- 1485Bractwo św. Marka wysyła Hansa Weltza do Nördlingen i prosi radę o wsparcie (1485) Nördlingen · przekład SK, EN
List wystawiony w Augsburgu poleca Hansa Weltza radzie i podaje, że bractwo liczyło 52 mistrzów. Oryginał zachował się wśród listów przychodzących do miasta.
- 1492Orzeczenie w sprawie wyłącznego prawa do urządzania szkół szermierczych: Peter Switzer z Berna przeciw mistrzowi Paulowi Bazylea
Rada Bazylei rozstrzyga, kto może urządzać szkoły szermiercze i co następuje, gdy ktoś przyjdzie i strąci miecz mistrza. Świadectwo rzucania wyzwania przez strącenie zawieszonego miecza.
- 1536Marozzo, Opera nova: przysięga składana przez mistrza uczniom (rozdz. 6–8) Modena · przekład SK, EN
Uczniowie przysięgają na jelec miecza, że nigdy nie wystąpią przeciw swemu mistrzowi ani nie będą nauczać bez jego zgody. Zwyczaj szkolny, nie przepis cechowy.
- 1538Uniwersytet we Fryburgu: zakaz publicznej szkoły szermierczej (1538), kary i uniwersytecka nagroda szermiercza (1757) Freiburg · tłumaczenie SK, EN
Uniwersytet zabrania studentom uczęszczania do publicznej szkoły szermierczej pod karą grzywny, wymierza karę za spowodowanie śmierci podczas szermierki, a później przyznaje własną nagrodę szermierczą.
- 1539Rachunki kamery miejskiej Bratysławy K 90 i K 91 (1539–1540) Bratysława (Pressburg)
Zdigitalizowane rachunki Hansa Gruebera z lat, w których rejestr Marxbrüder odnotowuje mistrza z Bratysławy. Jego nazwisko wymaga jeszcze sprawdzenia w rachunkach.
- 1539Augsburskie zapiski kronikarskie z lat 1538–1545 (Cod. Pal. germ. 304): ponad trzydzieści wolnych szkół szermierczych w miejskim domu tańca, z nazwiskami, zawodami i miejscami pochodzenia organizatorów Augsburg
Ponad trzydzieści publicznych szkół szermierczych w augsburskim domu tańca w ciągu sześciu lat, organizowanych zarówno przez Marxbrüder, jak i Freifechter, przeważnie kuśnierzy i mieczników, pochodzących z tak odległych od siebie miejsc jak Zurych i Królewiec.
- 1541Nadanie herbu mistrzom miecza przez Karola V i bazylejskie akta dotyczące szkół szermierczych Bazylea
Archiwum Państwowe w Bazylei: nadanie herbu mistrzom miecza przez Karola V oraz seria akt dotyczących szkół szermierczych. Treści jeszcze nie przejrzano.
- 1544Dworska szkoła szermiercza księcia Albrechta Pruskiego: umowa o służbę mistrza szermierki Ludwiga Stollego z Moguncji (1544) oraz obwieszczenie o walce o nagrodę między mistrzami Casparem Sternigerem a Andresem Rückwartem według ‘order of the long sword’ Królewiec · przekład SK, EN
Książęcy mistrz szermierki ma wyłączne prawo prowadzenia szkoły na dworze i nie musi przyjmować wyzwań; w walce o nagrodę zakazane są „złe, tajemne” techniki oraz uderzenia w niedozwolone miejsca, a nikomu nie wolno uderzać, gdy sędziowie wsuną laskę między walczących.
- 1546 Neuchâtel
Claude Lambelet z Les Verrières otrzymał w 1545/1546 urzędowy patent jako ‘maître d’armes à la grande épée à deux mains’; znany jedynie z cytowań, artykuł Piageta zawierający tekst nie został jeszcze przeczytany.
- 1559Zezwolenia na szkoły szermiercze dla Conrada Mendelera i Georga Oswalda Gernreicha (Strasburg 1559) oraz spór o afisz Strasburg
Przyjezdny mistrz prosi radę o zezwolenie, przemierza miasto przy dźwiękach bębnów, z mieczem ozdobionym girlandą, i rozwiesza afisze. Ktoś dopisał prześmiewczy wiersz przeciw bractwu św. Marka.
- 1575Drukowane vidimus przywileju cesarskiego użyte jako list mistrzowski: Paulus Walter z Norymbergi mianowany mistrzem miecza (1575) Frankfurt nad Menem · przekład SK, EN
Drukowane potwierdzenia przywileju (1512, 1566) z ręcznie dopisanym nazwiskiem nowego mistrza. Świadczą o wykorzystywaniu przywileju jako listu mistrzowskiego.
