Źródła › P066
Program egzaminu mistrzowskiego Gillisa Vrindtsa w cechu szermierzy w Mechelen (Mechelen, wrzesień 1664)
Program egzaminu mistrzowskiego przed trzema mistrzami z Mechelen, Brukseli i Antwerpii: sześć rodzajów broni i po trzy walki z każdym mistrzem.
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 30 września 1664 (egzamin); art. IX według Galasa z XVII wieku, dokładna data pozostaje nieustalona
- Miejsce
- Mechelen
- Bractwo
- Cechy św. Michała (Niderlandy, północna Francja)
- Edycja
- G. J. J. Van Melckebeke, De Sint Lambrechts- of Schermersgilde te Mechelen, Mechelen: E. en J. Van Moer 1873 według ówczesnej bibliografii; Mechelse Bibliotheek, M 126, pozycja 126/C, skatalogowana jako 1874. Ówczesny wyciąg: De Belgische Illustratie 6 (1873–1874), trzy części. Art. IX: Galas 2013 (P171).
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
- Znaczenie
- 5/5
Pełny przekład wraz z oryginałem ↓
Przepisy w tym źródle
- Broń i wyposażenieprogram egzaminu, broń
- Egzamin i stopnieprogram egzaminu, ogłoszenie, program egzaminu, walki mistrzów, program egzaminu, broń, program egzaminu, oświadczenie, program egzaminu, pasowanie
- Prawo do prowadzenia szkołyprogram egzaminu, list
- Nadzór i sędziowanieprogram egzaminu, podanie
- Nagrody i stawkiprogram egzaminu, następny dzień
Historie z tego źródła
Osoby w tym źródle (1)
Pełny przekład
Wstęp i zapowiedź widowiska (s. 342)
Hoe dat dit spel sal volbrocht worden met alle syne ceremoniën, als Mr. Gillis sal meester geslaegen worden van de Edele Ridderlijcke conste, van de wapenen van 't schermen, wordt hier verclaert in 't cort, ende sal geschieden soo ende gelyk is volgende:
Jak ma przebiegać ten pokaz wraz ze wszystkimi ceremoniami, gdy mistrz Gillis zostanie pasowany na mistrza szlachetnej rycerskiej sztuki szermierczej, wyjaśniono tu pokrótce; a odbyć się ma następująco:
In den eersten, soo sal men dit spel spelen in t leste van September 1664, het welck zal gepleckt worden de geheele stad van Mechelen door, int duydts, ende in't francois, om een jegelycken sulckx kenbaer te maecken ende dat acht daegen te vooren, als wanneer datter oock prysen sal te winnen syn, zoowel voor vremde persoonen, als voor binnen dezer stede.
Po pierwsze: zawody te odbędą się pod koniec września 1664; należy ogłosić je na afiszach w całym mieście Mechelen po niderlandzku i po francusku, aby wszyscy się o nich dowiedzieli, a to z ośmiodniowym wyprzedzeniem; do zdobycia będą też nagrody, zarówno dla przyjezdnych, jak i dla (mieszkańców) tego miasta.
Nu als den rechten dagh zal gecomen wesen, soo sullen de tamboers van de vyf gulden van Mechelen, van 'smorgens vroeg de geheele stadt door omslaen en publieeren, op wat plaets ende wat ure dat men spelen sullen tsy op de groote merekt ofte op d'ysere leene, soo het onze Eerw. Heeren van het Magistraet dit sullen ordonneren.
Kiedy zaś nadejdzie wyznaczony dzień, dobosze pięciu cechów Mechelen mają od wczesnego ranka przejść z bębnami przez całe miasto i ogłosić, w jakim miejscu i o której godzinie odbędą się zawody, czy to na Wielkim Rynku, czy na d’ysere leene (IJzerenleen), jak zarządzą nasi czcigodni panowie z magistratu.
Alswanneer den tyd voors. gecomen sal wezen, soo sullen alle die van de schermers gulde, ter plaetsen voornoempt compareren, met den Meester van Brussel ende oock den Mr Gillis Vriudts, die alsdan meester gemaeckt sal worden door dese dry meesters.
Gdy nadejdzie wspomniany termin, wszyscy członkowie cechu szermierzy stawią się we wspomnianym miejscu wraz z mistrzem z Brukseli, a także z mistrzem Gillisem Vrindtsem, który zostanie wówczas ustanowiony mistrzem przez tych trzech mistrzów.
