a oni nie stawią się na twoje wezwanie, podlegać będą karze dziesięciu florenów… Item, jeśli stwierdzisz, że ktoś lub jacyś ludzie zostali przeegzaminowani na którykolwiek ze wspomnianych stopni przed nadaniem ci przez nas niniejszej władzy, i uznasz, że nie zostali należycie przeegzaminowani, możesz ich poprawić i douczyć, a nawet nakazać im, by nie uprawiali wspomnianej sztuki, czyli gry, choćby posiadali dokument mistrzowski lub dokument któregokolwiek z pozostałych wspomnianych stopni, dopóki taki człowiek ponownie się nie nauczy i nie powróci na egzamin przed tobą lub twoim zastępcą… Item, jeśli stwierdzisz, że ktokolwiek, choćby mistrz lub posiadacz któregoś ze wspomnianych stopni bądź osoba bez nich, nauczał wspomnianej sztuki lub gry mieczem jakiegokolwiek Żyda, Maura lub niewolnika, podlegać będzie karze dziesięciu florenów… Item, abyś mógł udzielać każdemu mistrzowi wspomnianej sztuki zezwolenia na urządzenie miejsca lub miejsc w sposób godziwy… Dano w Barcelonie dwudziestego dnia grudnia roku 1458.

¶ 1Egzamin i stopniePrawo do prowadzenia szkołyNadzór i sędziowanieGrzywny i zasady zachowania

Dok. 3: Ferdynand II mianuje Pabla de Peraltę naczelnym mistrzem szermierki (Sewilla, 5 listopada 1508)

Nos, don Ferrando, etc, por quanto hauemos entendido que vaca el officio de maestre mayor de esgrima de los nuestros reynos de Aragón, Valencia y Cathaluña y condados de Rossellón y Cerdanya, por muerte de Alonso de Robles, que lo tenía por concessión del serenissimo rey don Juan, padre y predecessor nuestro, de inmortal memoria, confiando mucho de la fe, habilitat, y sufficiencia de vos, fiel nuestro maestro Pablo de Peralta, a intercessión del illustre y muy reuerendo arçobispo de Çaragoça y de Monreal, nuestro muy caro e muy amado fijo y lugarteniente general, con tenor de las presentes, de nuestra cierta sciencia el dicho officio de, e en la manera susodicha, o en qualquiere otra manera vacante, a vos el dicho maestre Pablo de Peralta, toda vuestra vida durante, otorgamos y enconmendamos, en assí que vos dicho maestre Pablo de Peralta durante vuestra vida, como es dicho, seays maestro mayor de sgrima de todos los dichos tres reynos y condados, y tengays, rijays e posseays el dicho officio, fielmente, leal y bien hayays assimismo, y recibays , y a vuestros vsos y vtilidades appliqueys el salario añual y ganancias, derechos, obtienciones y emolumentos justos y acostumbrados, y al dicho officio deuidos y pertenescientes y aquellos que por el dicho Alonso de Robles y otros predecessores vuestros en el dicho officio hauer y recebir son acostumbrados, y por lo semejante gozeys y vseys de todos aquellos priuilegios, prerogatiuas, preheminencias, libertades, exempciones, inmunidades, franquezas y otras cosas al dicho officio deuidas y pertenecientes queremos, empero que antes que vos dicho maestro Pablo de Peralta (bibliófagos: ¿tomaredes?) possession del dicho officio seays tenido y obligado de jurar, en poder de aquellas personas tocare que bien y fielmente y leal vos haureys en el regimiento e exercicio del officio susodicho//, y fareys qualesquiere otras cosas, a las quales sereys tenido y obligado por lo qual a la serenissima dona Joana reyna de Castilla, de León, de Granada, etc, princesa de Gerona, archiduquesa de Austria, e duquessa de Borgoña, etc, nuestra muy cara e amada fija primogenita, e gouernatriz general, e despues de nuestros bienauenturados días, heredera y legittima successora, declarando nuestra intención so la bendición paternal dezimos al dicho illustre y muy reuerendo arçobispo de Çaragoça y de Monreal, nuestro muy caro e muy amado fijo y lugarteniente general, affectuosamente rogamos,

