- 1311Akt oskarżenia mistrza Rogera le Skirmisour o prowadzenie szkoły szermierczej Londyn
Londyński mistrz został skazany za prowadzenie szkoły szermierczej, która przyciągała synów szanowanych mieszczan. Szkoła szermiercza występuje tu jako naruszenie pokoju publicznego, a nie rzemiosło.
- 1385Joseph Schirmer, żydowski mistrz szermierki z Würzburga, przyjęty na służbę arcybiskupa Moguncji (1385) Moguncja
Najwcześniejsze znane świadectwo o mistrzu szermierki w służbie dworskiej, dotąd znane jedynie ze wzmianki w literaturze.
- 1385Statuty Uniwersytetu Wiedeńskiego z 1385 i jego wydziałów z 1389: student nie powinien poświęcać się szermierce (‘dimicatura’) bardziej niż nauce ani uczęszczać do szkół szermierczych (‘scolae dimicatorum’) czy nosić broni Wiedeń · tłumaczenie SK, EN
Uniwersytet zabrania studentom noszenia broni i uczęszczania do szkół szermierczych, które stawia na równi z karczmami i miejscami gry w kości – jest to najwcześniejsze świadectwo istnienia szkół szermierczych w Wiedniu.
- 1386Uniwersyteckie zakazy dotyczące 'scole dimicantium' oraz statut zakazujący uczęszczania na naukę szermierki lub jej nauczania Heidelberg · przekład SK, EN
Już za pierwszego rektoratu Uniwersytet w Heidelbergu zabraniał studentom uczęszczania do szkół szermierczych pod karą dwóch florenów.
- 1408Wyroki dotyczące szermierzy w księdze sądowej Nowego Miasta Praskiego (1408–1409) Praga
Wyroki dotyczące szermierzy w księdze sądowej Nowego Miasta Praskiego, dotąd znane jedynie ze wzmianki w literaturze.
- 1415Konstancja (ok. 1415): porównanie w traktacie przeciw Wyclifowi – „jak szermierze w swoich szkołach uczą rycerzy i giermków walczyć na polu świeckiej wojny” Konstancja
Tekst teologiczny z czasów soboru przywołuje szkoły szermiercze jako dobrze znany wzorzec szkolenia walczących.
- 1418Dwie umowy szkoły florenckiego mistrza szermierki Benedetta (Palma, 1418) Palma de Mallorca · przekład SK, EN
Umowy o nauczanie w szkole szermierczej: pomocnik naucza i uczestniczy w podziale dochodów, a mistrz nadal go szkoli. Ukazują szkołę prowadzoną jako przedsięwzięcie zarobkowe.
- 1420Wiedeńscy 'gladiatores' i 'Vechter' w księgach miejskich 1368–1447, szermierz miejski (1420) i opłaty za publiczne szkoły szermiercze w ratuszu Wiedeń
Wypisy z wiedeńskich ksiąg miejskich: szermierze jako właściciele domów, opłacany przez miasto szermierz i miejska sala szermiercza, później opłaty za szkoły szermiercze urządzane w ratuszu.
- 1432Norymberskie 'Schirmschulen' i 'Schirmmeister' 1432–1480: zezwolenia na szkoły szermiercze i umowa z trzema nauczycielami z St. Gallen (1479) Norymberga · przekład SK, EN
Rada Norymbergi zezwalała na turnieje szermiercze prowadzone przez 'Schirmmeister' pod warunkiem zachowania porządku, a w 1479 zatrudniła trzech Szwajcarów, by bezpłatnie szkolili mieszczan we władaniu piką.
- 1435Karyntia 1435–1443: Hans Liechtenauer jako osoba uwierzytelniająca dokumenty pieczęcią Karyntia / Dolna Styria
Hans Liechtenauer, szlachcic, przywiesza swoją pieczęć do dokumentów prywatnych w Karyntii i Dolnej Styrii w 1435 i 1443 roku (a według literatury genealogicznej także w 1436). Imię i okres pasują do mistrza Liechtenauera, lecz dokumenty nie wspominają o szermierce; jest to możliwa identyfikacja, a nie dowód.
- 1441Wiedeń 1441–1442: Jangko i Roman Liechtenawer w listach wypowiednich przeciw Fryderykowi III Wiedeń
Dwa listy wypowiednie z wiedeńskich ksiąg miejskich, wydane przez Kollára. W 1441 roku Jangko Liechtenawer przyłączył się do Ulricha Eitzingera jako sprzymierzeniec przeciw Fryderykowi III; słowiańska forma jego imienia wskazuje na środowisko czesko-saskie, z którego pochodzi również najstarszy rękopis Liechtenauera, pozostaje więc on możliwym kandydatem do utożsamienia z mistrzem. Roman Liechtenawer 'zum Anger' wypowiada pokój w imieniu dowódcy Jana Čapka (1442). Listy nie wspominają o szermierce.
