Źródła › P393
Listy patentowe Ludwika XIV dotyczące szlachectwa paryskich mistrzów szermierki (maj 1656) oraz dokumenty nobilitacyjne Jeana Le Cocq i Jeana Renarda (28 lutego 1657)
Paryscy mistrzowie otrzymują herb, a sześciu spośród nich, wskazanych przez korporację, otrzymuje szlachectwo po dwudziestu latach praktyki; ich liczba jest ograniczona do dwudziestu, a każdy, kto chce nauczać w innym miejscu królestwa, musi udowodnić, że był prowostem w Paryżu.
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 1656-05 (zarejestrowano w Parlamencie 3. 9. 1664); 28 lutego 1657
- Miejsce
- Paryż
- Bractwo
- Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
- Edycja
- Daressy 1888 (P024), s. 79; G. Letainturier-Fradin, Les joueurs d'épée (Paris 1905), s. 201–205 i 223–228
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
- Znaczenie
- 4/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
Pełny przekład
List patentowy Ludwika XIV, maj 1656
[s. 202] LOUIS, par la grâce de Dieu, Roy de France et de Navarre : A tous présens et à venir, Salut.
Ludwik, z Bożej łaski król Francji i Nawarry, wszystkim obecnym i przyszłym pozdrowienie.
Nos chers et bien amez maistres en fait d'armes, qui sont au nombre de vingt-cinq en notre bonne ville, fauxbourgs et banlieue de Paris : Nous ont très humblement fait remontrer que les Rois nos prédécesseurs, dans le dessin de reconnoitre les avantages que la sûreté de l'Etat rencontre dans les emplois desdits exposans, l'honneur que la discipline militaire reçoit par leurs adresses, et le repos que les peuples ont perpétuellement ressenti par le moyen de leurs instructions ; ils leur ont prescrit des Ordonnances et Statuts, même accordé plusieurs beaux et grands privilèges qui ont été par Nous confirmez lors de notre avènement à la Couronne, par nos Lettres Patentes du mois de septembre de l'année 1643, vérifiées en notre Parlement de Paris le 14 décembre ensuivant.
Nasi drodzy i umiłowani mistrzowie szermierki, których jest dwudziestu pięciu w naszym dobrym mieście Paryżu, na jego przedmieściach i obrzeżach, najpokorniej przedstawili nam, że królowie, nasi poprzednicy, pragnąc uznać korzyści, jakie bezpieczeństwo państwa czerpie z działalności wspomnianych petentów, zaszczyt, jaki ich biegłość przynosi dyscyplinie wojskowej, oraz pokój, którym lud nieustannie cieszył się dzięki ich nauczaniu, ustanowili dla nich ordynacje i statuty, a nawet nadali im liczne znakomite i wielkie przywileje, które potwierdziliśmy przy naszym wstąpieniu na tron naszym dokumentem otwartym z września 1643, zatwierdzonym w naszym Parlamencie Paryskim dnia 14 grudnia tegoż roku.