Walka trzech mistrzów i egzamin Gillisa (s. 342)
Nu op de plaetse synde gecomen met by syn van alle de Heeren, soo sal Mr Dominicus Vrindts, eerst voor al syn paret beginnen (aangezien hy soo wel den autsten is van jaeren als van de conste) soo kompt hem dit toe. Dit gedaen synde, soo sal hy zyn sweerdt leggen, int middel van de plaetse, met noch een en ander daer beneffens, om hem ceur te geven; wanneer dat Vrindts sal op het cruys van t sweerdt leggen een schoon paer handschoenen, met eenen snutdoeck, ende noch daarby eene borse met gelt, waer in ettelycke patacons sullen steken, ende sal vraegen, aen den Mr van Brussel, oft hem gelieft de eere aen te doen aan de Heeren van Mechelen, van dat sweerdt op te nemen, ende eens daer mede te spelen ende al dat daar by leydt, dat is hem geschoncken, het welck hy niet en sal refuseren, ende sal dat sweerdt op nemen, maar eerst voor al, sal hy dat paer hantschoenen wegh nemen, met den snutdoeck, zonder nochtans te vergeten die borse met gelt ende daer naer soe doet ye eenich vraeyigheyt met het sweerdt.
Przybywszy na miejsce w obecności wszystkich panów, mistrz Dominicus Vrindts jako pierwszy rozpocznie swój pokaz (paret) (ponieważ jest najstarszy zarówno wiekiem, jak i stażem w sztuce, przysługuje mu to z prawa). Następnie położy swój miecz pośrodku placu, a obok niego rozmaite przedmioty, aby dać (gościowi) wybór: Vrindts położy na jelcu miecza piękną parę rękawiczek z chusteczką, a wraz z nimi sakiewkę zawierającą kilka patakonów, i zapyta mistrza z Brukseli, czy zechciałby uczynić panom z Mechelen ten zaszczyt, podnieść ów miecz i raz się nim popisać; wszystko zaś, co przy nim leży, zostaje mu podarowane. Ten nie odmówi i podniesie miecz, lecz najpierw zabierze parę rękawiczek z chusteczką, nie zapominając o sakiewce z pieniędzmi, po czym pokaże coś pięknego mieczem (?).
Als hy syn paret, sal gemaeckt hebben, soo compt Vrindts, noch eens ende leydt het sweerdt in 't middel ende leyter wederom, op het cruys vant sweerdt, een paar handschoenen, met eenen snutdoeck ende eene borse geld, daer soo vele insteken sal, als in de borse te voren, hetwelck de Mr van Antwerpen oock sal opraepen sonder de borse te laten liggen en sal oock spelen met het sweerdt, als voorgaende.
Gdy zakończy swój pokaz, Vrindts przychodzi ponownie i kładzie miecz pośrodku, a na jego jelcu znów składa parę rękawic z chustką i sakiewkę zawierającą tyle pieniędzy, co poprzednia; mistrz z Antwerpii ma również podnieść te dary, nie pozostawiając sakiewki na miejscu, i także wykonać pokaz z mieczem, jak poprzednik.
Dit oock volbracht synde, soo compt Vrindts weder, ende leydt het selve sweerdt, weder ter plaetsen als voren, ende presenteert dat aen synen sone, dat hy oock eens wilt spelen met het sweerdt, hetwelck hy oock doen sal, dit nu al gedaen synde soo sal comen Mr Dominicus Vrindts, ende sal gaen spelen met synen sone Gillis, met het sweerdt ende dat tot drye reysen toe, als dit nu sal gedaen wesen, soo sal Gillis wederom gaen spelen drye reysen, met het sweerdt, met den Mr van Brussel, daer naer noch drye reysen met het sweerdt met den Mr van Antwerpen, dit al gedaen wesende, soo sullen tusschen beyde de liefhebbers speelen, om dat Gillis soude mogen wat rusten, ende onder tusschen soo sullen de meesters dezen toekomende Mr eens beschiucken, met eenen dronck wyn om sterckheyt te hebben.
Gdy i to zostanie dopełnione, Vrindts ponownie przychodzi i kładzie ten sam miecz na swoim miejscu jak poprzednio, po czym podaje go synowi, aby i on raz wystąpił z mieczem, co też ma uczynić. Kiedy wszystko to zostanie wykonane, mistrz Dominicus Vrindts ma przyjść i stanąć do walki na miecze ze swoim synem Gillisem, i to trzy razy; po czym Gillis ma ponownie stoczyć trzy walki na miecze z mistrzem z Brukseli, a następnie jeszcze trzy z mistrzem z Antwerpii. Gdy wszystko to zostanie dopełnione, miłośnicy (szermierki) mają walczyć w przerwie, aby Gillis mógł nieco odpocząć, a tymczasem mistrzowie mają poczęstować tego przyszłego mistrza haustem wina dla dodania mu sił.
