Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P442

Wierszowana proklamacja i artykuły turnieju pieszego w Collegium Illustre w Tybindze (24/25 lutego 1601) oraz nagrody

Pełne wierszowane zasady turnieju pieszego: trzy pchnięcia i pięć cięć, zakaz trafień poniżej pasa, miecz jednoręczny, trzy nagrody – niemal identyczne jak w Neuburgu w 1574.

Typ
statuty i regulaminy
Data
24 lutego 1601 (Actum); turniej 25. 2. 1601
Miejsce
Tybinga
Edycja
Erhard Cellius, Ein Gesellen Fuß Thurnier … in ihrer F. G. Newen Fürstlichen Collegio zu Tübingen schrifftlich verkündiget (Tübingen: bey dem Auctore 1601), druk, s. 4v–6v; BSB 4 P.o.germ. 27, MDZ bsb10056922, skany 20–24
Weryfikacja
oryginał zweryfikowany
Znaczenie
3/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Koniec obwieszczenia

Als Ihr Fürstlich Gnade wölln / Desselben volbringung anstelln / Und darzu nemen einen Tag / In dem es füglich bschehen mag / Namblich den Fünff und zweintzigsten / Zu mittem tag, zu zwelff uhren / Diß Monats Februarij, / Uff Fürstliches Collegij / Rennbahn, ausserhalb dieser Stat / Zuerscheinen bevohlen hat / Wie sie dann hiemit meniglich / Mit diesem Cartell offentlich / Jetzund gemelten Tag und Ban / Ernennt und angesetzt will han.

Jego Książęca Mość życzy sobie, aby rzecz tę przeprowadzono, i wyznacza dzień, w którym może się ona stosownie odbyć, mianowicie dwudziesty piąty bieżącego miesiąca lutego w południe, o godzinie dwunastej, i nakazał wszystkim stawić się na placu turniejowym książęcego kolegium poza tym miastem; niniejszym zaś kartelem pragnie publicznie ogłosić i wyznaczyć wszystkim wspomniany dzień i szranki.

¶ 1

Artykuły tego chwalebnego turnieju pieszego

I. All die so wöllen in gebür / Erscheinen zu diesem Thurnier / Und sich darin gebrauchen lahn / Ihr Namen, und wie uff der Baan / Thurniern sie werden ordentlich / In schrifften solln erklären sich / Und den Herrn Richtern händgen ein / So darzu wol verordnet sein.

I. Wszyscy, którzy pragną stawić się na tym turnieju w należytej formie i wziąć w nim udział, winni podać na piśmie swoje imiona i nazwiska oraz sposób, w jaki będą walczyć w szrankach, w odpowiednim porządku, i przekazać to wyznaczonym w tym celu sędziom.

¶ 2Grzywny i zasady zachowania

II. Es soll auch keiner mit verdrieß / Eins andern schwert führn oder Spieß. / Dann wems von den Herrn Richtern würd / Erkennet werden und justirt.

II. Nikomu nie wolno, ku utrapieniu innych, używać cudzego miecza lub piki, lecz tylko tych, które sędziowie mu przydzielą i sprawdzą.

¶ 3Broń i wyposażenie

III. Es soll ein jeder auch nur drey / Stöß mit dem Spieß verrichten frey / Und nur fünff schläg mit dem Schwert thon / Will er Ritterlich hie bestohn.

III. Każdy może zadać tylko trzy pchnięcia piką i tylko pięć ciosów mieczem, jeśli chce się tutaj sprawić po rycersku.

¶ 4Ważne trafienia i krew

IV. Wer mit dem Spieß die schrancken rührt / Oder von unden treffen würdt / Under der gürtell, derselb soll / Kein Danck erlangen dieses mal.

IV. Kto dotknie bariery piką lub uderzy od dołu, poniżej pasa, ten tym razem nie zdobędzie żadnej nagrody.

¶ 5Cel: gdzie trafiać

V. Es soll auch keiner zu seim gnieß / Eim andern ausschlagen sein Spieß / Deßgleichen keiner weichen thun / Wann sie einander gfasset han.

V. Przepisy turniejowe zabraniały zawodnikom ingerowania w sprzęt przeciwnika w celu uzyskania przewagi. Zabraniały także ustępowania pola po rozpoczęciu walki.

¶ 6Techniki zabronione

VI. Item so einem auß der Hand / Sein schwert würd fallen in den sand / Oder sich damit an der schranck / Behelff und hielt, der hat kein Danck.