Mais comme la vertu est toujours combattue, et que leurs privilèges ont donné beaucoup de jalousie, aussi journellement on a voulu contester le rang de leur profession, et les moins capables, faisans comparaison avec eux, les méprisent si fort qu'ils ne les veulent pas connoître, de sorte qu'en exécution de l'ordre verbal de nôtre Conseil ayant fait voir les emplois qu'ils ont jusqu'à présent glorieusement exercez dans les armées, dans les villes, à la campagne et partout ailleurs où les occasions les ont appelez ; les brevets que Nous leur avons accordé pour Nous montrer les exercices, et à nos principaux officiers et autres; les témoignages publics des Princes de Notre Sang et de toute la Noblesse, pour les avantages qu'ils ont reçûs de leurs instructions ;
Lecz ponieważ cnota zawsze jest atakowana, a ich przywileje wzbudziły wielką zazdrość, godność ich profesji jest co dzień podważana, mniej zaś uzdolnieni, porównując się z nimi, tak nimi gardzą, że nie chcą ich uznawać; dlatego też, wykazawszy na ustne polecenie naszej Rady zasługi, które dotąd chwalebnie położyli w wojskach, w miastach, na wsi i wszędzie tam, gdzie wzywała ich sposobność, oraz przedstawiwszy patenty, które im nadaliśmy, aby nauczali ćwiczeń nas, naszych najwyższych urzędników i innych, a także publiczne świadectwa książąt naszej krwi i całej szlachty o korzyściach odniesionych z ich nauczania,
ils se sont [s. 203] pourvus en Notre Conseil, et demandé à ce qu'ayant égard aux Ordonnances des Rois nos prédécesseurs et Lettres Patentes du mois de septembre 1643 ; lesdits exposans et leurs successeurs auront Lettres de notre Procureur au Châtelet de Paris, dans lesquelles le mérite de ladite profession sera exprimé ;
zwrócili się do naszej Rady i prosili, aby, mając na względzie ordonanse królów, naszych poprzedników, oraz listy patentowe z września 1643, wspomniani petenci i ich następcy otrzymali pisma od naszego prokuratora przy Châtelet de Paris, w których wyrażono zasługi wspomnianej profesji;
que les Syndics et Gardes en charge, et ceux qui parviendront au Syndicat et Garderie de ladite profession après vingt années d'exercice actuel en notre ville, fauxbourgs et banlieüe de Paris à compter du jour de leurs réceptions, porteront la qualité de Nobles, et se communiquera à leurs descendans, sans qu'aucuns se puissent établir en l'étendue de Notre Royaume, qu'ils n'ayent été prévosts sous lesdits exposans.
aby urzędujący syndycy i starsi oraz ci, którzy obejmą urząd syndyka i starszego wspomnianej profesji po dwudziestu latach rzeczywistej praktyki w naszym mieście Paryżu, na jego przedmieściach i obrzeżach, liczonych od dnia ich przyjęcia, nosili tytuł szlachecki i aby przechodził on na ich potomków; oraz aby nikt nie mógł rozpocząć działalności (jako mistrz) w żadnym miejscu naszego królestwa, jeśli nie był wcześniej prowostem u wspomnianych petentów.
Comme aussi leur permettre que le Champ des Armes de leur communauté soit d'azur, à deux épées, mises en sautoir, les pointes hautes, accompagnées de quatre fleurs de lys, avec timbre au-dessus de l'écusson et trophées d'armes autour; et auront des gentilshommes académistes chez eux, pour leur montrer les exercices, comme ils ont toujours cy-devant fait, sans que le nombre desdits exposans puisse excéder celui de vingt pour l'avenir.
Podobnie (prosili), abyśmy zezwolili, by pole herbu ich wspólnoty było błękitne, z dwoma mieczami skrzyżowanymi ukośnie, sztychami ku górze, w otoczeniu czterech lilii heraldycznych, z hełmem ponad tarczą i trofeami orężnymi wokół; oraz aby mogli przyjmować w swoich domach szlachetnie urodzonych akademistów i nauczać ich ćwiczeń, jak czynili to zawsze dotąd, przy czym liczba wspomnianych petentów nie miała w przyszłości przekraczać dwudziestu.
Laquelle requête par arrêt de Notre Conseil du vingt-cinq août dernier. Nous aurions renvoyé à Notre Lieutenant Civil et Notre Procureur au dit Châtelet, pour sur icelle donner leur avis, iceluy vû et rapporté en Notre Conseil être ordonné ce que de raison ; en exécution duquel arrêt, lesdits exposans s'étans retirez vers Notredit Lieutenant Civil et Notre Procureur audit Châtelet, ils ont donné leur avis favorable en ce rencontre; en conséquence duquel lesdits exposans Nous ont requis nos Lettres sur ce nécessaires.
Prośbę tę, na mocy arrêt naszej Rady z 25 sierpnia ubiegłego, skierowaliśmy do naszego namiestnika do spraw cywilnych i naszego prokuratora przy rzeczonym Châtelet w celu wydania opinii, aby po jej rozpatrzeniu i przedstawieniu na posiedzeniu naszej Rady można było zarządzić to, co słuszne; w wykonaniu tego arrêt petenci zwrócili się do naszego rzeczonego namiestnika do spraw cywilnych i naszego prokuratora przy rzeczonym Châtelet, którzy wydali w tej sprawie przychylną opinię; w następstwie czego petenci poprosili nas o niezbędne listy.
