Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Tematy › Nagrody i stawki

Nagrody i stawki

O co walczono: wieńce, tytuł króla, nagrody pieniężne i rzeczowe, stawki oraz pieniądze wykładane przez widzów na pojedynek.

Co pokazuje porównanie

Mężczyźni rywalizowali o trzy rodzaje nagród. W bractwach św. Michała są to tytuł króla i niewielka nagroda: w Lille w 1589 roku (P003) zwierzchnik dziesiątki funduje nagrodę wartą 10 su, a członkowie składają się po 18 denarów; w Gandawie w 1616 (P063) człowiek, który trzykrotnie zostaje królem, staje się cesarzem. Na egzaminie mistrzowskim kandydat sam zapewnia nagrody: w Amiens w 1530 (P020) nagrodę wartą pięć sous, w Paryżu w 1633 roku (P026) srebrny miecz, złoty pierścień i rękawiczki, w 1644 (P027) dwa miecze warte po 25 liwrów każdy. W Cesarstwie pieniądze pochodzą od widzów lub miasta: w Pradze w 1597 (P052) fundator wybiera parę szermierzy, lecz rozporządzenie zabrania szermierki wyłącznie za pieniądze wymuszone na widzach; w Strasburgu około 1470 (P006) miasto funduje nagrodę.

52 fragmenty z 17 miast, 1470–1783. Uporządkowane według lat. „Przepis” oznacza to, co tekst nakazuje lub czego zabrania; „odnotowana praktyka” — to, co zapisuje jako wydarzenie lub twierdzenie. Streszczenia mają charakter roboczy; rozstrzyga oryginalne brzmienie dostępne pod odsyłaczem.

  1. 1470Strasburg

    Dar (nagroda) przypada temu, kto zada najwięcej krwawych trafień i trafi najwyżej, a także następnemu w kolejności.

    P006 · § 2 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    dem solt sín gobe gedihen desglichen den andern darnach
  2. 1470Strasburg

    Miasto zapewni jedną nagrodę, być może srebrny puchar, oraz wiele kijów (odczyt niepewny).

    P006 · § 4 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    Item das die Statt gern eyne slberte darlenge desglich stangen gnüg
  3. 1495Baden (Argowia)

    Schwitzer chętnie przyjmie wyzwanie do walki o wieniec swobodnych uderzeń lub parę guldenów, jeśli burmistrz i rada zezwolą.

    P311 · wezwanie praktyka poświadczona w źródłach znane z przytoczenia

    umb ein krenzly fry streich, umb ein par guldin
  4. 1530Amiens

    Po pomyślnym przejściu prób obrony uczeń musi ufundować nagrodę wartą pięć sous, aby móc walczyć ze wszystkimi chętnymi.

    P020 · art. 7 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    ledit escollier donner ung pris en valleur de cincq solz pour jouer contre tous venans
  5. 1530Amiens

    Nikt nie może dotykać zawieszonej zwierzyny stanowiącej nagrodę poza mistrzem, który ją wręcza; grzywna wynosi dwadzieścia sous paryskich, w połowie dla miasta, a w połowie dla mistrza.

    P020 · art. 8 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    l’on ne y pourra toucher pour le despendre, excepté seullement le maistre pour icelluy livrer comme il apartient
  6. 1530Amiens

    Uczeń nie może zdobyć nagrody obrony, jeśli wcześniej sam takiej nagrody nie ufundował.

    P020 · art. 19 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    ne gaigner le pris de deffence, que premièrement il ne aye donné ung pris de deffence
  7. 1530Amiens

    Mistrzowie miasta nie mogą urządzać zawodów o nagrodę, w sali ani poza nią, tego samego dnia, lecz muszą urządzać je kolejno; grzywna wynosi dwadzieścia su.

    P020 · art. 25 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    ne pourront donner pris en salle ne hors en ung mesmes jour, mais les donneront l’un après l’autre
  8. 1530Amiens

    Nikomu nie wolno urządzać w sali zawodów o nagrodę, jeśli nie złożył przysięgi sztuki szermierczej.

