Źródła › P442
Wierszowana proklamacja i artykuły turnieju pieszego w Collegium Illustre w Tybindze (24/25 lutego 1601) oraz nagrody
Pełne wierszowane zasady turnieju pieszego: trzy pchnięcia i pięć cięć, zakaz trafień poniżej pasa, miecz jednoręczny, trzy nagrody – niemal identyczne jak w Neuburgu w 1574.
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 24 lutego 1601 (Actum); turniej 25. 2. 1601
- Miejsce
- Tybinga
- Edycja
- Erhard Cellius, Ein Gesellen Fuß Thurnier … in ihrer F. G. Newen Fürstlichen Collegio zu Tübingen schrifftlich verkündiget (Tübingen: bey dem Auctore 1601), druk, s. 4v–6v; BSB 4 P.o.germ. 27, MDZ bsb10056922, skany 20–24
- Weryfikacja
- oryginał zweryfikowany
- Znaczenie
- 3/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
Pełny przekład
Koniec obwieszczenia
Als Ihr Fürstlich Gnade wölln / Desselben volbringung anstelln / Und darzu nemen einen Tag / In dem es füglich bschehen mag / Namblich den Fünff und zweintzigsten / Zu mittem tag, zu zwelff uhren / Diß Monats Februarij, / Uff Fürstliches Collegij / Rennbahn, ausserhalb dieser Stat / Zuerscheinen bevohlen hat / Wie sie dann hiemit meniglich / Mit diesem Cartell offentlich / Jetzund gemelten Tag und Ban / Ernennt und angesetzt will han.
Jego Książęca Mość życzy sobie, aby rzecz tę przeprowadzono, i wyznacza dzień, w którym może się ona stosownie odbyć, mianowicie dwudziesty piąty bieżącego miesiąca lutego w południe, o godzinie dwunastej, i nakazał wszystkim stawić się na placu turniejowym książęcego kolegium poza tym miastem; niniejszym zaś kartelem pragnie publicznie ogłosić i wyznaczyć wszystkim wspomniany dzień i szranki.
Artykuły tego chwalebnego turnieju pieszego
I. All die so wöllen in gebür / Erscheinen zu diesem Thurnier / Und sich darin gebrauchen lahn / Ihr Namen, und wie uff der Baan / Thurniern sie werden ordentlich / In schrifften solln erklären sich / Und den Herrn Richtern händgen ein / So darzu wol verordnet sein.
I. Wszyscy, którzy pragną stawić się na tym turnieju w należytej formie i wziąć w nim udział, winni podać na piśmie swoje imiona i nazwiska oraz sposób, w jaki będą walczyć w szrankach, w odpowiednim porządku, i przekazać to wyznaczonym w tym celu sędziom.
II. Es soll auch keiner mit verdrieß / Eins andern schwert führn oder Spieß. / Dann wems von den Herrn Richtern würd / Erkennet werden und justirt.
II. Nikomu nie wolno, ku utrapieniu innych, używać cudzego miecza lub piki, lecz tylko tych, które sędziowie mu przydzielą i sprawdzą.
III. Es soll ein jeder auch nur drey / Stöß mit dem Spieß verrichten frey / Und nur fünff schläg mit dem Schwert thon / Will er Ritterlich hie bestohn.
III. Każdy może zadać tylko trzy pchnięcia piką i tylko pięć ciosów mieczem, jeśli chce się tutaj sprawić po rycersku.
IV. Wer mit dem Spieß die schrancken rührt / Oder von unden treffen würdt / Under der gürtell, derselb soll / Kein Danck erlangen dieses mal.
IV. Kto dotknie bariery piką lub uderzy od dołu, poniżej pasa, ten tym razem nie zdobędzie żadnej nagrody.
V. Es soll auch keiner zu seim gnieß / Eim andern ausschlagen sein Spieß / Deßgleichen keiner weichen thun / Wann sie einander gfasset han.
V. Przepisy turniejowe zabraniały zawodnikom ingerowania w sprzęt przeciwnika w celu uzyskania przewagi. Zabraniały także ustępowania pola po rozpoczęciu walki.
VI. Item so einem auß der Hand / Sein schwert würd fallen in den sand / Oder sich damit an der schranck / Behelff und hielt, der hat kein Danck.
VI. Podobnie, jeśli komuś miecz wypadnie z ręki na piasek albo jeśli wspomaga się nim i przytrzymuje bariery, nie przysługuje mu prawo do nagrody.
VII. Wo dann einer sein schwert zerschlüg / Oder zerbrechen thet allhie / Demselben ist hiemit erkandt / Ein anders z'geben in sein hand.
