Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P154

Patent cesarza Leopolda I dotyczący urzędu naczelnego hrabiego kuglarzy

Wolni szermierze występujący za pieniądze muszą się zarejestrować, uiścić opłatę i uzyskać zaświadczenie.

Typ
statuty i regulaminy
Data
12 czerwca 1665 (potwierdzone 12. 1. 1671); powołuje się na mandaty z 22. 12. 1606, 19. 9. 1609, 14. 5. 1614, 8. 5. 1627, 19. 1. 1638, 12. 2. 1639, 5. 9. 1640
Miejsce
Wiedeń
Bractwo
Federfechter (Greifenfels)
Edycja
Codex Austriacus (wyd. F. A. von Guarient, Wien 1704), Pars II, hasło ‚Spill-Grafen-Ambt‘, s. 303–305; odesłanie w Pars I, s. 379 ‚Freyfechter – Vide Lit. S.‘
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
3/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Historie z tego źródła

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Preambuła: skarga hrabiego Breunera

Entbieten allen vnd jeden Vnsern nachgesetzten Obrigkeiten / Geistlichen / vnd Weltlichen / welche in beeden Vnsern Ertz-Hertzogthumben Oesterreich vnter vnd ob der Ennß seß- vnd wohnhafft seyn / insonderheit aber all zu End benanten Vnsern / vnd andern daselbst gelegenen Städten / Märckten / Dörffern / vnd Flecken / Vnsere Gnad / rc. vnd geben euch gnädigst zuvernehmen / was gestalten bey Vns / der Hoch- vnd Wohlgebohrne Vnser lieber vnd getreuer Seyfrid Leonhard Breünner / Graf zu Aspern / Freyherr zu Stübing / Fladnitz / vnd Rabenstein / Edler Herr auff Statz / Obrister Erb-Cammerer in Vnsern Ertz-Hertzogthumb Oesterreich vnter der Ennß / Feld-Marschall-Lieutenant, vnd Obrister / in Vnterthänigkeit / vnd mit sonderbarer Beschwär angebracht :

(My, Leopold,) wszystkim i każdej z osobna podległym nam władzom, duchownym i świeckim, przebywającym i zamieszkałym w obu naszych arcyksięstwach Austrii poniżej i powyżej Anizy, a zwłaszcza wszystkim miastom, miasteczkom targowym, wsiom i osadom, naszym i cudzym, wymienionym tam na końcu, ślemy naszą łaskę itd. i łaskawie oznajmiamy, że wysoko i szlachetnie urodzony, nasz miły i wierny Seyfried Leonhard Breuner, hrabia Aspern, baron Stübing, Fladnitz i Rabenstein, dziedziczny pan Staatz, naczelny dziedziczny szambelan w naszym arcyksięstwie Austrii poniżej Anizy, feldmarszałek porucznik i pułkownik, pokornie i ze szczególną skargą przedstawił nam:

¶ 1

wiewohl Er / vnd sein Geschlecht / über Ableiben seines Vatters / deß Hoch- vnd Wohlgebohrnen Weyl. Vnsers in GOtt seeligst ruhenden geliebsten Herrn Vatters / Kaysers Ferdinandi deß Dritten / gewesten geheimben Raths / Cammerers / vnd Statthalters deß Regiments der N. Oe. Landen / Rittern deß guldenen Flusses / vnd lieben getreuen Seyfrid Christophen Breünners / Freyherrn zu Stübing / Fladnitz / vnd Rabenstein / Edlen Herrns auff Statz / vnd Aspern / Obristen Erb-Cammerers in Oesterreich vnter der Ennß / von gemeldten Vnsers höchstgeehrt-geliebsten Herrn vnd Vatters Majestät / vnd Liebden Christ-mildestens Angedenckens / anfänglichen sowohl / als auch nachmahls von Vns selbsten vnterm dato den Neun- vnd Zwantzigsten Octobris verschinenen Sechtzehen Hundert Acht / vnd Funfftzigsten Jahrs / das Obrist-Erb-Cammer-Ambt in Oesterreich vnter der Ennß ( zu welchen auch die Erb-Vogtey deß Obristen-Spill-Grafen-Ambts über alle Musicanten in bemelten beeden Ertz-Hertzogthumben Oesterreich vnter vnd ob der Ennß gehörig ) zu Lehen empfangen / vnd darüber noch hievor an- vnd eingesetzten Spill-Grafen-Ambts-Verwalter / den getreuen lieben Carl Edern widerumben von newen bestättiget :