My, Don Ferdynand etc.: zważywszy, iż dowiedzieliśmy się, że urząd naczelnego mistrza szermierki (maestre mayor de esgrima) naszych królestw Aragonii, Walencji i Katalonii oraz hrabstw Roussillon i Cerdanya wakuje wskutek śmierci Alonsa de Robles, który sprawował go z nadania najjaśniejszego króla Don Jana, naszego ojca i poprzednika nieśmiertelnej pamięci, wielce ufając wierności, zdolnościom i kompetencjom twoim, naszego wiernego mistrza Pabla de Peralta, za wstawiennictwem dostojnego i najprzewielebniejszego arcybiskupa Saragossy i Monreale, naszego wielce drogiego i umiłowanego syna oraz namiestnika generalnego, mocą niniejszego pisma, z naszej pewnej wiedzy, nadajemy i powierzamy rzeczony urząd, wakujący we wspomniany lub jakikolwiek inny sposób, tobie, wspomnianemu mistrzowi Pablowi de Peralta, na całe twoje życie, abyś ty, rzeczony mistrz Pablo de Peralta, przez całe życie, jak powiedziano, był naczelnym mistrzem szermierki wszystkich wspomnianych trzech królestw i hrabstw oraz dzierżył, sprawował i posiadał rzeczony urząd wiernie, lojalnie i należycie; a także abyś pobierał i obracał na swój użytek i pożytek roczne wynagrodzenie oraz zyski, należności, dochody i uposażenia, słuszne i zwyczajowe, należne i przynależne rzeczonemu urzędowi, które wspomniany Alonso de Robles i inni twoi poprzednicy na rzeczonym urzędzie zwykli mieć i pobierać; i w ten sam sposób korzystał ze wszystkich przywilejów, prerogatyw, pierwszeństw, wolności, zwolnień, immunitetów, swobód i innych rzeczy należnych i przynależnych rzeczonemu urzędowi. Chcemy jednak, abyś przed objęciem (?) rzeczonego urzędu ty, wspomniany mistrz Pablo de Peralta, był zobowiązany i obowiązany złożyć na ręce właściwych osób przysięgę, że będziesz postępował należycie, wiernie i lojalnie w zarządzaniu i sprawowaniu rzeczonego urzędu oraz dopełnisz wszystkich innych rzeczy, do których będziesz zobowiązany i obowiązany. Dlatego najjaśniejszej Doñi Joannie, królowej Kastylii, Leónu, Grenady etc., księżnej Girony, arcyksiężnej Austrii i księżnej Burgundii etc., naszej wielce drogiej i umiłowanej pierworodnej córce i gubernator generalnej, a po kresie naszych błogosławionych dni dziedziczce i prawowitej następczyni, oznajmiając naszą wolę pod ojcowskim błogosławieństwem, powiadamy, a rzeczonego dostojnego i najprzewielebniejszego arcybiskupa Saragossy i Monreale, naszego wielce drogiego i umiłowanego syna oraz namiestnika generalnego, serdecznie prosimy,

¶ 2Nadzór i sędziowanie

y a los spectables nobles, magníficos amados conseieros y fieles nuestros, qualesquiere lugarestenientes generales y portant vezes de nuestro general gouernador en los dichos nuestros reynos de Aragón, Valencia y Cathaluña, y condados de Rossellón y Cerdanya, y en los dichos officios lugarestenientes, vegueres, justicias, bayles, sobrejunteros, çalmedinas, merinos, jurados, y otros qualesquiere officiales, y súbditos nuestros en los dichos reynos y condados constituydos y constituydores, y a los lugarestenientes presentes y venideros, dezimos y mandamos de la dicha nuestra cierta sciencia y expressamente so incorrimiento de la ira e indignación nuestras y pena de tres mil florines de oro de Aragón de los bienes de qualesquiere que el contrario fiziere, irremissiblemente, exigidores y a nuestros cofres applicadores, que a vos, dicho maestro Pablo de Peralta, toda vuestra vida durante, segund es dicho, por maestro mayor de sgrima en los reynos y condados ya dichos, tengan, reputen, honren y tracten, y a aquellos a quien perteneciere respondan y responder fagan de los dichos salario, derechos y otros emolumentos, y os dexen gozar (tachado: pagar) de los priuilegios, exempciones, inmunidades, franquesas, perrogatiuas y otras cosas susodichas, y esta nuestra carta o priuilegio, y todas las// otras cosas en él contenidas tengan firmamente, guarden y obseruen, tenir, guardar y obseruar fagan inuiolablemente por aquellas personas quien se esguardare, y no fagan ni permitan que sea fecho lo contrario por razón o causa alguna, si la dicha sereníssima reyna princessa, y nuestra muy cara fija, nos dessea obedecer, y los otros officiales y súbditos nuestros susodichos nuestra gracia tienen cara, e la ira e indignación nuestras y pena susodicha encorrer no dessean, en testimonio de lo qual mandamos ser fechas las presentes con nuestro sello común en pendiente selladas. Datum en la ciudat de Seuilla, a V días del mes de nouiembre, en el año del nascimiento de nuestro Señor mil quinientos y ocho, y de los reynos nuestros, assaber es de Sicilia allende el Far, año quarenta y vno de Aragón, y de los otros trenta de Sicilia aquende el Far, y de Hierusalem seys.