Voorts soo compt Mr Dominicus Vrindts wederom ende sal gaen spelen, met het rappier ende poinart, ende dat wederom tot drye reysen toe, daernaer oock den meester van Brussel, ende den Mr van Antwerpen; tusschen beyden wederom ander liefhebbers, omdat de meester wat souden rusten.
Mistrz Dominicus Vrindts powrócił na trzy występy z rapierem i sztyletem. Po nim wystąpili mistrzowie z Brukseli i Antwerpii. W przerwach pojawiali się inni miłośnicy szermierki, aby mistrzowie mogli odpocząć.
Daernaer wederom soo moet Gillis speelen, tegen elcken Mr drymael met het rappier alleen, daer naer wederom, met elcken Mr drye maal met de half pycke. De trompetten, fluyten en trommelen sullen hun lustig laeten hooren, om corasie te maecken en te geven.
Następnie Gillis ma ponownie walczyć z każdym mistrzem po trzy razy samym rapierem, a potem ponownie z każdym mistrzem po trzy razy półpiką. Trąby, piszczałki i bębny mają rozbrzmiewać wesoło, aby wzbudzać i dodawać odwagi.
Naer dit spel wederom, met elcken Mr dry mael met den brake (1) sonder het minste te myden, op syn duydts, wederom daer naer noch eens met den sabel ende schilt groot of cleyn, met eiken meester dry mael, ende dat zyn 45 venuen, sonder alle de bragade, die daer sullen gemaekt worden, wonderlyk schoon zal wesen, om te sien. Als dit nu al volbrocht sal syn, soo wort er met de trompet, ofte met de trommels uyt geroepen tot drye verscheyden reysen, dat dese meesters sijn van sinne dezen jonghman Mr te maecken, isser iemandt, die daer tegen wilt, dat hy nu spreekt, ofte eeuwelyck swycht. Ende soo sullen daer op de plaets comen zeven maeghden schoon verciert van cleerasien, met het spel van trommelen, ofte ander spel, die voor sullen comen twee pasien (pages) elck met een flambuye, daer achter dese seven maeghden.
[Streszczenie redakcyjne] Ta część egzaminu określa kolejne pokazy umiejętności z udziałem mistrzów oraz kryteria ich oceny. Wspomina o “brake” (1).
(1) Briquet, kleine sabel.
(1) Briquet, krótka szabla. (przypis redakcji De Belgische Illustratie)
Pochód i siedem panien (s. 342–343)
In den eersten soo sal daer coemen voor de cermonien een deel tamboers met een duytsche fluyt, ofte eenigh ander spel, maer het is beter daer toe te ghebruycken instrumenten van de oorloghe want het versoeckt sulckx. Daer naer soo comtor twee jonghelinghen elck met een fiambouwe al brandende fraey gafoomodert, elck een rappier aen de sy, met pluymen op den hoet alle beyde uyt eender handt.
Najpierw, przed ceremonią, ma nadejść kilku doboszy z niemiecką piszczałką lub z inną muzyką, lepiej jednak użyć do tego instrumentów wojskowych, gdyż wymaga tego okazja. Następnie idą dwaj młodzieńcy, każdy z płonącą pochodnią, pięknie ubrani (?), każdy z rapierem u boku i pióropuszem na kapeluszu, obaj jednakowo.
Dan soo compter een dochter seer costelyck verciert als een princes, bringhende op haere armen een roet frawele cussen, het welck eenen van de dry meesters sal afnemen ende leghen dat voor de taefel ter aerde op een kleet, dat sy oock mede is brenghende.
Następnie przychodzi dziewczyna bardzo bogato przystrojona niczym księżniczka, niosąc na rękach poduszkę z czerwonego aksamitu, którą jeden z trzech mistrzów ma od niej odebrać i położyć na ziemi przed stołem, na tkaninie, którą ona również przynosi.
De tweede dochter wesende oock heel schoon verciert met de pluymen op haer hooft, brenght een schoon silver schoetel ofte schael waer in is lighende een luysterlyck ammelaecken met een croen van fynen lauwerier, die op synen hoet kan gheset worden, al waer dat desen meester compt ende nempt dat ammelaecken ende deckt de taefel daer mede, ende nempt dan de silvere vergulde schael met de lauwerier croen daer in ende set die op de taefel.