że chociaż on i jego rodzina po śmierci jego ojca – wielmożnego i szlachetnie urodzonego świętej pamięci Seyfrieda Christopha Breunera, barona Stübing, Fladnitz i Rabenstein, pana na Staatz i Aspern, naczelnego dziedzicznego podkomorzego Austrii poniżej Anizy, tajnego radcy, szambelana i namiestnika rządu ziem Dolnej Austrii oraz kawalera Orderu Złotego Runa naszego najdroższego pana i ojca, cesarza Ferdynanda III, spoczywającego w Bogu w najwyższej błogości – otrzymali w lenno, najpierw od Jego Cesarskiej Mości, naszego najczcigodniejszego i drogiego pana i ojca najłaskawszej chrześcijańskiej pamięci, a następnie od nas samych pismem z dnia dwudziestego dziewiątego października minionego roku tysiąc sześćset pięćdziesiątego ósmego, urząd naczelnego dziedzicznego podkomorzego Austrii poniżej Anizy (do którego należy również dziedziczne zwierzchnictwo nad Urzędem Naczelnego Hrabiego Grajków, obejmującym wszystkich muzyków w obu wspomnianych arcyksięstwach Austrii poniżej i powyżej Anizy), i w tym charakterze ponownie zatwierdzili wcześniej mianowanego zarządcę Urzędu Hrabiego Grajków, wiernego i drogiego Carla Edera:

¶ 2

Nadużycia: muzycy spoza bractwa

so wurden dannoch erstbesagten Spill-Grafen-Ambt / den alten Herkommen / vnd zu vnterschiedlichen mahlen auß-gangenen Lands-Fürstl. Patenten vnd Inhibitionen zuwider / allerhand Vnordnungen / vnd Eingriff zugefügt ; indeme die in Land hin vnd wider wohnende Thurner / sich auß der Zech vnd Bruderschafft Sancti Nicolai haubtloß zumachen / vnd mit ihrer Kunst in die Freyheit zustellen / hierdurch nicht allein für sich selbsten dem Obristen Erb-Cammer-Ambt den schuldigen Respect, vnd Gehorsamb zuentziehen / sondern auch andere darvon abzuhalten : gleichwohl aber die Hoch- vnd Mahlzeiten zubedienen / sich selbsten hierzu angeben / vnd einzutringen ohne einigen Fug / vnd mit mercklichen Abbruch / vnd Schaden anderer Musicanten / die dem Spill-Grafen-Ambt würcklich zugethan : vnd ihr Einkauff-Geld / vnd schuldige Gebühr deß Jahr-Schillings richtig ablegen / straffmässig vnterstunden / vnd bey dem Spill-Grafen-Ambt keines weegs sich einverleiben / noch die gebräuchige Zettel erheben / vnd den jährlichen Jahr-Schilling abrichten wolten ;

jednakże, wbrew dawnemu zwyczajowi oraz patentom krajowym i zakazom wydawanym wielokrotnie, dopuszczono się wszelkiego rodzaju nieporządków i naruszeń praw wspomnianego Urzędu Hrabiego Grajków: muzycy wieżowi (Thurner), mieszkający tu i ówdzie w kraju, samowolnie i zawinionie odważyli się odłączyć od cechu i bractwa św. Mikołaja oraz uniezależnić się w wykonywaniu swej sztuki, przez co nie tylko sami odmawiają urzędowi najwyższego dziedzicznego podkomorzego należnego szacunku i posłuszeństwa, lecz także powstrzymują od tego innych; a mimo to, bez żadnego prawa, oferują swe usługi i narzucają się do grania na weselach i ucztach, ze znaczną szkodą i uszczerbkiem dla innych muzyków, którzy rzeczywiście należą do Urzędu Hrabiego Grajków i należycie płacą wpisowe oraz należną opłatę roczną; odmawiają przy tym w jakikolwiek sposób wpisania się do Urzędu Hrabiego Grajków, wykupienia zwyczajowych kart (licencji) lub uiszczenia opłaty rocznej;

