Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P256

Przywilej arcyksiążąt Albrechta i Izabeli dla wielkiej zaprzysiężonej kompanii szermierzy miasta Namur (Bruksela, 4 maja 1610)

Charte du grand serment des escrimeurs de la ville de Namur

Królem bractwa zostaje ten, kto mieczem dwuręcznym trafi najwyżej i najbliżej czapki; następnie rozgrywają zawody co dwa tygodnie.

Typ
statuty i regulaminy
Data
4 maja 1610; 14 maja 1732
Miejsce
Namur
Edycja
J. Borgnet, Histoire des compagnies militaires de Namur, Mémoires couronnés … Académie royale de Belgique XXIV (1851), s. 53–61 i Annexe VI s. 85–89; Cartulaire de la commune de Namur VI (1871), nr 106, s. 129–132 (oryginał: Archives communales, carton 18, Archives de l'État à Namur)
Weryfikacja
tekst odczytany
Znaczenie
5/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Historie z tego źródła

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Intytulacja i petycja

Albert et Isabel Clara-Eugenia, infante d’Espaigne, par la grâce de Dieu, archiducques d’Austrice, ducques de Bourgogne, de Lothier, de Brabant, de Lembourg, de Luxembourg et de Geldres, contes de Hasbourg, de Flandres, d'Artois, de Bourgogne, de Tirol, Palatins et de Haynault, de Hollande, de Zélande, de Namur et de Zutphen, marquis du S'-Empire de Rome, S' et dame de Frize, de Salins, de Malines, des cité, villes et pays d'Outrecht, d'Overyssel et de Groeninghe. Sçavoir faisons à tous présens et advenir, nous avoir receu l'humble supplication et requette des prévost, doyen et maistres du serment des escrimeurs en nostre ville de Namur,

Albert i Izabela Klara Eugenia, infantka Hiszpanii, z łaski Bożej arcyksiążęta Austrii, książęta Burgundii, Dolnej Lotaryngii, Brabancji, Limburgii, Luksemburga i Geldrii, hrabiowie Habsburga, Flandrii, Artois, Burgundii, Tyrolu, palatyni oraz hrabiowie Hainaut, Holandii, Zelandii, Namur i Zutphen, margrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, pan i pani Fryzji, Salins, Mechelen, miasta, miast i ziem Utrechtu, Overijssel i Groningen. Oznajmiamy wszystkim obecnym i przyszłym, iż otrzymaliśmy pokorną prośbę i petycję prévôta, dziekana i mistrzów zaprzysiężonego stowarzyszenia szermierzy w naszym mieście Namur,

¶ 1

contenant comme ainsy soit qu’ès villes les mieulx policiées de pardeçà les feuz princes noz prédécesseurs y ont estably quelques compaignies et serment d’harquebouziers, arbalestriers, des escrimeurs et aultres, ausquels ilz ont accordé plusieurs priviléges, à raison de l'obligation qu'ilz ont de se faire paroistre lorsque l’occasion se présente, ce que nous aurions confirmé encore depuis nostre entrée ès pais de pardeçà et entre aultres, audit Namur, au regard des aultres sermens ;

stwierdzając, że w najlepiej zarządzanych miastach tych ziem zmarli książęta, nasi poprzednicy, ustanowili pewne kompanie i zaprzysiężone kompanie arkebuzerów, kuszników, szermierzy i innych, którym nadali liczne przywileje z racji obowiązku stawienia się w razie potrzeby; przywileje te i my potwierdziliśmy od czasu objęcia władzy w tych ziemiach, między innymi w Namur w odniesieniu do pozostałych zaprzysiężonych kompanii;

¶ 2

or trouvant les remonstrants que leur serment n’estoit authorisé d’aulcun princes souverains ou comtes de Namur, mais advoué passé sy longtemps qu'il n'est mémoire du contraire par les gouverneurs et magistrats successivement, ont jugé convenir, pour le respect que nous est deu comme leurs souverains princes, de faire par nous ratiffier et confirmer leurdit serment avecques leurs chartres et priviléges dont ilz nous ont fait exhibition, nous suppliants partant très-humblement qu’il nous pleust sur ce leur faire dépescher noz lettres patentes, et en tel cas requises et semblables que peuvent avoir ceulx des aultres serments audit Namur, et avecques jouissance des mêmes priviléges et immunitez, estants lesdits chartres, statutz et ordonnances par cy-devant accordez auxdits remonstrants, tels que s'ensuivent :

a petenci, stwierdziwszy, że ich zaprzysiężone bractwo nie uzyskało zatwierdzenia od żadnego suwerennego księcia ani hrabiego Namur, lecz od niepamiętnych czasów było uznawane przez kolejnych namiestników i magistraty, uznali za stosowne, przez wzgląd na szacunek należny nam jako ich suwerennym książętom, uzyskać od nas ratyfikację i potwierdzenie swego zaprzysiężonego bractwa wraz z dokumentami i przywilejami, które nam okazali; najpokorniej prosząc nas zatem, abyśmy raczyli wydać nasz list otwarty, wymagany w takim przypadku i taki, jaki mogą posiadać pozostałe zaprzysiężone bractwa w Namur, z prawem korzystania z tych samych przywilejów i immunitetów; wspomniane dokumenty, statuty i ordynacje, nadane niegdyś petentom, brzmią następująco:

