Źródła › P015
Przebieg zawodów o tytuł króla we wtorek po Zielonych Świątkach, z wykładnią artykułów (Lille, bez daty, po 1589)
Practique qui se tient pour namptir à tous les royaulmes
Organizacja zawodów o godność króla we wtorek po Zielonych Świątkach oraz objaśnienia artykułów Bon Royaume.
- Typ
- statuty i regulaminy
- Miejsce
- Lille
- Bractwo
- Cechy św. Michała (Niderlandy, północna Francja)
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
- Znaczenie
- 5/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
- Trafienie następcze i trafienia obopólnereguła jednego kroku
- Zranienie i śmierć podczas walkiobjaśnienie: obowiązek wnoszących wkłady
- Ważne trafienia i krewobjaśnienie: powyżej pasa, objaśnienie: widoczne trafienie, objaśnienie do artykułu VI: szew kołnierza
- Cel: gdzie trafiaćobjaśnienie: powyżej pasa, objaśnienie do artykułu IV: krew, objaśnienie do artykułu VI
- Nadzór i sędziowanieprzebieg dnia: punkty karty
- Dni i świętanagłówek, przebieg dnia: wywołanie
- Grzywny i zasady zachowaniawezwanie na poniedziałek, losowanie dziesiątek, przebieg dnia: nieobecność, objaśnienie: sztylet i nóż, objaśnienie do artykułu IV: krew, objaśnienie: obowiązek wnoszących wkłady, przysięga królów, późniejsza uwaga o liczbie szermierzy
- Nagrody i stawkiobjaśnienie do IV artykułu: ranny król, składka na rzecz króla, nagroda przy dobrym królowaniu (nagrody)
Pełny przekład
Nagłówek i przygotowania
PRACTIQUE *qui se tient pour namptir à tous les royaulmes qui se fait, tous les ans, la 11ᵉ feste ou mardi de la Pentecouste.*
Procedura przestrzegana w sprawie stawek we wszystkich „kingdoms” (zawodach o tytuł króla), odbywających się co roku w drugi (?) dzień świąt, to jest we wtorek Zielonych Świątek.
Se doit ordonner au charpentier de mettre les bailles et bancqs, qui à ce propos ont été faicts, pour le mardi matin de la Pentecouste ; faisant un parqué devant la maison de ville.
Należy polecić cieśli, aby do rana we wtorek po Zielonych Świątkach ustawił wykonane w tym celu bariery i ławy, tworząc przed ratuszem ogrodzony plac (parqué).
Item, faut, dès la semaine précédente, donner ordre d'adjourner tous les confrères à comparoir précisément à une heure après midi, le lundi de la Pentecouste, sous peine de 10 patars d'amende ; ne soit qu'ils soient excusés au grand connestable ou petits auparavant. Les quelles amendes se payeront VIII à XV jours apprès, à péril de redoubler, et par apprès d'exécution.
Nadto już w poprzedzającym tygodniu należy wydać polecenia, aby wezwać wszystkich członków do stawienia się dokładnie o godzinie pierwszej po południu w poniedziałek Zielonych Świątek, pod karą grzywny 10 patarów, chyba że uprzednio usprawiedliwią się przed wielkim konstablem lub niższymi konstablami. Grzywny te należy uiścić po upływie 8 do 15 dni, pod karą podwojenia, a następnie egzekucji należności.
Puis se jète lot de chasque dixaine à part et estant ainsi jeté, chaque dixainier donne son lot pour estre jeté entre eux de la priorité des dits dixainiers et ceux ne tirant sur roy sont à XX parisis d'amende.
Następnie w każdej dziesiątce osobno przeprowadza się losowanie, a po jego zakończeniu każdy dziesiętnik oddaje swój los do wspólnego losowania ustalającego kolejność pierwszeństwa dziesiętników; ci, którzy nie przystępują do walki o godność króla, podlegają grzywnie 20 denarów paryskich.
Przebieg dnia
Le lendemain au matin, dès quatre heures, se doibvent trouver au dit parqué le serviteur de la confrarie, les tambours, après avoir toute fois par lesdicts tambours, des III heures, fait l'assemblée dans la ville ; le Satan et autres petits officiers de la dite confrarie pour le tout tenir preste et en ordre pour tirer.
Następnego ranka od godziny czwartej przy szrankach muszą być obecni sługa bractwa i dobosze – przy czym dobosze mają już od godziny trzeciej zwoływać zgromadzenie w mieście biciem w bębny – a także „Satan” i inni niżsi funkcjonariusze bractwa, aby wszystko było przygotowane i uporządkowane do szermierki.