a szlachetnym, wielmożnym, umiłowanym radcom i naszym wiernym, wszystkim namiestnikom generalnym i zastępcom naszego gubernatora generalnego w rzeczonych naszych królestwach Aragonii, Walencji i Katalonii oraz hrabstwach Roussillon i Cerdanya, a także sprawującym rzeczone urzędy namiestnikom, vegueres, sędziom, bayles, sobrejunteros, zalmedinas, merinos, jurados i wszystkim innym urzędnikom oraz naszym poddanym ustanowionym i mającym zostać ustanowionymi w rzeczonych królestwach i hrabstwach, jak również obecnym i przyszłym namiestnikom, oznajmiamy i nakazujemy z rzeczonej naszej pewnej wiedzy i wyraźnie, pod groźbą naszego gniewu i oburzenia oraz kary trzech tysięcy złotych florenów aragońskich z majątku każdego, kto postąpi przeciwnie, egzekwowanej bez odpuszczenia i przekazywanej do naszego skarbu, aby przez całe twoje życie, jak powiedziano, uznawali, poważali, czcili i traktowali ciebie, rzeczonego mistrza Pabla de Peralta, jako naczelnego mistrza szermierki w rzeczonych królestwach i hrabstwach; aby ci, których to dotyczy, wypłacali i dopilnowali wypłacania rzeczonego wynagrodzenia, należności i innych dochodów; aby pozwolili ci korzystać z (skreślono: płacić) wyżej wymienionych przywilejów, zwolnień, immunitetów, swobód, prerogatyw i innych rzeczy; aby niezłomnie zachowywali, utrzymywali i przestrzegali niniejszego naszego pisma lub przywileju oraz wszystkich innych zawartych w nim postanowień i dopilnowali ich nienaruszalnego zachowywania, utrzymywania i przestrzegania przez osoby, których dotyczą, a także aby z żadnego powodu ani przyczyny nie czynili ani nie dopuszczali niczego przeciwnego, jeśli rzeczona najjaśniejsza Królowa i Księżniczka, nasza najdroższa córka, pragnie być nam posłuszna, a pozostali rzeczeni nasi urzędnicy i poddani cenią sobie naszą łaskę i nie chcą ściągnąć na siebie naszego gniewu i oburzenia oraz rzeczonej kary. Na świadectwo tego poleciliśmy sporządzić niniejszy dokument, opatrzony naszą zwykłą pieczęcią zawieszoną. Dano w mieście Sewilli dnia 5 miesiąca listopada roku od Narodzenia Pańskiego tysiąc pięćset ósmego, a panowania naszego: na Sycylii za Faro w roku czterdziestym pierwszym, w Aragonii i pozostałych królestwach w trzydziestym, na Sycylii po tej stronie Faro i w Jerozolimie w szóstym.

¶ 3

Yo el rey.

Ja, Król.

¶ 4

Dominus rex mandavit, michi Michaeli Velasquez Climent. Visa per thesaurarium et conservatores generales.

Pan król polecił mi to, Miguelowi Velázquezowi Climentowi. Widziane przez podskarbiego i konserwatorów generalnych.

¶ 5

Dok. 4: Pablo de Peralta udziela licencji Joanowi de Montesa (Saragossa, 7 kwietnia 1516)

Die septima mensis aprillis anno quo supra quingentesimo decimo sexto, Cesarauguste.

Dnia siódmego miesiąca kwietnia roku jak wyżej, pięćset szesnastego, w Saragossie.

¶ 6

Eadem die, yo, Pablo de Peralta, maestro de sgrima (supralineal: en los regnos de Aragón, Cathalunya y Balencia e condado de Rosellón y Cerdanya), hauitant en la ciudat de Çaragoça, con priuilegio a mí atorgado por el rey nuestro señor, don Ferrando de Aragón, de inmortal memoria, que dado fue en la ciudat de Seuilla a cinco días del mes de nouiembre del anyo mil quinientos y ocho, firmado de mano de su real magestat y expedido por el magnífico Miguel Velázquez Climent, prothonotario del dicho señor rey, con todas las otras solenidades. Por tanto de grado, etc, por el poder e facultat a mi dado en el dicho priuilegio, doy permiso, licencia y facultat a vos, Joan de Montesa, criado del expectable señor don Luys, señor de Yxar y conde de Velgit, hauitant en la dicha villa de Yxar, que podays como licenciado durant mi beneplácito y no más (tachado: parar), demostrar de sgrima en los dichos regnos y condados (tachado: exceptado en la), y por joyas, exceptado en las ciudades de Çaragoça, Varcelona y Balencia, y a otros que se dixeren maestros requerir (supralineal: vos) demuestren sus priuilegios, y si no vos los mostraran, requerir se salgan de la ciudat, villa o lugar donde estareys, dentro les dichos regnos y condados (supralineal: e para demandar, exhigir e cobrar aquellos salarios e emolumentes que hun maestro de sgrima puede demandar exhigir y cobrar, etc.). E a los criados que tenrreys y otros que querran esgrimir (tachado: y a los), y assí a las joyas, como en otra qualquiere manera, quitar de enojo y questiones poner paz y amor entre ellos, etc. E el dicho Joan de Montesa juró de bien y lealmente hacerse, por Dios, etc.