¶ 3

Dawne statuty: wolna sala szermiercza i przypadkowe obrażenia

Primes, lesdits maistres et confrères sermentez auront leur chambre franche, et les lieux où les assemblées et congrégation se feront pour visiter ledit jeu, comme ont accoustumé avoir les confrères d'icelluy jeu à ce sermentez en plusieurs bonnes villes, à sçavoir que quant lesdits maistres et confrères sermentez ou aultres compaignons non sermentez viendront jouer, soit pour plaisir ou pour quelques joyaulx ou pris, s'il advient, par cas de fortune (que jà n’advienne), qu'il y eust quelcun blessé par se mal contregarder et que mort s’ensuivist, fuist du coup ou de quelque espée ou bastons rompus, que en ce cas celuy ou ceulx qui auroient ce faict, ne fuist attaint de crimes, moyennant toutesfois le cas souffisamment monstré et apparu;

Po pierwsze, rzeczeni zaprzysiężeni mistrzowie i członkowie mają mieć swoją salę objętą przywilejem wolności (chambre franche), podobnie jak miejsca, gdzie odbywają się zgromadzenia i zebrania dla ćwiczenia rzeczonej gry, zgodnie ze zwyczajem zaprzysiężonych członków tej gry w wielu zacnych miastach; mianowicie gdy rzeczeni zaprzysiężeni mistrzowie i członkowie lub inni niezaprzysiężeni towarzysze przyjdą do gry, czy to dla przyjemności, czy o jakieś klejnoty lub nagrody, a wskutek nieszczęśliwego wypadku (czemu niech Bóg zapobiegnie) ktoś zostanie zraniony, źle się osłaniając, i nastąpi śmierć, czy to od ciosu, czy od złamanego miecza lub kija, w takim przypadku ten lub ci, którzy to uczynili, nie będą oskarżeni o przestępstwo, pod warunkiem jednak, że okoliczności zostaną dostatecznie wykazane i wyjaśnione;

¶ 4Zranienie i śmierć podczas walkiPrawo do prowadzenia szkołyGrzywny i zasady zachowania

comme aussy s'il y survenoit que quelcung fuist affollé du bras, jambes, doibts ou quelques membres empeschez à icelluy jeu, en ce cas, celluy par mesadventure l'ayant faict, n’en soit en rien, voires aussy le cas souffisamment monstré, mais bien celluy l'ayant faict sera tenu de payer le chirurgien et non plus, à fin qu'un chacun soit d'autant plus sur sa garde.

Podobnie, gdyby zdarzyło się, że ktoś podczas tej walki został okaleczony w rękę, nogi lub palce albo doznał uszkodzenia jakichkolwiek członków, wówczas ten, kto uczynił to przypadkiem, nie ponosi żadnej odpowiedzialności, o ile okoliczności zostaną należycie wykazane; sprawca będzie jednak zobowiązany opłacić chirurga i nic ponadto, aby każdy tym bardziej miał się na baczności.

¶ 5Zranienie i śmierć podczas walkiGrzywny i zasady zachowania

Przyjęcie, składki i obowiązki członków

Item, que un chacun qui vouldra entrer en la confrérie et serment d’icelluy jeu sera tenu de payer pour son entrée deux florins une fois à les applicquer, assçavoir, cincq sols à la chappelle où lesdits confrères feront dire ou chanter la messe de monsieur S'-Michiel, au serviteur ung pattart pour enregistrer le compaignon entrant, et le résidu à ladite confrérie et pour l'augmentation d'icelle.

Ponadto każdy, kto pragnie wstąpić do bractwa i zaprzysiężonego stowarzyszenia tej gry, będzie zobowiązany uiścić jednorazowo przy wstąpieniu dwa floreny, które zostaną przeznaczone następująco: pięć soli dla kaplicy, w której członkowie zamawiają mszę czytaną lub śpiewaną ku czci św. Michała, jeden patard dla sługi za wpisanie wstępującego towarzysza do rejestru, a reszta dla bractwa na jego rozwój.

¶ 6

Item, que tous compagnons qui viendront ou vouldront apprendre ledit jeu, fuist estrangiers ou aultres, sera tenu de payer au proufit de la chappelle desdits confrères, deux pattars pour chacun serment.

Item, wszyscy towarzysze, którzy przychodzą lub chcą uczyć się rzeczonej sztuki, czy to przybysze, czy inni, będą zobowiązani zapłacić po dwa patardy za każdą przysięgę na rzecz kaplicy członków.

¶ 7

Item, que quant lesdits compaignons ou confrères dudit serment seront mandez pour venir parlez au roy, chiefs, doyens et jurez sur la chambre, ou au lieu que lesdits doyens auront besoigne d’eulx, ou pour aller à quelque enterrement ou fiansaige, les défaillans seront à chacune fois à l'amende d’un pattart au prouffit de ladite confrérie, ne fuist qu’il y euist excuse ou cas légitime, ou doncques ilz n’euissent congé desdits doyens et jurez. En oultre, s’ilz estoient mandez sur paine de l'amende et serment sans comparoir, en ce cas, les deffaillans seront tenuz payer pour chacune fois, au prouffit que dessus, deux pattars.