Puis à cinq heures précise se fait l'appel des trois premières dixaines tant tirants que non tirants et à VII heures des deux autres dixaines ; sous peine à ceux qui ne compareront de III parisis d'amende à paier comme dit est.
Następnie punktualnie o godzinie piątej wywołuje się pierwsze trzy dziesiątki, zarówno szermierzy, jak i tych, którzy nie szermują, a o godzinie siódmej pozostałe dwie dziesiątki; nieobecni podlegają grzywnie 3 parisis, płatnej w podany sposób.
En tirant lequel royaulme s'observeront exactement les points de la carte du royaulme, le tout à l'interprétation des supérieurs, sans pouvoir en aucune fachon murmurer et dont serait hon de faire de ce prester serment.
W szermierce o to królestwo punkty karty królestwa (P013) należy ściśle przestrzegać, przy czym wszystko podlega wykładni przełożonych, bez możliwości szemrania w jakikolwiek sposób; dobrze byłoby (w druku „hon”) odebrać w tej sprawie przysięgę.
Wykładnie artykułów karty królestwa
Sur la quelle carte du dit royaulme ont été faites petites interprétations que s'ensieult : (s'ensuit).
Na tej mapie królestwa przyjęto następujące drobne interpretacje:
Touchant ce qu'il est dit qu'il faut toucher par dessus la ceinture, d'ou sourdoit (s'élevait) doute, si cestuy étant touché sur la ceinture était vaincu ou non, a esté résolu que ce s'entendroit de la cousture du pourpoint, soit qu'il y ait ceinture ou non ; demeurant la dite [s. 108] ceinture en mesme situation qu'elle sa trouvé, le coup estant donné, et au surplus se juge si le dit coup est passant la ceinture ou non.
W sprawie zapisu, że należy trafiać powyżej pasa, z którego wynikła wątpliwość, czy trafiony w pas został pokonany, czy nie: uchwalono, że należy przez to rozumieć szew kaftana (pourpoint), niezależnie od tego, czy nosi się pas; pas pozostaje w położeniu, w którym znajdował się w chwili zadania ciosu, a ponadto ocenia się, czy cios przekracza pas, czy nie.
Est bon aussi avertir qu'ils n'ayent poignard ni cousteau.
Dobrze jest również uprzedzić, że nie powinni mieć przy sobie ani sztyletu, ani noża.
Se doit aussi exactement observer qu'il doit paraître de la touche, sans que puisse venir en considération de l'avoir bien sentu, à cause que souvent on se touche soi mesme de la garde de son espée ou de la garde de celle de son adversaire, qui n'est de nulle valeur.
Należy również ściśle przestrzegać, aby trafienie było widoczne, bez względu na to, czy ktoś wyraźnie je poczuł, ponieważ często dotyka się samego siebie jelcem własnego miecza lub jelcem miecza przeciwnika, co nie ma żadnej wartości.
Sur le IIIIᵉ article, par lequel est dit : « blesser le deffendeur à sang », s'entend oultre le poignet et non sur les mains.
[Streszczenie redakcyjne] Komentarz wyjaśnia, jak stosowano artykuł IV przy rozstrzyganiu, czy rana była zaliczana.
Sur le IIIIᵉ article est sourdu grand doute, touchant ce que, advenant le roy estre blessé ou malade ne pouvant jouer, si le précédent ayant soustenu, le doit soustenir pour ledit roy ou bien pour son profit ; et ce qui meult (soulève) ceste question fut, que le roy de la confrarie, nommé Marlier, la veille du royaulme par lui à soustenir, fut blessé et eut le petit doigt rompu ; cause qu'il fut question qui soustiendroit le royaulme. Sur quoi fut résolu, en conformité du dict article et en éclarcissement d'icelluy que le Régent, comme son prédécesseur, aurait à soutenir en la place du dict roy, en faisant serment de le soutenir toute sa force comme pour soi même ; nonobstant son intérest et peine particulière que lui même poldroit (pourroit) estre roy s'il jouait pour le concquer (??).
W związku z artykułem IV powstała wielka wątpliwość: gdyby król został ranny lub zachorował i nie mógł walczyć, czy ten, kto wcześniej bronił godności, miałby jej bronić dla króla, czy dla własnej korzyści? Pytanie to wynikło stąd, że król bractwa, zwany Marlier, w przeddzień objęcia swego królowania został ranny i doznał złamania małego palca, wobec czego powstała kwestia, kto będzie sprawował godność królewską. Postanowiono zatem, zgodnie z tym artykułem i dla jego objaśnienia, że Regent, jako jego poprzednik, będzie bronił godności w zastępstwie króla, przysięgając bronić jej ze wszystkich sił, jak dla siebie samego, bez względu na własny interes i osobistą stratę, skoro sam mógłby zostać królem, gdyby walczył o jej zdobycie (?).
