Źródła › P282
Soden 1860: szkoły szermiercze w Norymberdze 1601–1610 (wybrane ustępy)
Kriegs- und Sittengeschichte der Reichsstadt Nürnberg vom Ende des 16. Jahrhunderts bis 1631, Bd. 1 – Fechtschulen 1590–1615 (podľa Starkovej kroniky a zápisov rady)
Norymberskie szkoły szermiercze 1590–1615 w świetle kroniki i protokołów rady: śmierć podczas szkoły szermierczej, opłaty za wstęp i spór bractw.
- Typ
- literatura
- Data
- 1860
- Miejsce
- Norymberga
- Bractwo
- Marxbrüder i Federfechter
- Edycja
- F. von Soden, Kriegs- und Sittengeschichte der Reichsstadt Nürnberg, Bd. 1, Erlangen 1860 (MDZ bsb10021455)
- Weryfikacja
- tekst odczytany
- Znaczenie
- 3/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
Historie z tego źródła
- Rada nakazała im stoczyć walkę szermierczą (Norymberga, 1610)
- Szkoła szermiercza na rzecz wdowy (Norymberga, 1601)
Pełny przekład
1601: śmierć członka Marxbrüder i szkoła szermiercza na rzecz jego wdowy
Am 16. (28.) Mai erstach Endres Kameysen, ein Schlosser und Federfechter, einen Büttner hier, der ein Marxbruder war, Michel Herzog, aus Saalfeld gebürtig, auf der Fechtschule mit einem Rappier. Das Auge war so verletzt, daß der Verwundete am Pfingsttage den 30. Mai (9. Juni) daran starb. Kameysen kam ins Lochgefängniß und das Fechten wurde ihm verboten. Der nun entleibte Büttner sollte nun am folgenden Sonntag seine Fechtschule halten, und die hinterlassene Wittwe erhielt hiezu vom Rathe die Erlaubniß. Ein anderer Büttner, „der junge Sun“ genannt, der auch Marxbruder und guter Fechter war, hielt die Fechtschule für den Entleibten und ließ das Geld der Wittwe.
16 (28) maja Endres Kameysen, ślusarz i Federfechter, ugodził rapierem podczas szkoły szermierczej miejscowego bednarza Michela Herzoga, urodzonego w Saalfeld, który był Marxbruderem. Oko zostało tak ciężko zranione, że poszkodowany zmarł wskutek obrażeń w niedzielę Zesłania Ducha Świętego, 30 maja (9 czerwca). Kameysena osadzono w więzieniu Loch i zakazano mu uprawiania szermierki. Zmarły bednarz miał urządzić swoją szkołę szermierczą w następną niedzielę, a rada udzieliła na to zgody jego wdowie. Inny bednarz, zwany 'młodym Słońcem', również Marxbruder i dobry szermierz, poprowadził szkołę w zastępstwie zmarłego i pozostawił pieniądze wdowie.
1609: wpisowe ustalone przez radę
Am Sonntag den 23. April (3. Mai) begannen wieder die Fechtschulen im Heilsbronner Hofe. Jeder Zuschauer mußte dem Fechtmeister, der die Schule hielt und mit den Wehren verlegte, einen Kreuzer geben. Sonst gab man nur drei Pfennige.
W niedzielę 23 kwietnia (3 maja) ponownie rozpoczęły się szkoły szermiercze w Heilsbronner Hof. Każdy widz musiał dać jednego krajcara mistrzowi szermierki, który urządzał szkołę i zapewniał broń. Wcześniej dawano tylko trzy fenigi.
1609–1610: skarga praskich Federfechterów
Jörg Stephan und andere Federfechter zu Prag beschwerten sich schon im Oktober 1609 über Schmähworte, womit sie von etlichen Marxbrüdern in Nürnberg angegriffen worden. Der Rath fand keine Injurie darin und wies sie mit der Klage ab. Im Januar 1610 aber wiederholten Jörg Stephan und Consorten, Meister des langen Schwerts von der Feder zu Prag, ihre Beschwerden über die Marxbrüder zu Nürnberg. Der Rath beschloß zur Abhilfe dieser Klagen jene in diese Sache verwickelten Marxbrüder mit 24stündigem Arrest zu bestrafen und ließ den Federfechtern in Prag hierüber einen Schein unter dem Kanzlei-Signat ausstellen.