- 1444Rothenburg 1444: pojedynek dwóch mistrzów szermierki — Austriak „Siebenbürger” prowadzi szkołę szermierczą, Wirtemberczyk strąca jego wywieszony miecz; walka ostrą bronią w kręgu wyznaczonym linami pod nadzorem Grieswärtel, trafienie w dłoń uznane za niehonorowe Rothenburg ob der Tauber
Relacja kronikarska: mistrz wywiesza miecz z wieńcem i otwiera szkołę szermierczą, rywal rzuca mu wyzwanie, rada zezwala na walkę ostrą bronią w szrankach z sędziami wyposażonymi w kije; cios w rękę zamiast w głowę zostaje uznany za niehonorowy, a zadający go trafia do więzienia.
- 1450Paryż 1450: list ułaskawiający wspomina o zgromadzeniu w gospodzie „la Pie” w pobliżu St-Gervais, którego uczestnicy uczyli się szermierki mieczem dwuręcznym u mistrza Guillemeta de Montroy Paryż
Świadectwo prywatnego nauczania walki mieczem dwuręcznym w paryskiej gospodzie w połowie XV wieku.
- 1466Egzamin i przyjęcie Arnau de Castellbò do grona mistrzów szermierki Palma de Mallorca · przekład SK, EN
Akt notarialny egzaminu na mistrza szermierki w Palmie: kolejne rodzaje broni przed wicekrólem, czterej poręczyciele, czapka i prawo do nauczania.
- 1469Buda: wyrok palatyna nakazujący pojedynek sądowy (1469) Buda
Regest wyroku w sprawie Belawara podaje warunki pojedynku sądowego i przepadku mienia w razie niestawiennictwa.
- 1474List w sprawie udaremnionego publicznego wyzwania szermierczego w Mediolanie Mediolan · przekład SK, EN
Mediolański kapitan przerwał publiczne wyzwanie szermiercze Hiszpana, ogłoszone bez książęcego zezwolenia, i zatrzymał mistrzów. Wzmianka o dwóch szkołach w gospodach.
- 1486List rady do mistrza Antona ze Strasburga w sprawie sporu o szkołę szermierczą: zawieszanie i strącanie mieczy mistrzów Esslingen
Mistrz ze Strasburga strącił trzy miecze mistrzowskie zawieszone na znak wyzwania i zażądał walki z ich właścicielami o szkołę. Rada odmówiła.
- 1497Kara za zakłócenie porządku podczas szkoły szermierczej we Wrocławiu (1497) Wrocław · przekład SK, EN
Krótka zapiska o karze więzienia i grzywnie dla szermierza, który wywołał zamieszanie podczas szkoły szermierczej.
- 1502Rachunki Zygmunta Jagiellończyka: tancerze z mieczami i królewski szermierz w Krakowie (1502–1503) Kraków
Rachunki krakowskie odnotowują noworoczny taniec z mieczami wykonywany przez wieśniaków, podarunek noworoczny dla królewskiego szermierza Matysa oraz osobny taniec szermierczy w 1503.
- 1503Koszyce: Blaise, świadek określony jako gladiator (1503) Koszyce
Świadka z Koszyc określono jako gladiator. Dokładne znaczenie tego terminu w tym zapisie jest niepewne.
- 1506Rachunki Zygmunta Jagiellończyka: szermierze tańczą przed księciem w Krakowie (1506) Kraków
Książę nakazał wypłacić dwa floreny szermierzom, którzy przed nim tańczyli.
- 1518Miejscy mistrzowie szermierki we Fryburgu, 1518–1549 Fryburg (Freiburg im Üechtland)
Fryburg sprowadził w 1518 Petera Schwytzera, prawdopodobnie mistrza z Berna, a w 1534 mianował mistrzem szermierki Jörgena; otrzymał on odzież w barwach miasta, a od 1549 coroczne wynagrodzenie.
- 1520Przysięgi wyrzeczenia się zemsty (Urfehden) dwóch mistrzów szermierki: Hansa Auberlina z Ulm (1520) i Clemensa Hocha (1528) Schorndorf
Dwaj mistrzowie szermierki zwolnieni z więzienia przysięgają, że nie będą się mścić. Jednego wygnano za napaść na kobietę, drugiego za werbowanie najemników.