¶ 3

nach welchen vnzimblichen Exempel dann auch andere / vnd zwar vil auß denen Studenten / Herren-Dienern / Stadt-Quardi-Knechten / vnd dergleichen / zum Spill-Grafen-Ambt nicht gehörige Personen sich zusammen rotten / besondere Compagnien machen / vnd ebenmässig dergleichen Bedienungen sich anmassen thäten ;

a za tym niestosownym przykładem także inni – w istocie liczni studenci, słudzy szlacheccy, strażnicy miejscy i podobne osoby nienależące do Urzędu Hrabiego Grajków – łączą się, tworzą odrębne kompanie i również ośmielają się podejmować takie usługi;

¶ 4

Nieporządki: składki i wędrowni wykonawcy

Ferners wurde ebenfalls diese Vnordnung eingeführt / daß auch die übrige / vnd sonsten bey dem Spill-Grafen-Ambt einverleibt-gehorsambe Musicanten / vnd Spill-Leuth zum Theil / so die Hoch- vnd Mahlzeiten bedienen / theils auch die gemeine Geiger vnd Pfeiffer / so ingleichem auff Hochzeiten / Tantz-Böden / in denen Wirths-Häusern vnd Tafernen vmb das Geld auffmachen / sich erwehnten Spill-Grafen-Ambt zuaccommodiren / vnd die Gebühr zureichen verweigerten / welches ebenmässig von denen jenigen / so mit allerhand frembden Thieren / vnd Kurtzweilen im Land ankommen / die so wohl zu Wochen- Jahrmäreckts- vnd andern Zeiten solche jhre Spill jhres Gefallens würcklich üben / beschehen thäte ; indeme sie sich vorhero bey ermeltem Spill-Grafen-Ambt vmb die gebührende Erlaubnuß / vnd dessen schrifftliche Bescheinigung / dem alten Herkommen gemäß / anzumelden hätten :

Nadto pojawił się również taki nieporządek, że inni muzycy i grajkowie, skądinąd wpisani do Urzędu Hrabiego Grajków i mu podlegli – po części ci, którzy służą na weselach i ucztach, po części także zwykli skrzypkowie i piszczkowie, którzy również za pieniądze grają na weselach, tańcach, w gospodach i szynkach – odmawiają podporządkowania się wspomnianemu Urzędowi Hrabiego Grajków i płacenia należnych opłat; podobnie czynią ci, którzy przybywają do kraju z rozmaitymi obcymi zwierzętami i widowiskami i wedle swego upodobania dają pokazy na cotygodniowych targach, dorocznych jarmarkach oraz w innych porach, choć zgodnie z dawnym zwyczajem winni najpierw zwrócić się do wspomnianego Urzędu Hrabiego Grajków o należyte zezwolenie i jego pisemne poświadczenie;

¶ 5

daß also bey solchen einreissenden Vnordnungen / forderist das vralte geistliche Stifft Sancti Nicolai zuleiden habe / welchem hierdurch die Gefäll dergestalt geschmällert / vnd entzogen wurden / daß dasselbe mit dem jährlichen vnd Quatemberlichen Gottesdienst / sambt dem darzu gewidmeten Ornat, vnd andern Requisiten in die Länge nicht mehr könte erhalten werden.

tak iż wskutek szerzących się w ten sposób nieporządków cierpi przede wszystkim dawna fundacja kościelna świętego Mikołaja, której dochody są przez to tak uszczuplane i odbierane, że nie może już zapewniać corocznych nabożeństw i nabożeństw w suche dni wraz z przeznaczonymi do nich szatami liturgicznymi i innymi niezbędnymi sprzętami.

¶ 6

Zudem wolten auch die Obrigkeiten obbesagten seinen bestellten Spill-Grafen-Ambts-Verwaltern / nicht allerdings / wie es sich gebührt / wider die Vngehorsambe / vornemblich aber wider obgedachte widersässige Thurner an die Hand gehen ; zumahlen vnterschiedliche Städt vnd Oerther / zum öfftern selbsten sie vom Gehorsamb abhielten / vnd jhnen zum Vngehorsamb Anlaß geben / so wurden auch die gemeine Spiller in diesen beschwärt / daß sie von den Städt- vnd Märckten-Vorgeher / vnd deren Gerichts-Bedienten / in Jahr- vnd Wochen-Märckten zu Zeiten / mit allzuhoher Schätzung / wider altes Herkommen überladen werden wolten ;

