Źródła › P123
Zapis notarialny egzaminu i przyjęcia Ludovicusa Alimasa na stopień prewota długiego miecza oraz miecza i puklerza (Rocles, Vivarais, 22 kwietnia 1489)
in ludis magne spate duarum manuum et parve spate cum clipeo sive bloquerio
Na placu w Rocles dwaj mistrzowie przeegzaminowali kupca w walce długim mieczem oraz mieczem i puklerzem i nadali mu stopień prowosta. Najstarsze świadectwo stopni i egzaminów we Francji.
- Typ
- dokument i zapis archiwalny
- Data
- 22 kwietnia 1489
- Miejsce
- Rocles (Vivarais, obecnie dep. Ardèche)
- Bractwo
- Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
- Edycja
- Cocheris, Revue des sociétés savantes des départements, 4e sér., t. IV (1866/2), s. 178–181
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
- Znaczenie
- 4/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
Osoby w tym źródle (3)
Pełny przekład
Data, miejsce i mistrzowie
In nomine Domini, amen. Anno ejusdem incarnationis quadricentesimo octuagesimo nono et die vigesima secunda mensis aprilis, serenissimo principe D. Karolo Dei gratia rege Francorum regnante, et reverendo in Christo patre et domino D. Johanne de Monte Canuto eadem gratia Vivariensi episcopo presulante, noverit modernorum presentia et futurorum posteritas non ignoret, quod, apud locum de Roculis, et in platea ejusdem loci ac coram honorabilibus viris Raymundo de Serro, mansi de Botelliaco, parochie de Roculis, Vivariensis diœcesis, et Guillelmo de Roculis loci et parochie de Roculis, magistris et expertis in ludis magne spate duarum manuum et parve spate cum clipeo sive bloquerio, ac etiam in ludis baculi, prout de suo dictus Raymundus magistratu ludorum predictorum edocuit, instrumento publice recepto per magistrum Vincentium Verderii notarium civitatis Vivarii sub anno et die in eodem contentis, et etiam predictus Guillelmus de Roculis fidem fecit de suo magistratu ludorum predictorum, instrumento recepto per me notarium infra scriptum;
W imię Pańskie, amen. W roku od Jego wcielenia (tysiąc) czterysta osiemdziesiątym dziewiątym, dnia dwudziestego drugiego miesiąca kwietnia, za panowania najjaśniejszego księcia, pana Karola, z Bożej łaski króla Franków, i za rządów wielebnego ojca i pana w Chrystusie, pana Jeana de Montchenu, z tejże łaski biskupa Viviers: niech wiedzą obecni i niech nie pozostanie nieznane potomnym, że w miejscowości Rocles, na tamtejszym placu, przed czcigodnymi mężami Raymondem de Serre z gospodarstwa Boteilhac w parafii Rocles, diecezji Viviers, oraz Guillaume’em de Rocles z miejscowości i parafii Rocles, mistrzami i znawcami sztuki władania wielkim mieczem dwuręcznym i małym mieczem z tarczą lub puklerzem, a także sztuki władania kijem – jak rzeczony Raymond wykazał swoje mistrzostwo w rzeczonych sztukach dokumentem urzędowym sporządzonym przez mistrza Vincenta Verdiera, notariusza miasta Viviers, w roku i dniu w nim podanych, i jak rzeczony Guillaume de Rocles również dowiódł swego mistrzostwa w rzeczonych sztukach dokumentem sporządzonym przeze mnie, niżej podpisanego notariusza;
Prośba kandydata
providis viris Guillelmo de Serro preposito, Antonio Berengarii, Michaële de Serro, et certis aliis lusoribus, meque notario publico una cum certis fide dignis testibus infra nominandis ac pluribus aliis personis ibidem in dicta platea existentibus, et infra dicta videntibus et audientibus: venit et personaliter comparuit discretus vir Ludovicus Alimas, mercator ville Albenaci, dicte Diausis [sic], qui, inquam, Ludovicus Alimas prelibatos Raymundum de Serro et Guillelmum de Roculis magistros dictorum ludorum magne spate et parve spate cum clipeo instantissime requisivit et supplicavit post ludum supra dictum magne spate et parve spate cum clipeo sive bloquerio factum in ipsa platea, quatenus ipsum Ludovicum Alimas in eodem ludo magne spate parveque spate cum clipeo et super omnibus passagiis eorumdem dignentur, examinare,