A ces causes, après avoir fait voir en Notre Conseil, les Ordonnances et Statuts desdits maîtres en fait d'armes ; Ensemble l'avis de Notredit Lieutenant Civil et Notre Procureur au Châtelet, du 21 octobre 1654, cy-attaché, sous notre contrescel, de l'avis de Notredit Conseil, désirant favorablement traiter les exposans.
Z tych powodów, po przedłożeniu naszej Radzie ordynacji i statutów wspomnianych mistrzów szermierki wraz z opinią naszego wspomnianego namiestnika do spraw cywilnych i naszego prokuratora przy Châtelet z 21 października 1654, załączoną do niniejszego pisma pod naszą pieczęcią odwrotną, za radą naszej wspomnianej Rady i pragnąc przychylnie potraktować petentów:
Nous voulons que doresnavant ceux qui seront receus maîtres en faits d'armes ayent Lettres de Notre Procureur audit Châtelet dans lesquelles soit fait mention du mérite de leur profession,
Pragniemy, aby odtąd ci, którzy zostają przyjęci jako mistrzowie szermierki, otrzymywali pisma od naszego prokuratora przy wspomnianym Châtelet, w których czyni się wzmiankę o godności ich profesji,
et que lesdits exposans se rendront par devers Nous, pour faire nomination entr'eux jusqu'au nombre de six, auxquels Nous accorderons Lettres de Noblesse, pour porter à l'avenir la qualité de Nobles après vingt années d'exercice actuel en [s. 204] Notre dite ville à compter du jour de leurs réceptions, de laquelle jouiront leurs descendans.
i że wspomniani petenci stawią się przed nami, aby wskazać spośród siebie do sześciu osób, którym nadamy listy szlacheckie, tak aby w przyszłości nosiły tytuł szlachecki po dwudziestu latach rzeczywistej praktyki w naszym wspomnianym mieście, liczonych od dnia ich przyjęcia; ich potomkowie będą korzystać z tego tytułu.
Après le décès de l'un desquels six maîtres, succédera en sa place celui qui aura ledit temps de vingt années d'exercice actuel du jour de sa réception, auquel Nous ferons accorder pareilles Lettres, sur l'information qui sera faite de ses vies et mœurs,
Po śmierci któregokolwiek z tych sześciu mistrzów jego miejsce zajmie ten, kto legitymuje się wspomnianym okresem dwudziestu lat rzeczywistej praktyki od dnia przyjęcia, a my polecimy wystawić mu podobny dokument po zbadaniu jego życia i obyczajów;
sans qu'aucunes personnes se puissent établir dans notre Royaume pour faire ladite profession, qu'ils n'ayent été prévosts sous lesdits maîtres de Paris, dont ils seront tenuz de représenter certificat par devant les Juges Royaux des lieux où ils voudront s'établir.
i nikt nie może osiedlić się w naszym królestwie w celu wykonywania wspomnianego zawodu, jeśli nie był prowostem u wspomnianych mistrzów paryskich, na dowód czego zobowiązany będzie przedłożyć zaświadczenie sędziom królewskim w miejscach, w których pragnie się osiedlić.
Permettons en outre à ladite compagnie desdits exposans, par ces présentes signées de notre main de prendre pour Armes le Champ d'azur, à deux épées mises en sautoir, les pointes hautes, les pommeaux, poignées et croisées d'or, accompagnés de quatre fleurs de lys, avec timbre au-dessus de l'écusson et trophées d'armes autour.
Ponadto niniejszym pismem, podpisanym naszą ręką, zezwalamy rzeczonemu stowarzyszeniu wspomnianych petentów przyjąć za herb w polu błękitnym dwa miecze skrzyżowane w skos, sztychami ku górze, o złotych głowicach, rękojeściach i jelcach, w otoczeniu czterech lilii heraldycznych, z hełmem nad tarczą i trofeami wojennymi wokół.