Ponadto władze nie udzielały ustanowionym przez niego zarządcom urzędu hrabiego muzykantów pełnej pomocy, jaką winny były zapewniać przeciw nieposłusznym, zwłaszcza wspomnianym krnąbrnym muzykom wieżowym; co więcej, rozmaite miasta i miejscowości same często odwodzą ich od posłuszeństwa i dają im sposobność do nieposłuszeństwa; również pospolici muzykanci skarżą się, że zwierzchnicy miast i miasteczek targowych oraz ich słudzy sądowi niekiedy obciążają ich na jarmarkach i targach tygodniowych nadmiernymi opłatami wbrew dawnemu zwyczajowi;

¶ 7

vnd ob zwar wider dergleichen Beschwärden / noch hievor von Vnsern Vorfahren / Römis. Kaysern / vnd Regierenden Ertz-Hertzogen zu Oesterreich / auff sein Grafen Breüners Antecessorn / vnd gewesten Obristen Erb-Cammerern gehorsambistes Anruffen / insonderheit von weyland Kayser Rudolpho, Mathia, vnd Ferdinando Secundo, vnterm dato 22. Decembris Anno 1606. den 19. Septembris 1609. den 14. Maji 1614. vnd den 8. Maji 1627. dann auch am jüngsten von höchstgedachter Kayserl. Majest. Ferdinand dem Dritten / Vnserem höchstgeehrten Herrn vnd Vattern glorwürdigsten Angedenckens / sub datis 19. Januarii Anno 1638. den 12. Februarii 1639. vnd den 5. Sept. 1640. gemessene General-Mandata vnd deren Confirmationen nach vnd nach außgefertigt / vnd publicirt worden : so wolten doch all dieselbe nunmehr in geringem Ansehen gehalten / vnd denenselben wenig nachgelebt werden / Er aber seiner Vns geleisten vnterthänigen Pflicht nach / angeregtem von Vnserem Löblichsten Hauß Oesterreich zu Lehen rührenden Obrist-Erb-Cammerer-Ambt ichtes vergeben / oder entziehen lassen könte.

a chociaż przeciw takim krzywdom nasi poprzednicy, cesarze rzymscy i panujący arcyksiążęta Austrii, na najpokorniejszą prośbę poprzedników hrabiego Breunera i dawnych najwyższych dziedzicznych podkomorzych — w szczególności zmarli cesarze Rudolf, Maciej i Ferdynand II pismami z 22 grudnia 1606, 19 września 1609, 14 maja 1614 i 8 maja 1627, a ostatnio wspomniany Jego Cesarska Mość Ferdynand III, nasz najczcigodniejszy pan i ojciec najchwalebniejszej pamięci, pismami z 19 stycznia 1638, 12 lutego 1639 i 5 września 1640 — wydawali i ogłaszali kolejno ścisłe mandaty generalne oraz ich potwierdzenia, wszystkie one są obecnie mało poważane i słabo przestrzegane; on zaś, zgodnie ze swą pokorną powinnością wobec nas, nie może dopuścić, aby cokolwiek zaniedbano lub odjęto ze wspomnianego urzędu najwyższego dziedzicznego podkomorzego, dzierżonego w lennie od naszego najchwalebniejszego Domu Austriackiego.

¶ 8

Prośba o potwierdzenie i decyzja cesarska

Derohalben Vns gedachter Seyfrid Leonhard Breüner / Graf zu Aspern gehorsambst gebetten / ob Wir gnädigst geruheten / jhme über obbemelte / hievor außgangene Kayserl. vnd Lands-Fürstl. Patent vnd Mandata, Vnsere Confirmation gnädigist zuertheilen / vnd vermittels derselben / obverstandenen Klagen abzuhelffen : wie nicht weniger hierauff / so wohl euch Obrigkeiten / die gebührende würckliche Hand- vnd Darobhaltung / als denen obgemelten Vngehorsamben / die gewisse Parirung / mit außdrucklicher Benennung derselben / wie auch Beyruckung der alten Poen-Fällen / alles nach Inhalt der vorig-außgefertigten Patenten alles Ernsts anzubefehlen.

