Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P026

Ordynacje mistrzów szermierki miasta Paryża (Paryż, 10 lipca 1633)

Ordonnances des maistres en faicts d'armes de la ville de Paris

Podczas egzaminu trafienie obopólne uznaje się za nieważne, a walka trwa do dwóch czystych trafień.

Typ
statuty i regulaminy
Data
10 lipca 1633
Miejsce
Paryż
Bractwo
Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
5/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Preambuła

ORDONNANCES DES MAISTRES EN FAICTS D'ARMES DE LA VILLE DE PARIS (10 juillet 1633)

Ordynacje mistrzów szermierki miasta Paryża (10 lipca 1633).

¶ 1

[s. 29] Nous Maistres en faicts d'armes soubsignez, voyant les abus qui journellement arrivent dans nostre Communauté touchant les receptions des Maistres, lesquels ont été receus contre les arrests de la Cour et antiennes ordonnances que nous avons sur ce sujet, et que la principale cause de ce désordre n'est advenu que d'une trop grande facilité et bonté de nous tous à l'endroit de ceux qui se sont présentez à la Maistrise, lesquels ont été favorisés au détriment et réputation de ceulx qui avec peine et travail ont acquis ce degré, lequel ne debvroit estre concédé qu'à ceux qui en seroient jugé capables veu la conséquence, par les Jurés et antiens comme gens capables et qui sçavent les inconvéniens qui en peuvent arriver.

My, niżej podpisani mistrzowie szermierki, widząc nadużycia, do których codziennie dochodzi w naszej wspólnocie przy przyjmowaniu mistrzów, przyjmowanych wbrew dekretom Sądu i dawnym ordynacjom, które posiadamy w tej sprawie; a także to, że główna przyczyna tego nieporządku wynikła jedynie z nadmiernej pobłażliwości i życzliwości nas wszystkich wobec ubiegających się o mistrzostwo, którym sprzyjano ze szkodą dla tych, którzy zdobyli ten stopień trudem i pracą, oraz dla ich dobrego imienia — stopień, który ze względu na jego znaczenie powinien być nadawany wyłącznie tym, których zaprzysiężeni nadzorcy i starsi uznają za zdolnych do jego uzyskania, jako ludzie kompetentni, znający niedogodności, jakie mogą z tego wyniknąć.

¶ 2

[s. 30] Nous désirant continuer l'antienne dissipline qu'y a eue par le passé avons avisez de faire un accord par ensemble que nous promettons et jurons d'observer de poinct en poinct et d'autant que si devant nous avons faicts quelques escarts pour tascher de nous maintenir ce que nonobstant nous y avons contrevenus.

Pragnąc zachować dawną dyscyplinę, jaka niegdyś obowiązywała, postanowiliśmy zawrzeć między sobą porozumienie, którego przyrzekamy i przysięgamy przestrzegać punkt po punkcie, tym bardziej że podjęliśmy już pewne kroki w celu jej utrzymania, a mimo to ją naruszaliśmy.

¶ 3

Nous avons esleu un Sindicq perpétuel auquel nous donnons puissance et pouvoir de faire observer ce présent accord et ordonnances, nous soubmettant et obligeant volontairement de payer une amende de douze livres parisis au cas que nous manquions à ce que nous promettons présentement, donnant pouvoir audit sindicq de nous y contraindre par toutes voyes possibles sans que nous y puissions contrevenir en quelque façon et manière que ce soit.

Wybraliśmy dożywotniego syndyka, któremu udzielamy mocy i upoważnienia do egzekwowania niniejszego porozumienia i przepisów, dobrowolnie poddając się i zobowiązując do zapłaty kary dwunastu liwrów paryskich, gdybyśmy nie dotrzymali tego, co teraz przyrzekamy, oraz dając syndykowi prawo do przymuszenia nas wszelkimi możliwymi środkami, bez możliwości sprzeciwienia się temu z naszej strony w jakikolwiek sposób.

¶ 4Nadzór i sędziowanieGrzywny i zasady zachowania

Kandydaci na podstawie dokumentów oraz prévôts

PREMIÈREMENT, nous promettons d'observer un arrest de la Cour du Parlement que nous avons contre ceux qui se veulent faire recevoir par lettres, portant qu'ils feront une légère expérience contre six Maistres et de quatre sortes d'armes.

Po pierwsze, przyrzekamy przestrzegać uzyskanego przez nas orzeczenia sądu Parlamentu przeciw tym, którzy starają się o przyjęcie na podstawie listów; stanowi ono, że mają odbyć lekką próbę przeciw sześciu mistrzom w czterech rodzajach broni.

