Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Źródła › P290

Lament dwóch szermierzy

Ein schön newes Klaglied Von Zweyen Fechtern

Pieśń o śmierci Marxbrudera Caspara Reisera podczas szkoły szermierczej w Augsburgu 1 stycznia 1610: kowal ugodził go w oko podczas próby mistrzowskiej z rapierem i sztyletem, 'nie z zawiści, lecz zgodnie z obyczajem szermierzy'.

Typ
literatura
Data
1610 (wydarzenie 1. 1. 1610)
Miejsce
Augsburg
Bractwo
Marxbrüder (Mistrzowie Miecza)
Weryfikacja
oryginał zweryfikowany
Znaczenie
4/5

Pełny przekład wraz z oryginałem ↓

Obraz źródła

Karta tytułowa druku ulotnego „Ein schön newes Klaglied Von Zweyen Fechtern” (Augsburg, 1610). Obraz jest wczytywany z serwera Staatsbibliothek zu Berlin.
Karta tytułowa druku ulotnego „Ein schön newes Klaglied Von Zweyen Fechtern” (Augsburg, 1610). Obraz jest wczytywany z serwera Staatsbibliothek zu Berlin.
Staatsbibliothek zu Berlin – PK, PPN772415390 · digitalizacja · Public Domain Mark 1.0

Przepisy w tym źródle

Fragmenty tekstu według tematów. Temat prowadzi do porównania z innymi miastami, artykuł — do tekstu poniżej.

Pełny przekład

Przekład roboczy opiera się na wersji angielskiej lub słowackiej. Każdemu akapitowi towarzyszy tekst oryginalny.

Znak ¶ obok ustępu jest odsyłaczem do tego właśnie miejsca w tekście.

Tytuł

Ein schön newes Klaglied Von Zweyen Fechtern/ was sich mit jhnen inn Augspurg den 1. Jenner 1610. auff offentlicher Fechtschul/ als sie im Tolchen vnnd Rappier miteinander gefochten/ zugetragen hat/ etc.

Piękna nowa pieśń żałosna o dwóch szermierzach: co przydarzyło im się w Augsburgu 1 stycznia 1610 podczas publicznej szkoły szermierczej, gdy walczyli ze sobą sztyletem i rapierem, itd.

¶ 1Broń i wyposażenieDni i święta

Strofy 1–3: wstęp i szkoła szermiercza Johannesa Schocha

In deß Grafen von Serins Thon. Jhr Christen thut vernemen/ ein trawrige Geschicht/ Ich thu mich gleichsam schämen/ Daß ich darvon hab dicht/ Jedoch mitleidn ohn massen/ triebe mir mein Gemüt/ Daß ich es nicht kunt lassen/ Solchs in ein Lied zu fassen/ Zum gdechtnus alls in güt.

Na melodię o hrabim Zrínyim. Słuchajcie, chrześcijanie, smutnej opowieści. Niemal wstyd mi, że ułożyłem o tym wiersze, lecz bezgraniczna litość tak poruszyła mój umysł, że nie mogłem tego zaniechać: ująć to w pieśń ku pamięci, w dobrej intencji.

¶ 2

2. Menniglich zu verkünden/ Die erschreckliche That/ Welche sich thete finden/ Zu Augspurg in der Stadt/ Im Januario eben/ Geleich den ersten Tag/ Als man nun thet anheben/ Ein newes Jar darneben/ Frölich ohn alle klag.

2. Aby wszystkim oznajmić straszliwy czyn, który wydarzył się w mieście Augsburgu, w styczniu, w samym pierwszym dniu, gdy rozpoczynał się nowy rok, wesoły i wolny od trosk.

¶ 3

3. Eben als man gezehlet/ Sechzehenhundert Jahr/ Vnd zehen außerwehlet/ Johannes Schoch fürwar/ Ein Fechter wol gezieret/ Hielt ein Fechtschul den Tag/ Auff der man hoch probieret/ Die Kunst/ vnd sie vollführet/ Aber Jammer vnd Klag

3. Gdy liczono rok tysiąc sześćset dziesiąty, Johannes Schoch, zaiste szermierz wielce ozdobny, urządził owego dnia szkołę szermierczą, podczas której sztukę poddano wielkiej próbie i pokazano – lecz [nadeszły] smutek i lament:

¶ 4

Strofy 4–5: Caspar Reiser, członek Marxbrüder zwany Scherb

4. Ist endlich da entsprungen/ Mit einem Fechter gut/ Welchem ist gar mißlungen/ Er hatt ein frischen Muth/ Caspar Reiser genennet/ Hett stets ein mannlichs Hertz/ Zu S. Marx sich bekennet/ Manchem sein Muth zertrennet/ In Ernst vnd auch in Schertz.