Comme aussi de continuer à avoir des gentilshommes chez eux pour leur montrer les exercices conformément audit Avis, que Nous voulons et entendons sortir son plein et entier effet, sans que lesdits exposans puissent être plus de vingt à l'avenir.
Podobnie (zezwalamy im) nadal przyjmować w swych domach szlachciców, aby nauczać ich ćwiczeń zgodnie ze wspomnianą opinią, która z naszej woli i zamysłu ma uzyskać pełną i całkowitą moc, przy czym liczba wspomnianych petentów nie ma w przyszłości przekraczać dwudziestu.
Si donnons en mandement à nos amez et feaux conseillers, les gens tenant Cour de Parlement, Chambre de nos Comptes et Cour des Aydes de Paris, prévost de notre ville, ou son Lieutenant Civil, et autres nos justiciers qu'il appartiendra, que ces présentes nos Lettres ils ayent à enregistrer, et du contenu en icelles fassent, souffrent et laissent jouir et user lesdits maîtres en faits d'armes, pleinement, paisiblement et perpétuellement, cessant et faisant cesser tous troubles et empêchemens au contraire : Car tel est notre plaisir.
Nakazujemy zatem naszym umiłowanym i wiernym radcom zasiadającym w sądzie Parlement, naszej Izbie Obrachunkowej i Cour des Aides w Paryżu, prewotowi naszego miasta lub jego zastępcy do spraw cywilnych oraz innym właściwym urzędnikom sądowym, aby zarejestrowali niniejszy nasz dokument oraz sprawili, dopuścili i zezwolili rzeczonym mistrzom szermierki w pełni, spokojnie i wieczyście korzystać z jego postanowień, powstrzymując i nakazując powstrzymać wszelkie przeciwne temu zakłócenia i przeszkody. Taka jest bowiem nasza wola.
Et afin que ce soit chose ferme et stable à toujours, Nous avons fait mettre notre scel à ces dites présentes.
Aby zaś pozostawało to niewzruszone i trwałe po wieczne czasy, poleciliśmy przywiesić naszą pieczęć do niniejszego dokumentu.
Donné à Paris au mois de mai l'an de grâce mil six cent cinquante-six, et de notre règne le quatorzième. Signé : LOUIS. Et sur le repli : Par le Roy, PHELYPEAUX.
Dano w Paryżu w miesiącu maju roku łaski 1656, w czternastym roku naszego panowania. Podpisano: Louis. A na zakładce: Z rozkazu Króla, Phélypeaux.
[s. 205] Et au bout sur ledit repli est écrit : Registrées par le Procureur Général du Roy, pour être exécutées selon leur forme et teneur, aux restrictions portées par Arrêt de la Cour. A Paris en Parlement le troisième jour de septembre mil six cent soixante-quatre. Signé : Du Tillet
A na końcu wspomnianej zakładki zapisano: Zarejestrowano (po wysłuchaniu) królewskiego prokuratora generalnego (?), do wykonania zgodnie z formą i treścią, z ograniczeniami ustanowionymi wyrokiem sądu. W Paryżu, w Parlamencie, 3 września 1664. Podpisano: Du Tillet.
Dyplom szlachecki Jeana Le Cocq, 28 lutego 1657
[s. 221] 28 Février 1657 LETTRES PATENTES PORTANT ANOBLISSEMENT DE JEAN LE COCQ Maistre en fait d'armes de la Ville de Paris
28 lutego 1657. Listy patentowe nadające szlachectwo Jeanowi Le Cocq, mistrzowi sztuki szermierczej miasta Paryża.
LOUIS, par la grâce de Dieu, Roy de France et de Navarre, à tous présens et à venir, salut.
Ludwik, z Bożej łaski król Francji i Nawarry, wszystkim obecnym i przyszłym pozdrowienie.