    P020 · art. 29 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    aucun ne pourra ordonner de jeu de pris en salle, s’il n’est du serment dudict jeu d’armes
  9. 1530Amiens

    Uczniowie nie mogą uczestniczyć w zawodach o nagrodę bez uiszczenia ośmiu denarów; każdy, kto udaje się na zawody do innej sali, płaci osiem denarów turońskich wpisowego.

    P020 · art. 30 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    ne pourront lesdis escolliers jouer à aucun jeu de pris, en salle ne dehors, sans payer huit deniers
  10. 1544Królewiec

    Książę funduje sześć łokci adamaszku jako nagrodę, o którą mają walczyć ze sobą dwaj mistrzowie.

    P396 · proklamacja przepis odczyt wykorzystanej edycji

    VI Ellen Tamaschken (Damast) den beiden Meistern
  11. 1544Królewiec

    Pozostali szermierze walczą o sukno na nogawice według tych samych zasad co mistrzowie.

    P396 · proklamacja przepis odczyt wykorzystanej edycji

    Die andern Fechter aber belangend, so um das Hosenlaken
  12. 1574Neuburg an der Donau

    Przewidziano cztery nagrody: za najwytworniejszy wjazd (sędziowie zasięgają opinii dam), za kopię, za pięć uderzeń mieczem i za miecz w walce swobodnej.

    P403 · nagrody przepis oryginał zweryfikowany

    mögen sich die Richter bey dem Frawenzimmer befragen
  13. 1589Lille

    Każdy dziesiętnik zarządza walki szermiercze swojej grupy oraz wyznacza jednego z jej członków do ufundowania nagrody wartości 10 sous, ogłaszając to z ośmiodniowym wyprzedzeniem.

    P003 · art. 14 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    commandera à sa dixaine de venir tirer les armes et à ung d'iceux de donner prix vaillable 10 sols
  14. 1589Lille

    Członkowie grupy wpłacają po 18 denarów w nadziei na zdobycie nagrody; połowa przypada bractwu, a połowa mistrzowi gry; osoby spoza grupy również mogą wnosić stawki.

    P003 · art. 15 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    de namptir, pour tirer, sur espoir de gagner le dict prix, 18 deniers
  15. 1589Lille

    Cudzoziemiec mieszkający w mieście i płacący w nim podatki, który zdobędzie nagrodę, musi ufundować podobną nagrodę podczas pierwszego lub drugiego kolejnego święta.

    P003 · art. 16 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    iceluy sera tenu de donner, à la première ou la deuxième feste ensuivant, un semblable prix
  16. 1589Lille

    Kto walczy o nagrodę bez pasa lub zmienia broń bez zgody mistrza, traci nagrodę i klejnoty.

    P003 · art. 36 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    sans congé du dit maistre, il perd prix et joyaulx
  17. 1589Lille

    Nikt poza mistrzem nie może zawieszać ani zdejmować nagrody, pod karą 5 sous.

    P003 · art. 39 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    nul ne peut dépendre ou atteindre le prix que le maistre
  18. po 1589Lille

    Gdy król doznał urazu przed zawodami (złamania małego palca), postanowiono, że regent, jako jego poprzednik, wystąpi w obronie w miejsce króla, przysięgając bronić ze wszystkich sił.

    P015 · objaśnienie do IV artykułu: ranny król praktyka poświadczona w źródłach odczyt wykorzystanej edycji

    le Régent, comme son prédécesseur, aurait à soutenir en la place du dict roy
  19. po 1589Lille

    Ci, którzy nie walczą, płacą królowi 20 patarów ponad sou uiszczane przez każdego członka; nie jest to grzywna, lecz wkład w jego wydatki.

    P015 · składka dla króla przepis odczyt wykorzystanej edycji

    a esté mis 20 patars par le roy à payer par ceux qui ne tireront point
  20. po 1589Lille

    Podczas dobrego królestwa bractwo przyznaje również nagrodę w wysokości od 4 do 6 liwrów, o którą walczy się mieczem lub sztyletem.

