Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P185

Egzamin i przyjęcie Arnau de Castellbò jako mistrza szermierki (Palma de Mallorca, 27 kwietnia 1466)

Akt notarialny egzaminu na mistrza szermierki w Palmie: kolejne rodzaje broni przed wicekrólem, czterej poręczyciele, czapka i prawo do nauczania.

Typ
dokument i zapis archiwalny
Data
27 kwietnia 1466
Miejsce
Palma de Mallorca
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
4/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Osoby w tym źródle (4)

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Obecni i prośba kandydata

Noverint universi quod die dominica que computatur vicesima septima, mensis aprilis, anno a Nativitate Domini millesimo quadringentesimo sexagesimo sexto, hora vesperorum diei eiusdem currente, existentibus personaliter in cortili seu curia Castri Regii Civitatis Maioricarum, spectabili et magnifico viro domino Vitale Castelladoric, milite, consiliario camerarie, locumtenenti generali serenissimi domini Regis in Regno Maioricarum et insulis Minoricarum et Evice, et regenti officium gubernationis dicti Regni,

Niech wszystkim będzie wiadome, że w niedzielę, liczoną jako dwudziesty siódmy dzień miesiąca kwietnia roku od narodzenia Pańskiego tysiąc czterysta sześćdziesiątego szóstego, w godzinie nieszporów tego dnia, gdy na dziedzińcu Zamku Królewskiego miasta Majorki obecni byli osobiście: szlachetny i wielmożny pan Vidal Castelladoric, rycerz, radca komnaty, namiestnik generalny najjaśniejszego pana króla w królestwie Majorki i na wyspach Minorce i Ibizie oraz pełniący obowiązki gubernatora rzeczonego królestwa,

¶ 1

magnificis viris Raffaele Ferrarii decretorum doctore, Petro de Verino et Simone Descamps, tribus ex magnificis iuratis dicte civitatis, Ludovico Umbert vicario dicte Civitatis, Johanne Armadans milite, legum doctore advocato fischali, Ferdinando Valenti legum doctore et in omni armorum genere perito, Guillermo de Puigdorfila, milite, decretorum doctore, locumtenenti venerabilis assessoris venerabilis vicarii civitatis antedicti, Janfredo de Blanis, Vitales de Blanis domicellis, Anthonio Rog et Arnaldo Sureda, militibus, honorabilibus Guillermo Ortola, Nicholao Spanyol, Guillermo Matheyi civibus Maioricarum, discretis Jacobo Ferrando et Anthonio Morro, notariis Maioricarum, Raffaele Frexa, paratore, et Miquaele Torner, textore, civibus Maioricarum

wielmożni Rafael Ferrer, doktor prawa kanonicznego, Pere de Verí i Simó Descamps, trzej spośród wielmożnych juratów rzeczonego miasta, Lluís Umbert, wójt rzeczonego miasta, Joan Armadans, rycerz, doktor praw, adwokat fiskalny, Ferran Valentí, doktor praw i znawca wszelkiego rodzaju broni, Guillem de Puigdorfila, rycerz, doktor prawa kanonicznego, zastępca czcigodnego asesora czcigodnego wójta rzeczonego miasta, Jofre de Blanes i Vidal de Blanes, giermkowie, Antoni Rog i Arnau Sureda, rycerze, szanowni Guillem Ortolà, Nicolau Spanyol, Guillem Mateu, obywatele Majorki, roztropni Jaume Ferrando i Antoni Morro, notariusze Majorki, Rafael Frexa, wykańczalnik sukna (parator), i Miquel Torner, tkacz, obywatele Majorki,

¶ 2Nadzór i sędziowanie

et etiam existentibus magistris armorum prepositis et licenciatibus sequentibus Jacobo Dalmau, Anthonio Terres, Galcerando Bonnin, Palau, Bartholomeo Uguet preposito, civibus Maioricarum, Bartholomeo Vilardell oriundo ville Castilionis Empuriarum, Gaspare Girat cive Valencie, Guillermo Ballester, Francischo Ytalia preposito et Antonio Rog, licenciato, et pluribus aliis notabilibus personis diversorum statuum seu conditionum in multidudine copioso,

a obecni byli również następujący mistrzowie szermierki, prévôci (prepositi) i licencjaci: Jaume Dalmau, Antoni Terres, Galceran Bonnín, Palau, Bartomeu Uguet, prévôt, obywatele Majorki, Bartomeu Vilardell, pochodzący z miasta Castelló d'Empúries, Gaspar Girat, obywatel Walencji, Guillem Ballester, Francesc Ytalia, prévôt, oraz Antoni Rog, licencjat, a także liczne inne znamienite osoby rozmaitych stanów i kondycji:

¶ 3

comparuit venerabilis Arnaldus de Castellbo, oriundus episcopatus del Noro, Regni Francie, nunc vero civis Maioricarum, discipulus olim venerabilium magistrorum Jacobi Pons ville Perpiniani et Gabrielis Esverd et in presentia mei Georgii Pastoris, notarii Maioricarum infrascripti, et predictorum magnificorum dominorum superius nominatorum ac Baltesaris Rotlan, capitis excubiarum, et Georgii Forner, testium ad hec vocatorum, et spetialiter petiit et suplicavit predictos armorum magistros supranominatos quatenus dignarentur ipsum Arnaldum de Castellbo de omnibus armis, videlicet de spasa, broquer, spasa de dues mans, lança, puyal e dall examinari et illo examinato si ydoneum et sufficientem ad magisterium armorum suscipiendum compererint, dignarentur sibi concedi birretum dicti magisterii.

stawił się szanowny Arnau de Castellbò, pochodzący z biskupstwa „del Noro” (?) w królestwie Francji, obecnie jednak obywatel Majorki, niegdyś uczeń szanownych mistrzów Jaume Pons z miasta Perpignan i Gabriel Esverd, i w obecności mojej, Jordiego Pastora, niżej podpisanego notariusza Majorki, oraz wspomnianych wyżej wielmożnych panów, a także Baltasara Rotlana, kapitana straży, i Jordiego Fornera, świadków przywołanych w tym celu, zwrócił się ze szczególną prośbą i błaganiem do wyżej wymienionych mistrzów sztuki szermierczej, aby raczyli poddać go egzaminowi we wszystkich rodzajach broni, mianowicie w mieczu, puklerzu, mieczu dwuręcznym, lancy, sztylecie i glewii (dall), a po przeegzaminowaniu, jeśli uznają go za zdatnego i dostatecznie biegłego do uzyskania mistrzostwa w sztuce szermierczej, aby raczyli przyznać mu biret (birretum) tegoż mistrzostwa.

¶ 4Broń i wyposażenieEgzamin i stopnie

Pytanie i odpowiedź

Quaquidem supplicatione verbali sic prolata, incontinenti predicti armorum magistri dictum Arnaldum de Castellbo per hec vel similia verba interrogarunt; —Digau, senyer N'Arnau de Castellbò, qui son los mestres qui les dites armes vos han mostrades ne que es la causa que vullau prendre lo grau de mestre de les armes?

Po tak przedstawionej ustnej prośbie wspomniani mistrzowie szermierki od razu zwrócili się do wspomnianego Arnau de Castellbò z pytaniem w tych lub podobnych słowach: „Powiedzcie nam, panie Arnau de Castellbò, jacy mistrzowie uczyli was posługiwania się wspomnianą bronią i z jakiego powodu pragniecie uzyskać stopień mistrza szermierki?”

¶ 5

Quiquidem Arnaldus de Castellbò predictis magistris talia verba respondit: —Mos senyors mestres damont anomenats, yo vull pendre lo grau de mestre de les armes per mantenir la fe catholica och e, si necessari era, morir per aquella. En lo que 'm deyits qui son stats mos mestres vos dich que yo so stat dexeble dels dits mestre Jaume Pons e mestre Gabriel Esverd e en la Ciutat de Mallorques son stats mos mestres los dits mestre Anthoni Terres, mestre de lança, Galceràn Bonnín, mestre de spasa de dues mans, Gaspar Girat, mestre de spasa de dues mans, dalle e punyal.

Wspomniany Arnau de Castellbò odpowiedział wspomnianym mistrzom tymi słowy: „Moi panowie, wyżej wymienieni mistrzowie, pragnę uzyskać stopień mistrza szermierki, aby bronić wiary katolickiej, a gdyby zaszła potrzeba, także za nią umrzeć. Co do waszego pytania, kto był moimi mistrzami, powiadam wam, że byłem uczniem wspomnianych mistrza Jaume Pons i mistrza Gabriel Esverd, a w mieście Majorka moimi mistrzami byli wspomniany mistrz Antoni Terres, mistrz lancy, Galceran Bonnín, mistrz miecza dwuręcznego, oraz Gaspar Girat, mistrz miecza dwuręcznego, glewii i sztyletu”.

¶ 6Egzamin i stopnie

Egzamin i nadanie biretu

Quiquidem Anthonius Terres, Bartholomeus Vilardell, Galcerandus Bonnin et Gaspar Girat, padrini dicti Arnaldi et omnes alii predicti magistri, dictum Arnaldum de Castellbo de predictis armis examinarunt bene et diligenter coram predictis magnificho domino Locumtenenti generali, Iuratis et aliis notabilibus personis cum illo ludendo et experimento comprobando super unoquoque genere dictorum armorum.

Antoni Terres, Bartomeu Vilardell, Galceran Bonnín i Gaspar Girat, ojcowie chrzestni (padrini) wspomnianego Arnaua, oraz wszyscy pozostali wspomniani mistrzowie dokładnie i pilnie przeegzaminowali wspomnianego Arnaua de Castellbò we wspomnianych rodzajach broni przed wspomnianym wielmożnym panem namiestnikiem generalnym, juratami i innymi znamienitymi osobami, walcząc z nim i poddając go próbie w każdym z wymienionych rodzajów broni.