Druga dziewczyna, również bardzo pięknie przystrojona, z piórami na głowie, przynosi piękny srebrny półmisek lub misę, w której leży wspaniały obrus wraz z wieńcem ze szlachetnego wawrzynu, który można nałożyć na jego kapelusz; następnie mistrz ten podchodzi, bierze obrus i nakrywa nim stół, po czym bierze pozłacaną srebrną misę z wieńcem laurowym i stawia ją na stole.
De derde dochter compt oock als een graeffinne heel verciert met luysterlycke rocken met goudt ghebordt, de welcke is oock brenghende een pot kleir van silver, den kostelyckste pot die men kan vinden, met rooden wyn daar inne, ende in haer slinkerhand, eenen roemer om uyt te drincken, nu soo nempt den meester wederom desen pot met wyn ende set hem op dese taefel met den Roemer denwelcken hy eerst volschinckt met dien wyn.
Trzecia dziewczyna przybywa niczym hrabina, cała przystrojona we wspaniałe spódnice haftowane złotem, i przynosi srebrny dzban, najkosztowniejszy, jaki można znaleźć, z czerwonym winem, a w lewej dłoni römer do picia; mistrz ponownie bierze ten dzban wina i stawia go na tym stole wraz z römerem, który najpierw napełnia owym winem.
De vierde maeght compt oock aengetreden met een groote pracht, brenghende in een kostelycke schotel een witten broit en daer by een mes, alwaer desen meester ock dese schoetel met dit broit ock op de taefel is settende.
Czwarta panna również występuje z wielką okazałością, niosąc na kosztownym półmisku biały bochenek chleba, a przy nim nóż; mistrz także ten półmisek z bochenkiem stawia na stole.
De vyfde compt ock aangegaen, men soude bekans segghen dat se uyt den hemel quaem, soo schoen verciert, de hairen op haer hooft gekrolt als eenen Inghel, op haer voorhooft hanghende een baghe (rink) vol diamanten, het scheen sterren te wesen in de locht, de welke broght oock een luysterlyck silvren soutvat daer oock soudt in was. De meester met een reverentie die is afnemende continueerelyck sonder hoet ende set dat oock op den taefel.
Podchodzi również piąta — niemal można by rzec, że przybyła z nieba, tak pięknie jest przystrojona, z włosami na głowie skręconymi jak u anioła, a na czole zwisa jej pierścień pełen diamentów, które zdawały się gwiazdami na niebie; przynosi wspaniałą srebrną solniczkę z solą. Mistrz przyjmuje ją z ukłonem, wciąż bez kapelusza, i także stawia na stole.
De sesde schoene maeght heel luysterlyck verciert als een conighinne een vreught om te sien, de welcke is ghelaeden met een luysterlycke silveren vergult flesche met kostelycke rieckende waeter, het welck oock op dese taefel gheset wordt deur desen meester.
Szósta piękna panna, najwspanialej przystrojona niczym królowa, radująca oczy, niesie okazały srebrny, pozłacany flakon kosztownej wonnej wody, który ten mistrz również stawia na tym stole.
De sevenste princesce wesende als een godinne, verciert met alle luysterlycke kleren die oit mensch heeft ghesien, die brenght een luysterlyck vergult rappier met eenen bandelier naer advanant, om desen nieuwen meester aen syn syde de hanghen, het welck desen meester is bloet uittrekende ende leydt dat alsoo oock op de taefel by de rest, dese seven dochters gaen ter syden staen, om te wachten tot dat dese sermonien sullen volbroght syn.
Siódma księżniczka, niczym bogini, strojna w najwspanialsze szaty, jakie kiedykolwiek widziano, przynosi okazały złocony rapier z dopasowanym pendentem, aby zawisł u boku nowego mistrza; mistrz dobywa go z pochwy i również kładzie na stole obok pozostałych. Te siedem dziewcząt odchodzi na bok, by zaczekać na zakończenie ceremonii.
Daer naer soo worter gheset aen dese taefel 3 stoelen al waer de dry meesters gaen op sitten, elck naer staet ende conditie, eenen van die dry meesters die daertoe bequaem is, sit het naesten omtrent het kussen, om dese cermonie uyt te wercken ende alsdan soo doet men dese toecomenden meester knielen op dat kussen, met ongedeckten hoofde, ende desen meester gheeft men aldan te kennen alle dese sermonie. Wat sulkx te segghen is, dat sal ick hier gaen verhaelen.
Następnie przy tym stole ustawia się trzy krzesła, na których zasiadają trzej mistrzowie, każdy stosownie do swojej rangi i stanu; ten spośród trzech mistrzów, który jest do tego odpowiedni, siada najbliżej poduszki, aby dopełnić tego obrzędu; następnie każe się przyszłemu mistrzowi uklęknąć na owej poduszce z odkrytą głową i objaśnia mu się cały obrzęd. Co on oznacza, opowiem teraz tutaj.
