Források › P164
A Szent Márk-testvérület Vörös könyve
A mesterré avatottak jegyzéke, az avatás formulájával és egy vizsgaszabállyal: azt a jelöltet, akit bemutatásakor véresre sebeztek, nem vették fel.
- Típus
- oklevél és levéltári irat
- Dátum
- 1583–1716
- Hely
- Frankfurt am Main
- Testvériség
- Marxbrüder (a kard mesterei)
- Kiadás
- átirat: K. Theil, Transcription: Red Book of the Marxbrüder, Zenodo 10.5281/zenodo.20816085 (5. 9. 2026-i változat; CC BY-NC-SA 4.0)
- Ellenőrzés
- kiadás elolvasva
- Relevancia
- 5/5
Teljes fordítás az eredeti szöveggel ↓
A forrásban szereplő szabályok
Történetek ebből a forrásból
- Csak megkarcolva (Frankfurt, 1614)
- A vérző wrocławi férfi (Frankfurt, 1613)
- Egy magyarországi vívómester (Zürich, 1585)
- Egy szűcs a kapitány helyetteseként (Frankfurt, 1620)
- Jacob Niß új mesterlevelet kapott (Frankfurt, 1590)
A forrásban szereplő személyek (256)
- Abraham Borowsky
- Adam Beyer
- Adam Kistenfeger
- Adam Rasti
- Adam Reimetshofer
- Adam Schmidt
- Alexander Sauerweid
- Andreas Backes
- Andreas Dobel
- Andreas Kraft
- Andreas Krosig
- August Färber
- Balthasar Büchler
- Balthasar Horn
- Balthasar Pfeifer
- Bartholomäus Deutschländer
- Bartholomäus Eckhardt
- Bartholomäus Katz
- Bartholomäus Weiß
- Christian Daden
- Christian Gülich
- Christian Kölkes
- Christian Reutsch
- Christian Riel
- Christoph Fahren
- Christoph Fellbaum
- Christoph Führer
- Christoph Hinze
- Christoph Ihose
- Christoph Kacher
- Christoph Koch
- Christoph Martin
- Christoph Müller
- Christoph Selig
- Daniel Bleich
- Daniel Spieß
- David Birnstengel
- David Lintz
- David Reibholz
- David Sturm
- David Vogt
- Dietrich Liebentanz
- Fabian Reich
- Friedrich Boll
- Friedrich Frischeisen
- Friedrich Hagen
- Gabriel Miliz
- Georg Ackermann
- Georg Faul
- Georg Fenzenauer
- Georg Freiner
- Georg Fuchs
- Georg Gepherindt
- Georg Haußmeÿer
- Georg Heismer
- Georg Heuß
- Georg Klar
- Georg Löchel
- Georg Meyer
- Georg Palm
- Georg Rad
- Georg Rotlhuber
- Georg Schneider
- Georg Seiler
- Georg Seinz
- Georg Still
- Georg Weidtmann
- Georg Zwickel
- Gottfried Glatz
- Gregor Wiesender
- Hans Bar
- Hans Beckmeister
- Hans Beinsfeld
- Hans Bierdimpfl
- Hans Bock
- Hans Brosch
- Hans Busse
- Hans Clausenburg
- Hans Damser
- Hans Dielermann
- Hans Engelhard Diestel
- Hans Ermler
- Hans Gogelsen
- Hans Goldener
- Hans Grimm
- Hans Heberle
- Hans Heinle
- Hans Hermann
- Hans Hertel
- Hans Horn
- Hans Joachim
- Hans Kegel
- Hans Keller
- Hans Klein
- Hans Klemsch
- Hans Konrad Kalter
- Hans Kraus
- Hans Leibniz
- Hans Leiß
- Hans Melber
- Hans Mestel
- Hans Müller
- Hans Papst
- Hans Paul Bohlen
- Hans Rambisch
- Hans Reuter
- Hans Ring
- Hans Rins
- Hans Rummel
- Hans Sanftmeyer
- Hans Schaff
- Hans Schuster
- Hans Wiesender
- Hans Wirt
- Hans von der Sebenitz
- Heinrich Tehennes
- Heinrich Veit
- Heinrich Wagner
- Henning Müller
- Jacob Schmiedt
