Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P399

Statuty Uniwersytetu Wiedeńskiego z 1385 roku i jego wydziałów z 1389 roku

Uniwersytet zabrania studentom noszenia broni i uczęszczania do szkół szermierczych, które stawia na równi z karczmami i miejscami gry w kości – jest to najwcześniejsze świadectwo istnienia szkół szermierczych w Wiedniu.

Typ
statuty i regulaminy
Data
1385 (statuty uniwersytetu, Titulus I); 1 kwietnia 1389 (statuty wydziałów prawa i sztuk wyzwolonych)
Miejsce
Wiedeń
Edycja
R. Kink, Geschichte der kaiserlichen Universität zu Wien II: Statutenbuch der Universität (Wien 1854), nr 12, s. 76; nr 15, s. 129 (wydz. prawa), s. 189 i 196 (wydz. sztuk wyzwolonych)
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
3/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Statuty uniwersytetu, 1385 (nr 12, Titulus I, s. 76)

Et in primis oculum habentes ad ea, que morum sunt et diuini cultus, statuimus et ordinamus sub pena retardacionis a gradu, uel exclusionis e priuilegijs per certum tempus iuxta arbitrium Rectoris et quatuor Decanorum, quod quilibet Scolaris incedat in uestimentis Clericalibus, non incisis, non irreuerenter accurtatis aut dispositis, non in caligis bipartitis, non in vestibus stragulatis, non in capucijs incisis, nec cum torquetibus aut ornamentis colli more Militum aut armatorum indecenter;

A najpierw, mając na względzie to, co dotyczy obyczajów i kultu Bożego, stanowimy i zarządzamy, pod karą odroczenia nadania stopnia lub czasowego wyłączenia z przywilejów według uznania rektora i czterech dziekanów, aby każdy student chodził w stroju duchownym, bez rozcięć, niestosownie nieskróconym ani nieułożonym, nie w różnobarwnych nogawicach, nie w pasiastych szatach, nie w kapturach z rozcięciami ani z naszyjnikami lub ozdobami szyi na wzór rycerzy czy zbrojnych, co jest nieprzystojne;

¶ 1

nec portent Scolares, sine vrgente causa rectori et decano sue facultatis exponenda, arma aut gladios; non portentur post eos per eorum famulos, uel sodales sub pena premissa.

a studenci nie mają nosić broni ani mieczy bez pilnej przyczyny, którą winni przedstawić rektorowi i dziekanowi swego wydziału; nie mogą też pozwalać, by nieśli je za nimi ich słudzy lub towarzysze, pod wyżej wspomnianą karą.

¶ 2Broń i wyposażenie

Item Scolaris non vacet magis taberne, dimicature, aut quinterne, quam Physice aut Logice, seu sue facultati; nec ducat publice in vico choream; et maxime ad predicta Magistri et Doctores obligentur, qui dare debent Scolaribus non solum fluenta doctrine, sed eciam exempla bone vite.

Podobnie student nie powinien oddawać się bardziej karczmie, szermierce ani grze na giterze niż fizyce, logice czy naukom własnego wydziału; nie powinien też publicznie prowadzić tańca na ulicy; do przestrzegania powyższego szczególnie zobowiązani są mistrzowie i doktorzy, którzy mają dawać studentom nie tylko zdroje wiedzy, lecz także przykłady prawego życia.

¶ 3Prawo do prowadzenia szkoły

Consequenter statuimus, quod Scolares brigosi, luxuriosi, ebriosi, disculi, noctiuagi cum instrumentis musicis, uel alias ociosi lenocinantes, fures, et precipue Ciuium offensores, taxillorum lusores, si non destiterint, debite premoniti, iuxta facti qualitatem saluis penis a iure communi pro huiusmodi criminibus institutis, sint a priuilegijs, et ab Intitulacionibus honorum exclusi, et omnino ostiorum fractores huic pene subijciantur.

Ponadto postanawiamy, że studenci kłótliwi, rozpustni, oddający się pijaństwu i niezdyscyplinowani, ci, którzy włóczą się nocą z instrumentami muzycznymi lub w inny sposób próżnują, trudniąc się stręczycielstwem (?), złodzieje, a przede wszystkim ci, którzy krzywdzą mieszczan, oraz gracze w kości, jeśli mimo należytego upomnienia nie zaprzestaną tych czynów, zostaną stosownie do ich charakteru pozbawieni przywilejów i możliwości uzyskania stopni, bez uszczerbku dla kar przewidzianych w prawie powszechnym za takie przestępstwa; włamywacze zaś w każdym przypadku podlegają tej karze.

¶ 4

Statuty wydziału prawa, 1 kwietnia 1389 (nr 15, Titulus I “De Moribus”, s. 130–131)

In alijs vero locis verbis et gestu habitu et incessu Moralis Sciencie didascalos se ostendant, vitent malas Societates et presertim infamium personarum, dimicatorum et taxillatorum Scolas, Loca turpia et suspecta, choreas publicas neque aspiciant neque ducant alijsue Spectaculis publicis non intersint, nec incedant phalerati, cingulos uel Zonas eciam simplices in collo portantes, nec gladios uel arma portent uel post se portari faciant sine Rectoris et Decani sui licencia ex causa vrgente prout in Statutis Vniuersitatis habetur.