VII. Gdyby jednak komuś pękł lub złamał się tutaj miecz, niniejszym zezwala się, by dano mu do ręki inny.
VIII. Wann einer bloß gestossen wer / Oder geschlagen, ist kein ehr. / Darumb er auch kein Danck würd sehn / Doch ausserhalb der Folien.
VIII. Jeśli ktoś pchnie lub uderzy w nieosłonięte (?), nie przynosi to zaszczytu; dlatego też nie otrzyma nagrody, z wyjątkiem Folie.
IX. Die stöß und straich, so uber d'zal / Vorangemelt geschehen all / Ob sie schon würden wol angehn / Sollens doch nit zum Danck beschehn.
IX. Żadne pchnięcia i cięcia wykonane ponad podaną wyżej liczbę, nawet jeśli celnie dosięgną przeciwnika, nie będą zaliczane w walce o nagrodę.
X. Welcher dem andern in sein schwert / Fellt oder greifft, den Danck verleurt.
X. Kto upadnie lub chwyci miecz przeciwnika, traci nagrodę.
XI. Welcher vielleicht sein Spieß abschlüg / Keins Dancks darff er gewarten hie.
XI. Kto by przypadkiem odbił na bok jego pikę, nie może tu oczekiwać żadnej nagrody.
XII. Letzstlich auch keiner beede händ / Sein schwert zubrauchen hie anwänd / Mit Creutz und Knopff viel weniger / Zuschlag, dann es bringt jhm kein ehr.
XII. Na koniec nikt nie ma władać mieczem oburącz, a tym bardziej uderzać jelcem i głowicą, gdyż nie przynosi mu to zaszczytu.
Nagrody
I. Spieß Danck. Der mit dem Spieß in den dreyen / Stössen am höchst: und zierlichsten / Die meiste spieß zerbrechen würdt / Den spieß Danck dieser mit sich führt.
I. Nagroda w pice. Kto w trzech pchnięciach piką złamie najwięcej pik, najwyżej i z największym wdziękiem, zdobywa nagrodę w pice.
II. Schwert Danck. In den fünff streichen welcher schlägt / Am besten und zierlichsten, recht / Wie sich gebürt, derselbig wol / Den Schwert danck druff empfangen sol.
II. Nagroda miecza. Kto w pięciu ciosach uderza najlepiej i z największym wdziękiem, prawidłowo, jak przystoi, otrzyma za to nagrodę miecza.
III. Folien Danck. Und Letzstlich in der Folien / Wer halten würd sich am besten / Dem soll der Danck mit sonderm Lob / Ervolgen alls ein Ritters Prob.
III. Nagroda w Folie. Na koniec ten, kto najlepiej się sprawi w Folie, otrzyma nagrodę ze szczególną pochwałą, jako świadectwo rycerskiej dzielności.
Datowanie
Actum Tubingæ 24. Februarij, Anno 1601.
Sporządzono w Tybindze, 24 lutego 1601.
Szczegóły źródła
- ID
- P442
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 24 lutego 1601 (Actum); turniej 25. 2. 1601
- Miejsce
- Tybinga
- Państwo (obecnie)
- Niemcy
- Język
- niemiecki
- Autor
- vojvoda Fridrich Württemberský (Cartell); veršoval Erhard Cellius
- Edycja
- Erhard Cellius, Ein Gesellen Fuß Thurnier … in ihrer F. G. Newen Fürstlichen Collegio zu Tübingen schrifftlich verkündiget (Tübingen: bey dem Auctore 1601), tlač. s. 4v–6v; BSB 4 P.o.germ. 27, MDZ bsb10056922, skeny 20–24
- Digitalizacja / opis katalogowy
- https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10056922?page=21
- Znaczenie
- trafność 3 z 5
- Weryfikacja
- oryginał zweryfikowany
Notatki badawcze (po słowacku)
- Transkrypcja ze skanów druku.
- Książę ogłosił turniej dla szlacheckich wychowanków nowego Collegium Illustre; sędziami byli Landhofmeister, marszałek i Haushofmeister dworu stuttgarckiego (s. 75).
- Artykuły: pisemne zgłoszenie sędziom; wyłącznie broń zatwierdzona przez sędziów; 3 pchnięcia włócznią i 5 ciosów mieczem; nie dotykać ogrodzenia, nie trafiać poniżej pasa; nie wytrącać włóczni, nie cofać się; upuszczenie miecza lub opieranie się o ogrodzenie = bez nagrody; złamany miecz podlega wymianie; trafienie ‚bloß‘ bez nagrody z wyjątkiem Folie; uderzenia ponad ustaloną liczbę nie są liczone; nie chwytać miecza przeciwnika; nie odbijać oszczepu; nie oburącz, nie jelcem ani głowicą.
- Nagrody za oszczep, miecz i Folie.