- Jakob Ackermann
- Jakob Beck
- Jakob Großer
- Jakob Kalau
- Jakob Klemsch
- Jakob Luck
- Jakob Marsteller
- Jakob Neumann
- Jakob Nies
- Jakob Paulting
- Jakob Weigenhahn
- Jeremias Tschencke
- Joachim Balz
- Joachim Bold
- Joachim Gotthardt
- Joachim Worms
- Johann Adam Opitz
- Johann Becker
- Johann Gottfried Schmelzer
- Johann Haus
- Johann Heinrich Hoffmann
- Johann Konrad Hartmann
- Johann Martin Schmuckert
- Johann Oelschlägel
- Johann Schottler
- Johann Schwabauer
- Julius Hartisch
- Karl Küchinger
- Karl Martin
- Kaspar Anton Richmann
- Kaspar Arnold
- Kaspar Bacher
- Kaspar Felber
- Kaspar Grimm
- Kaspar Hafner
- Kaspar Kretschmann
- Kaspar Volz
- Klaus Rindfleisch
- Konrad Endres
- Konrad Friedwach
- Konrad Haußner
- Konrad Kohrs
- Konrad Wischeckel
- Lazarus Bauert
- Leonhard Gackstätter
- Leonhard Weber
- Lorenz Brüllmann
- Lorenz Pflug
- Lorenz Schmidt
- Ludwig Beck
- Ludwig Woidke
- Markus Eckstein
- Martin Bedermann
- Martin Beschmann
- Martin Beyer
- Martin Fröhlich
- Martin Kähl
- Martin Neumärker
- Martin Saur
- Matthias Erkel
- Matthias Geiger
- Matthias Großwald
- Matthias Kleiner
- Matthias Lehmann
- Matthias Matthias
- Matthias Pfeifer
- Matthias Rosenau
- Matthias Schmidt
- Matthias Siegel
- Matthias Traub
- Melchior Brand
- Melchior Geißmann
- Melchior Meyer
- Melchior Naumann
- Melchior Wessel
- Michael Claus
- Michael Dunkel
- Michael Haan
- Michael Heinz
- Michael Lembke
- Michael Schrumpf
- Michael Winkler
- Moritz Büschel
- Nikolaus Moritz
- Nikolaus Wildobler
- Nikolaus Wünsch
- Paul Korn
- Paul Merlo
- Paul Pol
- Paul Reuter
- Paulus Rausch
- Paulus Schmidt
- Peter Herzog
- Peter Höpfner
- Peter Lenz
- Peter Nies
- Peter Sacker
- Peter Schnell
- Peter Schultheiß
- Peter Schwark
- Peter Sebastian
- Peter von der Hohenmühlen
- Philipp Adam
- Philipp Brahe
- Philipp Bräscher
- Philipp Clemens
- Philipp Strobel
- Raimund Homler
- Samuel Probst
- Sebastian Fürst
- Sebastian Klier
- Sebastian Kuchenmeister
- Sebastian Völklin
- Sebastian von Matzenheim
- Sigmund Hartung
- Sigmund Naueshund
- Simon Winkelmann
- Stefan Andreas
- Stefan Leopold
- Thomas Held
- Thomas Jordan
- Thomas Körster
- Thomas Schnedergerger
- Thomas Tiergartner
- Tobias Bogener
- Tobias Strauß
- Ulrich Burckhardt
- Ulrich Harter
- Valentin Faber
- Wendelin Kreil
- Wigand Brotschieber
- Wilhelm Schulz
- Wilhelm Schützen
- Wolf Ball
- Wolf Brandner
- Zacharias Schönenknecht
Teljes fordítás
A császári megerősítő oklevelek átadása a városi kancelláriának (fol. 1r)
Sambstags den 19. Martÿ A° đ 1614. hat Balthasar Horn von Greiffenber Meister deß lang Schwerdts in namen vnd von weg der Bruderschafft von St. Marx der Röm. Kaÿ. Mtt. Matthiæ Confirmation Ihrer Privilegÿ zur Statt Franckfurt Cantzleÿ gelieffert vnd zu den andern Privilegien in Verwahrung zunemen in namen ermelter Bruderschaft gebetten, welches dann auch geschehen.