¶ 5Egzamin i stopnie

Que doresnavant nous ne pourrons obliger aucun prévost qui ne soit natif du royaume de France et faisant profession de la religion catholique, apostolique et romaine, et qui ne soit de bonnes mœurs et bonne vie, lequel sera obligé six années pour se perfectionner et se rendre capable de la Maistrise, et ne pourra ledit pré- [s. 31] vost porter l'espée ordinaire qu'au préalable il n'ait servi son Maistre l'espace de deux années en demandant congé au Sindicq et à son dict Maistre de la porter.

Abyśmy odtąd nie mogli wiązać umową żadnego prévôt, który nie byłby rodem z królestwa Francji, nie wyznawał religii katolickiej, apostolskiej i rzymskiej oraz nie odznaczał się dobrymi obyczajami i uczciwym życiem; będzie on związany umową na sześć lat, aby doskonalić się i osiągnąć umiejętności wymagane do mistrzostwa, a prévôt nie może nosić zwykłego miecza, dopóki nie przesłuży najpierw dwóch lat u swego mistrza, prosząc syndyka i swego mistrza o pozwolenie na jego noszenie.

¶ 6Broń i wyposażenieEgzamin i stopnie

Przyjęcie mistrza

Que celui qui se présentera à la Maistrise fera l'assemblée accoustumée pour requerre jour lequel ne pourra estre sceu dudit requerrant que le soir d'auparavant sa réception ny ne pourra faire eslection du lieu afin d'obvier aux désordres qui par cydevant sont arrivez, et que dans nos assemblées il n'y entrera que des Maistres, que si quelqu'un des soubz signez y faict entrer d'autres il payera l'amande cy dessus pour la première fois et pour la seconde sera chassé d'avec nous et ne sera plus appellé à aucune de nos assemblées comme contrevenant.

Ktokolwiek ubiega się o mistrzostwo, ma zwołać zwyczajowe zgromadzenie, aby poprosić o wyznaczenie dnia, którego kandydat nie może poznać wcześniej niż w wieczór poprzedzający jego przyjęcie; nie wolno mu też wybierać miejsca, aby zapobiec nieporządkom, jakie zdarzały się w przeszłości; na nasze zgromadzenia mogą zaś wchodzić wyłącznie mistrzowie; jeśli którykolwiek z niżej podpisanych wprowadzi inne osoby, za pierwszym razem zapłaci wyżej wymienioną grzywnę, a za drugim zostanie usunięty z naszego grona i jako winowajca nie będzie już wzywany na żadne z naszych zgromadzeń.

¶ 7Egzamin i stopnieGrzywny i zasady zachowania

Que les prix des réceptions seront d'une espée d'argent pour le premier de la valeur de dix-huit livres tournois. Une bague d'or pour le second de la valleur de neuf livres. Une paire de gands de Cerf pour troisiesme de la valleur de six livres et une douzaine d'esguillettes pour le quatriesme d'argent et soye meslé de la valeur de quatre livres et demye et que les droicts tant des présents que des absents seront mis en commun dans le coffre de nostre Communauté avec un memoire de ce qui y sera mis excepté que nostre Sindicq aura deux escus et une paire de gand de la valleur de soixante sols de cellui qui sera receu.

Nagrodami podczas przyjęć mają być: za pierwsze miejsce srebrny miecz wart osiemnaście liwrów turońskich; za drugie złoty pierścień wart dziewięć liwrów; za trzecie para rękawic ze skóry jeleniej warta sześć liwrów; za czwarte tuzin sznurowadeł ze srebrnej nici i jedwabiu wart cztery i pół liwra; składki zarówno obecnych, jak i nieobecnych mają być składane razem w skrzyni naszej wspólnoty wraz z zapisem wpłaconych kwot, z tym wyjątkiem, że nasz syndyk otrzyma od przyjmowanego dwa écu oraz parę rękawic wartą sześćdziesiąt soli.

¶ 8Egzamin i stopnieNagrody i stawki

[s. 32] Avant le serment presté celui qui sera receu signera l'Original de nos Ordonnances et payera *(mots effacés sur le parchemin)* que l'on a coustume de payer pour nostre confrairie et maintien de nostre Communauté.

Przed złożeniem przysięgi przyjmowany winien podpisać oryginał naszych statutów i uiścić (słowa wymazane na pergaminie – przyp. wydawcy) to, co zwyczajowo płaci się na rzecz naszego bractwa i na utrzymanie naszej wspólnoty.