Tego samego dnia ja, Pablo de Peralta, mistrz szermierki (nad wierszem: w królestwach Aragonii, Katalonii i Walencji oraz hrabstwie Roussillon i Cerdanya), mieszkaniec miasta Saragossy, posiadający przywilej nadany mi przez Króla, naszego pana, Don Ferdynanda Aragońskiego nieśmiertelnej pamięci, wystawiony w mieście Sewilli piątego dnia miesiąca listopada roku tysiąc pięćset ósmego, podpisany ręką jego królewskiego Majestatu i wydany przez wielmożnego Miguela Velázqueza Climenta, protonotariusza rzeczonego pana Króla, z zachowaniem wszelkich pozostałych formalności. Przeto dobrowolnie itd., mocą władzy i uprawnienia udzielonych mi w rzeczonym przywileju, daję tobie, Joanowi de Montesa, słudze szlachetnego pana Don Luisa, pana Híjar i hrabiego Belchite, mieszkańcowi rzeczonego miasta Híjar, pozwolenie, licencję i uprawnienie, abyś jako licencjat (licenciado), dopóki taka będzie moja wola i nie dłużej, (skreślono: założyć) mógł nauczać szermierki w rzeczonych królestwach i hrabstwach (skreślono: z wyjątkiem w) oraz prowadzić zawody o nagrody (joyas), z wyjątkiem miast Saragossy, Barcelony i Walencji; a także żądać od innych, którzy mienią się mistrzami, okazania (nad wierszem: tobie) ich przywilejów, a jeśli ci ich nie okażą, nakazywać im opuszczenie miasta, miasteczka lub miejsca, w którym przebywasz, w obrębie rzeczonych królestw i hrabstw (nad wierszem: oraz żądać, dochodzić i pobierać te wynagrodzenia i należności, których mistrz szermierki może żądać, dochodzić i które może pobierać itd.). A wśród sług, których będziesz miał, i innych, którzy zechcą uprawiać szermierkę (skreślono: i do), zarówno podczas zawodów o nagrody, jak i w jakikolwiek inny sposób, usuwaj gniew i spory, a zaprowadzaj między nimi pokój i zgodę itd. A rzeczony Joan de Montesa przysiągł na Boga itd., że będzie postępował dobrze i lojalnie.

¶ 7Egzamin i stopniePrawo do prowadzenia szkołyNadzór i sędziowanie

Testes Dionis de Ubún, infançón, e mossén Alonso Serón, cauallero alcayde de Vinaceit, criados del conde de Velgit.

Świadkowie: Dionis de Ubún, infanzón, i Mossén Alonso Serón, rycerz, kasztelan Vinaceite, słudzy hrabiego Belchite.

¶ 8

Dok. 5: Egzamin Francisca Cristóbala na stopnie szermierza i prowosta (Saragossa, 2 stycznia 1526)

In die nomine amen nouerint vniversi, quod anno a natiuitate domini millesimo quingentesimo vicesimo sexto die videlizet intitulato secundo mensis january apud quasdam domos sitas in parrochia Sancti Philippi presentis ciuitatis Cesarauguste, et dentro hun corral de aquellas//, delante el honrrado Pablo de Peralta, habitante en la dicha ciudat de Çaragoça, maestro mayor del arte de la sgrima y examinador mayor de aquella, elegido y creado por la sacra maiestat del rey y señor nuestro don Ferrando por la gracia de Dios, rey de Aragón, etc, de gloriosa memoria mediante hun priuilegio real en pargamino scripto de la mano del dicho señor rey nuestro señor firmado y con el sello real común, en pendiente sellado, que fue dado el dicho real priuilegio en la dicha ciudad de Çaragoça a trenta días del mes de nouiembre en el anyo del nascimiento de nuestro Señor mil quinientos y dizio//cho, despachado en la forma que semejantes priuilegios suelen y se acostumbran en dicha corte despachar, el qual dicho priuilegio después por la magestad del emperador y rey nuestro señor don Carlos fue confirmado.