Item, gdy wspomniani towarzysze lub członkowie zaprzysiężonej kompanii zostaną wezwani, aby przybyć i rozmawiać z królem, naczelnikami, dziekanami i ławnikami w sali lub gdziekolwiek dziekani będą ich potrzebować, albo by udać się na pogrzeb lub zaręczyny, nieobecni za każdym razem zapłacą na rzecz bractwa karę jednego patarda, chyba że mieli usprawiedliwienie, prawnie uzasadnioną przyczynę lub zgodę dziekanów i ławników. Ponadto, jeśli zostali wezwani pod groźbą kary i na mocy złożonej przysięgi, a nie stawili się, nieobecni będą zobowiązani każdorazowo zapłacić dwa patardy na wyżej wskazany cel.

¶ 8

Item, que tous veuillans entrer audit serment et confrairie, seront tenuz d’avoir pour leurs armes et à eulx appartenant, une espée à deux mains de bonne valeur, ou rondel, stradiot et mourillon, ou telz bastons qu'il plaira au roy, chiefz, doyens et maistres d’en ordonner, le tout aux despens desdits entrans; et en faulte de telles armes, ne seront receu à ladite confrairie.

Ponadto wszyscy pragnący wstąpić do zaprzysiężonej kompanii i bractwa mają obowiązek posiadać na własność jako uzbrojenie miecz dwuręczny znacznej wartości albo okrągłą tarczę (rondel), „stradiot” (?) i hełm (mourillon), bądź taką broń, jaką król, zwierzchnicy, dziekani i mistrzowie uznają za stosowne nakazać, wszystko na koszt wstępujących; bez takiego uzbrojenia nie zostaną przyjęci do bractwa.

¶ 9Broń i wyposażenie

Item, que quant aulcun, ou aulcuns desdits confrères sermentez iront de vie à trespas, les héritiers ou héritier de telz trespassez ou terminez, seront tenu de payer au prouffit dudit serment douze pattars, et seront lesdits confrères pour ce tenuz d’accompaigner l’enterrement et services desdicts défunctz, à peine de payer par les deffaillants un pattart, ne fuist cause légittime au contraire.

Nadto, gdy którykolwiek z zaprzysiężonych członków zejdzie z tego świata, spadkobierca lub spadkobiercy zmarłego będą zobowiązani zapłacić zaprzysiężonemu bractwu dwanaście patardów, członkowie zaś będą zobowiązani uczestniczyć w pogrzebie i nabożeństwach za zmarłego, pod karą jednego patarda dla nieobecnych, chyba że zachodzi prawnie uzasadniona przyczyna.

¶ 10

Item, quant il y aura quelcung dudit serment qui se mariera, sera tenu de payer, pour le vin de ses nopces, seize pattarts au prouffit de ladite confrérie et de ceulx qui seront présents à la conduicte à l’église, à condition aussy que ceulx de ladite confrérie qui seront semonds de comparoir et qu'ilz n’y compareront seront à l'amende d’un pattart, ne soit, comme dessus, cause légitime au contraire.

Item, gdy którykolwiek członek zaprzysiężonej kompanii zawiera małżeństwo, obowiązany będzie zapłacić szesnaście patardów na wino weselne dla bractwa i osób uczestniczących w orszaku do kościoła; z tym również zastrzeżeniem, że członkowie bractwa, którzy zostaną wezwani do stawienia się, a nie przybędą, podlegają karze jednego patarda, chyba że, jak wyżej, zachodzi prawnie uzasadniona przyczyna.

¶ 11

Zawody o tytuł króla i ćwiczenia co dwa tygodnie

Que tous de ladite confrairie et serment seront tenuz, chacun an, d’eulx congréger et assembler à la chambre ou lieux et heure qui leur sera limitez, le dimenche avant la Visitation Nostre-Dame; auquel jour de dimenche se fera ung roy de ladite confrairie au coulp d’espée à deux mains, et le plus hault touché et plus près du poinct du bonnet, le tout sans fraulde ny malengin, à paine que tous ceux qui seront défaillans audit jour et heure aussy limitez, seront tenuz de payer dix pattarts au prouffit de la confrairie, et de payer pour leur disner plain escot, aussy avant que les comparans, et lendemain au souper demy escot, ne fuist toutesfois qu’ilz eussent causes ou excuses légitimes dont il en seront tenu auparavant advertir ladite confrérie.