Objaśnienie ceremonii (s. 347 i 350)
1. In den eersten dese dry meesters beteekenen ons de heylighe dryvuldichheyd datter is dry persoenen ende nochtans maer eenen Godt, al soo moeten dese dry meesters overeen coemen als oft sy maer een en waeren.
1. Po pierwsze, ci trzej mistrzowie oznaczają dla nas Trójcę Świętą, w której są trzy osoby, a jednak tylko jeden Bóg; tak też ci trzej mistrzowie muszą być zgodni, jak gdyby byli jednym.
2. Ten tweede dese seven dochters gheven ons te kennen de seven droefheden die de moeder ons Heeren heeft ghehadt.
2. Po drugie, te siedem dziewcząt oznacza dla nas siedem boleści, których doznała Matka naszego Pana.
3. Ten derden dese twee pasien ofte jonghelinghen gheven ons te kennen de Goddelycke en de menschelycke naetuer die Godt den Soone de tweede persoon in de H. Dryvuldigheyt heeft ghehadt.
3. Po trzecie, ci dwaj paziowie lub młodzieńcy oznaczają dla nas boską i ludzką naturę, które miał Bóg Syn, druga osoba Trójcy Świętej.
4. Ten vierden het licht dat sy hebben gheeft ons te kennen de H. Evangelien die de heele werelt verlichten tot saeligheyt van den mensch.
4. Po czwarte, niesione przez nich światło oznacza dla nas święte Ewangelie, które oświetlają cały świat ku zbawieniu człowieka.
5. Ten vyfde dese dochter ofte maeghdekens gheven ons te kennen dat de moeder ons Heeren is maghet gheweest voor haer baeren van onsen heer Jesum Christum, ende maeghet is ghebleven in haer baeren tot den eynde haers levens toe.
5. Po piąte, te dziewczęta lub panny oznaczają dla nas, że Matka naszego Pana była dziewicą przed narodzeniem naszego Pana Jezusa Chrystusa i pozostała dziewicą przy Jego narodzeniu aż do końca swego życia.
6. Ten sesten het frauweelen kussen dat eene maeght bringht, beteekent ons den blauwen hauwen steen daar onsen Salighmaeker op sat als sy hem synen rock hadden uyt getrocken, daer sat onsen Heer op met syn bloot ghebenedyt lichaem voor syn kruysen.
6. Po szóste, aksamitna poduszka, którą niesie jedna panna, oznacza dla nas niebieski ciosany kamień, na którym siedział nasz Zbawiciel, gdy odarto go z szaty; tam nasz Pan siedział z nagim, błogosławionym ciałem przed swoim ukrzyżowaniem.
7. Ten sevensten de croene van lauwerier beteekent ons de dorene croene die sy ons Heer op syn hooft setten.
7. Po siódme, wieniec laurowy oznacza dla nas koronę cierniową, którą włożono na głowę naszego Pana.
8. Ten achsten dat dese croene is van lauwerier, beteekent ons de victorie die onsen Heer behalt heeft voor het menschelycke gheslachte, teghen de boesen vyant van der hellen, tot saligheyt van den cristen mensch, die van goeden wille syn.
8. Po ósme, to, że wieniec ten jest laurowy, oznacza dla nas zwycięstwo, które nasz Pan odniósł dla ludzkości nad złym wrogiem piekielnym, ku zbawieniu chrześcijanina dobrej woli.
9. Ten neghensten desen wyn die daer gebrocht wordt, beteekent ons het H. bloet ons liefeheere Jesum Christum.
9. Po dziewiąte, to przyniesione wino oznacza dla nas świętą krew naszego umiłowanego Pana Jezusa Chrystusa.
10. Ten thiensten dat desen wyn geschoncken wordt, beteekent ons dat onsen lieven Heer syn bloet heeft geschoncken als een fonteyn uyt syn ghebenedyde syde, al tot saeligheyt van den mensch.
10. Po dziesiąte, nalewanie tego wina oznacza dla nas, że nasz drogi Pan wylał swą krew niczym ze źródła ze swego błogosławionego boku, wszystko dla zbawienia człowieka.
11. Ten elfsten het witten broit beteekend ons het H. Sacrament des autaers, het waarachtigh lighaem ons Heeren, in de ghedaente van broit dat hy ons heeft achterghelaten voor een testament in syn leeste avondmael aen ons allemael tot spys van onse siel.