W imię Boga, amen. Niech wszystkim będzie wiadomo, że w roku od Narodzenia Pańskiego tysiąc pięćset dwudziestym szóstym, mianowicie w dniu oznaczonym jako drugi dzień miesiąca stycznia, w pewnych domach położonych w parafii Świętego Filipa w tym mieście Saragossie i na ich dziedzińcu (corral), przed szanownym Pablem de Peralta, mieszkańcem rzeczonego miasta Saragossy, naczelnym mistrzem sztuki szermierczej i jej naczelnym egzaminatorem, wybranym i ustanowionym przez święty Majestat Króla i pana naszego Don Ferdynanda, z łaski Bożej króla Aragonii itd., chwalebnej pamięci, na mocy przywileju królewskiego spisanego na pergaminie, podpisanego ręką rzeczonego pana Króla, pana naszego, i opatrzonego przywieszoną zwykłą pieczęcią królewską, który to przywilej królewski nadano w rzeczonym mieście Saragossie trzydziestego dnia miesiąca listopada roku od Narodzenia Pana naszego tysiąc pięćset osiemnastego, wystawiono w formie, w jakiej zwykło się wystawiać takie przywileje na rzeczonym dworze, a który to przywilej został następnie potwierdzony przez Jego Majestat Cesarza i Króla, pana naszego Don Karola.

¶ 9

Presentes los honorables mastre Luis de Folguera, mastre Sabastián de Soria, et mastre Pedro Román, maestros de la mesma arte de la sgrima, vezinos de la mesma ciudat de Çaragoça, et otras mutchas personas allí presentes, compareció et fue personalmente constituydo el honorable Gabriel Golí (supralineal: ymaginero), pabostre en la mesma arte de la sgrima y habitante en la mesma ciudat de Çaragoça el qual presienta a los dichos maestros y delante aquellos, etc, a Francisco Cristóual scudero, habitante Cesarauguste, haijado suyo, el qual dicho Gabriel Golí, assí como padrino del dicho Francisco Cristóual, haijado suyo por el presentado, dreçando sus palabras al dicho mastre Pablo de Peralta, maestro mayor// sobredicho, dixo y propuso en effecto las siguientes.

W obecności szanownego mistrza Luisa de Folguera, mistrza Sebastiána de Soria i mistrza Pedra Romána, mistrzów tejże sztuki szermierczej, obywateli tegoż miasta Saragossy, oraz wielu innych obecnych tam osób stawił się osobiście szanowny Gabriel Golí (nad wierszem: rzeźbiarz figur), prowost (pabostre) tejże sztuki szermierczej i mieszkaniec tegoż miasta Saragossy, który przedstawia wspomnianym mistrzom i przed nimi etc. Francisca Cristóbala, giermka (scudero), mieszkańca Saragossy, swego podopiecznego (haijado); a wspomniany Gabriel Golí, jako patron (padrino) wspomnianego Francisca Cristóbala, przedstawionego przez siebie podopiecznego, zwracając się do wspomnianego mistrza Pabla de Peralta, wyżej wymienionego naczelnego mistrza, powiedział i przedłożył co do istoty, co następuje.

¶ 10

Que como el dicho su haijado, por luengo tiempo, en la disciplina del arte de la dicha sgrima se haya excercitado, y haya fecho muchos y diuersos actos en el exercicio es assaber de spada de dos manos et de spada y broquelejo pequenyos, et como el dicho su haijado desseasse a los grados de jugador y de pabostre en lo sobredicho por el exercitado, conuolar, etc, que por tanto rogaua et requería en el mesmo nombre, como de fecho rogó y requirió al dicho maestre Pablo de Peralta, maestro mayor, etc, sobredicho, que por que mejor, etc, el dicho Francisco Crstóual, haijado suyo, los dichos grados de jugador y pabostre en la(sic) sobredichas cosas, en las quales como dicho es, se ha exercitado, alcançar pudiesse, etc, al mesmo su haijado diligentemente examinasse de su pericia y sufficiencia en la arte sobredicha, en lo sobredicho por el dicho su haijado exercitado, como el dicho su haijado fuesse presto y aparejado, Deo sibi propicio, de lo mesmo en la dicha arte de la sgrima por el exercitado// iuxta sus fuerças responder, etc. Et el dicho maestre Pablo de Peralta, maestro mayor sobredicho, viendo el desseo del dicho haijado del dicho Gabriel Golí ser justo, rogó al dicho maestre Sabastián de Soria que examinasse al dicho Francisco Cristóual en lo sobredicho por el exercitado, como dicho es, del arte de la sgrima por que mejor se le pudiessen dar los sobredichos grados, etc, et en continente en presencia de mí, Joan de Gurrea, notario, y de los testigos inffrascriptos, y de los arriba nombrados maestros, y de otras personas qui allí presentes estauan y lo veían, el dicho maestre Sabastián de Soria, a rogarías del sobredicho maestre Pablo de Peralta, etc, procilió(sic) al examen de los sobredichos grados de jugador y pabostre (tachado: en lo sob) del mesmo Francisco Cristóual, haijado susodicho, en lo sobredicho por el mesmo Francisco Cristóual, etc, exercitado del arte de la sgrima como arriba se ha dicho.

