Sources › P084
Letter of articles of the society of the imperial freedom of Saint Mark at the election of a captain (Frankfurt am Main, 15 September 1594)
Artikelbrief
Internal statutes of the Marxbrüder on parchment: a captain for two years, a mutual oath and a duty to support a master who must fight in earnest.
- Type
- statutes and regulations
- Date
- 15 September 1594 (frankfurtský jesenný veľtrh)
- Place
- Frankfurt am Main
- Brotherhood
- Marxbrüder (Masters of the Sword)
- Verification
- original checked
- Relevance
- 5/5
Full English translation with original text ↓
Rules in this source
- Weapons and equipmentprijatie majstra: zbraň
- Examination and ranksprijatie majstra: skúška, pasovanie Jonasa Forstera
- The right to keep a schooljedna škola a predšermiar, usadení majstri a cudzí majster: školy, cudzí majster na ceste, učenie žiaka: poplatok
- Supervision and judgingvoľba hajtmana, spory medzi majstrami, tajomstvo (Haimlichait)
- Fines and conductpomoc pri ostrom súboji, zákaz spoločenstva s hazardom
- Wages and feesusadení majstri a cudzí majster: podiel
Full translation
Preamble and election of the captain
[1] Mit freyem (?) aufrichtigem vnd wolbedachtem Rath (?) [2] haben die Maister der Gesellschafft der Kayserlichen Freyheitt Sanct Marx, von wegen etlichs gebrechens, so bißhero (?) in der Gesellschafft entstanden ist, [3] die selbigen vnnd (?) hinfürter fleissiger zuuer sechen, vnnd auf das des gleichen nit geschechen solle, So haben Sÿ Gott dem Herren zu lob vnnd Ehr aufrichtige Ordnung [4] gemacht vnnd bestattiget, Jnn gleicher form vnnd maß, wie hernach geschriben folgt.
With free, sincere and well-considered counsel (?), the masters of the society of the imperial freedom of Saint Mark – because of certain shortcomings that have hitherto (?) arisen in the society, so that these may be guarded against more diligently from now on and nothing of the kind may happen – have made and confirmed, to the praise and honour of the Lord God, a sincere ordinance in the form and measure written below.
Zum Ersten haben Sÿ er wöllet vnnd gemacht einen Hauptman (?) mit namen [5] Christian Büleickhen, Tuechfärber, von Cölln, Dem selben haben Sÿ, vnnd Er inwiderumb (?) Jnen (?), Gott dem Herren zu Ehren, Zwaÿ Jar lanng nechst nach ein ander khommende geschworen, [6] das Sÿ yetzund (?) vnnd fürbaß einer dem andern, in allen Ehrlichen vnnd Redlichen (?) sachen behülfflich sein sollen vnnd wöllen, vnnd das man auch allwegen ye vber Zwaÿ [7] Jar lanng einen andern Hauptman erwöllen, vnnd dem geloben vnnd schwören sölle, vnd Er des gleichen, her widerumb der Gesellschafft, aller massen vnd in form, wie yetz [8] vnd beschechen (?).
First, they elected and appointed as captain Christian Büleickhen, cloth dyer, of Cologne. To him they swore – and he in turn (?) to them (?) – in honour of the Lord God, for two years following one after the other, that they shall and will help one another now (?) and henceforth in all honourable and honest (?) matters. And that after every two years another captain shall always be elected and promised and sworn to, and he likewise in return to the society, entirely in the manner and form in which it has now been done (?).
Mutual aid in sharp fighting
Item ob ein Maister scharpff fechten solle oder müeste (?), so sollen die andern auf iren ayd den Sÿ geschworen, zu Jme ziehen, alsbald sÿ das Jnnen werden, vnnd Jme [9] getrewlich vnnd Brüderlich Beystand thuen, vnnd Jnsonderheitt die Maister welche das Schwertt niessen vnnd brauchen, vnd soll sich keiner dessen vbergeben, damit vnn[10]recht vnnd vnnott willen zu thuen. Vnnd wird dann einer geschlagen, so sollen die andern alle geschlagen werden, oder Jne Rechen. Vnnd Nemlich der Jüngst Zum ersten, [11] bis auf den Letzten.