Wszyscy członkowie bractwa i zaprzysiężonego stowarzyszenia będą zobowiązani co roku gromadzić się i zbierać w sali lub w wyznaczonym im miejscu i czasie, w niedzielę przed Nawiedzeniem Najświętszej Maryi Panny; w tę niedzielę królem bractwa zostanie przez uderzenie mieczem dwuręcznym ten, kto trafi najwyżej i najbliżej czubka czapki, wszystko bez oszustwa i podstępu; pod karą, że wszyscy nieobecni tego dnia o wyznaczonej godzinie będą zobowiązani zapłacić bractwu dziesięć patardów oraz uiścić pełną składkę na obiad, tak jak obecni, a następnego dnia połowę składki na wieczerzę, chyba że mieli uzasadnione przyczyny lub usprawiedliwienia, o których muszą wcześniej powiadomić bractwo.

¶ 12Ważne trafienia i krewCel: gdzie trafiaćBroń i wyposażenieDni i świętaGrzywny i zasady zachowania

Item, que nul ne pourra estre de ladite confrairie et serment, s'ilz ne sont fils légitime et bourgeois de ladite ville de Namur. Et s'il advenoit que celluy qui en vouldra estre, ou dist qu'il fuist bourgeois et ainsy ne fuist, en ce cas, il sera à l’amende de douz pattars au prouffit de ladite confrairie et tenu d'acquérir incontinent ladite bourgeoisie et aultrement non.

Item, nikt nie może należeć do wspomnianego bractwa i zaprzysiężonego towarzystwa, jeśli nie jest synem z prawego łoża i obywatelem miasta Namur. A gdyby się zdarzyło, że ktoś pragnący zostać członkiem twierdził, iż jest obywatelem, choć nim nie jest, w takim przypadku zapłaci bractwu grzywnę dwunastu patardów i będzie zobowiązany niezwłocznie uzyskać prawo miejskie, w przeciwnym razie nie (zostanie przyjęty).

¶ 13

Item, que cincq de ladite confrairie (qui à ce seront esleuz), seront tenuz se transporter sur la chambre le dimenche après que le roy de ladite confrérie sera faict, à l'heure de nœuf heures du matin jusques au midy, pour illecq faire et jouer la quinzaine et la continuer jusques que chacun desdits confrères aura faict la sienne, assçavoir de quinze jours en quinze jours sans excuses, à paine que les déffaillans seront tenuz payer, pour chacune sa quinzaine, quattre pattars au prouffit de ceulx qui seront présents.

Item, pięciu członków bractwa (do tego wybranych) będzie zobowiązanych udać się do sali w niedzielę po ustanowieniu króla bractwa, od dziewiątej rano do południa, aby odbyć tam dwutygodniowe ćwiczenia (quinzaine), i kontynuować je, aż każdy z członków odbędzie swoją kolej, mianowicie co piętnaście dni, bez wymówek; pod rygorem obowiązku zapłaty przez nieobecnych czterech patardów za każdą opuszczoną kolej na rzecz obecnych.

¶ 14Dni i święta

Item, que nulz entrans de ladite confrairie ne pourra et ne sera receu audit serment n’est qu'ilz apprendent à jouer de l’espée à deux mains, et d'autres armes et bastons qui luy semblera le plus commode, pour icelle visiter à la deffence de ladite ville avecq les aultres, le cas survenant.

Item, nikt wstępujący do bractwa nie może ani nie powinien zostać przyjęty do zaprzysiężonej kompanii, jeśli nie nauczy się władać mieczem dwuręcznym oraz inną bronią i kijami, które uzna za najbardziej dla siebie odpowiednie, aby w razie potrzeby użyć ich wraz z innymi do obrony miasta.

¶ 15Broń i wyposażenie

Administracja, wybory i dyscyplina

Item, que s’il advenoit que aulcun ou aulcuns dudit serment fuist trouvé avoir commis cas digne de répréhention, icelluy cas bien et suffisamment apparu, celluy qui ainsy sera trouvé sera incontinent desmis et expulsé de ladite confrérie et serment, et aultrement non.

Ponadto, gdyby się zdarzyło, że któremukolwiek członkowi zaprzysiężonej kompanii dowiedziono popełnienia czynu godnego nagany, a czyn ten został należycie i dostatecznie udowodniony, winny zostanie natychmiast usunięty i wykluczony z bractwa i zaprzysiężonej kompanii, w przeciwnym razie zaś nie.

¶ 16Grzywny i zasady zachowania

Item, que les chiefs, maistres, doyens et jurez, qui seront esleuz par lesdits confrères, seront tenuz de lever et cueillier tous les droictz, amendes et fourfaictures qui adviendront durant le temps de leurs entremises, et d'icelles rendre bon et léal compte à ladite confrérie en dedens huict ou quinze jours après qu'ilz seront desmis, à peine d'encourir l'amende de six florins, à les applicquer, assçavoir au mayeur de Namur deux florins, ung florin au prouffit de la chapelle et trois florins à ladite confrairie; et en oultre, d’estre constrainct par exécution à la reddition desdits comptes, et ainsy d’an en an à tousjours.

Item, zwierzchnicy, mistrzowie, dziekani i zaprzysiężeni wybrani przez członków będą zobowiązani pobierać i ściągać wszelkie należności, grzywny i przepadki przypadające w okresie ich urzędowania oraz złożyć bractwu rzetelne i uczciwe rozliczenie w ciągu ośmiu lub piętnastu dni po ustąpieniu z urzędu, pod karą grzywny sześciu florenów, z których dwa floreny przypadną burmistrzowi Namur, jeden floren kaplicy, a trzy floreny bractwu; ponadto będą mogli zostać przymuszeni w drodze egzekucji do złożenia rachunków; i tak z roku na rok po wieczne czasy.