Że ponieważ jego rzeczony chrześniak od dawna ćwiczył się w sztuce szermierczej i dokonał w jej praktyce wielu rozmaitych prób, mianowicie w mieczu dwuręcznym oraz w małym mieczu i małym puklerzu (broquelejo), a pragnął uzyskać stopnie szermierza (jugador) i prowosta w tym, w czym się ćwiczył, przeto w tym samym imieniu prosił i wnosił, jak też istotnie poprosił i wniósł, do rzeczonego mistrza Pabla de Peralta, wspomnianego naczelnego mistrza etc., aby, dla lepszego etc. uzyskania przez rzeczonego Francisca Cristóbala, jego chrześniaka, rzeczonych stopni szermierza i prowosta we wspomnianych dziedzinach, w których, jak powiedziano, się ćwiczył, etc., poddał jego chrześniaka starannemu egzaminowi z umiejętności i biegłości we wspomnianej sztuce, w tym, w czym jego chrześniak się ćwiczył, ponieważ był on gotów i przygotowany, przy łaskawości Boga, odpowiadać wedle swych sił w tym, w czym ćwiczył się w rzeczonej sztuce szermierczej, etc. A rzeczony mistrz Pablo de Peralta, wspomniany naczelny mistrz, uznając pragnienie chrześniaka rzeczonego Gabriela Golí za słuszne, poprosił rzeczonego mistrza Sebastiána de Soria, aby przeegzaminował rzeczonego Francisca Cristóbala w tym, w czym, jak powiedziano, ćwiczył się w sztuce szermierczej, aby tym lepiej można mu było nadać rzeczone stopnie, etc.; i niezwłocznie, w obecności mojej, Joana de Gurrea, notariusza, oraz niżej zapisanych świadków, wyżej wymienionych mistrzów i innych osób, które były tam obecne i to widziały, rzeczony mistrz Sebastián de Soria, na prośbę wspomnianego mistrza Pabla de Peralta etc., przystąpił do egzaminowania rzeczonego Francisca Cristóbala, wspomnianego chrześniaka, na wspomniane stopnie szermierza i prowosta (skreślono: we wspom) w tym, w czym tenże Francisco Cristóbal etc. ćwiczył się w sztuce szermierczej, jak powiedziano wyżej.

¶ 11Egzamin i stopnie

Desta forma que tomadas por ellos mesmos sendas spadas de dos manos procilieron a diuersos actos del exercicio del arte sobredicha, y dexadas las sobredichas spadas de dos manos//, y tomadas por ellos sendas spadas pequenyas con sus broquellejos, procilieron a diuersos actos de este mesmo exercicio de la sobredicha arte de la sgrima. Et el dicho Francisco Cristóual, haijado sobredicho del dicho Gabriel Golí, a lo interrogado por el dicho maestre Sabastián de Soria, assí se hubo y respondió que assí el dicho maestre Sabastián de Soria, como los sobredichos maestre Pablo de Peralta, maestro mayor, maestre Luis de Folguera et maestre Pedro Román fueron y quedaron muy contentos.

W ten sposób: każdy wziął miecz dwuręczny i przystąpili do rozmaitych ćwiczeń wspomnianej sztuki; odłożywszy zaś rzeczone miecze dwuręczne, każdy wziął mały miecz wraz z małym puklerzem i przystąpili do rozmaitych ćwiczeń tejże wspomnianej sztuki szermierczej. A rzeczony Francisco Cristóbal, wspomniany chrześniak rzeczonego Gabriela Golí, tak się sprawował i tak odpowiadał na zadania stawiane mu przez rzeczonego mistrza Sebastiána de Soria, że zarówno rzeczony mistrz Sebastián de Soria, jak i wspomniany mistrz Pablo de Peralta, naczelny mistrz, mistrz Luis de Folguera oraz mistrz Pedro Román byli i pozostali wielce zadowoleni.