w obecności roztropnych mężów Guillaume’a de Serre, prévôt, Antoine’a Bérenguiera, Michela de Serre i pewnych innych szermierzy oraz mojej, notariusza publicznego, wraz z pewnymi wiarygodnymi świadkami, którzy zostaną wymienieni poniżej, i wieloma innymi osobami obecnymi tam na wspomnianym placu, widzącymi i słyszącymi to, co poniżej opisano: przybył i osobiście stawił się roztropny mąż Ludovicus Alimas, kupiec z miasta Aubenas we wspomnianej diecezji (?), który to Ludovicus Alimas usilnie prosił i błagał wyżej wymienionych Raymonda de Serre i Guillaume’a de Rocles, mistrzów wspomnianych sztuk szermierki wielkim mieczem i małym mieczem z tarczą, po zakończeniu wspomnianego turnieju wielkiego miecza i małego miecza z tarczą lub puklerzem, odbytego na tym placu, aby raczyli poddać go egzaminowi w tejże sztuce wielkiego miecza i małego miecza z tarczą oraz we wszystkich jej przejściach (passagia),
et, ipso examinato, si sibi de ejus sufficientia legitime constaret et appareret, ipsum Ludovicum Alimas prepositum in dictis ludis magne spate duarum manuum et parve spate cum clipeo sive bloquerio passare haberent, offerens se presto et paratum in presentia omnium circumstantium aut alias juramentum in talibus prestare solitum et omnia alia universa et singula facere et dicere que ad dictorum prepositorum eorumdem ludorum magne spate et parve spate cum clipeo officium dicenda pertinent et facienda incumbunt.
a po jego przeegzaminowaniu, jeśli jego biegłość zostanie prawnie stwierdzona i będzie dla nich oczywista, aby dopuścili (passare) go do stopnia prévôt we wspomnianych ćwiczeniach z wielkim mieczem dwuręcznym oraz małym mieczem z tarczą lub puklerzem; oświadczając, że jest gotów i przygotowany, w obecności wszystkich stojących wokół lub w inny sposób, złożyć przysięgę zwyczajowo składaną w takich przypadkach oraz uczynić i wypowiedzieć wszystko inne, co należy wypowiedzieć i co obowiązany jest uczynić sprawujący urząd prévôt w tych ćwiczeniach z wielkim mieczem oraz małym mieczem z tarczą.
Egzamin i mianowanie
Quibus quidem requisitioni et supplicationi modo predicto per dictum Ludovicum Alimas factis, tanquam juri et rationi consonis acquiescentes supranominati Raimundus de Serro et Guillelmus de Roculis, magistri et experti in eisdem ludis supradictis, et habito prius ad partem colloquio cum prenominatis preposito et lusoribus ipsorum ludorum ac etiam consilio cum pluribus et diversis personis fide dignis ibidem existentibus, consideratoque quod juste petitioni non est denegandus assensus et nichilominus ipso eodem Ludovico debite, ut decet, super passagiis omnibus eorumdem ludorum magne spate duarum manuum et parve spate cum clipeo sive bloquerio examinato,
Do tej prośby i supliki, wniesionej w wyżej opisany sposób przez rzeczonego Ludovicusa Alimasa, przychylili się wyżej wymienieni Raymond de Serre i Guillaume de Rocles, mistrzowie i biegli w rzeczonych sztukach, uznając ją za zgodną z prawem i rozumem; uprzednio naradzili się na osobności ze wspomnianym prowostem i uprawiającymi te sztuki, a także zasięgnęli rady wielu rozmaitych godnych zaufania osób tam obecnych, zważywszy, że słusznej prośbie nie należy odmawiać zgody; i należycie, jak przystoi, przeegzaminowawszy rzeczonego Ludovicusa we wszystkich działaniach rzeczonych sztuk wielkiego miecza dwuręcznego oraz małego miecza z tarczą lub puklerzem,
eumdem Ludovicum Alimas ibidem presentem et ut supra humiliter supplicantem fecerunt prepositum in iisdem ludis supradictis magne spate parveque spate cum clipeo sive bloquerio et expertem in eisdem, cum omnibus et singulis pendentiis et pertinenciis eorumdem, et in signum predicti officii prepositi dictorum ludorum magne spate et parve spate cum clipeo eidem Ludovico Alimas signum venerabile sancte crucis de duabus spatiis ab utraque parte, unus post alium, fecerunt dicendo: facimus et ordinamus te, Ludovicum Alimas, prepositum et expertem in supradictis ludis magne spate et etiam parve spate cum clipeo sive bloquerio, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Amen.