- 1575Gargantua Fischarta: ustęp o szkole szermierczej Strasburg
Tekst literacki, lecz zarazem najstarszy spójny wykaz terminów związanych ze szkołami szermierczymi: prawo szkoły, walka o najwyższą krew i wieniec oraz zakazane techniki.
- 1576Zapis w protokole rady Frankfurtu o przepitym mieczu mistrzowskim (1576) i list Marxbrüder w sprawie zerwanego ogłoszenia Frankfurt nad Menem
Pewien mistrz zabrał miecz człowiekowi prowadzącemu szkołę i przepił go w gospodzie. Marxbrüder zerwali afisz 'as evidence'.
- 1577Akta norymberskie i ansbachskie dotyczące szkół szermierczych w katalogach archiwalnych
Tropy archiwalne: ordynacja rady dotycząca szkół szermierczych, zobowiązanie karczmarza, spór Pragi z Marxbrüder oraz dwujęzyczny regulamin sali w Ansbach.
- 1579Norymberski zapis o 22 szkołach szermierczych w 1579 Norymberga
Sezon od kwietnia do października: publiczne szkoły szermiercze urządzali na przemian Federfechter i Marxbrüder, odnotowując tych, którym puszczono krew po każdej ze stron, oraz zdobywców dwóch wieńców; za uderzenie głowicą w głowę szermierza ogłaszano łotrem.
- 1579Kulmbach (1579?): podczas uroczystości margrabiego z udziałem elektora Augusta Saskiego turniej szermierczy słynnych szermierzy z dwóch szkół – “princely Marxbrüder” przeciw “electoral Federfechter” Kulmbach
Margrabia sprowadził szermierzy wielkim kosztem; Marxbrüder i Federfechter wystąpili jako stronnicy dwóch książąt, a w drugim starciu szermierze elektora przegrali.
- 1579Zimmermann, New Titularbuech 1579: przepisana forma zwracania się do „prowadzących szkoły szermiercze we Frankfurcie nad Menem, zwierzchników Bractwa św. Marka” Frankfurt nad Menem
Podręcznik pisania listów podaje oficjalną tytulaturę kapitana i mistrzów Marxbrüder, tuż obok augsburskich meistersingerów.
- 1583Hans Ulrich Krafft: szkoła szermiercza Marxbrüder i Federfechter podczas książęcego wesela w Brzegu (ok. 1583) oraz szermierka ogniowa w Krakowie (1583) Brzeg
Naoczny świadek opisuje weselną szkołę szermierczą obu bractw, zapowiedzianą z trzymiesięcznym wyprzedzeniem, z najlepszym mistrzem wybranym zawczasu.
- 1589Tytuł zaszczytny i pochwała rycerskiej wolnej sztuki szermierzy Drezno
Rymowana relacja z egzaminu mistrzowskiego we Frankfurcie: uderzenia próbne przed czterema mistrzami, walki z każdym mistrzem i pasowanie mieczem ułożonym w poprzek lędźwi.
- 1596Szkoła szermiercza na zamku w Stuttgarcie (12 marca 1596) Stuttgart
Dwunastu Federfechter przeciwko tyluż Marxbrüder; książę oświadczył, że bez krwi nic się nie liczy, a sędziowie wręczali monety każdemu, kto doprowadził do rozlewu krwi.
- 1609Uchwały rady Gdańska dotyczące szkół szermierczych i petycja Marxbrüder (1609–1647) Gdańsk
Publicznie występować może jedynie mężczyzna, który wykaże, że pobierał naukę u mistrza; w 1647 rada pozwala zaniknąć publicznym szkołom szermierczym jako bezużytecznym.
- 1610Piękna nowa skarga dwóch szermierzy: śmierć podczas publicznej szkoły szermierczej w Augsburgu, 1 stycznia 1610 Augsburg · przekład SK, EN
Pieśń o śmierci Marxbrudera Caspara Reisera podczas szkoły szermierczej w Augsburgu 1 stycznia 1610: kowal ugodził go w oko podczas próby mistrzowskiej z rapierem i sztyletem, 'nie z zawiści, lecz zgodnie z obyczajem szermierzy'.
- 1614Szkoła szermiercza podczas święta strzeleckiego w Dreźnie (1614) Drezno
Fechtschule prowadził gwardzista elektorski i Marxbruder; mocne trafienie było tu nagradzane zamiast karane, a jeden z lokajów zmarł po pchnięciu rapierem w oko.
