Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P074

Ordynacja szermiercza kuśnierza Hansa Tägenschera (Solothurn, 23 lipca 1546)

Ordnunge des fåchtens halb

Kuśnierz Hans Tägenscher przedstawia radzie, jak będzie odpłatnie nauczał szermierki: opłatę wstępną, pięć uderzeń i inne elementy należące do prawa szkoły szermierczej.

Typ
statuty i regulaminy
Data
23 lipca 1546
Miejsce
Solura
Edycja
SSRQ SO I/2 (Ch. Studer, Aarau 1987), Nr. 239, s. 332–333; ponownie Jaquet, SZG 73/2 (2023), s. 123–125
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
5/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Osoby w tym źródle (1)

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Preambuła

Es ist vor Sch. & R. erschinen der ersam Hans Tägenscher der kürsiner unnd angezoygt, wie er willens ein fächttschule zehalltten unnd mencklich umb sin gelltte in nachfolgender gestalltte zeleren:

Przed sołtysem i radą stawił się szanowny Hans Tägenscher, kuśnierz, i oświadczył, że zamierza prowadzić szkołę szermierczą i za opłatą nauczać każdego w następujący sposób:

¶ 1Prawo do prowadzenia szkoły

Opłaty i nauczanie (punkty 1–5)

[1] Unnd anfencklich, wollicher lust habe von ine fechten zelernen, derselb sol zu dem ersten vier Schilling uff das schwärttschiltt legen.

[1] Po pierwsze: kto chce uczyć się u niego szermierki, winien najpierw położyć cztery szylingi na tarczy miecza (schwärttschiltt).

¶ 2Prawo do prowadzenia szkoły

[2] Darnach so wil er im die fünff how, darzuo ein uffheben, ein niderlegen, vier niderstellen, dry usgang, drü stuck vor dem mann, wollichs zu einem schuirecht gehört, leren. Von sollichen stucken sol ime ein jeder einen gulldin ze lone geben.

[2] [Streszczenie redakcyjne] Fragment wymienia repertuar, który uczeń miał opanować.

¶ 3Prawo do prowadzenia szkoły

[3] Lernet aber er die fünff how nitt, oder vermeyndte, er wäre nit so geschickt, das er sy lernen kondte, so ist er im nützit schulldig.

[3] Jeśli jednak nie nauczy się pięciu uderzeń albo uzna, że nie jest dość zręczny, aby móc się ich nauczyć, nic mu nie jest winien.

¶ 4Prawo do prowadzenia szkoły

[4] Er hat sich ouch erlutrott, das er niemande dhein andere stucke, dann wie obgemelltt, umb ein gulldin wil leren, damitte einer hienach nit mochtte sprechen, er müsste einen alle kunst umb einen gulldin leren.

[4] Oświadczył również, że za jednego guldena nie będzie nikogo uczył innych technik niż wymienione, aby nikt później nie mógł powiedzieć, że miał go nauczyć całej sztuki za jednego guldena.

¶ 5

[5] So aber einer andern stucke darzuo von ime lernen wolte, den wil er gern wytter umb sin zimlich gellte underrichten.

[5] Jeśli jednak ktoś zechce nauczyć się od niego ponadto dalszych sztuk, chętnie udzieli mu dalszej nauki za rozsądną zapłatą.

¶ 6Prawo do prowadzenia szkoły

Kary pieniężne (punkt 6)

[6] Und darmitte mencklich der sich ergibt, obgemellte mannszucht zelernen, sich dester bas wüsse zehalltten, sind diß nachvollgende straffen, denen so sich ungehorsam erzoygten, oder sumig würden, uffgesatzt: Nämlich wollicher by Gottes namen in zornes wyse schweren, der ist ein Fryburg schilling zuobuoß verfallen. Und so einer ein gewer muottwillig hinwäg werfft, oder nitt recht niderlegt, ist ouch ein Fryburg Schilling verfallen. Wollicher ouch den andern heyß liegen, sol ouch jetz gemelltte büß geben. Unnd so einer ein unlutt oder koppen lasst, deßglychen die bestimpte stunde versumpt unnd nitt in der fächtschul erschint, ist ouch, so dick es zeschullden kompt, ein Fryburg Schilling verfallen, und sol das gellt in ein buchsen gelegt und durch die schüler verzert werden.