Le courage des pères passe ordinairement en leurs enfans avec tant de bonheur que, comme ils sont héritiers de leurs biens, ils succèdent pareillement à leur estime, à leurs emplois et à leur réputation,
Męstwo ojców zwykle tak pomyślnie przechodzi na ich dzieci, że tak jak dziedziczą ich dobra, tak też przejmują ich poważanie, urzędy i sławę;
ce qui nous donne sujet de dire que Jean le Cocq, sieur de Valence, à présent l'un des gardes de la compagnie des maistres en fait d'armes de nostre bonne ville de Paris, fils d'un homme gratifié de l'amitié du feu roy de glorieuse mémoire, Henri quatriesme, notre très honoré seigneur et grandpère, tant à cause de sa fidélité que de ses vertus, des services qu'il lui a rendu dans les guerres d'Allemagne et de l'expérience qu'il s'estoit glorieusement acquise dans les exercices des armes, a partagé le crédit d'un si bon père, s'est rendu le fidel imitateur de ses actions,
co daje nam sposobność stwierdzić, że Jean le Cocq, sieur de Valence, obecnie jeden ze starszych zgromadzenia mistrzów szermierki naszego dobrego miasta Paryża, syn człowieka zaszczyconego przyjaźnią zmarłego króla chwalebnej pamięci Henryka Czwartego, naszego wielce czczonego pana i dziada, zarówno za jego wierność, jak i cnoty, za usługi oddane mu w wojnach niemieckich oraz za doświadczenie, które chlubnie zdobył w sztuce władania bronią, zyskał udział w uznaniu należnym tak dobremu ojcu i stał się wiernym naśladowcą jego czynów;
a poussé l'honneur de sa profession avec tant de succès que son Académie est devenue l'une des plus fréquentées de nostre dite ville, ses adresses l'ont fait connoistre parmi les estrangers, tout le monde a cru que l'on ne pouvoit avoir les lumières de l'exercice des armes sans avoir esté son escolier, les princes, les seigneurs et les gentilshommes ont toujours recherché ses instructions, le roy d'Angleterre et son frère, nos très chers cousins, ont appris de luy
z takim powodzeniem pomnożył zaszczyty swej profesji, że jego akademia stała się jedną z najliczniej uczęszczanych w naszym wspomnianym mieście, jego biegłość rozsławiła go wśród cudzoziemców, wszyscy uznali, że nie można dostąpić światła sztuki władania bronią, nie będąc jego uczniem; książęta, panowie i szlachcice zawsze zabiegali o jego naukę; król Anglii i jego brat, nasi wielce drodzy kuzyni, uczyli się u niego;
et tous les maistres de ladite compagnie après les vingt-six années entières qu'il a si heureusement escoulées en sa profession avec tant d'honneur, l'applaudissement et les reconnoissances d'un homme de bien l'ont publiquement nommé en présence de nostre lieutenant civil et de nostre procureur au Châtelet de Paris, le dixneufviesme septembre mil six cens cinquante-six, en exécution [s. 222] de l'arrest de notre privé Conseil du douziesme aoust précédent pour obtenir Lettres de Noblesse que nous avons accordées à six des dix maistres après vingt années d'exercice actuel en nostre dite ville à compter du jour de leur réception, suivant nos Lettres Patentes du mois de may de ladite année, en conséquence des avis de nostre dit lieutenant civil et de nostre Procureur audit Châtelet du vingt et un octobre mil six cent cinquante-quatre sur autre arrest de nostre dit Conseil du vingt-un aoust précédent
a wszyscy mistrzowie wspomnianej kompanii, po dwudziestu sześciu pełnych latach, które tak pomyślnie spędził w swym zawodzie z tak wielkim honorem, przy oklaskach i wyrazach uznania należnych człowiekowi zasłużonemu, publicznie wyznaczyli go w obecności naszego namiestnika do spraw cywilnych i naszego prokuratora przy Châtelet w Paryżu dnia 19 września 1656 – w wykonaniu orzeczenia naszej Tajnej Rady z poprzedniego 12 sierpnia – do otrzymania dokumentów nobilitacyjnych, które przyznaliśmy sześciu spośród dziesięciu (?) mistrzów po dwudziestu latach rzeczywistej praktyki w naszym wspomnianym mieście, liczonych od dnia ich przyjęcia, zgodnie z naszymi listami patentowymi z maja tego roku, wydanymi w następstwie opinii naszego wspomnianego namiestnika do spraw cywilnych i naszego prokuratora przy wspomnianym Châtelet z 21 października 1654 w sprawie innego orzeczenia naszej wspomnianej Rady z poprzedniego 21 sierpnia;
afin que ses travaux reçussent la légitime récompense du succès glorieux qu'ils ont procuré à ladite compagnie, et qu'il ne fût pas privé de ce que l'on doit à sa probité, à son jugement et à toutes les actions de sa vie :
aby jego trudy otrzymały należną nagrodę za chwalebne powodzenie, jakie przyniosły wspomnianej korporacji, i aby nie pozbawiono go tego, co należy się jego prawości, rozwadze i wszystkim uczynkom jego życia.