¶ 17

Item, que les nouveaulx chiefs, doyens, maistres et jurez de ladite confrérie se feront et eslieront chacun an, le jour de la conversion de monsieur S'-Paul, au plus de voix, et à ce faire seront lesdits confrères tenuz de comparoir sur l'amende de quattre pattars, et qui ne comparera au disner ledit jour à deux pattars, n’est, comme dessus, excuse légittime.

Ponadto nowi zwierzchnicy, dziekani, mistrzowie i zaprzysiężeni bractwa mają być ustanawiani i wybierani co roku w dzień Nawrócenia św. Pawła większością głosów, a członkowie mają obowiązek stawić się w tym celu pod karą czterech patardów; kto zaś nie stawi się tego dnia na wspólny obiad, pod karą dwóch patardów, chyba że, jak wyżej, zachodzi prawnie uzasadnione usprawiedliwienie.

¶ 18

Item, que ceulx qui seront ainsy esleuz ne pourront refuser ne s’excuser, ains s'employer du tout durant l’année sans contredicts.

Item, tak wybrani nie mogą odmówić ani się wymówić, lecz mają bez sprzeciwu całkowicie poświęcić się (urzędowi) przez cały rok.

¶ 19

Mistrzowie, prévôts i uczniowie

Item, que chacun maistre ou prévost sera tenu, en recepvant aulcun ou aulcuns escolliers, pour soy asseurer pour son payement, de prendre d’eulx caution à son contentement, dont il sera tenu respondre.

Item, każdy mistrz lub prévôt, przyjmując ucznia lub uczniów, obowiązany będzie uzyskać od nich zadowalające go zabezpieczenie zapłaty, za co będzie odpowiadał.

¶ 20

Item, le cas advenant que aulcun maistre ou prévost eust receu aulcun escollier tacitement, pensant le celler, et qu'icelluy escollier eschappoit de son maistre sans payer, et que après on sceuist la vérité, en ce cas icelluy maistre ou prévost fourfera à chacune fois trente pattars au prouffict de ladite confrairie; et, par dessus ce, sera tenu de payer dix pattars pour la réception d'icelluy escollier.

Item, gdyby się zdarzyło, że któryś mistrz lub prévôt przyjął ucznia potajemnie, zamierzając to ukryć, a ów uczeń odszedł od swego mistrza bez zapłaty i prawda wyszła później na jaw, w takim przypadku mistrz lub prévôt każdorazowo zapłaci bractwu trzydzieści patardów kary, a ponadto będzie zobowiązany uiścić dziesięć patardów za przyjęcie tego ucznia.

¶ 21Grzywny i zasady zachowania

Item, sçavant qu'il y euist aulcun prévost qui devinst maistre sera tenu de payer à ladite confrairie comme maistre, deux florins une fois, voire et en cas qu'il tiengne escolle.

Item, jeśli któryś prowost zostanie mistrzem, będzie zobowiązany jednorazowo zapłacić bractwu dwa floreny jako mistrz, to znaczy w przypadku, gdy prowadzi szkołę.

¶ 22Egzamin i stopnie

Kłótnie, dłużnicy i hazard

En oultre, s’il advenoit d'entre lesdits confrères, sur la chambre ou en lieu là où la congrégation se fera, quelque débat, soit de parler injurieux ou main mise, l’aggresseur ou esmoteur de la querelle sera tenu et, dès maintenant pour alors, condempné à l’amende de deux livres de cyre au prouffict de la chapelle. Et quant au résidu d’icelle querelle, en sera dict et déterminé par lesdits chiefs, doyens, jurez et confrères, et point d’aultres; voire si doncques faulte de correction ou punition n’y avoit, auquel cas, le mayeur de Namur et messeigneurs de la justice en auront la congnoissance et en feront faire les exploicts et exécutions.

Ponadto, gdyby między członkami w sali lub w miejscu zgromadzenia powstała jakakolwiek kłótnia, czy to przez obelżywe słowa, czy przez rękoczyny, napastnik lub podżegacz do kłótni będzie zobowiązany do zapłaty i już teraz, na wypadek takiego zdarzenia, skazany na grzywnę dwóch funtów wosku na rzecz kaplicy. Co do pozostałych spraw związanych z tą kłótnią, orzekać i rozstrzygać będą rzeczeni zwierzchnicy, dziekani, ławnicy i członkowie, i nikt inny; chyba że zaniedbano by skarcenia lub ukarania, w którym to przypadku sprawę rozpoznają burmistrz Namur i panowie sprawujący wymiar sprawiedliwości oraz zarządzą przeprowadzenie postępowania i wykonanie wyroków.