ustanowili wspomnianego Ludovicusa Alimasa, obecnego tam i pokornie proszącego jak wyżej, prévôt i biegłym we wspomnianych sztukach wielkiego miecza i małego miecza z tarczą lub puklerzem, ze wszystkimi przynależnymi im uprawnieniami i zależnościami; a na znak wspomnianego urzędu prévôt tychże sztuk wielkiego miecza i małego miecza z tarczą uczynili nad wspomnianym Ludovicusem Alimasem czcigodny znak świętego krzyża dwoma mieczami z obu stron, jednym po drugim, mówiąc: “We make and ordain you, Ludovicus Alimas, prévôt and expert in the aforesaid games of the great sword and also of the small sword with shield or buckler, in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit. Amen.”
Przysięga nowego prévôta
Omnibus sic gestis, dictus Ludovicus Alimas prepositus noviter factus prout supra et passatus cum quanta potuit et debuit instantia gratis eisdem de Serro et de Roculis magistris predictis ceterisque aliis ibidem astantibus magistris et prepositis, si qui forent, uno genu flexo manibusque junctis et super eisdem crucem duarum magnarum spatarum tenendo egit, promisitque et juravit esse bonus et fidelis dictis magistris omnibusque aliis tam magistris prepositis quam aliis in dictis ludis expertis, honestamque vitam ducere ac scholares suos toto suo posse legaliter edocere et instituere, et eosdem de ipsis supradictis ludis habilitare et eisdem demonstrare, et omnia alia universa et singula facere et adimplere que per prepositos in dictis ludis expertos incumbunt facienda, et que in norma ipsorum prepositorum continentur.
Gdy wszystko to zostało dokonane, wspomniany Ludovicus Alimas, świeżo mianowany i dopuszczony do stopnia prévôta w sposób opisany powyżej, z całą żarliwością, na jaką mógł i powinien się zdobyć, podziękował wspomnianym mistrzom de Serre i de Rocles oraz innym stojącym tam mistrzom i prévôtom, jeśli jacyś byli obecni, przyklęknąwszy na jedno kolano i złożywszy dłonie, nad którymi trzymał krzyż utworzony z dwóch wielkich mieczy; obiecał też i przysiągł być dobrym i wiernym wobec wspomnianych mistrzów oraz wszystkich innych mistrzów, prévôtów i pozostałych biegłych we wspomnianych grach, prowadzić uczciwe życie i zgodnie z prawem, ze wszystkich sił nauczać oraz kształcić swoich uczniów, czynić ich biegłymi we wspomnianych grach i im je pokazywać, a także czynić i wypełniać wszystko inne, co należy do obowiązków prévôtów biegłych w owych grach i jest zawarte w regule (norma) tych prévôtów.
Udzielenie zezwolenia na nauczanie i zakończenie
Cum quibus premissis omnibus prospecificatis et declaratis ipsi de Serro et de Roculis predicti magistri recepissunt dictum juramentum per ipsum prestitum quod non habeat infringere sub pena perjurii, eidem Ludovico preposito predicto noviter prout supra jurato, petenti et prout supra supplicanti et solemniter recipienti, licentiam et auctoritatem et speciale mandatum scholares quoscumque edocendi, erudiendi et monstrandi in omnibus et singulis pendenciis et pertinenciis et omnia alia faciendi prout in dictis prepositis facienda incumbunt, dederunt et concesserunt.
Po wyszczególnieniu i oświadczeniu wszystkiego powyższego rzeczeni mistrzowie de Serre i de Rocles przyjęli złożoną przez niego przysięgę, której nie wolno mu złamać pod karą za krzywoprzysięstwo; rzeczonemu zaś Ludovicusowi, prowostowi nowo zaprzysiężonemu jak wyżej, który prosił i błagał jak wyżej i uroczyście przyjmował nadanie, dali i przyznali zezwolenie, uprawnienie i szczególne pełnomocnictwo do nauczania, kształcenia i udzielania pokazów wszelkim uczniom we wszystkich bez wyjątku przynależnych dziedzinach i zagadnieniach, a także do wykonywania wszelkich innych czynności należących do obowiązków prowostów.