Et si le dict régent venait à estre deffranquy, icelluy aura ses vennes selon son ordre du lot jeté en cas que son tour ne soit encore passé, et, au cas icelluy soit passé, tirera tout le premier contre son deffranquiseur et ce, pour son particulier.
A gdyby regent został pokonany (deffranquy), ma mieć swoje próby zgodnie z kolejnością ustaloną w losowaniu, jeśli jego kolej jeszcze nie minęła; jeśli zaś minęła, ma szermować jako pierwszy z tym, który go pokonał, i to na własny rachunek.
Comme aussi conséquemment les rois successeurs pendant le dit royaulme, advenant qu'ils fussent blessés, les précédents soustiendront en leur place forciblement et sans murmurer, sans qu'ils s'en puissent excuser, saulf par blessure qu'il y pourroit avoir reçue et dont il feront apparoistre, que lors se prendra le précédent à icelluy.
A zatem również, gdyby kolejni królowie zostali zranieni w czasie swego panowania, poprzedni mają obowiązkowo i bez szemrania trwać w ich zastępstwie, a wymówić się mogą jedynie raną, którą tam odnieśli i którą wykażą; w takim przypadku należy wziąć poprzednika tegoż.
Si, seront tenus expressément tous les namptisseurs de tirer, ne fust qu'ils fissent apparoistre de blessure notable.
Wszyscy, którzy wnieśli stawkę, będą wyraźnie zobowiązani do walki szermierczej, chyba że wykażą, iż mają poważną ranę.
Sur le VIᵉ article touchant l'explication de la cousture du gorgerant vers l'épaulle, s'entend la cousture du collet soit de la casacque ou pourpoint immédiatement sur l'espaule.
Do artykułu VI, dotyczącego objaśnienia szwu obojczyka przy ramieniu: należy przez to rozumieć szew kołnierza kaftana lub dubletu bezpośrednio na ramieniu.
Se practique aussi, pour éviter aux murmures, de faire prester serment aux roys dudit royaulme de ne favoriser personne, ensemble de [s. 109] murmurer, ains (mais) se rapporter à l'ordonnance et jugement de ses supérieurs ; ensemble observer faire estroitement à ce que personne ne crie (??) sur parcqué.
Aby uniknąć szemrania, praktykuje się również składanie przez królów królestwa przysięgi, że nie będą nikogo faworyzować ani szemrać, lecz podporządkują się rozporządzeniom i osądowi swoich zwierzchników; mają też ściśle dopilnować, aby nikt nie krzyczał (?) na placu.
Składka dla króla i zasada jednego kroku
Et pour plus exciter à tirer a esté mis 20 patars par le roy à payer par ceux qui ne tireront point, par dessus le sou qui se paye par chascun confrère ; lesquels vingt patars et le dit sou seront les dicts confrères tenus payer en dedans un mois après, à péril d'exécution ; et n'y a personne exempt du dit sou, des dits 20 patars n'y mesme les malades ou ne pouvant tirer ; à cause que ce n'est une amende, ains, une advanche pour le roy en tant moins aux fraits que luy convient faire.
A dla dalszego wspierania szermierki ustanowiono na rzecz króla 20 patarów, płatnych przez tych, którzy w ogóle nie fechtują, ponad sou uiszczane przez każdego członka; członkowie będą zobowiązani zapłacić te dwadzieścia patarów i sou w ciągu miesiąca od tego czasu, pod rygorem egzekucji; nikt zaś nie jest zwolniony z sou ani z 20 patarów, nawet chorzy lub niezdolni do fechtunku, ponieważ nie jest to grzywna, lecz składka dla króla na pokrycie kosztów, które musi ponieść.
Item, pour tenir ordre au jeu et obvier à ceux qui courrent après leurs hommes, nonobstant qu'ils estaient paravant touchés, a esté résolu que l'on n'a qu'un pas, après avoir reçu le coup ; et si, ne se rend le dit coup au premier pas, ains, s'en fait deux pas, icelluy coup ne sera réputé bon n'y vaillable.
Item, aby zachować porządek w walce i powstrzymać tych, którzy biegną za przeciwnikami, choć wcześniej zostali trafieni, postanowiono, że po otrzymaniu trafienia wolno wykonać tylko jeden krok; jeśli zaś cios nie zostanie oddany przy pierwszym kroku, lecz zostaną wykonane dwa kroki, trafienie to nie będzie uznane za prawidłowe ani ważne.