¶ 12Broń i wyposażenie

Assí que prestito prius, solemne juramento por el dicho Francisco Cristóual, etc, en poder y manos del sobredicho Gabriel Golí, etc, padrino suyo por Dios, etc, de tener, etc, todas aquellas solemnidades del arte sobredicha, las quales al dicho haijado el mesmo su padrino de palabra le explicó, y senyaladamente, que a todo su poder con las spada desuaynada en la mano deffendera la sancta fe cathólica, assi mesmo que por deffensión de las viudas, pupillos y huérfanos no reusara de tomar tra//bajo[….] (Juramentos, concesión, consignación de testigos y nota de expedición de documento similar para Francisco de Cambra)

Tak więc rzeczony Francisco Cristóbal etc., złożywszy najpierw uroczystą przysięgę na Boga etc. wobec i na ręce wspomnianego Gabriela Golí etc., swego ojca chrzestnego, że będzie przestrzegać etc. wszystkich uroczystych powinności rzeczonej sztuki, które sam ojciec chrzestny objaśnił ustnie swemu chrześniakowi, a w szczególności, że ze wszystkich sił, z obnażonym mieczem w dłoni, będzie bronił świętej wiary katolickiej, jak również że nie odmówi podjęcia trudu w obronie wdów, podopiecznych i sierot […] (w wydaniu pominięto: przysięgi, nadanie, zapis świadków i notę o wystawieniu podobnego dokumentu dla Francisca de Cambra).

¶ 13Egzamin i stopnie

Dok. 6: Umowa między Pablem de Peralta a Franciskiem Cristóbalem dotycząca nauczania i nadania stopnia mistrza (bez daty, po dok. 5)

Yo, maestre Pablo de Peralta, maestro mayor del arte de la sgrima en los reynos de Aragón, etc, habitante en la ciudat de Çaragoça, attendiente y considerante que vos el honorable Francisco Cristoual, pabostre ya del arte sobredicha de la sgrima, y habitante en la mesma ciudat, teneys mucha voluntat y desseays llegar a ser maestro en dicha arte de la sgrima, et para alcançar el sobredicho magisterio, me havéis rogado os ensenyase lo que hauéys menester para el examen del dicho magisterio y oss diesse y creasse en maestro de dicha arte de la sgrima. Por tanto de grado, etc, a rogarías, etc, prometo, etc//, de demostrar, y que demostraré y ensenyaré a vos dicho Francisco Cristóual lo necessario para dicho (supralineal: vuestro) examen, etc. Con esto empero que vos pongays toda la diligencia que podays en tomar lo que yo os enssenyare. Et assí mesmo de dar, y que os daré, etc, el dicho grado de maestro, fasta el día y fiesta de la Pascua de mayo primera veniente del año presente, etc, inclusiue et si ante puedo ante. Con esto empero que vos pongays la dicha diligencia de deprender lo que yo os ensenyare para dicho examen. Et prometto, etc, fazer, etc, lo sobredicho con que vos, dicho Francisco Cristóual, me hayays dar realmente et de fecho, por yo hazer lo que de parte de arriba prometto, es assaber diez florines de buen oro, en oro, etc, en esta manera. Los tres florines por el día de Pascua de Resurrectión primero veniente del mesmo año presente, et los restantes siete florines el día del di//cho examen y magisterio et toda hora que yo os haure dado el dicho grado de maestro. Et encara con esto que vos dicho Francisco Cristoual hayas de pagar y pagueys el drecho de los otros maestros que interuendrán en dicho vuestro magisterio, et deys la comida que se acostumbra dar, etc, large.