A ces causes, après avoir fait voir à nostre dit Conseil le certificat du sieur Pradel, capitaine au régiment de nos gardes, du deuxiesme may mil six cent cinquante-un portant que ledit le Cocq nous a servi en ladite compagnie l'espace de trois ans sans discontinuer en toutes les occasions où elle a esté commandée, comme au siège d'Ypres, batailles de Lens et Rethel ; autre certificat du sieur Maréchal de Grammont du seiziesme du dit mois que ledit le Cocq a fidèlement servi en ladite compagnie lesdites trois années et a très bien fait son devoir en toutes les occasions de guerre qui se sont présentées, et les copies collationnées desdits arrest, avis, lettres patentes et procès-verbal de nomination
Z tych powodów, po przedłożeniu naszej wspomnianej Radzie zaświadczenia pana Pradela, kapitana w pułku naszej gwardii, z 2 maja 1651, stwierdzającego, że wspomniany le Cocq służył nam w tej kompanii nieprzerwanie przez trzy lata przy każdej okazji, gdy wysyłano ją do działań, jak podczas oblężenia Ypres oraz bitew pod Lens i Rethel; innego zaświadczenia pana marszałka de Grammont z 16 dnia tegoż miesiąca, iż wspomniany le Cocq wiernie służył we wspomnianej kompanii przez rzeczone trzy lata i bardzo dobrze wypełniał swój obowiązek przy każdej nadarzającej się sposobności wojennej; oraz uwierzytelnionych przez porównanie z oryginałami odpisów wspomnianego orzeczenia, opinii, listów patentowych i protokołu nominacji,
de nostre certaine science pleine puissance et autorité Royale, avons dit et déclaré, disons et déclarons par ces présentes signées de nostre main, ledit le Cocq, noble, auquel permettons d'en porter la qualité pour luy, ses enfans et ses descendans dont ils jouiront en conséquence de nos dites Lettres Patentes du mois de may mil six cent cinquante-six et tout ainsi que les autres nobles de nostre royaume à l'effet de quoy ils auront armes timbrées et semblables à celles que nous avons voulu estre empreintes à ces dites présentes, sans que pour raison de ce ils puissent estre taxez ni imposez en aucunes contributions ni levée directement ou indirectement pour quelque sujet et occasion que ce soit.
z naszej pewnej wiedzy, pełni władzy i królewskiego autorytetu orzekliśmy i oświadczyliśmy oraz niniejszym pismem, podpisanym naszą ręką, orzekamy i oświadczamy, że rzeczony le Cocq jest szlachcicem, i zezwalamy mu nosić ten tytuł, jemu samemu, jego dzieciom i potomkom, którzy będą z niego korzystać na mocy naszych wspomnianych listów patentowych z maja 1656 i na równi z pozostałą szlachtą naszego królestwa; w tym celu będą posługiwać się herbem z hełmem, takim, jaki kazaliśmy odcisnąć na niniejszym piśmie, bez nakładania na nich z tego tytułu jakichkolwiek podatków, kontrybucji lub danin, bezpośrednio ani pośrednio, z jakiejkolwiek przyczyny lub przy jakiejkolwiek sposobności.