Msza, uczta i dodatkowa nagroda
Le quel roy estant tiré, chacun s'en irra reparer pour esquippé d'espée et escharpe se trouver précisément à dix heures sur la salle, et de là aller à la messe, en ordre y assister et de là aussi retourner en ordre jusques au logis où se fait le festin ; à péril de 40 sols d'amende ou aultre peine arbitraire ; auquel festin viennent ordinairement les confrères qu'ils veulent compaigner le roy ; et, au cas que quelque un veut inviter quelqu'estranger, se demande premièrement congé au grand connestable et se paie pour le dict estranger VI livres parisis, et du reste après le présent fait se taxent les confrères à discretion du connestable souverain.
Po wyłonieniu króla w zawodach szermierczych wszyscy mają udać się na przygotowania, aby stawić się w sali dokładnie o godzinie dziesiątej, wyposażeni w miecz i szarfę, a stamtąd udać się na mszę, uczestniczyć w niej w należytym porządku, po czym również w należytym porządku wrócić do domu, w którym odbywa się uczta, pod karą grzywny 40 sols lub innej kary uznaniowej. Członkowie pragnący towarzyszyć królowi zwykle przychodzą na ucztę; jeśli ktoś chce zaprosić osobę spoza grona członków, najpierw prosi o zgodę wielkiego konetabla i płaci za gościa 6 livres parisis; pozostały koszt, po złożeniu daru, rozdziela się między członków według uznania naczelnego konetabla.
En tirant ledit bon royaulme se donne aussi par la confrarie un prix de IIII livres à VI livres qui se tire de l'espée ou poignart.
Podczas walk o godność dobrego króla bractwo funduje także nagrodę w wysokości od 4 do 6 liwrów, o którą walczy się mieczem lub sztyletem.
Późniejsza notatka o liczbie szermierzy
Suit cette note d'une écriture différente de celle de l'ensemble des pièces : Depuis que la *Confrarie* (est) augmentée au nombre de cent compris les officiers, a été resoud que, pour tirer le dit royaulme, de bon droit il n'y aurait que 40 confrères obligés de tirer sur roy, à peine de 20 patars d'amende, les quels seront choisis par lot jeté ; et, d'abondant, seront aussi obligés de tirer ceux qui n'auront comparu à l'adjournement, la veille du dit royaume, sur peine aussi de 20 patars d'amende, le tout au profit du roy.
Dalej następuje zapiska sporządzona inną ręką niż pozostałe teksty (uwaga wydawcy): Ponieważ liczebność bractwa zwiększono do stu osób, wliczając urzędników, postanowiono, że w zawodach o godność króla jedynie 40 członków będzie z mocy prawa zobowiązanych do walki o tę godność, pod karą grzywny w wysokości 20 patarów; zostaną oni wybrani przez losowanie. Ponadto ci, którzy nie stawili się na wezwanie w przeddzień zawodów o godność króla, również będą zobowiązani do walki, także pod karą grzywny w wysokości 20 patarów, wszystko na rzecz króla.
Szczegóły źródła
- ID
- P015
- Tytuł oryginalny
- Practique qui se tient pour namptir à tous les royaulmes
- Typ
- statuty i regulaminy
- Miejsce
- Lille
- Państwo (obecnie)
- Francja
- Język
- francuski
- Bractwo
- Cechy św. Michała (Niderlandy, północna Francja)
- Autor
- Confrérie de Saint-Michel, Lille
- Archiwum
- Archives des hospices de Lille – agenda bratstva (P016)
- Znaczenie
- trafność 5 z 5
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
Cytowane przez
- P002 La confrérie d'armes de Saint-Michel ou des escrimeurs lillois
- P001 Kazia pravidlá šerm? Historický a dnešný pohľad na konvencie šermu
- P088 On the After-Blow (s prílohou prameňov: Appendix I – Primary Source Material on the After-Blow; Appendix II – príslovia)
Notatki badawcze (po słowacku)
- P002 s. 107–109.
- Organizacja zawodów o tytuł króla we wtorek po Zielonych Świątkach + ‚petites interprétations‘ do artykułów Bon Royaume (P013).
- Bez daty: uchwała (‚a esté résolu‘) po 1589; dalej dopisek inną ręką o 100 członkach (po 10. 7. 1647).
- Datowanie na 1589 w P001 edycja zatem nie potwierdza (mój wniosek).
- Także: trafienie musi być widoczne (marque), nie tylko ‚sentu‘; interpretacja ‚nad pás‘ = szew pourpointu; przypadek króla Marliera ze złamanym małym palcem.