¶ 7Egzamin i stopnie

Quiquidem Arnaldus de Castellbo fuit per predictos armorum magistros diligenter ac strenue examinatus et per illos fuit repertus idoneus, habilis et sufficiens ac intelligens in omni supradictorum genere armorum de consilio ac laudatione, aprobatione et assensu spectabilis ac magnificorum domini Viceregis ac Iuratorum aliorumque supradictorum et specialiter dicti magnifici domini Ferdinandi Valenti in omnibus intervenientis

Wspomniany Arnau de Castellbò został starannie i gruntownie przeegzaminowany przez wspomnianych mistrzów szermierki i uznany przez nich za zdatnego, biegłego, należycie przygotowanego i obeznanego z każdym rodzajem wspomnianej broni, za radą, pochwałą, aprobatą i zgodą szlachetnego i wielmożnego pana wicekróla oraz juratów i innych osób wyżej wymienionych, a zwłaszcza wspomnianego wielmożnego pana Ferrana Valentíego, który brał udział we wszystkim;

¶ 8

et in signum dicti magisterii posuerunt super caput dicti Arnaldi birretum cum protestationibus et reservationibus sequentibus, videlicet, quod dictus magister Arnaldus de Castellbo non possit docere arma alicui seu aliquibus pro omicidio committendo. Dantes et concedentes dicto magistro Arnaldo de Castellbo licentiam et facultatem docendi et examinandi omnes et quiscumque quorum fuerint Regni situs et tenendi scolas ubique locorum seu terrarum, exceptis terris infidelium iudeorum et sarracenorum absque alicuius pene incursu.

a na znak wspomnianego mistrzostwa nałożyli biret na głowę wspomnianego Arnau, z następującymi zastrzeżeniami i warunkami, mianowicie że wspomnianemu mistrzowi Arnau de Castellbò nie wolno nikogo nauczać władania bronią w celu popełnienia zabójstwa. Dając i przyznając wspomnianemu mistrzowi Arnau de Castellbò zezwolenie i uprawnienie do nauczania i egzaminowania wszelkich osób, z jakiegokolwiek królestwa by pochodziły, oraz do prowadzenia szkół w dowolnych miejscach i krajach, z wyjątkiem ziem niewiernych Żydów i Saracenów, bez narażania się na jakąkolwiek karę.

¶ 9Prawo do prowadzenia szkoły

Podziękowania i sporządzenie aktu

Et dictus magister Arnaldus de Castellbo, predictis spectabili et magnifico domino locumtenenti regio et aliis magnificis dominis superius nominatis, ac dicto magnifico domino Ferdinando Valenti et aliis armorum magistris, retulit gratias copiosas, requirens me dictum notarium premissa omnia et singula mittere, ponere et reducere in mundum seu publicam formam et redacta dicto magistro Arnaldo tradere taliter ut ipse possit inde ubilibet fidem facere. Que premissa omnia et singula acta et gesta fuere in civitate Maioricarum hora, mense, loco et anno predictis, presentibus me dicto notario et testibus supradictis ad predicta vocati specialiter et rogatis.

A rzeczony mistrz Arnau de Castellbò złożył serdeczne podziękowania rzeczonemu szlachetnemu i wielmożnemu panu namiestnikowi królewskiemu oraz innym wyżej wymienionym wielmożnym panom, a także rzeczonemu wielmożnemu panu Ferran Valentí i pozostałym mistrzom szermierki, prosząc mnie, rzeczonego notariusza, abym wszystko i każde z osobna z powyższych zdarzeń spisał, ujął i sporządził w czystopisie lub w formie dokumentu publicznego, a po sporządzeniu wydał rzeczonemu mistrzowi Arnau, aby mógł się nim wszędzie posługiwać jako dowodem. Wszystko i każde z osobna z powyższych zdarzeń miało miejsce i zostało dokonane w mieście Majorka o wspomnianej godzinie, w miesiącu, miejscu i roku wyżej podanych, w obecności mojej, rzeczonego notariusza, oraz wyżej wymienionych świadków, specjalnie w tym celu wezwanych i poproszonych.

¶ 10

Szczegóły źródła

ID
P185
Typ
dokument i zapis archiwalny
Data
27 kwietnia 1466
Miejsce
Palma de Mallorca
Państwo (obecnie)
Hiszpania
Język
łacina, kataloński
Archiwum
Arxiu del Regne de Mallorca (AHM podľa edície)
Sygnatura
Jordi Pastor, Notul. 1466–67, P-348, f. 23v–24v
Digitalizacja / opis katalogowy
https://www.histo.cat/1/J-Pons-PareLlompart.pdf#page=10
Znaczenie
istotność 4 z 5 zapis czynności ukazujący stosowanie przepisu w praktyce (list mistrzowski, egzamin, orzeczenie)
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji

Cytowane przez

Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.