11. Po jedenaste, biały chleb oznacza dla nas Najświętszy Sakrament ołtarza, prawdziwe ciało naszego Pana pod postacią chleba, które podczas ostatniej wieczerzy pozostawił nam wszystkim w testamencie jako pokarm dla naszej duszy.
12. Ten twelfsten het mes by het broit beteekent ons het kapperken daer S. Peeter Malcus syn corc mede afsloegh.
12. Po dwunaste, nóż przy chlebie oznacza dla nas nożyk, którym św. Piotr odciął ucho Malchusowi (?).
13. Ten derthiensten dat sout beteekent ons wysheyt, dat Godt ons wilt gheven om de H. Passie ons Heeren te overpeysen, ende die altyt te hebben in onse memorie.
13. Po trzynaste, sól oznacza dla nas mądrość, której Bóg pragnie nam udzielić, abyśmy rozważali świętą Mękę naszego Pana i zawsze zachowywali ją w pamięci.
14. Ten veerthiensten dat riekende waeter beteekent ons het H. Dopsel dat de mensch moet hebben wilt hy saligh worden, want ons Heer ock is ghedoopt gheweest van S. Jan Baptiste den dooper in de Jordaene.
14. Po czternaste, wonna woda oznacza dla nas chrzest święty, który człowiek musi przyjąć, jeśli chce być zbawiony, gdyż także nasz Pan został ochrzczony przez św. Jana Chrzciciela w Jordanie.
15. Ten vyfthiensten dat rappier dat daer ghebrocht wordt voor den toecomenden meester, beteekent ons dat vreeselyck sweerdt, het welck sal wesen het leesten oordeel, daer Godt de verdoemde mede sal slaen in de eeuwighe verdoemenisse.
15. Po piętnaste, rapier przyniesiony dla przyszłego mistrza oznacza dla nas ów straszliwy miecz Sądu Ostatecznego, którym Bóg strąci potępionych na wieczne potępienie.
16. Ten sesthiensten den bandelier beteekent ons de koorde en de ketens, daer onsen Heer Jesus is mede ghebonden gheweest voor onse sonden.
16. Po szesnaste, pas do noszenia broni oznacza dla nas sznur i łańcuchy, którymi związano naszego Pana Jezusa za nasze grzechy.
Pasowanie, list mistrzowski i dzień następny (s. 350)
Dan soo wordt int middel geset een taeffel, de weleke gedeckt wordt ende den meester set alle de ceremonien op de taeffel ende het cussen wordt ter aerden by de taeffel gheleydt, al waer den toecomenden meester moet op knielen, sonder hoedt, al waer alle de meesters sitten, met stoelen alleen, oock aan den taeffel, ende een van deze meesters geeft aen den toecomenden Mr te kennen alle deze ceremonien wat sy beduyden, tot het minste toe, ende nempt hem den eedt aff, ghelyck als dat betaempt, ende dan wordt hy begoten met rieckende waeter, daer naer (ferwyl hy noch knielende is), soo staen dese dry Mrs op, den oudsten begint eerst, ende nempt een sweerdt, ende slaet dry keeren op synen rugge, seggende, in den naem des Vaeders, ende des Soons, ende des H. Gheest, elcken meester doet dat, dan soo snyt den Mr van dat witten broit een stuck af met het mes, ende leydt dat stuck broit op de taeffel, ende dat heel broit, ende heyst den toecomenden meester een stuck gelt, ende steekt dat stuck gelt in dat witten broit, ende werpt dat te grabbelen, onder het volck, daer den meesten hoop is, dan, nempt den Mr de brock broit, dat hy ghesneden heeft, dopt dat in het sout, ende geeft dat te eeten aen den toecomenden Mr. Nu als hy dat geten heeft, soo geeft hy hem eenen roemer wyns daer op te drincken, dat nu deur synde, soo seydt hy aen hem, staet nu op, ende ick wensche u veel gheluckx, en hy hanght. hem het Rappier aen syn syde, ende de croen op het hooft, ende dan soo drincke deze meesters den wyn, onder hun uyt, met by syn van de Heeren, dan soo gaen dese maeghden wederom wegh van daer sy gecomen syn.
[Streszczenie redakcyjne] Pośrodku stał nakryty stół, na którym spoczywały przedmioty ceremonialne. Obok stołu położono poduszkę dla kandydata, który klęczał z odkrytą głową, podczas gdy mistrzowie siedzieli na krzesłach. Jeden z mistrzów objaśniał każdy obrzęd, odbierał od kandydata przysięgę i skrapiał go wonną wodą. Następnie trzej mistrzowie wstali. Począwszy od najstarszego, każdy dokonał obrzędu pasowania, przywołując Ojca, Syna i Ducha Świętego. Mistrz odkroił kawałek białego bochenka i położył oba na stole. Włożył do bochenka monetę dostarczoną przez kandydata i rzucił go w najgęstszy tłum, gdzie ludzie rzucili się, by go pochwycić. Umoczył odkrojony chleb w soli, podał go kandydatowi, a następnie wręczył mu kielich typu römer z winem. Gdy kandydat wypił, mistrz poprosił go, by powstał, życzył mu pomyślności i wręczył ceremonialny rapier oraz koronę. Mistrzowie dopili wino w obecności panów, a panny wróciły tam, skąd przybyły.