    P015 · nagroda przy dobrym królestwie (nagrody) przepis odczyt wykorzystanej edycji

    un prix de IIII livres à VI livres qui se tire de l'espée ou poignart
  21. 1595Lyon

    Nagrody kandydatów, którzy nie zdali, przypadają mistrzom, a ci rozporządzają nimi wedle własnej woli.

    P176 · art. 4: nagrody dla przegranych przepis oryginał zweryfikowany

    acquis ausdits maistres pour en faire et disposer à leur volonté
  22. 1596Kassel

    Nagroda w kopii przypada, według decyzji sędziów, temu, kto w trzech pchnięciach skruszy najwięcej kopii, najwyżej i najzgrabniej.

    P398 · nagrody przepis odczyt wykorzystanej edycji

    den Danck mit Spiesse haben
  23. 1596Kassel

    Nagroda za miecz przypada temu, kto w pięciu ciosach uderza najdzielniej i najmocniej; za kolejne ciosy przewidziana jest osobna nagroda.

    P398 · nagrody przepis odczyt wykorzystanej edycji

    in den fünff streichen am tapffersten und gewaltigsten schlagen
  24. 1597Praga

    Zakazuje się szermowania wyłącznie za pieniądze żądane przez szermierzy od widzów; sztuka ta ma służyć kształceniu młodzieży, a nie zarobkowi.

    P052 · Walka o pieniądze, wstęp przepis odczyt wykorzystanej edycji

    ne pro peníze, ale pro cvičení mládeže nařízeny jsou, protož ten takový nespuosob také se zapovídá
  25. 1597Praga

    Pieniądze, które widz dobrowolnie ofiaruje za walkę, przyjmują starsi cechu nożowników i zarządcy, po czym przekazują je temu, komu słusznie się należą.

    P052 · Walka o pieniądze, punkt 1 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    takové peníze starší nožíři a jiní správcové té školy k sobě přijíti
  26. 1597Praga

    Ten, kto wykłada pieniądze, może wybrać dwóch odpowiednich szermierzy, aby o nie walczyli.

    P052 · Walka o pieniądze, punkt 2 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    ten kdo takové peníze dá, bude moci sobě pár z pořádných šermířuov
  27. 1598–1647Lille

    Każdy w dziesiątce stawia 2 sous; ci, którzy nie dopełnią obowiązku, będąc w sali, płacą 4 sous, a nieobecni 8 sous.

    P018 · nagroda w mieczu dwuręcznym: wpłaty dziesiątki przepis odczyt wykorzystanej edycji

    tous de la dixaine namptir 2 sols, à péril que les deffaillants, etant sur salle, payeront 4 sols et les absents VIII sols
  28. 1598–1647Lille

    Nagrodę w mieczu dwuręcznym, wartą około 20 patarów, funduje niższy konstabl bractwa; członkowie innych dziesiątek i przybysze mogą wnosić stawki, a mistrz nie ma do niej prawa.

    P018 · nagroda w mieczu dwuręcznym: nagroda przepis odczyt wykorzystanej edycji

    Le dit prix sera de 20 patars ou environ ; auquel pourront aussi namptir tous confrères
  29. 1598–1647Lille

    W dniu królestwa zabawy król zgodnie z prawem zwraca swoją nagrodę.

    P018 · królestwo dla rozrywki: dopisek innym pismem przepis odczyt wykorzystanej edycji

    Le dit jour du Royaume de plaisir, le roy de bon droit rend son prix
  30. 1601Tybinga

    Trzy nagrody: za piki złamane najwyżej i z największą gracją, za pięć najlepszych uderzeń mieczem oraz za najlepszy występ w walce swobodnej (Folie).

    P442 · Nagrody przepis oryginał zweryfikowany

    Den Schwert danck druff empfangen sol
  31. 1610Augsburg

    Scherbowi obiecano szatę i pewną sumę pieniędzy, jeśli trafi kowala pchnięciem rapiera.

