Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P396

Dworska szkoła szermierki księcia Albrechta Pruskiego

Książęcy mistrz szermierki ma wyłączne prawo prowadzenia szkoły na dworze i nie musi przyjmować wyzwań; w walce o nagrodę zakazane są „złe, tajemne” techniki oraz uderzenia w niedozwolone miejsca, a nikomu nie wolno uderzać, gdy sędziowie wsuną laskę między walczących.

Typ
statuty i regulaminy
Data
1534 (Paul vom Hofe); 1544 (Stolle; według bloga Neuhausen 30. 6. 1544); proklamacja bez daty (blog: 1542); Fabian von der Balk (około 1560–1568)
Miejsce
Królewiec (dwór księcia Albrechta)
Bractwo
Marxbrüder i Federfechter
Edycja
J. Voigt, Die Fechtkunst am Hofe des Herzogs Albrecht von Preußen, Neue Preußische Provinzial-Blätter VI (Königsberg 1848), s. 306–311
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Znaczenie
4/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Paul vom Hofe, 1534

„alter Fechtmeister“

“old fencing master” (Paul vom Hofe o sobie w prośbie o list żelazny, 1534).

¶ 1

Dokument nominacyjny Ludwiga Stollego, 1544 (dosłowne cytaty)

„etlichen seiner sonderlichen Stücke der ritterlichen Kunst“

„some of his special techniques of the knightly art” (które Stolle pokazał księciu na dowód swoich umiejętności).

¶ 2

„bleibenden Fechtmeister“

„stały (dożywotni) mistrz szermierki”.

¶ 3

„im Gemein Fechten“

“in common fencing” (którego ma gruntownie uczyć młodzieńców przydzielonych mu przez księcia).

¶ 4

„die ganz besondern und eigenthümlichen Künste im Fechten aber, wovon er dem Herzog Beweise gegeben, solle er geheim halten und sonst niemand weder um Geld, Geldeswerth oder Gunst ohne des Herzogs Vorwissen und Zulassung vertrauen und offenbaren.“

„lecz zupełnie szczególne i osobliwe sztuki szermiercze, których dowód dał księciu, ma zachować w tajemnicy i poza tym nikomu ich nie powierzać ani nie ujawniać, ani za pieniądze, ani za świadczenie o wartości pieniężnej, ani dla przysługi, bez uprzedniej wiedzy i zgody księcia.”

¶ 5Prawo do prowadzenia szkoły

„Meistern des Schwerts“

„mistrzowie miecza” (którym na mocy przywilejów cesarskich przysługuje wolność od obowiązku walki o szkołę z każdym przybyszem).

¶ 6

„aus besonderer Erzeigung seines gnädigen Willens“

„jako szczególny znak swej łaskawej woli” (książę przyznaje mu również nadworne kuśnierstwo, aby poprawić jego warunki utrzymania).

¶ 7

Obwieszczenie o walce o nagrodę (bez daty)

Nachdem wir von Gottes Gnaden Albrecht u. s. w. Markgraf zu Brandenburg aus besonderer Gunst und gnädiger Zuneigung, so wir zu der ritterlichen Kunst des Fechtens tragen, VI Ellen Tamaschken (Damast) den beiden Meistern Caspar Sterniger und Andres Rickwart, mit einander darum zu fechten, ausgeworfen, als wollen und befehlen wir ihnen, daß sie beide nach Ordnung des langen Schwerts, alle böse, heimliche, verborgene Stücke und Listen, wie die auch immer Namen haben mögen, ausgenommen, auch ohne Verletzung der verbotenen Glieder, aus freier ritterlicher Kunst Klopfart einlaufen.

Jako że my, Albrecht, z Bożej łaski etc., margrabia brandenburski, ze szczególnej przychylności i łaskawego usposobienia, jakie żywimy wobec rycerskiej sztuki szermierczej, wystawiliśmy sześć łokci adamaszku, o które mają wspólnie walczyć dwaj mistrzowie Caspar Sterniger i Andres Rickwart, chcemy i nakazujemy im, aby obaj, zgodnie z porządkiem długiego miecza – z wyłączeniem wszelkich niegodziwych, tajemnych i skrytych technik oraz forteli, jakkolwiek by się zwały, a także bez ranienia części ciała wyłączonych z trafiania – przystąpili do walki na ciosy (Klopfart) (?) w ramach wolnej sztuki rycerskiej.