- 1520Szkoły szermiercze w Lipsku i bójki między studentami a czeladnikami (1520, 1533) Lipsk · przekład SK, EN
Po szkole szermierczej w niedzielę Exaudi mistrz przeszedł przez miasto ze swoją kompanią, bębnem i piszczałkami; w 1520 i ponownie w 1533 sprowokowało to studentów i zakończyło się krwawymi bójkami z czeladnikami.
- 1526Rachunki miejskie Cambrai: towarzysze szermujący mieczem i kijem Cambrai
Szermierze posługujący się mieczem i kijem wystawili farsę na wozie w Cambrai. Świadectwo udziału kompanii szermierzy w uroczystościach miejskich.
- 1529Battista Della Valle, Vallo: księga o obowiązkach kapitanów Wenecja
Porównuje pojedynek mistrzów szermierki do trzech otrzymanych trafień z grą w piłkę.
- 1530Zapisy dotyczące mistrzów szermierki w Béthune (1530, 1563, 1571) Béthune
Wypisy z rachunków miejskich: przyjęcie mistrza, członkowie zaprzysiężonego bractwa św. Michała i mistrzowie szermierki z Béthune.
- 1531Manciolino, Opera nova: początkowe reguły walki (nr 40–42) Wenecja · przekład SK, EN
Zasady walki: odpowiedź po otrzymaniu trafienia jest bardziej chwalebna, po trafieniu dopuszcza się tylko jedną odpowiedź z jednym krokiem, oraz wartość trafień.
- 1534Wypłaty dla szermierzy i zapisy o szkołach szermierczych w rachunkach Zurychu (1534–1596) Zurych · przekład SK, EN
Rada Zurychu płaci mistrzom za szkoły szermiercze; rachunki odnotowują także przyjezdnych mistrzów i obrażenia.
- 1547Gandawa, 19 września 1547: dyplom mistrzowski “szlachetnej i rycerskiej sztuki miecza” dla Adriaena Van Hecke po egzaminie przed sześcioma mistrzami Gandawa
Sześciu mistrzów, w tym podmistrz z Brugii, egzaminowało kandydata w pojedynkach z użyciem różnej broni; następnie miasto uznało go za mistrza uprawnionego do nauczania każdego.
- 1549Szkoły szermiercze w Cambridge: zakaz w statutach uniwersytetu, zakaz prowadzenia szkoły Godwyna, wyzwanie między dwoma mistrzami i spór o szkołę Goodwyna Cambridge
Statuty uniwersyteckie z 1549 zakazują szkół szermierczych; w 1580 jeden mistrz wyzywa drugiego do walki sześcioma rodzajami broni, a w 1596 uniwersytet powołuje się na przywilej królewski, sprzeciwiając się szkole szermierczej w mieście.
- 1549Zarządzenie Sądu Aldermanów zakazujące tolerowania ‘buckler playing’ w dzielnicach Londyn
W 1549 roku londyńscy rajcy nakazują, by w niespokojnym czasie nie zezwalano w dzielnicach na walki z puklerzem.
- 1550Mistrzowie szermierki w angielskich aktach urzędowych: John Goldsmyth z Beaumaris, John Sharpe z Robertsbridge, John Norris i William Mathewes z Londynu Anglia
Cztery wzmianki o mężczyznach określanych mianem „mistrza szermierki” w rejestrach Tajnej Rady i sesji sądowych hrabstwa Middlesex.
- 1554Mansfeldzki porządek wizytacyjny, artykuł 6 o szkołach szermierczych Mansfeld · tłumaczenie SK, EN
Wizytacja kościelna stawia pytanie, czy zawody szermiercze zakłócają nabożeństwa.
- 1554Paryż, 20 sierpnia 1554: rozporządzenie Parlement przeciw rozruchom studenckim – zabrania studentom noszenia mieczy i odnotowuje, że zamiast się uczyć, odwiedzają mistrzów szermierki na przedmieściach Paryż
Parlement zabrania studentom noszenia mieczy; studenci potajemnie uczą się szermierki u mistrzów na przedmieściach.
- 1560Zeznanie sądowe o walce z demie lance, haśle szermierza z Arras i uzgodnionym wyzwaniu do walki ostrą bronią w Valenciennes Valenciennes
Członek bractwa miecza w Arras żąda od obcego podania hasła i odbiera mu broń, gdy ten nie potrafi go podać. Zeznanie wspomina o obowiązującej w sali zasadzie walki bez ostrej broni.
