Źródła › P396
Dworska szkoła szermierki księcia Albrechta Pruskiego
Książęcy mistrz szermierki ma wyłączne prawo prowadzenia szkoły na dworze i nie musi przyjmować wyzwań; w walce o nagrodę zakazane są „złe, tajemne” techniki oraz uderzenia w niedozwolone miejsca, a nikomu nie wolno uderzać, gdy sędziowie wsuną laskę między walczących.
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 1534 (Paul vom Hofe); 1544 (Stolle; według bloga Neuhausen 30. 6. 1544); proklamacja bez daty (blog: 1542); Fabian von der Balk (około 1560–1568)
- Miejsce
- Królewiec (dwór księcia Albrechta)
- Bractwo
- Marxbrüder i Federfechter
- Edycja
- J. Voigt, Die Fechtkunst am Hofe des Herzogs Albrecht von Preußen, Neue Preußische Provinzial-Blätter VI (Königsberg 1848), s. 306–311
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
- Znaczenie
- 4/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
Pełny przekład
Paul vom Hofe, 1534
„alter Fechtmeister“
“old fencing master” (Paul vom Hofe o sobie w prośbie o list żelazny, 1534).
Dokument nominacyjny Ludwiga Stollego, 1544 (dosłowne cytaty)
„etlichen seiner sonderlichen Stücke der ritterlichen Kunst“
„some of his special techniques of the knightly art” (które Stolle pokazał księciu na dowód swoich umiejętności).
„bleibenden Fechtmeister“
„stały (dożywotni) mistrz szermierki”.
„im Gemein Fechten“
“in common fencing” (którego ma gruntownie uczyć młodzieńców przydzielonych mu przez księcia).
„die ganz besondern und eigenthümlichen Künste im Fechten aber, wovon er dem Herzog Beweise gegeben, solle er geheim halten und sonst niemand weder um Geld, Geldeswerth oder Gunst ohne des Herzogs Vorwissen und Zulassung vertrauen und offenbaren.“
„lecz zupełnie szczególne i osobliwe sztuki szermiercze, których dowód dał księciu, ma zachować w tajemnicy i poza tym nikomu ich nie powierzać ani nie ujawniać, ani za pieniądze, ani za świadczenie o wartości pieniężnej, ani dla przysługi, bez uprzedniej wiedzy i zgody księcia.”
„Meistern des Schwerts“
„mistrzowie miecza” (którym na mocy przywilejów cesarskich przysługuje wolność od obowiązku walki o szkołę z każdym przybyszem).
„aus besonderer Erzeigung seines gnädigen Willens“
„jako szczególny znak swej łaskawej woli” (książę przyznaje mu również nadworne kuśnierstwo, aby poprawić jego warunki utrzymania).
Obwieszczenie o walce o nagrodę (bez daty)
Nachdem wir von Gottes Gnaden Albrecht u. s. w. Markgraf zu Brandenburg aus besonderer Gunst und gnädiger Zuneigung, so wir zu der ritterlichen Kunst des Fechtens tragen, VI Ellen Tamaschken (Damast) den beiden Meistern Caspar Sterniger und Andres Rickwart, mit einander darum zu fechten, ausgeworfen, als wollen und befehlen wir ihnen, daß sie beide nach Ordnung des langen Schwerts, alle böse, heimliche, verborgene Stücke und Listen, wie die auch immer Namen haben mögen, ausgenommen, auch ohne Verletzung der verbotenen Glieder, aus freier ritterlicher Kunst Klopfart einlaufen.
Jako że my, Albrecht, z Bożej łaski etc., margrabia brandenburski, ze szczególnej przychylności i łaskawego usposobienia, jakie żywimy wobec rycerskiej sztuki szermierczej, wystawiliśmy sześć łokci adamaszku, o które mają wspólnie walczyć dwaj mistrzowie Caspar Sterniger i Andres Rickwart, chcemy i nakazujemy im, aby obaj, zgodnie z porządkiem długiego miecza – z wyłączeniem wszelkich niegodziwych, tajemnych i skrytych technik oraz forteli, jakkolwiek by się zwały, a także bez ranienia części ciała wyłączonych z trafiania – przystąpili do walki na ciosy (Klopfart) (?) w ramach wolnej sztuki rycerskiej.
Dazu soll keiner, wenn die Grieswärtel (Aufseher des Kampfplatzes) die Stangen unterschießen, darüberschlagen.
Ponadto nikomu nie wolno zadawać ciosów ponad laskami, gdy strażnicy szranków (Grieswärtel) wsuną je pomiędzy walczących.
Wo aber solches von ihrer einem nicht gehalten und dieselben verbotenen Stücke gebrauchen würde, soll er seine Gefahr deshalb ausstehen.
Jeśli jednak któryś z nich nie będzie tego przestrzegał i użyje owych zakazanych technik, sam poniesie związane z tym ryzyko (konsekwencje).
Wenn sie auch weiter aus den andern wären zu fechten Willens und Lust hätten, soll ihnen dasselbe, wie sie sich deß mit einander bedingen und vereinigen können, zugelassen seyn, doch daß sie sich in solchem obenerzählter Maaßen der Gebühr halten und beweisen.