    P290 · strofa 7 praktyka poświadczona w źródłach oryginał zweryfikowany

    Ein Kleid wurde versprochen/ Dem Scherbn/ vnd ein summa Gelt/ Auff welches er thet pochen
  32. 1616Gandawa

    Gra o godność króla: król walczy pierwszy; musi przetrwać dwie wymiany (venuën) z każdym pretendentem, nie otrzymując trafienia bez odpowiedzi – wówczas pozostaje królem.

    P063 · art. X przepis odczyt wykorzystanej edycji

    den Koning moet staen om te spelen den eersten
  33. 1616Gandawa

    Kto jest królem przez trzy lata z rzędu, zostaje cesarzem: zostaje pasowany obnażonym mieczem, dożywotnio zwolniony z uczt i opłat oraz zdobywa łańcuch i odznakę króla.

    P063 · art. XI przepis odczyt wykorzystanej edycji

    dat eenen Koning dry jaeren continueerde
  34. 1616Gandawa

    O nagrody może walczyć jedynie członek cechu będący mieszczaninem i mieszkańcem miasta, z wyjątkiem nagród w zawodach dla rozrywki.

    P063 · art. XXXII przepis odczyt wykorzystanej edycji

    en vermag niemant te spelen naer eenige Prysen hy en zy van desen Gilde
  35. 1616Gandawa

    Dziesiętnicy przybywają ze swoimi ludźmi, aby walczyć o nagrody bronią, która przypadnie im w losowaniu.

    P063 · art. XXXVI przepis odczyt wykorzystanej edycji

    als hun-liedenby lote vallen zal
  36. 1616Gandawa

    W zawodach o godność króla lub o nagrody nie wolno zakłócać porządku, oszukiwać ani stosować podstępów wobec przeciwnika; nagrodę należy zdobyć i obronić po rycersku.

    P063 · art. LVI przepis odczyt wykorzystanej edycji

    moet 't selve Ridderlyk winnen ende defenderen
  37. 1616Gandawa

    Na słowo mistrza uczeń lub członek funduje nagrodę w turnieju dla rozrywki, wartą dwa funty angielskiej cyny; wszyscy członkowie cechu mogą o nią walczyć za wpisowe w wysokości 2 groatów, bronią wybraną przez fundatora.

    P063 · art. LVII przepis odczyt wykorzystanej edycji

    weirdt twee pondt Engelsch Tin
  38. 1616Gandawa

    Zwycięzca oddaje swoją pierwszą nagrodę mistrzowi w podzięce za naukę sztuki albo wykupuje ją parą rękawic.

    P063 · art. LVIII przepis odczyt wykorzystanej edycji

    zyn den selven schuldig te schenken aen den Meester
  39. 1633Paryż

    Nagrody przy przyjęciu: srebrny miecz wart 18 liwrów turońskich, złoty pierścień wart 9, rękawice z jeleniej skóry warte 6 oraz sznurowadła warte 4½ liwra.

    P026 · art. 4 (opłaty przy przyjęciu) przepis odczyt wykorzystanej edycji

    les prix des réceptions seront d'une espée d'argent pour le premier de la valeur de dix-huit livres tournois
  40. 1644Lille

    Członkowie walczący o godność króla zabawy mają odtąd stawiać jednego patara; nie stawia się niczego na nagrodę, którą król oddaje tego dnia.

    P018 · notatka z 24. 4. 1644 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    se nantira par les confrères qu'ils tireront sur le royaume de plaisir, ung patar
  41. 1644Paryż

    Kandydat dostarcza jako nagrody dwa miecze o wartości 25 liwrów każdy, jeden za walkę samym mieczem, drugi za walkę mieczem i sztyletem; zdobywca pierwszej nagrody nie może ubiegać się o drugą.