4. Wreszcie nieszczęście spotkało dobrego szermierza, któremu źle się powiodło. Miał rześkiego ducha, nazywał się Caspar Reiser, zawsze miał mężne serce i mienił się członkiem bractwa św. Marka; niejednemu odebrał odwagę, na serio i dla zabawy.

¶ 5

5. Sonst meistentheils in Städten/ Ja wo er war bekannt/ Vnd wo er fechten thete/ Wurd er nur Scherb genannt/ Als man nun mit Lust vnd Begier/ Hoffte auff gute Stöß/ Wischt der genannte Scherbe hier/ Auch vnterm Hauffen toll herfür/ stellete sich gar böß.

5. Poza tym w większości miast, w których był znany i w których fechtował, nazywano go po prostu Scherb. Otóż gdy ludzie z niecierpliwością i utęsknieniem oczekiwali dobrych trafień, rzeczony Scherb również tutaj wybiegł gwałtownie z tłumu i przybrał srogą minę.

¶ 6

Strofy 6–9: walka o odzież i pieniądze, trafienie w oko

6. Vnd mit eim Maurer eben/ Sampt einem Zimmermann/ Zu fechten thet anheben/ Mannlich ob diesem Plan/ Ein lust war es zu sehen/ Erfreute menniglich. Was weiter ist geschehen/ Wil ich euch auch verjehen/ darumb so merckt auff mich.

6. I z murarzem, a także z cieślą, zaczął na tym placu mężnie się fechtować; radością było na to patrzeć i wszystkich to cieszyło. Co było dalej, również wam opowiem, więc mnie posłuchajcie.

¶ 7

7. Ein Kleid wurde versprochen/ Dem Scherbn/ vnd ein summa Gelt/ Auff welches er thet pochen/ Wann er den Schmied gemeldt/ In dem Rappier thet stossen/ auß Meisterlicher Prob/ Jedoch legt er ein blossen/ hat manchen sehr verdrossen/ Daß er nit sieget ob.

7. Scherbowi obiecano ubiór i pewną sumę pieniędzy — na co też liczył — jeśli podczas próby mistrzowskiej trafi wspomnianego kowala pchnięciem rapiera. Odsłonił się jednak, a wielu ubolewało, że nie zwyciężył.

¶ 8Nagrody i stawki

8. Als sie theten auffheben/ Zierlich inn dem Rappier/ Sampt dem Tolchen darneben/ Vnd tratten beyd herfür/ Geleich in dem anbinden/ Thet der Scherbe ein Stich/ Der Schmied blieb nicht dahinden/ Ließ sich auch mannlich finden/ Für jhm alda nicht wich.

8. Gdy z gracją unieśli rapiery, trzymając obok sztylety, i obaj wystąpili naprzód, Scherb zadał pchnięcie już przy samym zwarciu; kowal nie pozostał w tyle, lecz również wykazał się męstwem i nie ustąpił przed nim.

¶ 9

9. Gleich wider böß verhoffen/ Stach der Schmied starck darein/ Hatt den Scherbn gar hart troffen/ Auff das rechte Aug sein/ Das Rappier an der Seiten/ Schier wider gieng herauß/ Thet jhm den Kopff zerscheitten/ Sanck nider für den Leuten/ Ohnmächtig gar mit grauß.

9. Wbrew wszelkim nadziejom kowal wykonał silne pchnięcie i ugodził Scherba bardzo mocno w prawe oko; rapier niemal wyszedł z boku, rozłupał mu głowę. Ku przerażeniu zgromadzonych osunął się przed nimi całkiem nieprzytomny.

¶ 10

Strofy 10–12: śmierć i pogrzeb

10. Man trug jhn ab mit frieden/ denselben Abend noch/ Ist er auß der Welt gschieden/ Bracht manchem trawren hoch/ Seine Feind sich deß frewen/ Thun daran groß vnrecht/ Dann Gott kan die Vntrewen/ Inn Vnglück auch einweyhen/ Vnd sie stürtzen nicht schlecht.

10. Zabrali go stamtąd w spokoju; tego samego wieczoru odszedł z tego świata, pogrążając wielu w wielkim smutku. Jego wrogowie radują się z tego i wielce tym grzeszą, gdyż Bóg może także niewiernych przywieść do nieszczęścia i dotkliwie ich poniżyć.

¶ 11

11. Dreyhundert Männer eben/ Vnnd sechzehen bereit/ Haben jhm das Gleid geben/ Gantz traurig zu der Zeit/ Im Gottsacker mit klagen/ Hört man der wunder viel/ Was manicher thet sagen/ Von seines Lebens Tagen/ Wunderlich ohne ziel.

11. Trzystu szesnastu mężczyzn odprowadzało go wówczas w wielkim smutku. Na przykościelnym cmentarzu, pośród lamentów, słyszano wiele niezwykłych rzeczy, które ludzie opowiadali o dniach jego życia, osobliwych i bez końca.