- 1562Vilshofen 1562: w Zielone Świątki czeladnicy kuśnierscy pokazali swe umiejętności szermiercze na rynku miejskim – „urządzając szkołę szermierczą” Vilshofen
Kronika miejska na podstawie rachunków: publiczny pokaz szermierczy czeladników w Zielone Świątki; poza tym szermierkę uprawiano w ratuszu.
- 1563Pomorska ordynacja kościelna: zakaz szkół szermierczych podczas niedzielnych nabożeństw Pomorze · przekład SK, EN
Władze muszą zapobiegać urządzaniu szkół szermierczych między innymi podczas niedzielnych kazań.
- 1564List królowej do burmistrza i rajców Yorku w sprawie wyszukiwania podejrzanych osób, w tym przebywających tam ‘under the colour teaching of fence’ York
Królowa nakazuje poszukiwanie w Yorku osób bez widocznych środków utrzymania, w tym tych, które przebywają w mieście pod pozorem nauczania szermierki.
- 1565Ulm zakazuje wstępu w szranki szermiercze (1565) Ulm
Tytuł odnotowany w repertorium zakazuje wstępu na ogrodzony plac szermierczy. Sygnatura archiwalna: A 3681, fol. 232.
- 1568Szkoły szermiercze podczas uroczystości dworskich: Monachium 1568 i Magdeburg 1579 Monachium
Rachunki uroczystości: szkoła szermiercza na dziedzińcu rezydencji monachijskiej podczas wesela Wilhelma V oraz wolna szkoła szermiercza na rynku w Magdeburgu.
- 1569Halle, 5 kwietnia 1569: podczas publicznej szkoły szermierczej urządzonej przez Valentina Ziegelstreichera na zamku Moritzburg inny szermierz ugodził go halabardą pod prawym okiem; zmarł w następną środę Halle
Organizator szkoły szermierczej zmarł wskutek pchnięcia halabardą w twarz.
- 1572Dall'Agocchie, Dell'arte di scrimia: egzamin i „przywilej” mistrzów Wenecja · przekład SK, EN
Wspomnienie zarzuconego zwyczaju bolońskiego: kandydat musiał znać teorię i korygować ucznia, który umyślnie popełniał błędy.
- 1572Zezwolenie dla mistrza szermierki Laurenta Fontaine’a na prowadzenie sali (bez nauczania podczas nabożeństw) Saint-Quentin
Mistrz szermierki może prowadzić salę w Saint-Quentin; nauczanie podczas nabożeństwa naraża jego i gospodarza na grzywnę.
- 1572Stanowy mistrz szermierki w szkole w Klagenfurcie (1572, 1582) Klagenfurt
Stany Karyntii utrzymywały osobnego mistrza szermierki przy swojej szkole w Klagenfurcie oraz mistrza ćwiczeń dla szlacheckich wychowanków mieszkających w internacie, znanych z protokołów komisji z 1572 i 1582.
- 1572Szkoła szermiercza w dawnym klasztorze Blackfriars w Londynie: William Joyner (1572), Rocco Bonetti (1584–1586), Thomas Bruskett (1596) Londyn
Ta sama sala dawnego przeoratu służyła przez ćwierć wieku jako szkoła szermiercza: najpierw Anglikowi Joynerowi, potem Włochowi Bonettiemu, wspieranemu przez Raleigha i innych dżentelmenów, a wreszcie Bruskettowi.
- 1573Ustawy Uniwersytetu w Wittenberdze: 'O szermierzach' Wittenberga · przekład SK, EN
Mistrz szermierki nie może otworzyć szkoły w Wittenberdze bez zgody rektora ani urządzić publicznego turnieju szermierczego bez zgody urzędu, rektora i burmistrza.
- 1573Szkoła szermiercza podczas święta strzeleckiego w Zwickau (1573) Zwickau
Lokaj elektora i wolny szermierz zakazał pchnięć, używania głowicy, nacierania z bliska i uderzania ponad laską; elektor płacił cztery floreny za każde najwyższe trafienie, które powodowało krwawienie.
- 1574Neuburg an der Donau 1574: wyzwanie i 16 artykułów publicznego turnieju pieszego na rynku (włócznia i miecz, sędziowie, nagrody) Neuburg an der Donau · tłumaczenie SK, EN
Pełny pisany regulamin dworskiej walki pieszej włócznią i mieczem podczas książęcego wesela: liczba ciosów, zakazane trafienia (poniżej pasa, jelcem lub głowicą, złamaną włócznią), miecz trzymany wyłącznie w jednej ręce, rozstrzygnięcia sędziów, udział dam w przyznawaniu nagród.