Item if a master should or must (?) fight in earnest (scharpff fechten), the others shall, on the oath they have sworn, go to him as soon as they learn of it, and give him faithful and brotherly support – in particular the masters who enjoy and use the sword. And no one shall give this up, so as to do wrong and needless wilfulness (?) thereby. And if one is then beaten, all the others shall be beaten too, or avenge him, namely the youngest first, down to the last.
Wäre es aber sach, das man wolle gewalt an einen Maister legen, vnnd Jne bey allem billichen vnnd Rechten nit bleiben lassen, So sollen die andern [12] Recht (?) sach sein annemen (?), vnd Jme fürderlich vnnd behülfflich sein, wes Sÿ dessen mit Ehren thuen vnnd verantwortten khönnen, vnd ye ainer den andern fürdern vnd [13] nicht hinderen.
But if anyone wished to use force against a master and not leave him in all that is fair and lawful, the others shall take up (?) his rightful cause (?) and be helpful and supportive to him, as far as they can do and answer for it with honour; and each shall further the other and not hinder him.
Disputes between masters
Vnd ob es sach wäre, das zwen Maister aus der Gesellschafft vnder ain ander vneins werden, aus vrsachen, vnd so dann das Schwertt einen treffen wurde, So [14] soll Jrer kainer dem andern yrgends anders suechen, anlangen oder beklagen, dann allein vor dem Haubtman vnd der Gesellschafft, da solches aus getragen, vnd hin gelegt [15] werden soll.
And if two masters of the society should fall out with each other for any reason, and the sword should then strike one of them, neither of them shall pursue, sue or accuse the other anywhere else than before the captain and the society alone, where the matter is to be settled and laid to rest.
Schools and visiting masters
Item es soll auch kain Maister mer dann ain Schuel auf ein mal halten, vnd kain Fürfechter der die Schuel halte von des Maisters wegen. Der Maister mag [16] aber wol den Fürfechter bey sich haben.
Item no master shall hold more than one school at a time, and no Fürfechter (assistant fencer) shall hold the school on the master's behalf. The master may however have the Fürfechter with him.
Es sollen auch die Maister so dann ainer Statt seßhafftig, ainem Maister gönnen aus zu henckhen (?), vnd Jme helffen ein Offne [17] Schuel halten, vnnd kein teil von dem selben Gelt nemmen, vnd so der Maister der da seßhafftig keinen Schueler hette, woelen (?) dann die Schueler nicht von dem, sondern von dem [18] andern leeren, so soll der seßhafftig dem andern gönnen, das Er Schueler Zu Jme nemme, vnd ein Monat Schuel halten muege (?).
Also the masters who are settled in a town shall allow another master to hang out (?) (the notice of a school) and help him hold an open school, and take no share of that money. And if the settled master had no pupil, or if the pupils would (?) learn not from him but from the other, the settled master shall allow the other to take pupils and to hold school (?) for one month.
Vnd wär es sach, das ein ander Maister dar Zwischen (?) [19] inn die selbig Statt käme, dem ein Zehrung von nötten (?) wäre, so soll der genant (?) Maister, der also Schuel da hielte, dem andern frembdern (?) so dar käme, ein halben gulden an der Zehrung [20] schenckhen (?) auf das er desto besser fürt kommen mege.
And if meanwhile (?) another master came to the same town who needed (?) provisions, the said (?) master who is holding school there shall give (?) the other stranger (?) who came there half a gulden towards his provisions, so that he may the better continue on his way.
Fees, examination and the secret
Item welcher Maister das Schwertt nit braucht, vnd in der Gesellschafft ist, der soll alle Jar zwen Blappart in die Gesellschafft geben,
Item any master who does not use the sword and is in the society shall give two blafferts (small silver coins) to the society every year.
[21] Man soll auch keinen Maister in die Gesellschafft nemmen, Er gebe dann zwen Gulden in die Büchsen, vnnd man soll in versuechen in welcher Weher er Maister seye, in der selben soll er [22] sich Maister schreiben.
No master shall be taken into the society unless he gives two gulden into the box; and he shall be tested in which weapon he is master, and in that weapon he shall style himself master.
Auch soll die Haimlichait niemands gibt (?) oder aus (?) geben werden dann durch den Haubtman, vnd soll zwen wissend seiner Brueder bey sich haben. Doch Zu Francks[23]furt in der Meß haben die Brueder solches macht, der Haubtman sey da oder nicht.