Jörg Stephan i inni Federfechter z Pragi już w październiku 1609 skarżyli się na obelżywe słowa, którymi zaatakowali ich niektórzy Marxbrüder w Norymberdze. Rada nie dopatrzyła się w nich zniewagi i oddaliła skargę. W styczniu 1610 Jörg Stephan i jego towarzysze, mistrzowie długiego miecza spod znaku Pióra w Pradze, ponowili jednak skargi przeciwko norymberskim Marxbrüder. Aby im zaradzić, rada postanowiła ukarać winnych Marxbrüder aresztem na 24 godziny i poleciła wydać praskim Federfechter zaświadczenie o tym pod pieczęcią kancelarii.
1610: Marxbrüder zmuszeni do szermierki
Am Sonntag den 4. (14.) August hielt ein Federfechter im Heilsbronner Hofe hier wieder eine offene Fechtschule. Weil aber durchaus keine Marxbrüder dabei erschienen und die Federfechter mit ihren kaiserlichen Privilegien verachteten, sie auch nicht als Meister des langen Schwerts anerkennen, noch mit ihnen fechten wollten, so ließ der Rath am andern Tage vier Marxbrüder in's Loch schaffen, wo sie etliche Tage zur Strafe ihres Hochmuths lagen, ihre Atzungskosten zahlen und doch hernach fechten mußten, obgleich sie es nicht gerne thaten. Am nächst darauf folgenden Sonntag hielt ein Federfechter eine Fechtschule beim goldenen Stern hier, worauf die Marxbrüder wieder mit Unwillen fochten und den Kürzeren zogen.
W niedzielę 4 (14) sierpnia pewien Federfechter ponownie urządził tutaj, w Heilsbronner Hof, otwartą szkołę szermierczą. Ponieważ jednak nie stawił się żaden z Marxbrüder, gdyż gardzili Federfechterami i ich cesarskimi przywilejami, nie chcieli uznać ich za mistrzów długiego miecza ani z nimi walczyć, rada nazajutrz kazała osadzić czterech Marxbrüder w Loch. Spędzili tam kilka dni za karę za swą pychę, musieli zapłacić za utrzymanie, a potem i tak musieli walczyć, choć nie mieli na to ochoty. W następną niedzielę pewien Federfechter urządził tutaj, w gospodzie Pod Złotą Gwiazdą, szkołę szermierczą, na której Marxbrüder znów walczyli niechętnie i wypadli gorzej.
Derselbe Wirth Hans Merkel hatte etliche Gänge im Hofe ringsherum übereinander gebaut und einige davon an eine gewisse Gesellschaft um ziemlich hohen Preis vermiethet, wofür dann jede Person noch besonders einen halben Batzen Standgeld geben wollte. Diese Einrichtung aber mißfiel dem Publikum. Der Rath befahl daher dem Sternwirth ernstlich, daß in Zukunft alle Gänge in seinem Hofe durchaus für Jedermann, Arme und Reiche, offen seyn sollten; auch dürfe Niemand mehr als drei Pfennige Standgeld zahlen.
Tenże karczmarz, Hans Merkel, zbudował wokół dziedzińca kilka kondygnacji galerii i wynajął część z nich pewnej kompanii za dość wysoką cenę, przy czym każda osoba miała również płacić pół batzena za miejsce stojące. Publiczności nie podobało się to rozwiązanie. Rada stanowczo nakazała więc gospodarzowi zajazdu pod Gwiazdą, aby odtąd wszystkie galerie na jego dziedzińcu były dostępne dla każdego, ubogiego i bogatego, i aby nikt nie płacił więcej niż trzy fenigi za miejsce stojące.