¶ 9Egzamin i stopnie

Egzamin i trafienie obopólne

S'il arrive en experimentant celui qui voudra estre receu, lon a donné de mesme temps cela sera conté nul et recommenceront jusques à la fin de deux bottes franches pour obvier à l'abus qui en peut arriver.

Jeśli podczas egzaminowania osoby pragnącej uzyskać przyjęcie zdarzy się, że trafienia zadano jednocześnie, uznaje się je za nieważne i rozpoczyna od nowa, aż do uzyskania dwóch czystych trafień (deux bottes franches), aby zapobiec nadużyciom, które mogłyby z tego wyniknąć.

¶ 10Trafienie następcze i trafienia obopólneWażne trafienia i krewWalka szermiercza: zachowanie podczas starcia

Après l'experience accoustumée si celuy qui doibt estre receu est jugé capable par le Sindicq, Jurez et anciens, il sera présenté par lesd. Jurez à Monsʳ le Procureur du Roy au Chatelet pour luy faire prester le Serment accoustumé.

Po zwyczajowej próbie, jeżeli kandydat do przyjęcia zostanie uznany za zdatnego przez syndyka, zaprzysiężonych starszych cechu i seniorów, zaprzysiężeni starsi przedstawią go prokuratorowi królewskiemu w Châtelet w celu złożenia zwyczajowej przysięgi.

¶ 11Nadzór i sędziowanie

Que s'il arrive qu'il soit battu franc des deux premieres, il sera renvoyé pour le temps que l'on jugera à propos afin de se perfectionner en luy rendant tous les frais qu'il aura desboursés.

Jeśli zaś zdarzy się, że zostanie zdecydowanie pokonany w pierwszych dwóch, należy odesłać go na czas uznany za stosowny, aby udoskonalił swoje umiejętności, zwracając mu wszystkie poniesione koszty.

¶ 12Egzamin i stopnie

Zgromadzenia, inspekcje i prévôts

Nous promettons de nous rendre tous aux assemblées estant advertis de nous y trouver sur peine d'un escu pour la première fois sil ny a cause légitime comme de maladye d'affaires de conséquence ou d'absence, nous obligeant d'envoyer nos excuses et a faute de ce faire ledit défaillant payera ladicte amande s'y obligeant dès a present.

Wszyscy przyrzekamy stawiać się na zgromadzenia, gdy zostaniemy na nie wezwani, pod karą jednego écu za pierwszym razem, chyba że zachodzi usprawiedliwiona przyczyna, taka jak choroba, ważne sprawy lub nieobecność; zobowiązujemy się wówczas przesłać usprawiedliwienie. W przeciwnym razie uchybiający temu obowiązkowi zapłaci wspomnianą grzywnę, do czego już teraz się zobowiązuje.

¶ 13Grzywny i zasady zachowania

[s. 33] Les Jurez allant faire la recherche accoustumée auront pouvoir de mener ceux des Maistres que bon leur semblera sil ny a excuse légitime, affin de les assister laquelle ils feront sans porter faveur à aulcun.

Zaprzysiężeni starsi, udając się na zwyczajową kontrolę, będą mieli prawo zabrać do pomocy tych mistrzów, których uznają za stosownych, chyba że ci mają prawnie uzasadnione usprawiedliwienie; kontrolę zaś przeprowadzą, nikogo nie faworyzując.

¶ 14Nadzór i sędziowanie

Si quelque prévost veult sataquer à quelque Maistre ledit Maistre ne sera tenu de luy respondre attendu l'inégalité, ains fera sa plaincte au Maistre dudit prévost lequel sera obligé le représenter devant nostre Sindicq et Jurez pour recevoir tel chastiment quil leur plaira ordonner deffendons en oultre a nosdits prévosts de faire assemblée par ensemble dans nos salles sous peine destre chassez davec nous et d'estre forclos de la Maistrise des armes.

Jeśli któryś prévôt zechce wystąpić przeciw mistrzowi, mistrz nie będzie zobowiązany mu odpowiadać ze względu na nierówność stopni, lecz złoży skargę mistrzowi owego prévôta, który będzie zobowiązany przyprowadzić go przed naszego syndyka i zaprzysiężonych starszych, aby otrzymał karę, jaką uznają za stosowne wymierzyć. Zakazujemy ponadto naszym prévôtom odbywania wspólnych zgromadzeń w naszych salach pod karą usunięcia z naszego grona i wykluczenia z mistrzostwa szermierczego.