W innych miejscach niech jednak w słowie i geście, stroju i sposobie chodzenia okazują się nauczycielami nauki moralnej; niech unikają złego towarzystwa, a zwłaszcza szkół osób o złej sławie, szermierzy i graczy w kości, miejsc haniebnych i podejrzanych; niech ani nie oglądają publicznych tańców, ani ich nie prowadzą, ani nie uczestniczą w innych publicznych widowiskach; niech nie chodzą wystrojeni, nosząc na szyi pasy lub przepaski, choćby skromne; niech też nie noszą mieczy ani broni ani nie każą ich nosić za sobą bez zezwolenia rektora i swego dziekana, udzielonego z pilnej przyczyny, jak stanowią statuty uniwersytetu.

¶ 5Prawo do prowadzenia szkoły

Statuty wydziału sztuk wyzwolonych, 1 kwietnia 1389 (nr 15, s. 187)

Item Vltra penas ab Vniuersitate imponendas constanter percipimus nostris discipulis et Scolaribus sub pena retardacionis a gradu et eieccione a Leccionibus, Quatenus incedant vestimentis decentibus et Clericalibus, non irreuerenter accurtatis uel partitis, nec incedant cum armis, ut eciam in Statutis Vniuersitatis ipsis est preceptum.

Podobnie, oprócz kar nakładanych przez uniwersytet, stanowczo nakazujemy (?) naszym uczniom i studentom, pod karą odroczenia nadania stopnia i wykluczenia z wykładów, aby chodzili w przyzwoitym stroju kleryckim, niestosownie nieskróconym ani nierozciętym, oraz aby nie nosili broni, jak stanowią również statuty samego uniwersytetu.

¶ 6Broń i wyposażenie

Item non visitent Scolas dimicatorum nec Tabernas publicas nec alia Loca suspecta, nec sint noctiuagi cum Instrumentis musicis et cantibus in Plateis et precipue illi qui in nostra Facultate voluerint ad aliquem gradum promoueri.

Podobnie niech nie odwiedzają szkół szermierczych ani publicznych szynków, ani innych podejrzanych miejsc, ani nie włóczą się nocą po ulicach z instrumentami muzycznymi i śpiewem, zwłaszcza ci, którzy pragną uzyskać jakikolwiek stopień na naszym wydziale.

¶ 7Prawo do prowadzenia szkoły

Statuty wydziału sztuk wyzwolonych, 1 kwietnia 1389 (nr 15, s. 196)

Quamuis Diuinum Officium sicut non debemus, ita nolumus perturbare, tamen sanius reputamus, quod nostri Scolares simul et Baccallarij eciam Diebus festiuis visitent Scolas quam Tabernas, dimicent disputando lingua quam gladio.

Chociaż ani nie możemy, ani nie chcemy zakłócać nabożeństwa, uważamy jednak za rozsądniejsze, aby nasi studenci wraz z bakałarzami także w dni świąteczne uczęszczali raczej do szkół niż do gospód i szermowali w dyspucie językiem, a nie mieczem.

¶ 8Dni i święta

Ergo Baccallarij nostre Facultatis disputent, legant gratis et propter Deum computos et alia mathematicalia, precipue tamen Ecclesie Catholice deseruiencia Diebus festiuis post prandium, Maioribus tamen Festis exceptis, Quibus omnes volumus et precipimus festiuare.

Niech zatem bakałarze naszego wydziału dysputują i wykładają bezpłatnie, dla chwały Bożej, komput (rachubę kalendarzową) i inne przedmioty matematyczne, zwłaszcza te, które służą Kościołowi katolickiemu, w dni świąteczne po południowym posiłku – z wyjątkiem największych świąt, których obchodzenie wszystkim nakazujemy i którego od wszystkich żądamy.

¶ 9

Szczegóły źródła

ID
P399
Typ
statuty i regulaminy
Data
1385 (statuty uniwersytetu, Titulus I); 1 kwietnia 1389 (statuty wydziałów prawa i sztuk wyzwolonych)
Miejsce
Wiedeń
Państwo (obecnie)
Austria
Język
Łacina
Autor
Univerzita vo Viedni (rektor a dekani; právnická a artistická fakulta)
Archiwum
Archiv der Universität Wien (Statutenbuch) – podľa edície
Edycja
R. Kink, Geschichte der kaiserlichen Universität zu Wien II: Statutenbuch der Universität (Wien 1854), č. 12, s. 76; č. 15, s. 129 (jurid. fak.), s. 189 a 196 (artist. fak.)
Digitalizacja / opis katalogowy
https://archive.org/details/10733445bsb
Znaczenie
trafność 3 z 5 kronika, akta lub opracowanie zawierające istotne świadectwa dotyczące reguł
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.