Az Úr 1614. évében, március 19-én, szombaton a greiffenbergi Balthasar Horn hosszúkardmester a Szent Márk-testvérület nevében és megbízásából átadta Frankfurt város kancelláriájának kiváltságaik Mátyás római császár általi megerősítését, és az említett testvérület nevében kérte, hogy azt a többi kiváltságlevéllel együtt helyezzék megőrzésbe; ez meg is történt.
den 26. Martÿ Aᵒ đ 1628. hat Michael Lemcke von Hollandt in Preussen Hauptman der Bruderschafft Kayserl., Mtt Ferdinandi II. Confirmation Brieff zur Cantzleÿ gelieffert vnd zu den andern Privilegien in Verwahrung zunemen gebetten.
Az Úr 1628. évének március 26. napján a poroszországi Preußisch Hollandból származó Michael Lemcke, a testvérület kapitánya átadta a kancelláriának II. Ferdinánd császár megerősítő oklevelét, és kérte, hogy azt a többi kiváltságlevéllel együtt helyezzék biztonságba.
den 31. Martÿ Aᵒ đ 1642. hat Hanß Reuter von Kirchen an der Eck, Hauptmann der Bruderschafft, Keyß. Mt. Ferdindandi III. confirmation Brieff zur Cantzleÿ gelieffert vnndt zu den andern Privilegÿs in Verwahrung zunehmen gebetten.
Az Úr 1642. évének március 31. napján Hans Reuter, Kirchheim unter Teck (?) (“Kirchen an der Eck”) szülötte, a testvérület kapitánya átadta a kancelláriának III. Ferdinánd császár megerősítő oklevelét, és kérte, hogy a többi kiváltságlevéllel együtt helyezzék őrizetbe.
Az új mester számára kiállítandó vidimus formulája (fols 2r–2v)
[left margin: ist im maßen gewiedert, wie hernach zu sehen]
wir der Rath der Statt Franckfurt am Mayn thun kundt vnd hiermit bekennen daß wir ≠ [insertion from 1v: sechs fünff vnterschiedliche Kaÿserliche Privilegia vnd darunder sonderlich obgesetzte] zween Kaÿserliche Confirmation Brieff den Meistern deß Schwerdts gegeben von wort zu wort lauttendt wie vorabstehet an Pergamen, Schrifften vnd Kaÿserlichen Anhangenden Insigeln, vnd sonst allenthalben gantz vnversehrt vnd vnargwöhnisch gesehen vnd befunden Auch vmb Meister deß Schwerdts beschehener fleissiger Bitte willens dieß gegenwertig Transsumpt daruon machen, mit vnserer Statt anhangendem Insigel bekraftiges vnd NN. welcher an heut dato von NN. Als Jetziger Zeit Hauptman vber die Bruderschafft von St. Marx, zu einem Meister deß [insertion: langen] Schwerdts geschlagen, approbirt vnd zugelassen worden, zu vrkundt haben mittheilen lassen, so geschehen đ.
(A margón: ez bizonyos mértékig megújíttatik, amint alább látható.) Mi, Frankfurt am Main város tanácsa, tudatjuk és ezennel kijelentjük, hogy láttunk és megvizsgáltunk [betoldás az 1v fólióról: hat (áthúzva) öt különböző császári kiváltságlevelet, köztük különösen a fentebb közölteket] két császári megerősítő oklevelet, amelyet a kard mestereinek adtak, és amely szóról szóra úgy hangzik, amint fentebb áll; pergamenjük, írásuk és függő császári pecsétjeik tekintetében, valamint minden egyéb vonatkozásban teljesen épek és gyanún felül állók. A kard mestereinek szorgos kérelmére elkészíttettük róluk e jelen átíró oklevelet, városunk függő pecsétjével megerősítettük, és bizonyságul átadattuk N. N. részére, akit e napon N. N., a St Mark testvériség jelenlegi kapitánya a [betoldás: hosszú] kard mesterévé avatott, jóváhagyott és befogadott. Kelt ekként … napján (stb.)
verte.