Also the secret (Haimlichait) shall be given (?) or passed on (?) to no one except by the captain, and he shall have two of his brothers who know it with him. But at Frankfurt during the fair the brothers have this power, whether the captain is there or not.
Item es soll ain yeder Maister alle Jar sein geburlich gelt, das in die Gesellschafft Zu geben gebürt gen [24] Francksfurt in die Meß verantwurtten lassen, wa er selber da hin nit kommen mechte.
Item each master shall every year have his due money, which is owed to the society, delivered to Frankfurt at the fair, if he cannot come there himself.
Forbidden fellowship and the badge at death
Item es soll auch kain Maister der Gesellschafft gemainschafft haben, mit Scholder Platz[25]maistern oder mit offentlichen Frauen würtschen (?).
Item no master of the society shall have fellowship with gaming-table masters (Scholder, Platzmaister – keepers of gambling games) or with keepers of public women (?).
Es soll auch ein yedlicher Maister verschaffen vnnd bestellen, wann Gott vber in gebeut, das er von tods wegen abgienge, das er als [26] dann seinen Marxen den er getragen, dem Haubtman gen Francksfurt Zu schickhe, damit er vber antwurtet werde, oder Jne mit einem gulden ablöse.
Also every master shall arrange and provide that, when God disposes of him and he departs by death, his Mark (badge) which he wore shall then be sent to the captain at Frankfurt to be handed over, or redeemed with one gulden.
Auch soll ein yeder Maister [27] kainen Schueler (?) leernen (?), der selbig Schueler habe dann zuuor zwen pfennige in die Büchse geben.
Also no master shall teach (?) any pupil (?) unless that pupil has first given two pennies into the box.
Oath, dubbing of Jonas Forster and sealing
Vnnd also alle vor genannte vnd obbeschribne Stucks, Puncten vnnd Articksel (?), [28] gemainschafft vnnd ein yeden in sonderheitt, haben die Maister obgenannt der Gesellschafft Kaiserlicher freyhait des langen Schwertts gelobt, geredt, vnnd leiblich zu Gott dem Herren, ge[29]schworen stete zu halten,
And thus all the aforementioned and above-described pieces, points and articles (?), jointly and each one separately, the said masters of the society of the imperial freedom of the long sword have promised, pledged and bodily sworn to the Lord God to keep steadfastly,
mit namen. M. Jonas (?) forster. Burger zu Augspurg, Ein Barchant vnnd Leinweber, dem Hanns (?) Schriester (?) von Nürnberg, Kürßnern, vnnd ein [30] Maister des Schwertts (der aus Bevelch vnnd an statt, obgenanntens Christian Büleickhen von Cölln, als diser zeitt verordneten Hauptman vber die Brueder schafft von S. Marx, [31] jetzgedachten (?) forsters in bey sein des Niclaus (?) Rindfleisch, von Rottenberg an der V/Dotta (?). Zu einem Maister des Schwertts zu gelassen vnnd geschlagen hatt.
namely Master Jonas (?) Forster, citizen of Augsburg, a fustian and linen weaver, (sworn) to Hanns (?) Schriester (?) of Nuremberg, furrier and a Master of the Sword, who by command and in place of the above-named Christian Büleickhen of Cologne, at this time appointed captain over the brotherhood of Saint Mark, admitted and dubbed the said (?) Forster a Master of the Sword in the presence of Niklaus (?) Rindfleisch of Rothenburg on the V/Dotta (?) (perhaps the Tauber).
Vnnd die Ersamen [32] Maister der selben freyhaitt (?) fleissig gebetten, das Sÿ Jre Jnnsigell von seinent (?) wegen an disen Brieff gehenckht gaben; Welche Sigelung Wir obgeschriben Hauptman [33] vnd Maister des Langen Schwertts Kaiserlicher Freygheitt (?), vnns also geschechen erkhennen, doch Vnns vnnd Vnnsern Nachkhommen one schaden.
And (Forster) diligently asked the honourable masters of the same freedom (?) to hang their seals on this letter on his behalf (?). This sealing we, the above-written captain and Masters of the Long Sword of the imperial freedom (?), acknowledge to have been so done, yet without prejudice to us and our successors.