Przeto rzeczony Seyfried Leonhard Breuner, hrabia Aspern, najpokorniej zwrócił się do nas z prośbą, abyśmy raczyli łaskawie udzielić mu naszego potwierdzenia wspomnianych wcześniej wydanych patentów i mandatów cesarskich oraz krajowych, a za jego pośrednictwem zaradzić opisanym skargom; jak również jak najusilniej nakazać wam, władzom, należne skuteczne wsparcie i nadzór, a rzeczonym nieposłusznym stanowcze posłuszeństwo, wymieniając ich wyraźnie i dodając dawne kary, wszystko zgodnie z treścią wcześniej wydanych patentów.

¶ 9

Wann Wir dann als Regierender Herr vnd Lands-Fürst bemelten den Grafen Breüner / vnd seinem Geschlecht / zu Lehen gnädigist-verliehenen Obristen Erb-Cammer-Ambt / noch auch der vralt-geistlichen Stifftungen Sancti Nicolai, an deren von Altershero habenden Recht vnd Gerechtigkeiten ichtwas vnbillicher Weiß entziehen zulassen / wie auch oberzehlte fast eingerissene Vnordnungen / vnd Vngehorsamb also länger zuverstatten nicht gemeint seyn / vnd dahero die von gedachtem Graf Breüner gehorsambist gebettene Confirmation, der diß Orths obangedeuten hievor publicirten Kayser- vnd Lands-Fürstl. General-Mandat vnd Patenten / weilen Wir es mit Widerhol- vnd Einverleibung deß vorigen Inhalts / nach Vernehmung Vnserer N. Oe. Regierung vnd Cammer / hierüber eingereichten gehorsambisten Bericht vnd Gutachtens / recht vnd billich zuseyn befunden / gnädigst bewilliget.

Ponieważ my, jako panujący władca i książę terytorialny, nie zamierzamy dopuścić, by ze wspomnianego urzędu wielkiego dziedzicznego podkomorzego, łaskawie nadanego w lenno hrabiemu Breunerowi i jego rodzinie, ani z dawnych fundacji kościelnych św. Mikołaja niesprawiedliwie uszczuplano od dawna przysługujące im prawa i roszczenia, ani też dłużej tolerować wspomnianych, niemal zakorzenionych nieporządków i nieposłuszeństwa, przeto łaskawie udzieliliśmy najpokorniej upraszanego przez wspomnianego hrabiego Breunera potwierdzenia wyżej wymienionych, wcześniej ogłoszonych mandatów generalnych i patentów, cesarskich i krajowych, uznawszy to za słuszne i sprawiedliwe, z powtórzeniem i włączeniem ich dawnej treści, po wysłuchaniu najpokorniejszego sprawozdania i opinii przedłożonych w tej sprawie przez nasz rząd i kamerę Dolnej Austrii.

¶ 10

Polecenie dla muzykantów

Als befehlen Wir hierauff / daß ihr all vnd jede / noch vneinverleibte Thurner / Organisten / Positiver / Klein-Zimbler / Instrument- vnd Lauten-Schlager / Härpffler / Geiger / Pfeiffer / Schwägler / Hackbrettler / vnd dergleichen Spilleuth / so Hoch-Mahlzeiten vnd Pancketen vmb die Bezahlung bedienen / wie auch theils derselben auff den Tantz-Böden / in denen Wirthshäusern vnd Tafernen / mit jhrer gemeinen Kunst auffmachen / dem Obrist Spill-Grafen-Ambt / vnd dessen Verwaltern obbemelten Carl Edern / oder mit Vollmacht verordneten Viertel-Meistern / das gebührende Einkauff-Geld / vnd den jährlichen Jahr-Schilling / sambt denen Aussständen / zu rechter Zeit / die euch benennt werden wird / neben Außlösung der gedruckten Spill-Zettln / wie von Alters gebräuchig gewest / richtig machet.

Nakazujemy zatem, aby każdy i wszyscy z was, dotąd niewpisani – muzycy wieżowi, organiści, grający na pozytywach, cymbaliści, instrumentaliści i lutniści, harfiści, skrzypkowie, piszczkowie, fleciści (Schwägler), grający na cymbałach uderzanych (Hackbrettler) oraz podobni muzycy, którzy za zapłatą posługują na weselach i ucztach, a także ci spośród nich, którzy wykonują swą pospolitą sztukę na zabawach tanecznych, w gospodach i szynkach – należycie uiścili Urzędowi Naczelnego Hrabiego Muzyków i jego zarządcy, rzeczonemu Carlowi Ederowi, lub mianowanym na mocy pełnomocnictwa mistrzom okręgowym należne wpisowe i opłatę roczną wraz z zaległościami, w stosownym terminie, który zostanie wam podany, oraz wykupili drukowane karty muzyków, jak to od dawna jest w zwyczaju.