[2v]
Wir der Rath der Statt Franckfurt am Maÿn, Thun kundt vnd hiermit bekennen, daß wir ein von dem jetztregierenden ≠ [insertion: Röm.] Kaÿß, Auch zu Hungern vnd Boheim Kön. Mtt. Ferdinando dem Andern zc. Vnseren allergnedigsten Herrn den Meistern deß Schwerdts allergnedigst ertheiltes Privilegium vnd Confirmation Brieff von wort zu wort lauttendt wie vorstehet, an Pergamen, Schrifften vnd Kaÿserlichem anhangendem Insigel vnd sonst Allent halben gantz vnversehrt vnd vnargwohnisch gesehen vnd befunden, Auch vmb Meister deß Schwerdts beschehener fleissiger Bitte willen dieß gegenwertige Transsumpt darvon vorfertig vnter vnserer Statt Anhangendem Insigel verfertigen vnd N. N. von N. welcher in heut dato von NN. vor N. als Jetzig Zeit Hauptman vber die Bruderschafft von St. Marx zu einem Meister des Lang schwerdts geschlag, approbirt vnd zugelassen worden, zu Vrkundt haben mittheilen lassen, So geschehen den đ
Fordítsd meg. Mi, Frankfurt am Main városának tanácsa, tudatjuk és ezennel kijelentjük, hogy láttuk és megvizsgáltuk a kard mestereinek a jelenleg uralkodó [betoldás: római] császár, Magyarország és Csehország királya, II. Ferdinánd stb., legkegyelmesebb urunk által legkegyelmesebben adományozott kiváltságlevelet és megerősítő oklevelet, amely szóról szóra a fentiek szerint szól, és pergamenje, írása, függő császári pecsétje, valamint minden egyéb tekintetben teljesen ép és gyanútlan; a kard mestereinek nyomatékos kérésére pedig városunk függő pecsétje alatt elkészíttettük róla e jelen transumptumot, és bizonyságul átadattuk N.-ből való N. N.-nek, akit a mai napon N.-ből való N. N., a Szent Márk-testvérület jelenlegi kapitánya a hosszúkard mesterévé avatott, jóváhagyott és befogadott. Így történt … napján (stb.)
A mesterré avatások első bejegyzései (fols 3r–4v, 1583–1587)
3.[r]
Caspar Bachar von Dresden kürschner Ist durch Melchior Gaißmann von Nürnberg, der Zeit verordnetem hauptman über die Bruderschafft von S. Marco zu einem Meister des langen Schwerdts offentlich geschlagen wordn Am Sontage den 8. 7bris Anno 1583.
Caspar Bachar drezdai szűcsöt 1583. szeptember 8-án, vasárnap a hosszúkard mesterévé avatta nyilvánosan a nürnbergi Melchior Gaißmann, aki akkor a Szent Márk-testvérület kinevezett kapitánya volt.
Sontags den 24 Martÿ Anno 1584 seindt nachbenante Personen, durch Melchiorn Nauman von Say auß der Schleßing, als hauptman über die Bruderschafft von S. Marx. zu Meistern des lang Schwerdts offentlich geschlagen worden.
Peter Schultheiß von Regenspurg Glockengießer.
Caspar Felber von Tressen, Lein wöber.
Joachim Gotthardt von Custrin, Kürschner.
Geörg Fuchs von Wien, Becker.
Conrad Fridwag von Nürmberg, Schumacher.
Pauly Merlo von Nürmberg Schellenmacher.
Lazary Bauert von heilspurg In Preußen kürßner.
Hanß damser von Greitz In d. Steirmarkh kürßner.
Moritz Büschel von der Weyde kürßner .|.