Daer naer soo gaen dese drye meesters by den heere Borghemeester; ofte die, de Heeren van Mechelen sullen daer toe ghecommetteert hebben om den eedt af te nemen, van dese drye Mrs dat se desen jongman bequaem vinden om Mr te syn, ende schoel te houden, ende dan soo geeft den Borghemeester den brief in de handt van dezen jongen Mr, om hem daer mede veel gheluck ende saeligheyd te wenschen; als wanneer nu dit al volbrocht sal wesen, soo gaet dezen jonghen Mr int middel, met de croen op syn hooft met de heele compagnie naer de camer toe.
Następnie ci trzej mistrzowie udają się do pana burmistrza lub do osoby wyznaczonej do tego przez panów rajców Mechelen, aby złożyć przysięgę, że uznają tego młodzieńca za zdatnego do godności mistrza i prowadzenia szkoły; po czym burmistrz wręcza dokument temu młodemu mistrzowi, życząc mu przy tym wiele szczęścia i pomyślności. Gdy wszystko to zostanie dopełnione, młody mistrz idzie pośrodku, z koroną na głowie, wraz z całym zgromadzeniem do izby (cechowej).
Alwaer dat onder weghen een deel van de Borgerye hem sullen recontreren om hem veel gheluckx te wenschen d'een met wyn, d'ander met lofdichten, die hem sullen vereert worden.
Po drodze wyjdzie mu na spotkanie pewna liczba mieszczan, aby życzyć mu wszelkiej pomyślności: jeden z winem, drugi z wierszami pochwalnymi, które zostaną mu wręczone.
Des anderen daeghs, soo sullen de Gulde Broeders spelen om prys, die desen jonghe meester sal ophangen, tot winste van de Confrers van de selve Gulde. Daer noch by eenen prys oock voor alle liefhebbers, soo van buyten als van binnen, ende dat op sulcken dagh als de dekens van de Gulde sullen ghelieven te ordonneren, al waer dat alle daeghen sal gheschieden alle soorte van recreatie van spel enz. Wel verstaende nochtans dat Mr Dominicus Vrindts sal versoecken by requeste aen myne Eerw. Heeren van der weth deser stede een plaetse, om dit spel te volbrengen, die eenichsints daer toe moghen bequaem wesen, waer op wel diende eenen theater te syn, om dat het speelen daer veel beter actie op heeft ende meerder bequaemheyt soude wesen voor Mijne Eerw. Heeren om te sien, want het spel geen actie en heeft op de platte aerde.
Następnego dnia bracia cechowi mają walczyć o nagrodę, którą ów młody mistrz zawiesi, a którą zdobyć mogą bracia tego samego cechu. Ponadto ma być także nagroda dla wszystkich miłośników (szermierki), zarówno spoza (miasta), jak i z jego obrębu, w dniu, który dziekani cechu zechcą wyznaczyć; każdego dnia mają się też odbywać wszelkiego rodzaju rozrywki, gry itd. Rozumie się jednak, że mistrz Dominicus Vrindts ma zwrócić się z petycją do wielmożnych panów rady tego miasta o miejsce do urządzenia tych zawodów, które byłoby do tego odpowiednie i w którym należałoby wznieść podest (teatr), gdyż zawody dają na nim znacznie lepszy efekt, a wielmożnym panom wygodniej byłoby je oglądać, bowiem na płaskim gruncie zawody nie dają efektu.
Voorts soo sal den selven Vrindts versoecken in syne requeste, dat den brief van het meesterschap sal moghen onderteekent worden, ende ghesegelt, goedt lijck te voren, welcke copie van desen brief sal annex wesen aen de requeste op dat Myne Eerw. Heeren den inhaudt der selver soude moghen veranderen naer hun beliefte ende goet duncken. Oock dat alle de Gulde Broeders souden moghen compareren ter voorse plaetse, elk met syn sygeweir, ende de officiers met de sluyers, oock met het vaendel, om dat te laeten vliegen soo lange het spelen dueren sal, ten minsten tyde als men desen nieuwen meester maecken sal, want sonder twyffel daer veel treffelijcke persoonen sullen comen uyt andere steden, om dat sulckx nooit en is ghesien gheweest, noch dat gelyckx (men niet en geloof), gesien sal worde.