- 1615Norymberga, 18 maja 1615: współczesny wydarzeniom wierszowany druk ulotny o śmierci Joachima Zapfa podczas szkoły szermierczej w Halsbrunner Hof (prowadzonej przez członka bractwa Marxbrüder Conrada Hardtera; pchnięcie rapierem przez nozdrze zadane przez członka bractwa Marxbrüder Jobsta Pettermanna) i o jego pogrzebie Norymberga
Współczesny druk ulotny opisuje walkę na rapier i sztylet, śmiertelne pchnięcie oraz liczny pogrzeb, w którym uczestniczyło około 40 szermierzy i ponad 400 mieszczan; autor opowiada się po stronie Federfechter.
- 1617Vischer, Dwa traktaty o prawie pojedynkowym (Jena 1617) Jena
Traktat prawniczy o pojedynku z wypisami ze Zwierciadła szwabskiego dotyczącymi sędziów z laską.
- 1621Gumpelzhaimer, Gymnasma: o szkołach szermierczych i ogłaszaniu zakazów Strasburg
Kto zabije lub zrani podczas publicznych walk, nie podlega karze, jeśli działał bez złego zamiaru i przestrzegał ogłoszonych zakazów. Przytacza formułę afiszową trzech bractw.
- 1634List mistrzowski Marxbrüder dla Johanna Schotelera (?) z Bremy, mianowanego mistrzem w Hamburgu (maj 1634) Hamburg · przekład SK, EN
Mistrz Długiego Miecza ustanawia nowego mistrza w Hamburgu, odbiera od niego przysięgę i poleca go frankfurckiemu kapitanowi bractwa św. Marka.
- 1644Pięć rytowanych portretów „mistrzów długiego miecza” z herbami i wierszami: Georg Zwickel, Martin Kaehl (naczelny kapitan Brotherhood of St Mark and Löwenberg), Matheus Wirtig (zastępca kapitana Federfechter, 1644), Leonhard Schwab (1671), Jörg Held Norymberga
Ryciny w kolekcji Stolberg-Wernigerode przedstawiają mistrzów obu bractw wraz z ich zawodem, rangą i chełpliwymi wierszami wymierzonymi w rywali.
- 1646Gdańsk 1646: współczesna relacja ze szkoły szermierczej z sędziami na podwyższeniu Gdańsk
Dziewięciu Federfechter i dwunastu Marxbrüder na publicznym podium na placu; sędziowie interweniują, a obie grupy ostatecznie się godzą.
- 1649Płyta nagrobna wspominająca o 'dubbed fencing master of the long sword' w Wielkim Kościele w Goes († 1649) Goes · przekład SK, EN
Nagrobek z Zelandii określa ojca zmarłego jako „pasowanego mistrza szermierki długim mieczem”; jest to tytuł niemieckich bractw, poświadczony w Holandii.
- 1655Sprenger 1655: opis prawny Frankfurtu – jego przywilej jarmarczny, na mocy którego tylko Marxbrüder nadają tytuł mistrza szermierki, tak jak Federfechter w Pradze Frankfurt nad Menem
XVII-wieczny prawnik podaje wśród przywilejów Frankfurtu, że podczas jarmarków tytuł mistrzowski nadają wyłącznie Marxbrüder, podczas gdy Federfechterzy uzyskują go w Pradze.
- 1661Dyplom mistrzowski Marxbrüder dla czeladnika piekarskiego Martina Kähla z Sulechowa (Züllichau), mianowanego mistrzem w Monachium (1661) Monachium · przekład SK, EN
Kandydata przedstawiono podczas publicznej szkoły szermierczej w Monachium, a strona przeciwna przeegzaminowała go we wszystkich rodzajach broni rycerskiej.
- 1669List mistrzowski Marxbrüder dla rzeźnika Conrada Cürtißena z Hamburga, egzaminowanego przez Federfechter (1669) Hamburg · przekład SK, EN
Mistrz Marxbrüder egzaminowany podczas publicznej szkoły szermierczej przez Federfechter we wszelkiej broni, od najdłuższej do najkrótszej.
- 1682List mistrzowski Marxbrüder dla kuśnierza Georga Linßa z Lipska (Gdańsk, 1682) Gdańsk · przekład SK, EN
Strona przeciwna przeegzaminowała kandydata we władaniu wszelką bronią, a kapitan zapytał jej członków, czy uznają go za mistrza; wszyscy odpowiedzieli 'yes'.
- 1687Budynek gdańskiej szkoły szermierczej i publiczny pokaz dla królowej Ludwiki Marii Gonzagi (1646) Gdańsk
Podczas publicznego pokazu na placu Federfechter odgrywali Sarmatów, a Marxbrüder Gotów.