Szczegóły źródła
- ID
- P282
- Tytuł oryginalny
- Kriegs- und Sittengeschichte der Reichsstadt Nürnberg vom Ende des 16. Jahrhunderts bis 1631, Bd. 1 – Fechtschulen 1590–1615 (podľa Starkovej kroniky a zápisov rady)
- Typ
- literatura
- Data
- 1860
- Miejsce
- Norymberga
- Język
- niemiecki
- Bractwo
- Marxbrüder i Federfechter
- Autor
- Franz von Soden
- Edycja
- F. von Soden, Kriegs- und Sittengeschichte der Reichsstadt Nürnberg, Bd. 1, Erlangen 1860 (MDZ bsb10021455)
- Digitalizacja / opis katalogowy
- https://archive.org/details/10021455bsb
- Znaczenie
- trafność 3 z 5
- Weryfikacja
- tekst odczytany
Notatki badawcze (po słowacku)
- Soden czerpie z ‚Stark'sche Chronik‘ oraz z rachunków miejskich i uchwał rady.
- Wydarzenia: (1) 28. 6. 1590 – Fechtschule ‚wie an jedem Sonntag damals gebräuchlich‘, którą prowadził bednarz i Marxbruder; (2) 16. 5. 1601 – ślusarz i Federfechter Endres Kameysen (Cameisen) ugodził rapierem w oko bednarza i Marxbrudra Michela Herzoga z Saalfeldu, który zmarł; więzienie i zakaz uprawiania szermierki.
- Rada pozwoliła wdowie zorganizować Fechtschule, którą zmarły miał prowadzić w następną niedzielę; Marxbruder ‚der junge Sun‘ prowadził ją w jego zastępstwie, a dochód przekazał wdowie.
- (3) 24. 8. 1608 – obcy żołnierz w szkole ‚beim goldenen Stern‘ znieważał Federfechterów, mieszczanie przepędzili go kamieniami; zakaz Fechtschulen na 3 tygodnie, następnie na prośbę ponownie dozwolone.
- (4) 23. 4. 1609 – początek sezonu w Heilsbronner Hof; rada nakazała, aby każdy widz dał mistrzowi szermierki, ‚der die Schule hielt und mit den Wehren verlegte‘, krajcar zamiast dotychczasowych trzech fenigów.
- (5) Paźdz. 1609 i stycz. 1610 – Jörg Stephan i inni ‚Meister des langen Schwerts von der Feder zu Prag‘ skarżą się na obelgi norymberskich Marxbrüder; za pierwszym razem rada nie dopatrzyła się zniewagi, za drugim ukarała Marxbrüder 24-godzinnym więzieniem i wydała prażanom zaświadczenie pod pieczęcią kancelaryjną.
- (6) 4. 8. 1610 – ponieważ na szkołę szermierczą Federfechtera nie przybyli Marxbrüder, którzy gardzili ich przywilejami i nie chcieli z nimi szermować, rada osadziła czterech Marxbrüder w więzieniu; musieli zapłacić za wyżywienie ‚und doch hernach fechten‘; na kolejnej szkole szermierczej ‚beim goldenen Stern‘ przegrali.
- Oberżysta Merkel wynajmował galerie drożej – rada zarządziła, że galerie są dla wszystkich i nikt nie może płacić więcej niż trzy fenigi.
- (7) 5.–6. 7. 1612 podczas wizyty cesarza Macieja – cesarscy trabanci walczyli na szkole szermierczej Federfechtera Endresa Cameisena, a następnego dnia trabant sam zorganizował szkołę, zarobił ponad 40 zł. i ze swoimi pokonał Marxbrüder.
- (8) 1615 – Aichler, stary szewc i Freifechter, rażony apopleksją w drodze do szkoły szermierczej; śmierć Joachima Zapfa (już P081, opowieść) – Soden dodaje, że podczas każdej szkoły szermierczej musiał być obecny przynajmniej jeden z dwóch ‚verordneten Schulherren‘ z rady.
- Nürnberg, Handschriften 161 – ‚Cronica, Von Anfang und Erbauung der Stadt Nürnberg‘ do 1650 (rękopis z XVII w., 374 k.), w opisie hasło Federfechter; być może podstawa źródłowa Sodena lub pokrewna kronika – sprawdzić.