Dating clause
Geben vnnd beschechen [34] in der Francksfurter Herbstmeß, Sonntags den Fünffzehenden des Monats Septembriß, Jm Jar nach Christz (?) Jesu (?), Vnnsers lieben Herren vnnd Säligmachers Gebuert [35] Tausent, Fünffhundert, Neunzig vnnd Vier
Given and done at the Frankfurt autumn fair, on Sunday the fifteenth day of the month of September, in the year after the birth of Jesus Christ (?), our dear Lord and Saviour, one thousand five hundred ninety and four.
Source details
- ID
- P084
- Original title
- Artikelbrief
- Type
- statutes and regulations
- Date
- 15 September 1594 (frankfurtský jesenný veľtrh)
- Place
- Frankfurt am Main
- Country (today)
- Germany
- Language
- German
- Brotherhood
- Marxbrüder (Masters of the Sword)
- Author
- Hauptmann Christian Büleickhen (Kolín) a majstri ‚Gesellschaft der Kayserlichen Freyheitt Sanct Marx‘ (Marxbrüder)
- Archive
- Institut für Stadtgeschichte Frankfurt am Main, fond H.18.03 (Marxbrüder und Federfechter: Urkunden und Akten der Gesellschaften)
- Shelfmark
- ISG FFM, H.18.03, Nr. 7
- Digitisation / record
- https://arcinsys.hessen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails.action?archivalDescriptionId=12843965
- Relevance
- relevance 5 of 5
- Verification
- original checked
Cited by
- P047 Frankfurt Fencers' Ordinance of 1491 (with additions of 1534 and entries to 1566)
Research notes (in Slovak)
- Pravopis jednotlivých slov a miesta s (?) neručené.
- Obsah – vnútorné stanovy, nie pravidlá zápasu: hauptman na dva roky a vzájomná prísaha; ak má majster ‚scharpff fechten‘, ostatní mu prídu na pomoc, a ‚wird dann einer geschlagen, so sollen die andern alle geschlagen werden, oder Jne Rechen.
- Vnnd Nemlich der Jüngst Zum ersten, bis auf den Letzten‘; spory majstrov len pred hauptmanom a spoločnosťou; ‚kain Maister mer dann ain Schuel auf ein mal halten, vnd kain Fürfechter der die Schuel halte von des Maisters wegen‘; usadení majstri dovolia cudziemu majstrovi otvorenú školu na mesiac a neberú podiel, ďalšiemu dajú pol zlatého na cestu; kto meč nepoužíva, platí ročne ‚zwen Blappart‘; vstup ‚zwen Gulden in die Büchsen‘ a skúška, ‚in welcher Weher er Maister seye, in der selben soll er sich Maister schreiben‘; ‚Haimlichait‘ odovzdáva len hauptman s dvoma zasvätenými bratmi (na frankfurtskom veľtrhu aj bratia bez neho); ročný poplatok na veľtrh do Frankfurtu; zákaz spoločenstva ‚mit Scholder Platzmaistern oder mit offentlichen Frauen würten‘; po smrti majstra poslať hauptmanovi ‚seinen Marxen den er getragen‘ alebo ho vykúpiť zlatým; žiak platí vopred ‚zwen pfennige in die Büchse‘.
- Svedkovia a pečatiaci: M. Jonas Forster, mešťan augsburský, tkáč barchetu a plátna; Hanns Schuester (?) z Norimbergu, kožušník; Niclaus (?) Rindfleisch z Rottenbergu.
- Dátum: ‚in der Francksfurter Herbstmeß, Sonntags den Fünffzehenden des Monats Septembriß … Tausent, Fünffhundert, Neunzig vnnd Vier‘.
- Vzťah K P047: je to ‚Artikelbrief‘, na ktorý sa dodatky 1534/36 v Cod.
- I.6.2°.5 odvolávajú (‚nach Auß weißung des Articel brieffs‘, ‚sein gelt so Ime In dem Arlticuls brieff angezaigt‘), ale neodpisujú ho; s poriadkom 1491 má spoločné dvojročného hauptmana, písanie sa majstrom len v skúšanej zbrani a ‚Haimlichkait‘; pomoc pri ostrom boji, poradie pomsty, pohostinnosť voči cudzím majstrom a vracanie odznaku v odpísaných častiach Cod. nie sú.
- Staršie a mladšie znenia toho istého listu: ISG H.18.03 Nr. 8 (1566), 10 (1599), 9 (1608) – nedigitalizované (P085).