¶ 23Nadzór i sędziowanieGrzywny i zasady zachowania

Davantage, quant il y aura aulcun ou plusieurs desdits confrères qui seront redebvables à l’occasion dudit jeu et ce qui en dépend, soit de quelque amende ou d’escot, quant ce adviendra, iceulx sont sans figure de procès dès maintenant pour alors condempnez et seront réellement exécutez. Si iceulx debteurs venoient à injurier, frapper ou semblant faire par menasses ou aultrement lesdits chiefs et commis aux devantdictes amendes et fourfaictures, tels transgresseurs encoureront à l'amende de deux livres de cyre au prouffict de la chapelle et, oultre les amendes et escotz, de payer au prouffit de ladite confrérie, vingt pattars;

Nadto, gdy którykolwiek z członków lub kilku z nich będzie winnych cokolwiek w związku z szermierką i sprawami od niej zależnymi, czy to jakąś grzywnę, czy udział w rachunku, z chwilą powstania takiej należności uznaje się ich już teraz za zasądzonych na ów czas, bez postępowania sądowego, i rzeczywiście należy dokonać zajęcia ich mienia. Jeśliby ci dłużnicy znieważyli, uderzyli lub groźbami bądź w inny sposób okazali zamiar uczynienia tego zwierzchnikom i osobom wyznaczonym do pobierania rzeczonych grzywien i kar pieniężnych, sprawcy tacy podlegać będą karze dwóch funtów wosku na kaplicę, a nadto, oprócz grzywien i udziałów w rachunku, zapłacą bractwu dwadzieścia patardów;

¶ 24Grzywny i zasady zachowania

et ne pourra-on jurer sur ledit jeu et chambre, ne hazeter, soit aulx dez, cartes, ny aultres, pour ny argent, sur l'amende d’une livre de cyre, au prouffict de ladite chapelle et à la détermination desdits chiefs et jurez.

i nikomu nie wolno przeklinać podczas ćwiczeń ani w sali, ani też grać na pieniądze, czy to w kości, karty, czy inne gry, pod karą funta wosku na rzecz kaplicy i według rozstrzygnięcia rzeczonych starszych i juratów.

¶ 25Grzywny i zasady zachowania

Item, que tous maistres et prévosts, tant de ceste ville que estrangiers, ne pourront tenir escolle dudit jeu ne soit qu’ilz payent pour une fois deux florins au prouffict de ladite confrairie et serment, et pour chacun apprentis dix pattars.

Item, żadni mistrzowie ani prévôts, czy to z tego miasta, czy przyjezdni, nie mogą prowadzić szkoły rzeczonej sztuki, jeśli nie zapłacą jednorazowo dwóch florenów bractwu i zaprzysiężonej kompanii oraz dziesięciu patardów za każdego ucznia.

¶ 26Prawo do prowadzenia szkoły

Potwierdzenie i uzupełnienia arcyksiążąt

Lesquels chartres, statutz et ordonnances, ensemble l'érection de ladicte compaignie, lesdits remonstrants, comme dict est, nous ont supplié et requis vouloir approuver et confirmer, moyennant correction toutesfois ou augmentation, comme sera dict et déclaré cy-après. Pour ce est-il que nous, ce que dessus considéré et eu sur ce l’advis de noz très-chiers et féaulx les gouverneur, président et gens de nostre conseil provincial de Namur, ayans préallablement communicqué le tout tant à nostre procureur général illecq que à ceulx du magistrat audit Namur, inclinants favorablement à la supplication et requeste desdicts prévost, doyen et maistres de l’escrime de ladite ville suppliants,

O zatwierdzenie i potwierdzenie tych przywilejów, statutów i ordynacji, wraz z ustanowieniem rzeczonego zrzeszenia, prosili nas i błagali, jak wspomniano, petenci, z zastrzeżeniem jednak poprawek lub rozszerzeń, jak zostanie poniżej podane i objaśnione. Przeto my, rozważywszy powyższe i zasięgnąwszy rady naszych wielce miłych i wiernych: gubernatora, prezesa i członków naszej rady prowincjonalnej Namur, po uprzednim przekazaniu wszystkiego naszemu tamtejszemu prokuratorowi generalnemu oraz magistratowi Namur, przychylnie odnosząc się do prośby i petycji rzeczonego prévôt, dziekana i mistrzów szermierki tego miasta, petentów,

¶ 27

avons, de nostre certaine science et authorité absolute, la susdicte compaignie et érection du jeu d’espée avec les statuz, poincts et ordonnances sur ce dressez et advisez soubz la correction toutesfois et augmentation ensuivante, authorisé, confirmé, loué, ratifié et approuvé, authorisons, confirmons, louons, ratifions et approuvons de grâce espéciale par cesdictes présentes en la mesme manière que le tout at esté par cy-devant accordé, statué et aggréé par les gouverneurs précédents et moderne de nostredit pays et conté de Namur respectivement, et signamment au regard des augmentations des amendes par eulx faites, lesquelles, pour bonnes considérations, tenons pour bien et deuement ordonnées;