¶ 15Nadzór i sędziowanieGrzywny i zasady zachowania

Que si quelque Maistre querelle ou donne subject de querelle dans nos Assemblées, l'action en sera blasmée par le Sindicq et Jurez comme contrevenant à nostre Société, et que nul ne pourra assister ledit contrevenant sous les peines portées par nosdites Ordonnances, et en cas que lesdits contrevenants voulussent sen attaquer a nostredit Sindicq ou Jurez, nous nous obligeons tous de le maintenir et de chasser davec nous ceux qui voudrons tascher de corrompre notre ordre.

Jeśli którykolwiek mistrz wszczyna kłótnię lub daje do niej powód na naszych zgromadzeniach, syndyk i zaprzysiężeni starsi mają zganić ten czyn jako sprzeczny z zasadami naszej wspólnoty, a nikomu nie wolno wspierać winowajcy pod karami ustanowionymi w naszych statutach; gdyby zaś winowajcy chcieli napaść na naszego syndyka lub zaprzysiężonych starszych, wszyscy zobowiązujemy się przyjść mu z pomocą i usunąć spośród nas tych, którzy próbują naruszyć nasz porządek.

¶ 16Grzywny i zasady zachowania

Syndyk, skrzynia cechowa i dalsze przedsięwzięcia

Que d'un commun accord nous eslirons un Sindicq lequel aura le coffre et une clef de notre communauté, lequel baillera deux memoires signez dudit Sindicq et [s. 34] des Jurez de ce qui se trouvera dans ledit coffre l'un desquels sera mis dans ledit coffre et l'autre entre les mains des Jurez qui sortiront de charge. Lesquels remettront entre les mains de leurs successeurs les deux autres clefs en leur rendant compte de ce dont ils estoient chargez.

Za wspólną zgodą wybierzemy syndyka, który będzie przechowywał skrzynię i jeden klucz naszej wspólnoty; sporządzi on dwa inwentarze zawartości skrzyni, podpisane przez syndyka i zaprzysiężonych starszych, z których jeden zostanie złożony w skrzyni, a drugi pozostanie w rękach ustępujących zaprzysiężonych starszych; ci zaś przekażą pozostałe dwa klucze swoim następcom, zdając im rachunek z tego, co im powierzono.

¶ 17

Et que lesd. Jurez ne pourront rien entreprendre touchant les affaires de nostre Corps qu'ils n'en ayent communiqué aud. Sindicq la voix duquel passera pour deux et aura pouvoir de contraindre ceux qui contreviendroient à nosdites Ordonnances et présent accord comme il est plus à plain déclaré dans le brevet que nous lui en avons baillé signé de nous tous.

A zaprzysiężeni starsi nie mogą podejmować niczego w sprawach naszej korporacji bez powiadomienia syndyka, którego głos liczy się podwójnie i który ma prawo przymuszać do posłuszeństwa tych, którzy naruszają nasze statuty i niniejszą umowę, jak szerzej określono w pełnomocnictwie (brevet), którego mu udzieliliśmy i które wszyscy podpisaliśmy.

¶ 18Nadzór i sędziowanie

Que nul des soubzsignez ne pourra renouveller aucunes choses passé cy devant touchant les malversations arrivé par le passé dans nostre Communauté afin d'entretenir de mieux en mieux nostre Société sur les mesmes peines declarez en l'article huict.

Aby żaden z niżej podpisanych nie powracał do dawnych spraw dotyczących nadużyć, do których dochodziło niegdyś w naszej wspólnocie, tak by coraz lepiej podtrzymywać nasze stowarzyszenie, pod tymi samymi karami, które określono w artykule ósmym.

¶ 19

Nous promettons d'observer et garder un réglement que nous avons du bailly de Sᵗ-Germain des prez portant que aucun ne pourra enseigner nostre dit exercice aud. Sᵗ-Germain sil na esté receu et faict l'expérience ainsi que nous.

Przyrzekamy przestrzegać i dochowywać rozporządzenia otrzymanego od baliwa Saint-Germain-des-Prés, stanowiącego, że nikt nie może nauczać naszej sztuki w Saint-Germain, jeśli nie został przyjęty i nie przeszedł próby tak jak my.

¶ 20Prawo do prowadzenia szkoły

Nous assisterons tous les ans au service qui ce célèbre [s. 35] au grand couvent des Augustins le jour et feste de Sᵗ Michel nostre patron sous peine d'un escu sil ny a cause légitime.

Co roku będziemy uczestniczyć w nabożeństwie odprawianym w wielkim klasztorze augustianów w dniu i święto św. Michała, naszego patrona, pod karą jednego écu, chyba że zajdzie prawnie uzasadniona przyczyna.