- 1688Wiedeń 1688: Marxbrüder chcą sami rozstrzygnąć spór Beckera z Hartmannem i grożą odmową szermowania z wiedeńskimi szermierzami Wiedeń
Bractwo Marxbrüder w Wiedniu prosi praski cech szermierzy o pozostawienie mu rozstrzygnięcia sporu między Janem Beckerem a Konrádem Hartmanem i grozi, że nie będzie fechtować z wiedeńskimi szermierzami, dopóki Hartman nie udzieli Beckerowi pełnego zadośćuczynienia.
- 1697Petycja kapitana Marxbrüder Johanna Beckera do rady Wrocławia przeciw Hansowi Michaelowi Götzowi (przedłożona 7 sierpnia 1697): niezatwierdzony mistrz przyjmuje uczniów za pieniądze, urządza z ich udziałem pokazy w gospodach i nakazał kapitanowi opuścić plac walki Wrocław
Kapitan Marxbrüder powołuje się na artykuły bractwa: nikt nie może bez jego zgody ani za pieniądze przyjmować uczniów ani prezentować ich w gospodach; zwraca się do rady o grzywnę w wysokości 10 grzywien złota lub karę „łańcucha błaznów”.
- 1702Marxbrüder przeciw swemu kapitanowi Johannowi Beckerowi przed Cesarską Radą Nadworną (1702–1703), z odpisem statutów z 1674 roku Wiedeń
Bractwo pozywa swojego kapitana za naruszenie statutów, sprzeniewierzenie środków i zabranie skrzyni z przywilejem cesarskim. Akta zawierają odpis statutów.
- 1718Petycja szermierzy o wyznaczenie dwóch komisarzy rady na szkołę szermierczą oraz dekret rady (Wiedeń 1718) Wiedeń · tłumaczenie SK, EN
Dwaj komisarze mieszczańscy mają uczestniczyć w ćwiczeniach, aby rozstrzygać drobne spory; rada zezwala obu bractwom na korzystanie z publicznego placu szermierczego.
- 1729Berlin 1729: Christoph Martinus, „cesarsko-królewski uprzywilejowany mistrz miecza St. Marco und Löwenberg”, wraz ze swym towarzyszem Franzem Wagnerem „von Greiffenfels von der Feder”, występują przed królem Fryderykiem Wilhelmem I Berlin
Mistrz Marxbrüder i Federfechter występują wspólnie jako wędrowni artyści przed królem pruskim; tytuły cechowe służą im za reklamę.
- 1745Frankfurt, 21 września 1745: rada zezwoliła towarzystwu szermierczemu St. Marco und Löwenberg na ćwiczenia pod warunkiem znalezienia miejsca w prywatnym domu Frankfurt nad Menem
Podczas koronacji Franciszka I Marxbrüder prosili o pozwolenie na uprawianie szermierki; rada zezwoliła im na to jedynie w prywatnym domu, podobnie jak operze włoskiej.
- 1752Pommer, Zbiory osobliwości historycznych i geograficznych: Marxbrüder, Federfechter i 'Lurbrüder' (1752) Altenburg
Opisuje trzy grupy szermierzy oraz zakazane techniki ogłaszane na otwarcie szkoły szermierczej; zawiera wplecione dokumenty, w tym praski dyplom z 1735 roku.
- 1754Afisz szkoły szermierczej w Hamburgu, „u starego Zielonego Myśliwego” (czerwiec 1754) Hamburg · przekład SK, EN
Afisz członka Federfechter (z zawodu murarza): walki 'do krwi' i 'o dukata', opłaty za wstęp i rozpoczęcie o godzinie piątej.
- 1794Siebenkees, Materiały do historii Norymbergi, t. 3: o szkołach szermierczych (1794) Norymberga
Rozprawa o norymberskich szkołach szermierczych oparta na materiałach archiwum miejskiego.
- 1817Ueber Fechterspiele und Fechtschulen in Deutschland
Pierwszy przegląd niemieckich szkół szermierczych, z wrocławskimi ordynacjami i przywilejami bractw.
- 1824Versuch einer theoretischen Anweisung zur Fechtkunst im Hiebe. Mit 20 erläuternden Kupfertafeln
Lipski mistrz szermierki powtarza zaczerpnięte od wcześniejszych autorów zakazane techniki Marxbrüder i Federfechter.
- 1846Mittheilungen aus Handschriften und seltenen Druckwerken – odtlačok zápisov Marxbrüder z kódexu P. H. Maira (poriadok 1534, skúška majstra, zoznamy do 1566)
Najwcześniejsze drukowane wydanie akt Marxbrüder z kodeksu Maira: statut, egzamin mistrzowski i wykazy.