[6] Aby zaś każdy, kto podejmuje naukę wspomnianej męskiej dyscypliny (mannszucht), lepiej wiedział, jak się zachowywać, ustanawia się następujące kary dla tych, którzy okażą się nieposłuszni lub niedbali: mianowicie kto w gniewie klnie na imię Boże, zapłaci karę jednego szylinga fryburskiego. Kto zaś swawolnie odrzuca broń lub nie odkłada jej należycie, również zapłaci jednego szylinga fryburskiego. Kto nazywa drugiego kłamcą, także zapłaci wspomnianą karę. Kto zaś puszcza wiatry lub beka, a podobnie kto opuszcza wyznaczoną godzinę i nie zjawia się w szkole szermierczej, również zapłaci jednego szylinga fryburskiego za każde takie przewinienie; pieniądze zaś należy wkładać do skrzynki i mają je wydatkować uczniowie.

¶ 7Grzywny i zasady zachowania

Porządek nauczania, ćwiczeń i posłuszeństwa (punkty 7–9)

[7] Und so einer in einem gleer uffhörtt, sol er die andern ligen lassen, biß er ußgelertt hatt, alls dann mag er in einem andern wol anfachen.

[7] A kto rozpocznie jeden kurs nauki (gleer), ma pozostawić inne, dopóki go nie ukończy; potem może rozpocząć kolejny.

¶ 8

[8] Und so der fächtmeyster si all hatt ußgelert, wil er sy in der wochen zwen tage, nämlich uff dem zinstage unnd donstage, damitte sy des fächtens nitt vergässen, widerum üben.

[8] A gdy mistrz szermierczy nauczy ich wszystkich, będzie ich ponownie ćwiczył dwa dni w tygodniu, mianowicie we wtorek i czwartek, aby nie zapomnieli sztuki szermierczej.

¶ 9Dni i święta

[9] Und diewyl fächten ein löbliche manßzucht ist, und der jugend wol anstatt, wollen obgemellten min herrn, das wollich sich in die fächttschule ergeben, in allen obgenantten stücken gehorsam syen; dan si den fächtmeyster darby handhaben unnd schützen werden, deßhalb mag sich ein jeder darnach wüssen zeschicken.

[9] A ponieważ szermierka jest chwalebną męską dyscypliną i przystoi młodzieży, wspomniani moi panowie chcą, aby ci, którzy przystępują do szkoły szermierczej, przestrzegali wszystkich wyżej wymienionych punktów; będą bowiem w tym wspierać i chronić mistrza szermierki; niech zatem każdy wie, jak ma się stosownie zachowywać.

¶ 10Grzywny i zasady zachowania

Szczegóły źródła

ID
P074
Tytuł oryginalny
Ordnunge des fåchtens halb
Typ
statuty i regulaminy
Data
23 lipca 1546
Miejsce
Solothurn
Państwo (obecnie)
Szwajcaria
Język
niemiecki
Autor
Rada mesta Solothurn (pre kožušníka Hansa Tägenschera)
Archiwum
Staatsarchiv Solothurn, Mandatenbuch 1, s. 358 n. (podľa edície: ‚MB 1 S. 358f.‘)
Edycja
SSRQ SO I/2 (Ch. Studer, Aarau 1987), Nr. 239, s. 332–333; znova Jaquet, SZG 73/2 (2023), s. 123–125
Digitalizacja / opis katalogowy
https://www.ssrq-sds-fds.ch/online/SO_I_2/SO_I_2.pdf
Znaczenie
trafność 5 z 5 tekst normatywny: statuty, przywilej, regulamin szkoły szermierczej
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.