¶ 8Cel: gdzie trafiaćTechniki zabronioneBroń i wyposażenieNagrody i stawki

Dazu soll keiner, wenn die Grieswärtel (Aufseher des Kampfplatzes) die Stangen unterschießen, darüberschlagen.

Ponadto nikomu nie wolno zadawać ciosów ponad laskami, gdy strażnicy szranków (Grieswärtel) wsuną je pomiędzy walczących.

¶ 9Trafienie następcze i trafienia obopólne

Wo aber solches von ihrer einem nicht gehalten und dieselben verbotenen Stücke gebrauchen würde, soll er seine Gefahr deshalb ausstehen.

Jeśli jednak któryś z nich nie będzie tego przestrzegał i użyje owych zakazanych technik, sam poniesie związane z tym ryzyko (konsekwencje).

¶ 10Techniki zabronione

Wenn sie auch weiter aus den andern wären zu fechten Willens und Lust hätten, soll ihnen dasselbe, wie sie sich deß mit einander bedingen und vereinigen können, zugelassen seyn, doch daß sie sich in solchem obenerzählter Maaßen der Gebühr halten und beweisen.

Jeśli mieliby ponadto wolę i chęć szermowania inną [bronią] (?), będzie im to dozwolone na warunkach, jakie między sobą ustalą i uzgodnią, pod warunkiem że będą przy tym zachowywać się i postępować należycie, w sposób opisany powyżej.

¶ 11

Die andern Fechter aber belangend, so um das Hosenlaken, welches wir auch aus Gnaden zuvor geben, fechten werden, wollen wir, daß sie auch dergestalt, wie den Meistern eingebunden, fechten sollen; welches wir also, darnach sich ein jeglicher zu halten, anzeigen lassen wollen.

Co się zaś tyczy pozostałych szermierzy, którzy będą walczyć o sukno na nogawice, które również z łaski z góry ofiarowujemy, chcemy, aby i oni walczyli w sposób nakazany mistrzom; co niniejszym podajemy do wiadomości, aby każdy mógł się odpowiednio zachować.

¶ 12Nagrody i stawki

Fabian von der Balk, nauczyciel księcia Albrechta Friedricha

„mit Fechten in allen ritterlichen Wehren seinem Verstande nach und soviel er gelernt, treulich, fleißig und verständlich zu unterrichten.“

“uczyć (młodego księcia) szermierki wszelką bronią rycerską wedle swego rozeznania i w zakresie tego, czego sam się nauczył, wiernie, pilnie i zrozumiale.”

¶ 13

Szczegóły źródła

ID
P396
Typ
statuty i regulaminy
Data
1534 (Paul vom Hofe); 1544 (Stolle; według bloga Neuhausen 30. 6. 1544); proklamacja bez daty (blog: 1542); Fabian von der Balk (około 1560–1568)
Miejsce
Królewiec (dwór księcia Albrechta)
Państwo (obecnie)
Rosja (Kaliningrad)
Język
niemiecki
Bractwo
Marxbrüder i Federfechter
Autor
Albrecht Brandenburský, vojvoda Pruský
Archiwum
Voigt signatúry neuvádza (zrejme Geheimes Archiv Königsberg, dnes GStA PK, XX. HA – Herzogliches Briefarchiv / Ostpreußische Folianten)
Edycja
J. Voigt, Die Fechtkunst am Hofe des Herzogs Albrecht von Preußen, Neue Preußische Provinzial-Blätter VI (Königsberg 1848), s. 306–311
Digitalizacja / opis katalogowy
https://books.google.com/books?id=APApAAAAYAAJ&pg=PA308
Znaczenie
istotność 4 z 5 zapis czynności ukazujący stosowanie przepisu w praktyce (list mistrzowski, egzamin, orzeczenie)
Weryfikacja
odczyt wykorzystanej edycji
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.