¶ 12

12. Dann Caspar Reiser oben/ Genennet an dem Ort/ In dem Fechten viel Proben/ Hat offt gemachet dort/ In allen Wehren ehrlich/ Ritterlich vnd Hertzhafft/ Hat er gefochten herrlich/ In alln Stücken bewehrlich/ Sein Fechten hatt ein Krafft.

12. Wspomniany wyżej Caspar Reiser wielokrotnie bowiem przechodził tam rozliczne próby szermiercze. W każdej broni szermował honorowo, po rycersku i śmiało, wspaniale, sprawdzony we wszystkich technikach; jego szermierka miała siłę.

¶ 13

Strofy 13–16: nie z zawiści, lecz zgodnie ze zwyczajem szermierzy

13. Der heilig Job thut lehren/ Dem Menschen sey ein Ziel/ Von Gott gesteckt mit ehren/ Das der Mensch in der still/ Gar nicht mag überschreiten/ Das weiß ein jeder Christ/ Darumb zu diesen zeiten/ Caspar Reiser im streitten/ Sein Stündlein kommen ist.

13. Święty Hiob naucza, że Bóg z honorem wyznacza człowiekowi kres, którego człowiek w milczeniu żadną miarą przekroczyć nie może; wie o tym każdy chrześcijanin. Dlatego w tym czasie nadeszła w walce godzina Caspara Reisera.

¶ 14

14. Daß er hat müssen sterben/ Durch die Ritterlich Kunst/ Elendiglich verderben/ Doch nicht auß Neides Brunst/ Von dem Schmied da geschlagen/ Sondern nach Fechtens brauch/ Wird ein jeder verjehen/ Der dieses hat gesehen/ Vnnd frey bekennen auch.

14. Że musiał umrzeć za sprawą sztuki rycerskiej i marnie zginąć – ugodzony jednak przez kowala nie w zapale zawiści, lecz zgodnie z obyczajem szermierzy – zaświadczy i otwarcie przyzna każdy, kto to widział.

¶ 15Zranienie i śmierć podczas walki

15. Dem Reiser ist gewesen/ Inn seiner Lebens Zeit/ Wie einem Kind erlesen/ So schläffrig ist noch heut/ Welches stets granet mechtig/ Biß man es legt zur Ruh/ Also hat Gott bedechtig/ In dem Himmel fürtrechtig/ Gesehen immer zu.

15. Reiser był za życia niczym wybrane dziecię, które i dziś jest tak senne, że wciąż głośno płacze, dopóki nie zostanie ułożone do spoczynku; tak też Bóg przez cały ten czas czuwał z nieba roztropnie i przezornie.

¶ 16

16. Was dem Reiser thet fehlen/ Nemlich das Ruhbettlein/ Gott genad seiner Seelen/ Vor der ewigen Pein/ Geb jm das ewig Leben/ Mit der Gerechten Schaar/ Sampt vns allen hieneben/ Auff daß wir allzeit schweben/ In Frewden immerdar. ENDE.

16. Czego Reiserowi zabrakło, mianowicie łoża spoczynku – niech Bóg zlituje się nad jego duszą i uchroni ją od wiecznej męki, niech da mu życie wieczne w zastępie sprawiedliwych, wraz z nami wszystkimi u jego boku, abyśmy wiecznie unosili się w radości. KONIEC.

¶ 17

Koniec druku ulotnego

Auff Kunst/ Stärck/ Muth vnd anders mehr Sol sich keiner verlassn zu sehr/ Denn es war nie keiner so wild/ Er bekam einen der jhn stillt. Gedruckt zu Nürnberg bey Johann Lantzenberger 1610.

Niech nikt zbytnio nie polega na kunszcie, sile, odwadze ani innych przymiotach, nigdy bowiem nie było tak zuchwałego, by nie spotkał kogoś, kto go poskromił. Wydrukowano w Norymberdze u Johanna Lantzenbergera 1610.

¶ 18

Szczegóły źródła

ID
P290
Tytuł oryginalny
Ein schön newes Klaglied Von Zweyen Fechtern
Typ
literatura
Data
1610 (wydarzenie 1. 1. 1610)
Miejsce
Augsburg
Państwo (obecnie)
Niemcy
Język
niemiecki
Bractwo
Marxbrüder (Mistrzowie Miecza)
Autor
neznámy (tlačená pieseň, leták)
Archiwum
Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz
Sygnatura
PPN772415390
Digitalizacja / opis katalogowy
https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht?PPN=PPN772415390
Znaczenie
istotność 4 z 5 zapis czynności ukazujący stosowanie przepisu w praktyce (list mistrzowski, egzamin, orzeczenie)
Weryfikacja
oryginał zweryfikowany
Notatki badawcze (po słowacku)

Notatki robocze dotyczące źródła, do czasu opracowania tekstu redakcyjnego. Pojedyncze ustalenia, nie ciągły wywód.