- 1860Kriegs- und Sittengeschichte der Reichsstadt Nürnberg vom Ende des 16. Jahrhunderts bis 1631, Bd. 1 – Fechtschulen 1590–1615 (podľa Starkovej kroniky a zápisov rady) przekład SK, EN
Norymberskie szkoły szermiercze 1590–1615 w świetle kroniki i protokołów rady: śmierć podczas szkoły szermierczej, opłaty za wstęp i spór bractw.
- 1870Sechs Fechtschulen (d. i. Schau- und Preisfechten) der Marxbrüder und Federfechter aus den Jahren 1573 bis 1614
Sześć relacji o szkołach szermierczych Marxbrüder i Federfechter z lat 1573–1614, w tym o ogłoszeniu zasad w Düsseldorfie.
- 1876Glossarium illustrans bohemico-moravicae historiae fontes – heslá Fedrfechtír, Markus, Mistr dlouhého meče, Svobodný šermíř od péra
Glosariusz źródeł czeskich i morawskich z hasłami Fedrfechtír, Markus i mistrz długiego miecza.
- 1886Geschichte der Leibesübungen
Historia ćwiczeń fizycznych z bazylejskimi zapisami dotyczącymi szermierzy.
- 1894Hartmann 1894: Hans Sachs jako “a fencer” i “approved fencing master” w rękopisach Pest Meisterlied; szewcy jako szermierze (Norymberga 1561 i 1579, Wrocław 1715 i 1741, Frankfurt) Norymberga
Studium literaturoznawcze gromadzi świadectwa, że szewcy należeli do rzemieślników najczęściej uprawiających szermierkę, i przytacza rękopisy określające Hansa Sachsa jako zatwierdzonego mistrza szermierki.
- 1895Das Danziger Theater im 16. und 17. Jahrhundert
Historia teatru gdańskiego: budynek szkoły szermierczej i szermierze na scenie.
- 1896Die Fechtkunst im XV. und XVI. Jahrhunderte
Przegląd szermierki XV–XVI wieku autorstwa kierownika praskiej stanowej szkoły szermierczej.
- 1901Die altdeutschen Fechter und Spielleute. Ein Beitrag zur deutschen Culturgeschichte
Przewodnik po źródłach wymieniający 13 przywilejów cesarskich dla szermierzy z lat 1487–1688.
- 1903Schwerttänze und Fechtschulen in Schlesien, insbesondere in Breslau
Tańce z mieczami i szkoły szermiercze na Śląsku, zwłaszcza we Wrocławiu, w świetle uchwał rad miejskich.
- 1913Hans Hasentödter, ein preussischer Poet des 16. Jahrhunderts – báseň č. 19 s parodickým ‚privilégiom‘ pre Marxbrüder a ‚Meister des Langen Pferds‘
Parodia przywileju Marxbrüder autorstwa XVI-wiecznego poety z Królewca.
- 1985Meister Johann Liechtenauers Kunst des langen Schwertes
Rozprawa o sztuce długiego miecza Liechtenauera wraz z przeglądem niemieckich rękopisów szermierczych.
- 2026Rise of the Griffon (o spore Marxbrüder a Federfechterov a ich erboch)
Spór między Marxbrüder a Federfechter oraz ich herby w dokumentach frankfurckiego archiwum.
- 2026Masters of the Longsword. The Marxbrüder in the Holy Roman Empire (predslov Eric Burkart; ed. Jacob H. Deacon)
Pierwsza całościowa historia Marxbrüder oparta na archiwaliach z Frankfurtu, Bazylei, Pragi i Wiednia.
- 2026Marxbrüder Master Dataset, 1491–1716 (tabuľka 363 majstrov z Cod. I.6.2°.5 a Červenej knihy)
Tabela 363 mistrzów Marxbrüder z podaniem pochodzenia, zawodu i stopnia; podstawa naszego rejestru osób.
- Frankfurt ISG, zespoły archiwalne H.18.02 i H.18.03: Marxbrüder i Federfechter, akta rady oraz własne akta stowarzyszeń (1487–1752) Frankfurt nad Menem
Główny zbiór archiwalny dokumentów i akt obu bractw, obejmujący statuty, przywileje i listy mistrzowskie.
- Bez daty: kapitan Marxbrüder Johann Becker składa sprawozdanie Federfechter
Johann Becker, kapitan 'in St. Marx and Löwenberg', składa sprawozdanie Federfechter. (W sygnaturze podanej w tabeli brak numeru jednostki.)