z pełną świadomością rzeczy i mocą naszej władzy absolutnej zezwoliliśmy, potwierdziliśmy, pochwaliliśmy, ratyfikowaliśmy i zatwierdziliśmy, a z łaski szczególnej niniejszym zezwalamy, potwierdzamy, pochwalamy, ratyfikujemy i zatwierdzamy rzeczone stowarzyszenie i ustanowienie gry mieczowej wraz z opracowanymi i rozpatrzonymi dla niej statutami, punktami i zarządzeniami, z zastrzeżeniem jednak poniższej poprawki i rozszerzenia, w taki sam sposób, w jaki wszystko to zostało uprzednio nadane, ustanowione i zatwierdzone odpowiednio przez poprzednich i obecnych namiestników naszej rzeczonej ziemi i hrabstwa Namur, zwłaszcza zaś w odniesieniu do wprowadzonych przez nich podwyżek grzywien, które z ważnych powodów uznajemy za właściwie i należycie ustanowione;

¶ 28

estant au surplus nostre volonté et intention, quant aux poincts représentez par lesdits suppliants dont ilz requéroient leursdictes chartres estre augmentez, que doresenavant aussy seront bien et punctuellement gardez, observez et entretenuz par ceulx dudit serment les ordonnances et articles que s’ensuivent, assçavoir : que tous déffaillans de comparoir aux enterrements des confrères ou leur services, conduictes des nopces, ou aultres occurrences, mandez par les prévost, roy, doyen ou jurez pour comparoir sur la chambre de ladite confrérie, apparoissant qu’ilz auroient esté deuement appellez, tomberont en l'amende de six pattars;

ponadto naszą wolą i zamiarem jest, w odniesieniu do punktów przedłożonych przez petentów, o które prosili rozszerzyć ich przywileje, aby odtąd członkowie zaprzysiężonego stowarzyszenia należycie i ściśle przestrzegali także następujących ordynacji i artykułów, stosowali je i utrzymywali w mocy, mianowicie: wszyscy, którzy nie stawią się na pogrzebach członków lub nabożeństwach za nich, w orszakach weselnych albo przy innych okazjach, gdy prévôt, król, dziekan lub zaprzysiężeni starsi wezwą ich do sali bractwa, a będzie oczywiste, że zostali należycie wezwani, podlegają karze sześciu patardów;

¶ 29

et déffaillants, comme dict est, de comparoir aux processions solemnelles et ordinaires, quinze sols promptement exécutables, non obstant opposition ou appellation et sans préjudice d’icelles, ne soit toutesfois cause d'excuse légittime au jugement et arbitraige desdits prévost, roy et jurez conjoinctement, auquel prévost présent et futur, comme maistre et enseigneur des aultres, appartiendra, comme jusques ores at esté observé, d’estre le premier et principal de ladicte confrairie et compaignie, et comme tel luy sera et debvera estre porté, par iceulx confrères, l'obéissance et respect et honneur qu’il appertient, marchant et tenant le premier rang d’entre eulx aux processions publicques et autres semblables actz.

a ci, którzy, jak wspomniano, nie stawią się na uroczystych i zwyczajnych procesjach — piętnaście solów, ściąganych bezzwłocznie mimo sprzeciwu lub apelacji i bez uszczerbku dla nich, chyba że istnieje podstawa do prawnego usprawiedliwienia według wspólnego osądu i uznania rzeczonego prowosta, króla i juratów; do tegoż prowosta, obecnego i przyszłych, jako mistrza i nauczyciela pozostałych, należeć będzie, jak to dotąd przestrzegano, pierwszeństwo i zwierzchnictwo nad rzeczonym bractwem i zrzeszeniem, a jako takiemu członkowie winni i obowiązani są okazywać mu należne posłuszeństwo, szacunek i cześć, on zaś ma kroczyć na czele i zajmować pierwsze miejsce pośród nich podczas publicznych procesji i innych podobnych czynności.

¶ 30Nadzór i sędziowanie

Laquelle dicte compaignie sera formée, composée et réduicte au nombre de cinquante hommes de bien, de bonne fâme et renommée, sans plus, et soubz le mot de pouvoir par lesdits du jeu d’espée jouyr et user des mesmes priviléges et exemptions, comme font les aultres des compaignies d’arbalestriers et arquebousiers, leur sera par ceulx dudict magistrat de Namur, d’an en an, passé et receu deux bourgeois de leur entrans, sans payer les droicts ordinaires, et aussy leur accordé honneste diminution de gabelles de la cervoise qu'ilz pourront boire en eulx récréant en leur chambre, le jour sainct Michiel et ès jours des quinzaines, comme l'on trouvera convenir, en apportant par iceulx ledict jour S'-Michiel, par forme de recognoissance audit magistrat, la dressée, comme font lesdites deux aultres compaignies.

Wspomniane bractwo ma zostać utworzone i składać się z pięćdziesięciu prawych mężów dobrej sławy i opinii, a nie większej liczby; aby zaś uprawiający sztukę miecza mogli korzystać z tych samych przywilejów i zwolnień co inne bractwa kuszników i arkebuzerów, magistrat Namur ma co roku przyjmować i uznawać za mieszczan dwóch nowo wstępujących do ich bractwa bez uiszczania zwykłych opłat, a także przyznawać im godziwą obniżkę akcyzy na piwo, które będą pili podczas zabaw w swojej sali w dzień św. Michała oraz w dniach spotkań odbywających się co dwa tygodnie, wedle tego, co zostanie uznane za stosowne; oni zaś w dzień św. Michała mają przynosić wspomnianemu magistratowi, na znak uznania, „la dressée” (?) (poczęstunek), jak czynią to wspomniane dwa inne bractwa.