Jeśli mieliby ponadto wolę i chęć szermowania inną [bronią] (?), będzie im to dozwolone na warunkach, jakie między sobą ustalą i uzgodnią, pod warunkiem że będą przy tym zachowywać się i postępować należycie, w sposób opisany powyżej.
Die andern Fechter aber belangend, so um das Hosenlaken, welches wir auch aus Gnaden zuvor geben, fechten werden, wollen wir, daß sie auch dergestalt, wie den Meistern eingebunden, fechten sollen; welches wir also, darnach sich ein jeglicher zu halten, anzeigen lassen wollen.
Co się zaś tyczy pozostałych szermierzy, którzy będą walczyć o sukno na nogawice, które również z łaski z góry ofiarowujemy, chcemy, aby i oni walczyli w sposób nakazany mistrzom; co niniejszym podajemy do wiadomości, aby każdy mógł się odpowiednio zachować.
Fabian von der Balk, nauczyciel księcia Albrechta Friedricha
„mit Fechten in allen ritterlichen Wehren seinem Verstande nach und soviel er gelernt, treulich, fleißig und verständlich zu unterrichten.“
“uczyć (młodego księcia) szermierki wszelką bronią rycerską wedle swego rozeznania i w zakresie tego, czego sam się nauczył, wiernie, pilnie i zrozumiale.”
Szczegóły źródła
- ID
- P396
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 1534 (Paul vom Hofe); 1544 (Stolle; według bloga Neuhausen 30. 6. 1544); proklamacja bez daty (blog: 1542); Fabian von der Balk (około 1560–1568)
- Miejsce
- Królewiec (dwór księcia Albrechta)
- Państwo (obecnie)
- Rosja (Kaliningrad)
- Język
- niemiecki
- Bractwo
- Marxbrüder i Federfechter
- Autor
- Albrecht Brandenburský, vojvoda Pruský
- Archiwum
- Voigt signatúry neuvádza (zrejme Geheimes Archiv Königsberg, dnes GStA PK, XX. HA – Herzogliches Briefarchiv / Ostpreußische Folianten)
- Edycja
- J. Voigt, Die Fechtkunst am Hofe des Herzogs Albrecht von Preußen, Neue Preußische Provinzial-Blätter VI (Königsberg 1848), s. 306–311
- Digitalizacja / opis katalogowy
- https://books.google.com/books?id=APApAAAAYAAJ&pg=PA308
- Znaczenie
- istotność 4 z 5
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
Notatki badawcze (po słowacku)
- Trop z bloga talhoffer.wordpress.com (J. P. Kleinau, 2014: artykuły o Steringerze i Stollem; blog podaje NPPB Bd 3–4, 1859 – poprawnie: t. VI, 1848, s. 306–311).
- Voigt przedstawia dokument służbowy Stollego w parafrazie z dosłownymi cytatami, a proklamację w całości.
- Dożywotni ‚bleibender Fechtmeister‘; ma utrzymywać książęcą szkołę szermierczą ‚in guter Ordnung‘ i młodzież uczyć ‚im Gemein Fechten‘; szczególne sztuki ma zachować w tajemnicy i nikomu nie wolno mu ich zdradzić ‚weder um Geld, Geldeswerth oder Gunst ohne des Herzogs Vorwissen‘.
- Jeśli przybędą inni mistrzowie szermierki lub Freifechterzy i zechcą prowadzić szkołę, nikomu nie udzielą pozwolenia, jeśli wcześniej nie zwróci się do książęcego mistrza szermierki.
- Stolle nie musi z nikim ‚um die Schule schlagen oder fechten‘, tylko jeśli sam chce – Voigt dodaje, że tę swobodę mają ‚Meister des Schwerts‘ także na mocy przywilejów cesarskich.
- Może nauczać za wynagrodzeniem.
- Pensja 20 marek rocznie, strój dworski jak u szlachty, wyżywienie na dworze, mieszkanie i kuśnierstwo dworskie; na wojnie służy jako trabant.
- Książę daje 6 łokci adamaszku ‚den beiden Meistern Caspar Sterniger und Andres Rickwart‘; mają walczyć ‚nach Ordnung des langen Schwerts, alle böse, heimliche, verborgene Stücke und Listen … ausgenommen, auch ohne Verletzung der verbotenen Glieder, aus freier ritterlicher Kunst Klopfart einlaufen‘.
- ‚Dazu soll keiner, wenn die Grieswärtel … die Stangen unterschießen, darüberschlagen‘.
- Kto zastosuje zakazane techniki, ‚soll er seine Gefahr deshalb ausstehen‘.
- Pozostali szermierze walczą o ‚Hosenlaken‘ tak samo.
- Proklamację przed walką odczytał publicznie sekretarz księcia.
- Dalej Paul vom Hofe, ‚alter Fechtmeister‘ (1534, prośba o glejt), oraz Fabian von der Balk, nauczyciel księcia Albrechta Fryderyka ‚in allen ritterlichen Wehren‘, wynagrodzenie 20 talarów i odzież.