¶ 21

Que doresnavant les fils des Maistres seront receus à la maistrise des armes en faisant par eux lexperience contre cinq ou six Maistres ainsy que ceux qui ont été obligez et auront lesd. fils de Mᵉˢ faveur en ce qui concerne nos droicts en deniers seulement et non d'autres frais accoustumés.

Aby odtąd synowie mistrzów byli przyjmowani do godności mistrza sztuki władania bronią po odbyciu próby przeciw pięciu lub sześciu mistrzom, tak jak czynią ci, którzy byli zobowiązani (jako prévôts); synom mistrzów zaś przysługiwać będą ulgi jedynie w odniesieniu do naszych należności pieniężnych, nie zaś innych zwyczajowych kosztów.

¶ 22Egzamin i stopnie

Que si nostre Sindicq assisté des Jurez et quatre Maistres à son choix, sçavoir deux anciens et deux jeunes est contrainct pour le soutien de nostre Communauté de faire quelque frais tant ordinaires qu'extraordinaires ils en seront creus à ce quilz en diront sans que personne puisse aller au contraire pour quelque cause que ce soit.

Jeśli nasz syndyk, wspomagany przez zaprzysiężonych starszych i czterech wybranych przez siebie mistrzów, mianowicie dwóch starszych i dwóch młodych, będzie zmuszony dla utrzymania naszej wspólnoty ponieść jakiekolwiek koszty, zwyczajne lub nadzwyczajne, należy dać wiarę ich oświadczeniom w tej sprawie, bez możliwości wniesienia przez kogokolwiek sprzeciwu z jakiejkolwiek przyczyny.

¶ 23

Zakończenie i podpisy

Pour conclusion nous promettons et jurons d'observer inviolablement sur notre honneur ce present accord envers et contre tous. Nous soubmettant de rechef de payer les douze livres d'amende cydessus si nous y contrevenons, desquelles Ordonnances et present accord chascun des Maistres soubzsignez aura une coppie signée du Sindicq et des Jurez d'apresant afin qu'aucun ne puisse contrevenir ny prétendre cause d'ignorance.

Na zakończenie obiecujemy i przysięgamy na nasz honor nienaruszalnie przestrzegać niniejszego porozumienia wobec wszystkich, ponownie zobowiązując się do zapłaty wyżej wymienionej grzywny dwunastu liwrów, jeśli je naruszymy; każdy z niżej podpisanych mistrzów otrzyma odpis tych przepisów i niniejszego porozumienia, podpisany przez obecnego syndyka i zaprzysiężonych starszych, aby nikt nie mógł ich naruszać ani zasłaniać się niewiedzą.

¶ 24

Faict ce dixiesme jour de juillet Mil six cent trente trois [s. 36] estant lors Sindicq le Sieur Langlois, valet de garderobe de la chambre du Roy et Jurez les Sieurs du Rocher et de la Frenays.
Ont signé : Langlois, de la Fontaine, de Riencourt, Jacques Bourdon, Saint-André, Noble Henry, Jean Lecoq, Marres, Lavingne, Papillon, Bret de la Frenays, du Cornet, Vallet, Papillon, Langloys, Regnard, Alexandre Lemaire, Mory, Beaulieu, de Riencourt, Lescuier, Vincent de Saint-Ange, Du Rocher, Marc de la Roche, Anne Legoix.

Sporządzono dziesiątego dnia lipca roku tysiąc sześćset trzydziestego trzeciego, gdy syndykiem był pan Langlois, sługa garderoby komnaty królewskiej, a zaprzysiężonymi starszymi panowie du Rocher i de la Frenays. Podpisali: Langlois, de la Fontaine, de Riencourt, Jacques Bourdon, Saint-André, Noble Henry, Jean Lecoq, Marres, Lavingne, Papillon, Bret de la Frenays, du Cornet, Vallet, Papillon, Langloys, Regnard, Alexandre Lemaire, Mory, Beaulieu, de Riencourt, Lescuier, Vincent de Saint-Ange, Du Rocher, Marc de la Roche, Anne Legoix.

¶ 25

Szczegóły źródła

ID
P026
Tytuł oryginalny
Ordonnances des maistres en faicts d'armes de la ville de Paris
Typ
statuty i regulaminy
Data
10 lipca 1633
Miejsce
Paryż
Państwo (obecnie)
Francja
Język
francuski
Bractwo
Francuskie wspólnoty mistrzów szermierki
Autor
Maîtres d'armes de Paris (syndic Langlois)
Znaczenie
trafność 5 z 5 tekst normatywny: statuty, przywilej, regulamin szkoły szermierczej
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji

Cytowane przez

Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.