    P027 · art. 9 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    deux espées de la valeur de vingt-cinq liures chacune, pour les prix qui seront adiugez
  42. 1664Mechelen

    Następnego dnia nowy mistrz wywiesza nagrodę, o którą mają walczyć bracia cechowi, oraz drugą dla wszystkich miłośników szermierki spoza miasta i z jego obrębu.

    P066 · program egzaminu, następny dzień praktyka poświadczona w źródłach odczyt wykorzystanej edycji

    spelen om prys, die desen jonghe meester sal ophangen
  43. 1696Tuluza

    Burmistrz i kapitulowie przyznają co roku Nagrodę Dwóch Mieczy, gdy znajdzie się dostatecznie wielu odpowiednich kandydatów.

    P121 · uwaga wstępna praktyka poświadczona w źródłach odczyt wykorzystanej edycji

    Prix des deux Epées que Mrs. les Maire & Capitouls de Toulouse donnent tous les ans au mois de May
  44. 1696Tuluza

    Dopuszczeni do udziału walczą wyłącznie w dniu rozgrywek o nagrody, parami według rangi, aż pozostanie dwóch, którzy rywalizują o lepszą nagrodę.

    P121 · art. 4 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    jusques qu'ils soient reduits à deux, lesquels disputeront le meilleur Prix
  45. 1754Hamburg

    Afisz zapowiada walkę na drągi między trzema przeciwnikami o jednego dukata.

    P277 · Program 2 praktyka poświadczona w źródłach tekst odczytany

    in die Stangen, um einen Dukaten
  46. 1783Tuluza

    Do pierwszego udziału w zawodach o nagrody dopuszcza się wyłącznie osobę, która odbyła dwanaście pełnych miesięcy nauki u uprawnionego mistrza, a następnie trzy miesiące w każdym roku udziału, ukończone do 1 czerwca.

    P214 · art. I przepis oryginał zweryfikowany

    qu’il n’ait douze mois complets chez un des Maîtres autorisés
  47. 1783Tuluza

    Kandydaci do nagrody muszą być szlachcicami, pochodzić z uczciwej rodziny mieszczańskiej, być kupcami wpisanymi do wielkiego rejestru albo należeć do stanu uprawniającego do sprawowania urzędu kapitula.

    P214 · art. II przepis oryginał zweryfikowany

    doivent être nobles ou d’honnête Famille bourgeoise
  48. 1783Tuluza

    Oficerowie w służbie czynnej mogą brać udział w zawodach bez spełnienia wymogów dotyczących pozycji społecznej, jeśli w danym roku odbyli trzy miesiące nauki; podoficerom, kawalerzystom i żołnierzom nie wolno brać udziału, nawet jeśli spełniają te wymogi.

    P214 · art. III przepis oryginał zweryfikowany

    les Maréchaux des Logis, Sergents, Cavaliers, Soldats
  49. 1783Tuluza

    Dzieci i bratankowie oraz siostrzeńcy mistrzów szermierki są wykluczeni z zawodów o nagrodę ze względu na możliwość faworyzowania ich i zniechęcania innych uczniów.

    P214 · art. IV przepis oryginał zweryfikowany

    LES Enfans ou Neveux des Maîtres en Fait d’Armes, ne seront point admis
  50. 1783Tuluza

    Kto zostanie pokonany cztery razy w walkach o wejście do szesnastki, nie może ponownie przystąpić do zawodów aż do następnego roku.

    P214 · art. IX przepis oryginał zweryfikowany

    sera battu quatre fois
  51. Reims

    Kto chce walczyć o nagrodę, musi położyć 10 denarów na jelcu miecza, w przeciwnym razie nie może przystąpić do walki; uchylanie się od tego obowiązku stanowi złamanie przysięgi.

    P023 · 28 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    x deniers sur la croix metterat, ou point il ne joura
  52. Reims

    Kto dopuścił się wykroczenia podczas turnieju o nagrodę i komu to udowodniono, płaci mistrzowi jednego blanka.

    P023 · 29 przepis odczyt wykorzystanej edycji

    qui l'amande à ung joyau fera