VI. Podobnie, jeśli komuś miecz wypadnie z ręki na piasek albo jeśli wspomaga się nim i przytrzymuje bariery, nie przysługuje mu prawo do nagrody.

¶ 7Techniki zabronione

VII. Wo dann einer sein schwert zerschlüg / Oder zerbrechen thet allhie / Demselben ist hiemit erkandt / Ein anders z'geben in sein hand.

VII. Gdyby jednak komuś pękł lub złamał się tutaj miecz, niniejszym zezwala się, by dano mu do ręki inny.

¶ 8

VIII. Wann einer bloß gestossen wer / Oder geschlagen, ist kein ehr. / Darumb er auch kein Danck würd sehn / Doch ausserhalb der Folien.

VIII. Jeśli ktoś pchnie lub uderzy w nieosłonięte (?), nie przynosi to zaszczytu; dlatego też nie otrzyma nagrody, z wyjątkiem Folie.

¶ 9Ważne trafienia i krew

IX. Die stöß und straich, so uber d'zal / Vorangemelt geschehen all / Ob sie schon würden wol angehn / Sollens doch nit zum Danck beschehn.

IX. Żadne pchnięcia i cięcia wykonane ponad podaną wyżej liczbę, nawet jeśli celnie dosięgną przeciwnika, nie będą zaliczane w walce o nagrodę.

¶ 10

X. Welcher dem andern in sein schwert / Fellt oder greifft, den Danck verleurt.

X. Kto upadnie lub chwyci miecz przeciwnika, traci nagrodę.

¶ 11Techniki zabronione

XI. Welcher vielleicht sein Spieß abschlüg / Keins Dancks darff er gewarten hie.

XI. Kto by przypadkiem odbił na bok jego pikę, nie może tu oczekiwać żadnej nagrody.

¶ 12

XII. Letzstlich auch keiner beede händ / Sein schwert zubrauchen hie anwänd / Mit Creutz und Knopff viel weniger / Zuschlag, dann es bringt jhm kein ehr.

XII. Na koniec nikt nie ma władać mieczem oburącz, a tym bardziej uderzać jelcem i głowicą, gdyż nie przynosi mu to zaszczytu.

¶ 13Techniki zabronione

Nagrody

I. Spieß Danck. Der mit dem Spieß in den dreyen / Stössen am höchst: und zierlichsten / Die meiste spieß zerbrechen würdt / Den spieß Danck dieser mit sich führt.

I. Nagroda w pice. Kto w trzech pchnięciach piką złamie najwięcej pik, najwyżej i z największym wdziękiem, zdobywa nagrodę w pice.

¶ 14

II. Schwert Danck. In den fünff streichen welcher schlägt / Am besten und zierlichsten, recht / Wie sich gebürt, derselbig wol / Den Schwert danck druff empfangen sol.

II. Nagroda miecza. Kto w pięciu ciosach uderza najlepiej i z największym wdziękiem, prawidłowo, jak przystoi, otrzyma za to nagrodę miecza.

¶ 15Nagrody i stawki

III. Folien Danck. Und Letzstlich in der Folien / Wer halten würd sich am besten / Dem soll der Danck mit sonderm Lob / Ervolgen alls ein Ritters Prob.

III. Nagroda w Folie. Na koniec ten, kto najlepiej się sprawi w Folie, otrzyma nagrodę ze szczególną pochwałą, jako świadectwo rycerskiej dzielności.

¶ 16

Datowanie

Actum Tubingæ 24. Februarij, Anno 1601.

Sporządzono w Tybindze, 24 lutego 1601.

¶ 17

Szczegóły źródła

ID
P442
Typ
statuty i regulaminy
Data
24 lutego 1601 (Actum); turniej 25. 2. 1601
Miejsce
Tybinga
Państwo (obecnie)
Niemcy
Język
niemiecki
Autor
vojvoda Fridrich Württemberský (Cartell); veršoval Erhard Cellius
Edycja
Erhard Cellius, Ein Gesellen Fuß Thurnier … in ihrer F. G. Newen Fürstlichen Collegio zu Tübingen schrifftlich verkündiget (Tübingen: bey dem Auctore 1601), tlač. s. 4v–6v; BSB 4 P.o.germ. 27, MDZ bsb10056922, skeny 20–24
Digitalizacja / opis katalogowy
https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10056922?page=21
Znaczenie
trafność 3 z 5 kronika, akta lub opracowanie zawierające istotne świadectwa dotyczące reguł
Weryfikacja
oryginał zweryfikowany
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.