Si donnons en MANDEMENT à nos amez et féaux, les gens tenans nostre Cour de Parlement, Chambre des Comptes et Cour des Aydes à Paris, Prévost de nostre dite ville ou son Lieutenant Civil et autres nos justiciers qu'il appartiendra qu'en procédant à l'enregistrement de nos Lettres Patentes du mois de may mil six cent cinquante-six, ils fassent ces dites présentes [s. 223] conjointement lire, publier et du contenu en icelles jouir ledit le Cocq, ses enfans et descendans, pleinement, paisiblement et perpétuellement, nonobstant toutes ordonnances, lettres, édits et déclarations au contraire.
Nakazujemy zatem naszym umiłowanym i wiernym poddanym zasiadającym w naszym sądzie Parlement, w Izbie Obrachunkowej i w Cour des Aides w Paryżu, prewotowi naszego wspomnianego miasta lub jego zastępcy do spraw cywilnych oraz innym właściwym urzędnikom wymiaru sprawiedliwości, aby przy rejestracji naszych listów patentowych z maja 1656 polecili odczytać i ogłosić wraz z nimi niniejszy dokument oraz zapewnili wspomnianemu le Cocq, jego dzieciom i potomkom pełne, spokojne i wieczyste korzystanie z jego postanowień, bez względu na jakiekolwiek przeciwne ordynacje, listy, edykty i deklaracje.
Car tel est nostre plaisir, en témoin de quoy nous avons fait mestre nostre scel à ces dites présentes.
Taka jest bowiem nasza wola; na świadectwo czego poleciliśmy przywiesić naszą pieczęć do niniejszego dokumentu.
Donné à Paris le vingt-huitiesme jour de février, l'an de grâce mil six cent cinquante-sept et de nostre règne le quatorze. Signé : LOUIS. Et sur le repliz : Par le Roy, de Lomenie.
Dano w Paryżu 28 lutego roku łaski 1657, w czternastym roku naszego panowania. Podpisano: Louis. A na zakładce: Z rozkazu Króla, de Loménie.
Et scellé du grand sceau de cire verte enlacé de soye rouge et verte, Registrées ouy le Procureur Général du Roy pour estre exécutées et jouir par l'impétrant de l'effet et contenu en icelles selon leur forme et teneur. A Paris, au Parlement, le troisiesme septembre mil six cent soixante-quatre. (Collationné à son original)
I opatrzono wielką pieczęcią w zielonym wosku, zawieszoną na czerwonym i zielonym jedwabiu. Zarejestrowano po wysłuchaniu królewskiego prokuratora generalnego, celem wykonania oraz zapewnienia obdarowanemu korzystania z ich skutków i treści zgodnie z ich formą i brzmieniem. W Paryżu, w Parlamencie, 3 września 1664. (Skolacjonowano z oryginałem.)
Dokument nobilitacyjny Jeana Renarda, sieur de Préville, 28 lutego 1657 (wypisy)
[s. 224] sous le bonheur d'une naissance avantageuse l'on ne rencontre pas toujours des sujets correspondans à leurs principes ; mais au contraire ceux que la fortune a fait naistre dans le rang d'une condition moins considérée produisent ordinairement des actions incomparablement plus belles que les autres et méritent les applaudissemens du particulier aussi bien que du général, ce qui nous donne lieu de dire avec beaucoup de raison de la personne de Jean Renard, sieur de Préville, l'un des maistres en fait d'armes de nostre bonne Ville de Paris, fils d'un des plus notables bourgeois d'icelle, fidèle imitateur de sa conduite, de sa probité et de ses vertus ; que nous ne luy pouvons dénier les plus particulières grâces de nostre autorité, puisque l'expérience nous fait connoistre que son jeune âge s'est passé en une éducation d'autant plus aimable, que dans les premières impressions des bonnes lettres il a respiré une suffisance comme naturelle pour pouvoir plus aisément conduire les esprits des hommes à acquérir les qualités si difficiles et tant nécessaires pour les rendre capables de la Société civile, justement désirées avec tant de passion dans l'exercice des armes.