1584. március 24-én, vasárnap az alább megnevezett személyeket nyilvánosan a hosszúkard mestereivé avatta a sziléziai Saganból (?) (“Say”) való Melchior Nauman, a Szent Márk-testvérület kapitányaként: Peter Schultheiß Regensburgból, harangöntő; Caspar Felber Drezdából, takács; Joachim Gotthardt Küstrinből, szűcs; Georg Fuchs Bécsből, pék; Conrad Fridwag Nürnbergből, cipész; Pauly Merlo Nürnbergből, csengettyűkészítő; Lazarus Bauert a poroszországi Heilsbergből, szűcs; Hans Damser a stájerországi Grazból (?) (“Greitz”), szűcs; Moritz Büschel Weidenből (?) (“von der Weyde”), szűcs.
[3v]
Geörg Palm von Newem Soln In Vngarischen Bergstetten ist den 9. Aprilis Anno 1584 durch Wilhelm Schützen von Cöln zum Meister des langen Schwerdts geschlagen worden.
A magyarországi bányavárosok közé tartozó Neusohlból (Banská Bystrica) származó Georg Palmot a kölni Wilhelm Schütz az 1584. év április 9. napján a hosszúkard mesterévé avatta.
Bastian Völklin von München
Christoff Koch von Breßlaw.
Dauid Lintz von Dantzig.
seind Sontags den 12. Aprilis Anno đ 84 durch Wilhelm Schützen zu Meistern des Lang Schwerdts geschlage worde.
A müncheni Bastian Völklint, a breslaui Christoph Kochot és a danzigi David Lintzet Wilhelm Schütz az Úr (15)84. esztendejében, április 12-én, vasárnap avatta a hosszúkard mestereivé.
Geörg Rad von Jena Glaser, bürg zu Augspurg
Niclauß wünsch von Königsperg zu Preüßen kürschner
seind Sontags den 4 Aprilis Anno 1585. durch wilhelm Schützen von Cöln. zu Meistern des lange Schwerdts geschlage worde.
A jénai származású Georg Rad üvegest, Augsburg polgárát és a poroszországi Königsbergből való Niklaus Wünsch szűcsöt a kölni Wilhelm Schütz 1585. április 4-én, vasárnap avatta a hosszúkard mestereivé.
4[r]
Thomas Schnedergerger von Passaw ein Beck Ist von Michel Wincklern zu einem Meister des lange Schwerdts geschlage worde Am Sontags den 12. 7bris. Anno 1585.
A passaui Thomas Schnedergerger péket Michel Winckler az 1585. év szeptember 12-én, vasárnap hosszúkardmesterré avatta.
Sontags den 27 Martÿ Anno 1586. seind nachuolgende Personen von Wilhelm Schützen von Coln diser Zeit verordnetem hauptman über die Bruderschafft von S. Marx. zu eine M. des lange Schwerdts geschlage worde
[curly bracket Caspar Grimm to Dauid Reibholz: kürßner]
Caspar Grimm von Arnstadt.
Peter Niß. von Dantzig.
Augustin Ferber v. Schwebisch gemündt,
Melchior Mair v. Nörlinge
Dauid Reibholz von Raudt.
Peter Lentz von Augspurg wöber
Niclauß Wiltobler von Bregitz am Boden See Kupferschmidt.
1586. március 27-én, vasárnap a következő személyeket avatta hosszúkardmesterré a kölni Wilhelm Schütz, aki akkor a Szent Márk-testvérület kinevezett kapitánya volt: (szűcsök) Caspar Grimm Arnstadtból, Peter Niß Danzigból, Augustin Ferber Schwäbisch Gmündből, Melchior Mair Nördlingenből, David Reibholz Raudtenből; Peter Lentz augsburgi takács; Niklaus Wiltobler rézműves a Boden-tó melletti Bregenzből.
[4v]
Sontags den 11. 7bris Anno 1586. seindt nachuolgende Personen durch M. Wilhelm Schützen von Cöln, als dieser Zeit verordnetem Hauptman über die Bruderschafft von S. Marx. zu M. des Schwerdts offentlich Im Krachbein geschlagen worde. Als namentlich
– Christian Kölckes, von Gülch. Schwartzferber
– Michel Dunckel von Lahr. kürschner.
