Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P025

Ordynacje i statuty mistrzów sztuki szermierczej i szermierzy mieczowych miasta Paryża (Paryż, 1567; zarejestrowane w 1586)

Ordonnances et statuz des maîtres joueurs et escrimeurs d'espée de la ville de Paris

Statuty paryskie: dwóch starszych cechu na dwa lata, przysięga przed prokuratorem królewskim, prowost przez dwa lata pełni funkcję opiekuna sali przed swoim publicznym egzaminem.

Typ
statuty i regulaminy
Data
15 stycznia 1567
Miejsce
Paryż
Bractwo
Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
5/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Starsi cechu sztuki szermierczej

ORDONNANCES ET STATUZ DES MAITRES JOUEURS ET ESCRIMEURS D'ESPÉE DE LA VILLE DE PARIS POUR LE RÈGLEMENT DUDICT ESCRIME (15 janvier 1567)

Ordynacje i statuty mistrzów sztuki szermierczej i szermierzy walczących mieczem miasta Paryża, regulujące szermierkę (15 stycznia 1567).

¶ 1

[s. 25] PREMIÈREMENT : que pour doresnavant garder l'Art et Instruction es armes des Maistres Joueurs et Escrimeurs d'Espée de la Ville de Paris, Establiz deux Gardes en icellui Art, Lesquels seront deux ans entiers dont l'un des deux se renouvellera d'an en an, et feront lesd. Gardes le Serment pardevant le Procureur du Roy, Le [s. 26] faultes et mesprenture qu'ils trouveront au faict d'Escrime.

Po pierwsze: aby odtąd strzec sztuki i nauczania władania bronią przez mistrzów ćwiczeń orężnych i szermierzy miecza miasta Paryża, ustanawia się w tej sztuce dwóch starszych (Gardes), którzy mają pełnić urząd przez dwa pełne lata, przy czym co roku jeden z nich będzie zastępowany nowym; starsi złożą przysięgę przed prokuratorem królewskim, … (tekst urwany) … uchybienia i wykroczenia, które stwierdzą w sprawach szermierki.

¶ 2Nadzór i sędziowanie

Prowost i próba szermiercza na stopień prowosta generalnego

*Item :* Qui voudra parvenir à la Maistrise en la Ville de Paris sera tenu servir ung desd. Mᵉˢ deux ans de Prévost aultrement dict garde salle, et le temps accomply mectera ung Jeu de prix de Prévost général pour avoir la liberté de hanter les Salles des aultres Mᵉˢ. A celle fin qu'ils ayent cognoissance du scavoir et du mérite susd. Il sera expérimenté par ung aultre Prévost général ou plus s'il y en a pour parvenir a ladᵉ prévosté, Et les fils de Mᵉˢ seront Prévost généraulx sans faire Jeu de prix ne expérience.

Nadto każdy, kto pragnie uzyskać mistrzostwo w mieście Paryżu, będzie zobowiązany służyć u jednego z mistrzów przez dwa lata jako prévôt, zwany też dozorcą sali (garde salle); po upływie tego czasu ma urządzić publiczną walkę egzaminacyjną na stopień prévôt général (Jeu de prix de Prévost général), aby uzyskać swobodę uczęszczania do sal innych mistrzów. Aby mogli poznać jego umiejętności i zasługi, dla uzyskania tego stopnia ma zostać poddany próbie przez innego prévôt général lub większą ich liczbę, jeśli tacy są. Synowie mistrzów będą prévôts généraux bez walki egzaminacyjnej ani próby.

¶ 3Egzamin i stopnie

Próba mistrzowska i przysięga mistrza

*Item :* Led. tems finy au cas que celi. qui ainsi a esté Prévost voulsit aspirer à lad. maistrise, sera tenu faire chef deuvre, Tous les Mᵉˢ appellés pour estre par eulx experimentez en la présence desd. Gardes, Et sera tenu apporter ung Jeu de prix qui sera veu et visité par Lesdicts Gardes garny d'un Mᵉ dud. Art qui lui servira de Conducteur en cest endroict.