Ponadto tenże Vrindts ma prosić w swojej petycji, aby list mistrzowski został podpisany i opieczętowany jak poprzednio; odpis tego listu należy dołączyć do petycji, aby moi wielce szanowni panowie mogli zmienić jego treść wedle swej woli i uznania. Również o to, aby wszyscy bracia cechowi mogli stawić się we wspomnianym miejscu, każdy z bronią boczną, a urzędnicy z szarfami (?), także z chorągwią, aby powiewała przez cały czas trwania pokazu, przynajmniej podczas nadawania temu nowemu mistrzowi godności; bez wątpienia bowiem przybędzie wielu znakomitych ludzi z innych miast, gdyż czegoś takiego nigdy dotąd nie widziano i (jak wierzymy) podobnej rzeczy nigdy już nie ujrzymy.
Szczegóły źródła
- ID
- P066
- Typ
- statuty i regulaminy
- Data
- 30 września 1664 (egzamin); art. IX według Galasa z XVII wieku, dokładna data pozostaje nieustalona
- Miejsce
- Mechelen
- Państwo (obecnie)
- Belgia
- Język
- Niderlandzki
- Bractwo
- Cechy św. Michała (Niderlandy, północna Francja)
- Autor
- St. Lambrechts- of Schermersgilde, Mechelen
- Archiwum
- Stadsarchief Mechelen (čl. IX podľa Galasa 2013); kóta a folio nezistené
- Edycja
- G. J. J. Van Melckebeke, De Sint Lambrechts- of Schermersgilde te Mechelen, Mechelen: E. en J. Van Moer 1873 podľa dobovej bibliografie; Mechelse Bibliotheek, M 126, položka 126/C, katalogizovaná ako 1874. Dobový výťah: De Belgische Illustratie 6 (1873–1874), tri časti. Čl. IX: Galas 2013 (P171).
- Digitalizacja / opis katalogowy
- https://dbnl.org/tekst/_bel014187301_01/_bel014187301_01_0266.php
- Znaczenie
- trafność 5 z 5
- Weryfikacja
- odczyt wykorzystanej edycji
To źródło przywołuje
- P208 Den Ingel, dom cechu szermierzy w Mechelen
Cytowane przez
- P088 On the After-Blow (s prílohou prameňov: Appendix I – Primary Source Material on the After-Blow; Appendix II – príslovia)
- P171 Tournament Bouts: Where to Stop the Action?
Notatki badawcze (po słowacku)
- Ówczesna recenzja w De Belgische Illustratie 6 (DBNL), s. 335, poświadcza 28 artykułów zawodów o tytuł króla; s. 342–343 i dalszy ciąg zawierają transkrypcję programu egzaminu z 1664 przed trzema mistrzami (Mechelen, Bruksela, Antwerpia).
- Ogłoszenie miało ukazać się po niderlandzku i francusku.
- Tekst wymienia sześć rodzajów broni lub kombinacji i trzy powtórzenia z każdym mistrzem; podaje 45 venuen, prosty iloczyn wynosiłby 54.
- Matt Galas 2013, przyp. 2 (P171), zachował niderlandzkie brzmienie art. IX: w grze mieczem rycerskim ważne są trafienia w głowę, barki, plecy i pierś powyżej łokcia i powyżej pasa, zgodnie z oznaczeniami; królowi przysługuje naerslagh natychmiast (instantelyck) i najwyżej trzy kroki za wyzywającym (dry passen), inaczej traci do niego prawo.
- Kreda jest dodatkiem Galasa w nawiasach kwadratowych przekładu.
- Artykuł IX nie mówi, jak odpowiedź po trafieniu zmienia wynik.
- Tożsamość z artykułem z regulaminu liczącego 28 artykułów w broszurze lub w rejestrze odnowionym w 1753 (P096) otwarta.
- Nie mieliśmy do dyspozycji karty tytułowej broszury ani archiwalnej podstawy art. IX.
- Miejsca w programie (s. 342): Grote Markt lub d’ysere leene (dzisiejsze IJzerenleen), według decyzji magistratu.
- Zachowany program nie podaje ostatecznego wyboru.
- IX (naerslagh) i 28 artykułów zawodów o tytuł króla nie występują w źródle w oryginalnym brzmieniu – nieprzetłumaczone.
- Tekst podaje tylko ‚in t leste van September 1664‘, nie dokładna data 30. 9.