¶ 11

Nakaz dla wolnych szermierzy i innych wykonawców pokazów

Ingleichem habt ihr Freyfechter / Hafen-Schupffer / oder andere Glücks-Haffner / vnd Comoedianten / Gauckler / Seilfahrer / Hollhüper / Trummelschlager / Leyrer / Bärn- Affen- vnd Hunds-Tantzmacher / Schwerdfanger / Frey-Singer / vnd Singerin / Jauffer / Buchstecher / Trachter- Würffel- Taschen- vnd dergleichen Spiller / Schalcksnarren / vnd Schalcksnärrin / vnd in Summa alle andere / so vor den Leuthen Spill vnd Kurtzweil ( dabey aber bey Leib- vnd Guts-Straff / das Gottslästern / Fluchen vnd Schwören / wie auch einige vnzüchtige Reden / Gebärden vnd Verstellungen nicht zugestatten ) auff dem Jahr- Wochen- Märckt- vnd andern Fest- vnd Freuden-Tägen vmb das Geld machen / euch gleichfalls bey erst-angeregten Spill-Grafen-Ambts-Verwaltern / oder denen nachgesetzten Gevollmächtigten Viertel-Meistern / vmb die Bewilligung ordentlich anzumelden / sodann euer Gebühr zuerlegen / vnd dessentwegen schrifftliche / gefertigte Schein vnfehlbarlich zuerheben.

Także wy, wolni szermierze (Freyfechter), podrzucający garnki (Hafen-Schupffer) lub inni prowadzący loterie (Glücks-Haffner), a także komedianci, kuglarze, linoskoczkowie, akrobaci (Hollhüper), dobosze, lirnicy, treserzy tańczących niedźwiedzi, małp i psów, chwytacze mieczy (Schwerdfanger), wędrowni śpiewacy i śpiewaczki, “Jauffer” (?), “Buchstecher” (?), grający w lejek, kości i sakiewkę i im podobni, błaźni i błazenki, słowem wszyscy inni, którzy za pieniądze dają ludowi widowiska i rozrywki na jarmarkach dorocznych i targach cotygodniowych oraz w inne dni świąteczne i wolne od pracy (przy czym jednak pod karą na ciele i majątku nie wolno im dopuszczać bluźnierstw, przekleństw i przysiąg ani żadnych nieprzystojnych słów, gestów czy przebrań), macie również należycie wystąpić o pozwolenie do rzeczonych zarządców Urzędu Hrabiego Grajków lub do podległych im upoważnionych mistrzów okręgowych, następnie uiścić należności i bezwzględnie uzyskać na to pisemne, należycie wystawione zaświadczenie.

¶ 12Prawo do prowadzenia szkołyGrzywny i zasady zachowania

Nakaz dla władz i miast

An euch Obrigkeiten aber Geist- vnd Weltlichen / Hoch- vnd Nidern Stands-Persohnen / von Præalaten / Graffen / Frey-Herrn / Rittern / Haubtleuthen / Vicedomben / Vögten / Pflegern / Verwesern / Burggraffen / Ambt-Leuthen / Land-Richtern / Schultheissen / Burgermeistern / Richtern / Räthen / vnd Gemeinden / insonderheit aber an Vnsere Burgermeister / Richter vnd Rath in Vnserer Residentz- vnd Haubt-Stadt Wienn / ingleichem Neustadt / Korneu- vnd Closterneuburg / Cremb(s) / Stein / St. Pölten / Thuln / Horn / Mölck / Ybbs / Baaden / Brugg an der Leyta / Egenburg / Laa / Stockerau / vnd Hollabrunn / Lintz / Ennß / Steyer / Welß / Freystatt / Gmunden / Schwanenstadt / vnd Vöglabruck / auch allen andern vnbenanten Städten / Märckten / vnd Flecken / berührter Vnserer beeder Ertz-Hertzogthumb Oesterreich / vnter vnd ob der Ennß / wo sich hin vnd wider obspecificirte Thurner / Musicanten / Spilleuth vnd Spiller befinden / vnd auffhalten / ist Vnser gleichmässiger / ernstlicher Befehl / vnd wollen :