Nadto, gdy upłynie ten czas, jeśli ten, kto był w ten sposób prévôtem, zechce ubiegać się o mistrzostwo, będzie zobowiązany wykonać sztukę mistrzowską (chef d'œuvre), a wszyscy mistrzowie zostaną wezwani, aby poddać go próbie w obecności starszych cechu; będzie też zobowiązany przedstawić popis szermierczy (prize), który zostanie obejrzany i oceniony przez starszych cechu, w towarzystwie mistrza tej sztuki, który będzie mu przy tym służył jako prowadzący (Conducteur).

¶ 4Egzamin i stopnie

Et Led. Chef deuvre bien et deuement faict et estant icelluy trouvé cappable seront lesd. Gardes tenuz dedans vingt quatre heures après led. chef deuvre faire le rapport par devant Monsieur le Procureur du Roy, de la suffisance d'icell. Et fera led. Mᵉ le Serment pardevant led. Sʳ Procureur en tel cas requis et accoustumé.

A gdy próba mistrzowska zostanie wykonana dobrze i należycie, a kandydata uzna się za zdolnego, starsi cechu będą zobowiązani w ciągu dwudziestu czterech godzin po próbie mistrzowskiej zdać sprawę prokuratorowi królewskiemu z jego kwalifikacji. Mistrz złoży zaś przed wspomnianym prokuratorem przysięgę wymaganą i zwyczajowo przyjętą w takim przypadku.

¶ 5Egzamin i stopnie

Przegląd broni

[s. 27] *Item :* Lesd. Gardes seront tenuz d'aller en Visitation aux Logis desd. Mᵉˢ pour voir et visiter leurs armes, rapporter aussi les malfaçons et mesprentures qu'ils trouveront aud. faict d'Escrime, en la Chambre de Monsieur le Procureur du Roy.

Ponadto starsi cechowi będą zobowiązani wizytować domy mistrzów, aby oglądać i kontrolować ich broń, a także zgłaszać do kancelarii prokuratora królewskiego stwierdzone przypadki nierzetelnego wykonywania rzemiosła i wykroczenia w sprawach szermierki.

¶ 6Nadzór i sędziowanie

Et au cas que aucun desd. Mᵉˢ feust trouvé contrevenant et que les Bastons et Armes ne feussent trouvées bonnes, seront lesd. Bastons et Armes rompus Et le Mᵉ condempné en vingt solz parisis d'Amande appliquables moictié au Roy et l'aultre moictié ausd. Gardes.

A jeśli stwierdzono by naruszenie przepisów przez któregoś z mistrzów, a jego kije i broń uznano by za nieodpowiednie, owe kije i broń zostaną połamane, mistrz zaś skazany na grzywnę dwudziestu soli paryskich, z czego połowa przypadnie królowi, a druga połowa starszym cechu.

¶ 7Broń i wyposażenie

Wdowa po mistrzu

*Item :* Si aucun Mᵉ va de vie à trespas, La Vefve pourra faire tenir Salle durant sa viduicté par un homme sçavant aud. Art, Lequel lui sera baillé par lesd. Gardes dud. Art, Et si elle se marie, ne pourra jouir du prévilleige ny aud. en un nom.

Item, jeśli którykolwiek mistrz odejdzie z tego świata, jego wdowa może przez czas wdowieństwa utrzymywać salę szermierczą prowadzoną przez człowieka biegłego w tej sztuce, którego wyznaczą jej starsi cechu; jeśli zaś ponownie wyjdzie za mąż, nie może korzystać z tego przywileju ani … (?) („ny aud. en un nom”).

¶ 8Prawo do prowadzenia szkoły

Zakaz nauczania bez egzaminu oraz w dni świąteczne

Nul en ceste Ville de Paris ne pourra tenir salle ne faire faict de Mᵉ ou Soy dire Mᵉ ne entreprendre d'aller monstrer led. art en Chambre ne allieurs, S'il n'a faict chef d'euvre et estre experimenté comme dessus, Et au cas que quelqu'un fust trouvé contrevenant, l'amendera au Roy de quatre Livres parisis appliquables comme dessus, et leurs Bastons et Armes confisquez.