¶ 31

Et finalement, au regard des délictz et mesuz que pourroient commettre ceulx de ladicte compagnie, tant pour déclarer les personnes coulpables ou incoulpables, quietz ou non de cas fortuitz ou infortuitz, de blessures dont mort ou affolures s’ensuyvront, qui pourroient advenir en leur chambre au jeu, ou d’aultres excès et insolences méritantes chastoy, la cognoissance et judicature en première instance compétera ausdits du magistrat.

I wreszcie, co się tyczy wykroczeń i występków, których mogliby dopuścić się członkowie rzeczonego zrzeszenia, zarówno orzekania o winie lub niewinności, uniewinnieniu bądź jego odmowie, w przypadkach losowych i nielosowych, w sprawach ran prowadzących do śmierci lub okaleczenia, które mogłyby powstać w ich sali podczas szermierki, jak i innych ekscesów i zuchwalstw zasługujących na karę, rozpoznanie sprawy i osądzenie jej w pierwszej instancji należeć będzie do rzeczonego magistratu.

¶ 32Zranienie i śmierć podczas walkiNadzór i sędziowanie

Nakaz dla władz i datacja

Si donnons en mandement à nos très-chiers et féaulx, le chief, président et gens de noz privé et grand conseilz, gouverneur, président et gens de nostredit conseil de Namur et tous aultres noz justiciers, officiers ou leurs lieutenans et chacun d’eulx en droict soy et si comme à luy appartiendra, que de cette nostre présente authorisation, aggréation, confirmation et ratification selon, en la forme et manière que dict est cy-dessus, ilz facent, seuffrent et laissent lesdits du serment et leurs successeurs plainement, paisiblement et perpétuellement joyr et user, sans aulcun obstacle ou empeschement au contraire; car ainsy nous plaist-il.

Nakazujemy zatem naszym wielce umiłowanym i wiernym zwierzchnikowi, prezydentowi i członkom naszych rad tajnej i wielkiej, gubernatorowi, prezydentowi i członkom naszej rzeczonej rady Namur oraz wszystkim innym naszym urzędnikom wymiaru sprawiedliwości, funkcjonariuszom lub ich zastępcom, każdemu wedle jego uprawnień i właściwości, aby sprawili, dopuścili i pozwolili członkom zaprzysiężonego towarzystwa i ich następcom w pełni, spokojnie i wieczyście korzystać z niniejszego naszego zezwolenia, aprobaty, potwierdzenia i ratyfikacji w formie i sposobie wyżej określonym, bez żadnych przeszkód ani utrudnień; taka jest bowiem nasza wola.

¶ 33

Et a fin que ce soit chose ferme et stable à tousjours, nous avons faict mettre nostre grand seel à cesdictes présentes. Donné en nostre ville de Bruxelles le quatriesme jour du mois de may, l’an de grâce mil six cens et dix. Et plus bas : Par les archiducques en leur conseil. Et, signé F. De Berr. — Il est ainsy à l'originele escrite en parchemin et trouvé concorder par moy tesmoin, signé : J. De S'-Hubert, notaire admis, 1651.

Aby zaś pozostało to mocne i trwałe na wieki, poleciliśmy przywiesić naszą wielką pieczęć do niniejszego dokumentu. Dan w naszym mieście Brukseli czwartego dnia miesiąca maja roku łaski tysiąc sześćset dziesiątego. A poniżej: Z polecenia Arcyksiążąt na ich radzie. I podpisano F. de Berr (?). — Tak jest w oryginale spisanym na pergaminie, którego zgodność stwierdziłem ja, świadek, podpisany: J. de St-Hubert, notariusz uprawniony, 1651.

¶ 34

Szczegóły źródła

ID
P256
Tytuł oryginalny
Charte du grand serment des escrimeurs de la ville de Namur
Typ
statuty i regulaminy
Data
4 maja 1610; 14 maja 1732
Miejsce
Namur
Państwo (obecnie)
Belgia
Język
francuski
Autor
Albert a Izabela (arcivojvodovia); J. Borgnet (edícia)
Edycja
J. Borgnet, Histoire des compagnies militaires de Namur, Mémoires couronnés … Académie royale de Belgique XXIV (1851), s. 53–61 a Annexe VI s. 85–89; Cartulaire de la commune de Namur VI (1871), č. 106, s. 129–132 (originál: Archives communales, carton 18, Archives de l'État à Namur)
Digitalizacja / opis katalogowy
https://archive.org/details/mmoirescouronn24acad
Znaczenie
trafność 5 z 5 tekst normatywny: statuty, przywilej, regulamin szkoły szermierczej
Weryfikacja
tekst odczytany
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.