Ja, mistrz Pablo de Peralta, naczelny mistrz sztuki szermierczej w królestwach Aragonii itd., mieszkaniec miasta Saragossy, mając na uwadze i zważywszy, że wy, szanowny Francisco Cristóbal, będący już prowostem rzeczonej sztuki szermierczej i mieszkańcem tego samego miasta, macie wielką wolę i pragnienie zostania mistrzem rzeczonej sztuki szermierczej, a dla uzyskania rzeczonego mistrzostwa (magisterio) prosiliście mnie, abym nauczył was tego, czego potrzebujecie do egzaminu na rzeczone mistrzostwo, oraz abym wam je nadał i ustanowił was mistrzem rzeczonej sztuki szermierczej: przeto dobrowolnie itd., na waszą prośbę itd., przyrzekam itd. pokazać i nauczyć was, rzeczonego Francisca Cristóbala, tego, co jest niezbędne do rzeczonego (nad wierszem: waszego) egzaminu itd.; pod warunkiem wszakże, że dołożycie wszelkiej możliwej pilności do przyswojenia tego, czego będę was nauczał. Podobnie (przyrzekam) nadać wam itd. rzeczony stopień mistrza najpóźniej do dnia i święta najbliższej Paschy Majowej (Zesłania Ducha Świętego) bieżącego roku itd. włącznie, a jeśli zdołam wcześniej, to wcześniej; pod warunkiem wszakże, że dołożycie rzeczonej pilności do nauki tego, czego będę was nauczał na rzeczony egzamin. I przyrzekam itd. uczynić itd. powyższe pod warunkiem, że wy, rzeczony Francisco Cristóbal, rzeczywiście i faktycznie dacie mi za wykonanie tego, co przyrzekam powyżej, mianowicie dziesięć florenów dobrego złota, w złocie itd., w następujący sposób: trzy floreny w najbliższą Niedzielę Wielkanocną bieżącego roku, a pozostałe siedem florenów w dniu rzeczonego egzaminu i nadania mistrzostwa, zaraz po nadaniu wam rzeczonego stopnia mistrza. A nadto pod warunkiem, że wy, rzeczony Francisco Cristóbal, uiścicie opłatę (drecho) dla pozostałych mistrzów, którzy wezmą udział w nadaniu wam rzeczonego mistrzostwa, i wyprawicie posiłek, jaki zwyczajowo się wyprawia, itd., szerzej.

¶ 14Egzamin i stopnie

Et yo dicho Francisco Cristóual, qui a lo sobredicho presente soy, de grado, etc, prometto, etc, de primar de tomar y poner diligencia en deprender lo que por vos dicho señor maestre Pablo de Peralta, etc, para dicho mi examen de maestro me fuere ensenyado, et prometto encara et me obligo de pagar y que pagaré a vos, dicho señor maestro Pablo de Peralta, los dichos diez florines de oro en oro, en contantes en la forma y manera por vos arriba recitada, siempre que por vos me fuere dado el dicho grado de maestro da la dicha arte de la sgrima en el tiempo por vos, dicho maestre Pablo de Peralta, arriba puesto//, et de pagar y que pagaré el drecho de los otros maestros de la mesma arte que interuendran en dicho mi examen y magisterio, et de dar y que daré la comida acostumbrada dar en semejantes magisterios. Et assí nos, dichos maestre Pablo de Peralta ex vna, et Francisco Cristóual ex altera, firmamos, etc, large [...] (Lenguaje jurídico y consignación de testigos)

A ja, rzeczony Francisco Cristóbal, będąc obecny przy powyższym, dobrowolnie itd. przyrzekam itd. najpierw podjąć naukę i pilnie uczyć się tego, czego wy, rzeczony pan mistrz Pablo de Peralta itd., będziecie mnie nauczać na potrzeby wspomnianego egzaminu mistrzowskiego; ponadto przyrzekam i zobowiązuję się zapłacić wam, rzeczonemu panu mistrzowi Pablo de Peralta, wspomniane dziesięć złotych florenów w złocie, gotówką, w formie i w sposób wskazane przez was powyżej, gdy tylko nadacie mi wspomniany stopień mistrza rzeczonej sztuki szermierczej w terminie określonym powyżej przez was, rzeczonego mistrza Pablo de Peralta; a także uiścić należność pozostałym mistrzom tejże sztuki, którzy wezmą udział w moim wspomnianym egzaminie i nadaniu mistrzostwa, oraz wydać posiłek zwyczajowo wydawany przy takich nadaniach mistrzostwa. I tak my, rzeczony mistrz Pablo de Peralta z jednej strony oraz Francisco Cristóbal z drugiej, podpisujemy itd., obszernie […] (pominięte w wydaniu: formuły prawne i zapis dotyczący świadków).

¶ 15

Szczegóły źródła

ID
P075
Typ
statuty i regulaminy
Data
20 grudnia 1458; 5 listopada 1508; 2 stycznia 1526
Miejsce
Saragossa (Korona Aragonii)
Państwo (obecnie)
Hiszpania
Język
hiszpański, łacina
Bractwo
Iberyjscy mistrzowie egzaminatorzy
Autor
Ján II. Aragónsky; Ferdinand II.; notárske zápisy Zaragoza
Archiwum
Archivo de la Corona de Aragón (1508); Archivo Histórico de Protocolos de Zaragoza (1526)
Sygnatura
ACA, Registro Cancillería 3542, ff. 185r–186r; AHPZ 3521, ff. 4r–8r
Znaczenie
istotność 4 z 5 zapis czynności ukazujący stosowanie przepisu w praktyce (list mistrzowski, egzamin, orzeczenie)
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.