Nikt w tym mieście Paryżu nie może prowadzić sali, pełnić funkcji mistrza ani nazywać się mistrzem, ani podejmować się nauczania tej sztuki w prywatnej izbie lub gdzie indziej, jeśli nie wykonał sztuki mistrzowskiej i nie został poddany próbie w sposób opisany powyżej; a jeśli ktokolwiek dopuści się naruszenia, zapłaci królowi karę czterech liwrów paryskich, przeznaczoną jak wyżej, a jego kije i broń zostaną skonfiskowane.

¶ 9Prawo do prowadzenia szkoły

Nul desd. Mᵉˢ ne pourront monstrer ne enseigner à Jouer Les quatre festes solempnelles de l'an, fuste Noᵉ Dame, fuste Sᵗ Michel, sur peine de XX sous parisis appliquables comme dessus au moyen que le jour de la [s. 28] Sᵗ Michel Est le jour de la Confrairie des Mᵉˢ Joueurs d'Espée.

Żadnemu z mistrzów nie wolno urządzać pokazów ani nauczać szermierki w cztery uroczyste święta roku, w święta Najświętszej Maryi Panny ani w święto św. Michała, pod karą 20 sous parisis przeznaczanych na wskazany wyżej cel, ponieważ dzień św. Michała jest dniem bractwa mistrzów szermierki mieczem.

¶ 10Dni i święta

Kandydaci z listami darowizny

*Item :* Et au moyen que l'Art en faict d'Escrime est de grande conséquence et qu'il pourroit advenir plusieurs Inconvénians par personne non expérimentez Lesquelz se pourroient faire recevoir par vertu des Lettres de don qui adviennent communément Voulions et nous plaist que Lesd. Mᵉˢ qui se presenteront en vertu desd. Lettres : soient expérimentez par lesd, Mᵉˢ et Gardes dud. Art qui feront leur rapport de la suffisance ou insuffisance diceulx à Justice ; et ou ils Seront suffisans Seront receuz et non aultrement...

Nadto, ponieważ sztuka szermiercza ma wielkie znaczenie, a wiele nieprawidłowości mogłoby wyniknąć z przyjmowania osób niesprawdzonych na mocy listów nadawczych (Lettres de don), jak to się powszechnie zdarza, chcemy i stanowimy, aby mistrzowie zgłaszający się na mocy takich listów zostali poddani egzaminowi przez mistrzów i starszych cechu, którzy zdadzą organom wymiaru sprawiedliwości sprawę z ich dostatecznych lub niedostatecznych kwalifikacji; jeżeli zaś okażą się dostatecznie wykwalifikowani, mają zostać przyjęci, w przeciwnym razie nie …

¶ 11Egzamin i stopnie

Podpisy i rejestracja

*Signé :* JEAN COËFIT, JEAN LANGLOIS, J. GOUSSU, MATHIEU DE LOR.
Registrees oy le Procureur Gnal du Roy, comme il est contenu en Registre de ce Jour à Paris en Parlement le xxbij Jour de Janvier gbᶜ iiijˣˣ bj.
*Signé :* DUTILLET.

Podpisano: Jean Coëfit, Jean Langlois, J. Goussu, Mathieu de Lor. Zarejestrowano po wysłuchaniu królewskiego prokuratora generalnego, zgodnie z wpisem w rejestrze z tego dnia, w Paryżu w Parlamencie dnia 27 stycznia 1586 roku (w druku widnieje „xxbij … gbᶜ iiijˣˣ bj”). Podpisano: Dutillet.

¶ 12

Szczegóły źródła

ID
P025
Tytuł oryginalny
Ordonnances et statuz des maîtres joueurs et escrimeurs d'espée de la ville de Paris
Typ
statuty i regulaminy
Data
15 stycznia 1567
Miejsce
Paryż
Państwo (obecnie)
Francja
Język
francuski
Bractwo
Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
Autor
Maîtres joueurs et escrimeurs d'épée de Paris
Znaczenie
trafność 5 z 5 tekst normatywny: statuty, przywilej, regulamin szkoły szermierczej
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji

Cytowane przez

Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.