De quibus premissis omnibus et singulis memoratis, Ludovicus Alimas, prepositus noviter factus, petiit et requisivit, et ipsi Raimundus de Serro et Guillelmus de Roculis magistri predicti ei fieri voluerunt et concesserunt presens instrumentum publicum per me notarium infra dictum. Acta fuerunt hec ut supra, – testibus presentibus Ylario de Laugere, Andrea de Salaviridi, Johanne Arnaudi de Salendris, Johanne Brocherii, pluribusque aliis in dicta platea astantibus.
Co do wszystkich i każdej z powyższych spraw Ludovicus Alimas, nowo mianowany prévôt, prosił i wnosił, a wspomniani mistrzowie Raymond de Serre i Guillaume de Rocles wyrazili wolę i zgodę, aby niniejszy dokument publiczny został dla niego sporządzony przeze mnie, niżej wymienionego notariusza. Działo się to jak wyżej, w obecności świadków Hilaire’a de Laugère, André de Salavert (?), Jeana Arnauda z Salendres, Jeana Brochiera oraz wielu innych stojących na wspomnianym placu.
(Extrait des notes de Me André Prat, notaire à Tauriers.) Certifié conforme: J. Rouchier, Correspondant.
(Wyciąg z zapisków pana André Prat, notariusza w Tauriers.) Zgodność odpisu poświadczył: J. Rouchier, korespondent.
Szczegóły źródła
- ID
- P123
- Tytuł oryginalny
- in ludis magne spate duarum manuum et parve spate cum clipeo sive bloquerio
- Typ
- dokument i zapis archiwalny
- Data
- 22 kwietnia 1489
- Miejsce
- Rocles (Vivarais, obecnie dép. Ardèche)
- Państwo (obecnie)
- Francja
- Język
- Łacina
- Bractwo
- Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
- Autor
- notár (register notára André Prata, Tauriers); majstri Raymundus de Serro a Guillelmus de Roculis
- Archiwum
- r. 1866 v kancelárii notára H. Prata v Tauriers; dnešné uloženie nezistené (Archives départementales de l'Ardèche?)
- Edycja
- Cocheris, Revue des sociétés savantes des départements, 4e sér., t. IV (1866/2), s. 178–181
- Digitalizacja / opis katalogowy
- https://books.google.sk/books?id=Dv8OF_77LWUC&pg=PA180
- Znaczenie
- istotność 4 z 5
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
Cytowane przez
- P126 Rapport sur un procès-verbal de réception d'un prévôt d'armes, envoyé par M. l'abbé Rouchier, correspondant. – Texte de la communication
Notatki badawcze (po słowacku)
- Najstarsze znane nam ŚWIADECTWO stopni I egzaminu WE Francji (o 41 lat starsze niż Amiens 1530).
- Na rynku w Rocles, po publicznych zmaganiach na długi miecz oraz miecz i puklerz (‚post ludum … factum in ipsa platea‘), kupiec z Aubenas prosi dwóch mistrzów, by go przeegzaminowali ‚super omnibus passagiis‘ obu gier i ‚passare‘ na prévôta.
- Stopnie: magistri (legitymują się dokumentami notarialnymi dotyczącymi ich ‚magistratus ludorum‘), prepositus, lusores.
- Mistrzowie naradzają się z prévôtem i uczestnikami zmagań, po czym dwoma mieczami z obu stron czynią nad nim znak krzyża ze słowami ‚facimus et ordinamus te … prepositum et expertem … in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti‘.
- Przysięga na klęczkach, z rękami na krzyżu z dwóch wielkich mieczy: dochowywać wierności mistrzom, prévôtom i pozostałym biegłym w sztuce szermierczej, żyć uczciwie, należycie nauczać uczniów i wypełniać wszystko, ‚que in norma ipsorum prepositorum continentur‘.
- Otrzymuje ‚licentiam et auctoritatem‘ nauczać.