… pośród tych, którym los sprzyjał szlachetnym urodzeniem, nie zawsze spotyka się osoby dorastające do swego pochodzenia; przeciwnie, ci, którym los kazał urodzić się w mniej poważanym stanie, zwykle dokonują czynów nieporównanie świetniejszych od pozostałych i zasługują na uznanie zarówno poszczególnych osób, jak i ogółu. Daje nam to słuszną podstawę, by powiedzieć o osobie Jeana Renarda, sieur de Préville, jednego z mistrzów szermierki naszego dobrego miasta Paryża, syna jednego z najznamienitszych mieszczan tego miasta i wiernego naśladowcy jego postępowania, prawości i cnót, że nie możemy odmówić mu szczególnych łask naszej władzy, skoro doświadczenie ukazuje nam, iż młodość jego upłynęła na kształceniu tym godniejszym upodobania, że wraz z pierwszymi naukami literatury przyswoił sobie niemal wrodzoną zdolność łatwiejszego kierowania umysłami ludzi ku nabywaniu tych przymiotów, tak trudnych do osiągnięcia i tak koniecznych, które czynią ich zdatnymi do życia w społeczeństwie obywatelskim i których słusznie tak gorąco pragnie się w ćwiczeniu szermierki.
en découvrant ce qu'il y a de [s. 225] plus avantageux par les règles et les préceptes pour dresser les corps au point d'une dernière perfection de liberté et de bienséance; mais ce qui est à remarquer et qui luy est comme un bonheur parfait, c'est qu'il n'a jamais instruit le corps de son académiste dans les règles de sa profession qu'en même tems par sa vertu il ne luy ait formé le jugement ; il possède ces deux qualités jusqu'à lui en causer de la jalousie.
… (Renard podjął się niemal niemożliwego), odkrywając to, co najkorzystniejsze w zasadach i wskazaniach służących doprowadzeniu ciała do najwyższej doskonałości swobody ruchów i właściwej postawy; lecz na uwagę zasługuje — i stanowi dla niego niejako pełnię szczęścia — to, że nigdy nie kształcił ciała ucznia swej akademii według zasad swojej sztuki, nie kształtując zarazem jego osądu własną cnotą; te dwie zalety posiada w stopniu budzącym zazdrość (?).
Szczegóły źródła
- ID
- P393
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 1656-05 (zarejestrowane w Parlamencie 3. 9. 1664); 28 lutego 1657
- Miejsce
- Paryż
- Państwo (obecnie)
- Francja
- Język
- francuski
- Bractwo
- Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
- Autor
- Ľudovít XIV. (lettres patentes)
- Archiwum
- Archives nationales, X1a 8664, fol. 162; BnF, Collection Delamare, Ms. fr. 21733; BnF F 22360, s. 17
- Edycja
- Daressy 1888 (P024), s. 79; G. Letainturier-Fradin, Les joueurs d'épée (Paris 1905), s. 201–205 a 223–228
- Digitalizacja / opis katalogowy
- https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5341446q
- Znaczenie
- istotność 4 z 5
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
Notatki badawcze (po słowacku)
- Zweryfikowano na obrazie PDF s. 241–245 (daty, liczby 25 i 20, rejestracja 3. 9. 1664; sygnatura X1a 8664, odczyt indeksu niepewny).
- Mistrzów jest w Paryżu ‚au nombre de vingt-cinq‘.
- Mistrzowie wyznaczają spośród siebie sześciu (‚faire nomination entr'eux jusqu'au nombre de six‘), którzy po dwudziestu latach praktyki od przyjęcia otrzymają szlachectwo dla siebie i potomków; po śmierci jednego jego miejsce zajmuje kolejny z dwudziestoletnią praktyką.
- Herb: ‚d'azur, à deux épées, mises en sautoir, les pointes hautes, accompagnées de quatre fleurs de lys‘.
- Mistrzowie mogą mieć przy sobie ‚gentilshommes académistes‘ ‚sans que le nombre desdits exposans puisse excéder celui de vingt pour l'avenir‘.
- W królestwie nikt nie może osiąść jako mistrz, ‚qu'ils n'ayent été prévosts sous lesdits maîtres de Paris, dont ils seront tenuz de représenter certificat par devant les Juges Royaux des lieux où ils voudront s'établir‘.
- Dokumenty nobilitacyjne Le Cocqa (28. 2. 1657) wymieniają także jego trzyletnią służbę w gwardii (Ypres, Lens, Rethel).