Wam, władzom duchownym i świeckim, osobom wysokiego i niskiego stanu, prałatom, hrabiom, baronom, rycerzom, kapitanom, wicedomom, wójtom, zarządcom, administratorom, burgrabiom, urzędnikom, sędziom krajowym, sołtysom, burmistrzom, sędziom, radom i gminom, a zwłaszcza naszemu burmistrzowi, sędziemu i radzie w naszym mieście rezydencjonalnym i stołecznym Wiedniu, a także w Wiener Neustadt, Korneuburg i Klosterneuburg, Krems, Stein, St Pölten, Tulln, Horn, Melk, Ybbs, Baden, Bruck an der Leitha, Eggenburg, Laa, Stockerau i Hollabrunn, Linz, Enns, Steyr, Wels, Freistadt, Gmunden, Schwanenstadt i Vöcklabruck oraz we wszystkich innych niewymienionych miastach, miasteczkach targowych i osadach naszych rzeczonych dwóch arcyksięstw Austrii poniżej i powyżej Anizy, wszędzie tam, gdzie wspomniani muzycy wieżowi, muzycy, grajkowie i wykonawcy przebywają i zatrzymują się tu i ówdzie, kierujemy jednakowo nasz stanowczy rozkaz i wolę:

¶ 13

daß ihr vors Erste / hinfüro zu Bedienung der Hoch- vnd Mahlzeiten / keine Thurner / Organisten / Musicanten / oder sonsten gemeine Spilleuth / so nicht in der St. Nicolai Bruderschafft / vnd Obristen Spill-Grafen-Ambt incorporirt / oder ihre gedruckte Erlaubnuß-Zettel fürzuweisen haben / bey Poen 50. Gulden kommen lasset / noch euch derselben gebrauchet / oder geduldet :

abyście, po pierwsze, odtąd nie dopuszczali do posługi na weselach i ucztach żadnych muzyków wieżowych, organistów, muzykantów ani innych pospolitych grajków, nie korzystali z ich usług ani ich nie tolerowali, jeśli nie należą do bractwa św. Mikołaja i Urzędu Naczelnego Hrabiego Grajków lub nie mogą okazać drukowanych kart uprawniających do wykonywania zawodu, pod karą 50 guldenów;

¶ 14

dann zum Anderten / diejenige Personen auff den Märckten / vnd Kirchtägen / so ihre von dem Obristen Spill-Grafen-Ambt ertheilte Bewilligung / vnd der dahin erlegten Gebühr halber fürzuzeigen haben / nicht / wie bißhero mit Schätzungen durch eure Gerichts-Diener vnd Beambte gewaltthätig beschehen / hinfüro bey Vermeidung der in vorigen Mandaten außgezeigten Poen-Falls der zehen Marck löthiges Golds / auch vnausbleiblicher Straff vnd Vngnad / nicht mehr beschwärt / weder der eurigen das geringste von jhnen / vmb Willen sie sonsten niemands andern / wer der seye / wegen Vbung jhrer Kunst zugeben nichts schuldig seyn / abzufordern nicht allein gestattet :

następnie, po drugie, abyście nie obciążali już daninami na targach i jarmarkach odpustowych tych osób, które mogą okazać zezwolenie udzielone przez Urząd Naczelnego Hrabiego Igrców oraz dowód uiszczenia należnych mu opłat, jak dotąd czyniono przemocą za pośrednictwem waszych sług sądowych i urzędników — pod groźbą kary dziesięciu grzywien czystego złota, określonej w poprzednich mandatach, oraz nieuchronnej kary i niełaski — ani nie pozwalali swoim ludziom żądać od nich czegokolwiek, gdyż z tytułu uprawiania swej sztuki nie są nic winni nikomu innemu, kimkolwiek by był;

¶ 15

sondern auch Drittens / obgedachtem Obristen Spill-Grafen-Ambt / dessen Verwalter / vnd Viertel-Meistern / wann ihr durch sie mit diesen Vnserem gnädigist-confirmirten Patent ersucht werdet / allen billichen Schutz / Hülff / vnd Assistentz leistet / auch wider dise Vnsere gnädigiste Verordnung vnbeschwärt vnd in allen ohne Klag / wie auch obbenennte Instrumentalische Musicanten / vnd andere Spilleuth / zu allem Gehorsamb / Parirung / vnd Respect, deß Obristen Spill-Grafen-Ambts / vnd der Bruderschafft / bey Einhundert Gulden vnnachläßlicher Straff haltet.