Peter Hepfner v. dreßden. Leinwöber.
Lorentz Schmidt. v. Ochsenfurt. Bader,
Az 1586. év szeptember 11. napján, vasárnap a következő személyeket avatta nyilvánosan kardmesterré a „Krachbein” (házban) a kölni Wilhelm Schütz mester, mint a Szent Márk-testvérület élére akkoriban kinevezett kapitány, nevezetesen: Christian Kölckes Jülichből, feketefestő; Michel Dunckel Lahrból, szűcs; Peter Hepfner Drezdából, vászonszövő; Lorenz Schmidt Ochsenfurtból, fürdős.
A forrás adatai
- ID
- P164
- Típus
- oklevél és levéltári irat
- Dátum
- 1583–1716
- Hely
- Frankfurt am Main
- Ország (ma)
- Németország
- Nyelv
- Német
- Testvériség
- Marxbrüder (a kard mesterei)
- Szerző
- Bratstvo sv. Marka (Marxbrüder), Frankfurt
- Levéltár
- Institut für Stadtgeschichte Frankfurt, H.18.02 Nr. 13
- Kiadás
- prepis: K. Theil, Transcription: Red Book of the Marxbrüder, Zenodo 10.5281/zenodo.20816085 (verzia 5. 9. 2026; CC BY-NC-SA 4.0)
- Digitalizált változat / katalógusrekord
- https://doi.org/10.5281/zenodo.20816085
- Relevancia
- relevancia: 5 az 5-ből
- Ellenőrzés
- kiadás elolvasva
Hivatkozik rá
- P166 Marxbrüder Master Dataset, 1491–1716 (tabuľka 363 majstrov z Cod. I.6.2°.5 a Červenej knihy)
Kutatási jegyzetek (szlovákul)
- Theil átirata teljes egészében elolvasva (f. 1r–35v, az első f. 35-öt is beleértve).
- Az eredetivel való összevetés még hátravan.
- Az avatásról, felvételről és vizsgákról szóló bejegyzések a személyek adatlapjain találhatók, az átirat oldalaira mutató közvetlen hivatkozásokkal.
- Formula ‚zu Meistern deß langen Schwerdts geschlagen, approbirt vnd zugelassen‘; városi bizonyítvány formulája a kiváltságok leírásával (fol. 2r–v).
- A vizsga szabálya: 28. 3. 1613 Bartholome Eckhardt Boroszlóból ‚zur Prob furgestelt, weil Er Aber damals blutrunstig geschlagen vnd die federfechter Ihn nit zulassen wöllen‘ – csak 30. 3-án avatták mesterré; 1614 Hans Rambisch ‚verletzt, Als ist er nit zugelassen‘, csak 20. 9-én
- ‚weil Er bestanden‘ (vö. P165 10. sz.).
- ‚Geörg Palm von Newem Soln In Vngarischen Bergstetten‘ (Besztercebánya), mester 9. 4. 1584 (fol. 3v); ‚Dauid Biernstengel auß den Zips Kurschner‘ (Szepesség), 1610. 3. 25. (fol. 16v).
- MORVAORSZÁG ÉS csehország: Martin Frölich ‚von Olmutz in Mehren, Kurschner‘, mester 15. 9. 1611-től és a testvérület KAPITÁNYA 1613–1614-ben; Hans és Jacob Klemsch (kőművesek), valamint Michael Heintz (szűcs) Olmützből; Tobias Bogener Prága Újvárosából (1610); Plzeň, Cheb, Kadaň.
- Fuchs 1584, Endreß 1608, Kacher 1617, Küchinger 1670, ‚Adam Reimetshoffer von Seiming in ostrich, Becker‘ 1686 (valószínűleg = Laimetzhoffer 1718, P157 – feltevés).
- Steirmarkh‘ (Graz?) – a helynevek olvasata bizonytalan.