lecz także, po trzecie, abyście udzielali wspomnianemu Urzędowi Naczelnego Hrabiego Grajków, jego zarządcy i mistrzom okręgów, gdy zwrócą się do was z tym naszym najłaskawiej zatwierdzonym patentem, wszelkiej należnej ochrony, pomocy i wsparcia, nie obciążali ich wbrew temu naszemu najłaskawszemu zarządzeniu ani nie dawali im w niczym powodu do skargi, a także utrzymywali wspomnianych muzyków instrumentalistów i innych grajków we wszelkim posłuszeństwie, uległości i szacunku wobec Urzędu Naczelnego Hrabiego Grajków oraz bractwa, pod karą stu guldenów bez możliwości jej darowania.

¶ 16

Nicht weniger vors Vierte / die gemeine gleichfalls obbenennte Spilleuth die schuldige Gebühr deß Einkauff-Gelds vnd Jahr-Schillings / so zu Behülff der Ehr GOttes / auch Verseh- vnd Auffnehmung der Fundation Sancti Nicolai, deßwegen von vilgedachten Spill-Grafen-Ambts Verwaltern Glauben vnd Ayd gethan werden / zuerlegen nicht verbieten / oder selbsten anreitzen / damit man sich mit Fug darwider zubeschwären nicht fernere Vrsach habe / auch gegen denen Verbrechern / neben Einforderung der angedeuten Poen-Fäll / deren jedesmahl der halbe Theil zu Handen Vnsers N. Oesterreichischen Cammer-Fisci, vnd der ander halbe Theil mehrbesagtem Stifft Sancti Nicolai erlegt werden solle / andere ernstliche Einsehen vorzunehmen nicht Noth seye. An diesem beschihet also Vnser ernstlicher Willen vnd Meinung.

Nadto, po czwarte, abyście nie zabraniali zwykłym grajkom, również wyżej wymienionym, uiszczać należnego wpisowego i opłaty rocznej — służących pomnażaniu chwały Bożej oraz utrzymaniu i pomyślności fundacji św. Mikołaja, za co wielokroć wspomniani zarządcy Urzędu Hrabiego Grajków ręczą i składają przysięgę — ani sami nie podburzali ich przeciw temu, tak aby nie było dalszego powodu do uzasadnionej skargi i aby oprócz wyegzekwowania wspomnianych kar, z których połowa ma zawsze trafiać do skarbu naszej kamery dolnoaustriackiej, druga zaś połowa do wspomnianej fundacji św. Mikołaja, nie trzeba było podejmować wobec winnych innych surowych środków. Tym samym spełnia się nasza stanowcza wola i zamiar.

¶ 17

Datowanie

12. Junii 1665.
Repetirt / vnd auff Herrn Ernst Friderich Breuner / Grafen von vnd zu Aspern rc. rc. confirmirt.
12. Januarii 1671.

12 czerwca 1665. Ponowione i potwierdzone dla pana Ernsta Friedricha Breunera, hrabiego Aspern etc. etc., 12 stycznia 1671.

¶ 18

Szczegóły źródła

ID
P154
Typ
statuty i regulaminy
Data
12 czerwca 1665 (potwierdzone 12. 1. 1671); powołuje się na mandaty z 22. 12. 1606, 19. 9. 1609, 14. 5. 1614, 8. 5. 1627, 19. 1. 1638, 12. 2. 1639, 5. 9. 1640
Miejsce
Wiedeń
Państwo (obecnie)
Austria
Język
niemiecki
Bractwo
Federfechter (Greifenfels)
Autor
Leopold I., cisár
Edycja
Codex Austriacus (ed. F. A. von Guarient, Wien 1704), Pars II, heslo ‚Spill-Grafen-Ambt‘, s. 303–305; odkaz v Pars I, s. 379 ‚Freyfechter – Vide Lit. S.‘
Digitalizacja / opis katalogowy
https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065858?page=306
Znaczenie
trafność 3 z 5 kronika, akta lub opracowanie zawierające istotne świadectwa dotyczące reguł
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji

To źródło przywołuje

Cytowane przez

Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.