- 1575Dworska szkoła szermiercza podczas wizyty Maksymiliana II w Dreźnie Drezno
Szkoła szermiercza na zamku w Dreźnie podczas wizyty cesarza; elektor przyjął najlepszych szermierzy na swoją służbę.
- 1575Szkoła szermiercza na weselu księcia Ludwika w Stuttgarcie (1575) Stuttgart
Obwieszczenie zabraniało pchnięć, uderzeń głowicą, gwałtownego skracania dystansu oraz wyrównywania dawnych porachunków; książę dawał 4 floreny za każdy rodzaj broni i 6 za długi miecz, lecz tylko za trafienie, przy którym wszyscy mogli zobaczyć krew.
- 1576Dwór Stefana Batorego: nauka szermierki i jazdy konnej dla 24 paziów (1576–1586) Dwór polsko-litewski
Rejestr dworski przewiduje naukę szermierki i jazdy konnej dla królewskich paziów. Król miał zatrudniać i utrzymywać nauczycieli.
- 1576Braunsberg (Braniewo) 1576: rozporządzenie rady miejskiej – żaden mistrz szermierki nie może urządzać szkoły szermierczej w niedzielę Braniewo
Pruskie miasto zakazuje niedzielnych szkół szermierczych w ramach przepisów o świętowaniu dnia Pańskiego.
- 1578Palatynat Elektorski 1578 (oraz Jan Kazimierz 1579): chrześcijańska ordynacja porządkowa – podczas kazania nikomu nie wolno przebywać na targach, ulicach ani w szkołach szermierczych, których w tym czasie w ogóle nie należy urządzać Heidelberg
Krajowa ordynacja policyjna zakazuje urządzania szkół szermierczych podczas kazania i nakłada grzywny na przebywających tam próżniaków.
- 1581Artykuły turnieju pieszego z okazji chrztu margrabiego Christiana (Berlin 1581) Berlin
Regulamin dworskiego turnieju pieszego: trzy pchnięcia włócznią i pięć ciosów mieczem ponad barierą, trafienia zabronione i utrata nagrody.
- 1582Szermierze występują przed Stefanem Batorym (1582) Dwór polsko-litewski
Podskarbi nadworny odnotował wypłatę dla szermierzy, którzy występowali w obecności króla.
- 1583Uchwała rady Kolonii w sprawie zakazu szkoły szermierczej (1583) Kolonia
Repertorium odnotowuje zakaz urządzania publicznej szkoły szermierczej i wskazuje kartę z wpisem w protokole rady. Treść wpisu nie została jeszcze odczytana.
- 1584Londyn: zezwolenie dla Valentine’a Longe’a na publiczny egzamin szermierczy w Bull (1584) oraz zarządzenia przeciwepidemiczne zakazujące zgromadzeń szermierzy i ‘buckler play’ (1592, 1609) Londyn
Publiczna próba o stopień wymagała zezwolenia Court of Aldermen; podczas zarazy władze miejskie zakazały zgromadzeń szermierzy i ‘buckler play’, a także przedstawień teatralnych.
- 1585List patentowy Henryka III dla paryskich mistrzów szermierki (1585) Paryż
W 1585 roku król wydłużył okres pełnienia funkcji prévôt przed uzyskaniem mistrzostwa z dwóch do czterech lat, zakazał wdowom po mistrzach dalszego prowadzenia sal szermierczych i ustanowił karę stu sous za nauczanie bez stopnia mistrza.
- 1585Pasawa 1585 (ponowione w 1625): zarządzenie przeciw zarazie – zakaz publicznych tańców, gier i szkół szermierczych na czas trwania zarazy Passau
Zarządzenie przeciwepidemiczne zakazuje szkół szermierczych jako zbędnych zgromadzeń, wraz ze szkołami i łaźniami.
- 1585Norymberga, 15 sierpnia 1585: podczas zarazy rada zakazała tańców weselnych i Fechtschule, a także gry na bębnach i instrumentach smyczkowych na ulicach Norymberga
Kronika z epoki: podczas zarazy w 1585 roku rada zakazała Fechtschule wraz z tańcami weselnymi i muzyką uliczną.
- 1589Ulm zakazuje wstępu na ogrodzony plac szermierczy (1589) Ulm
Zakaz z 27 czerwca 1589 ponowiono w lutym 1590 oraz w 1602. Późniejszy wpis rękopiśmienny zachował się w księdze ordynacji K, A [6553], k. 35r.
- 1591Ustawy szkolne gimnazjum w Stralsundzie, § 20 Stralsund · przekład SK, EN
Uczniowie mogą uczestniczyć w zawodach szermierczych wyłącznie za zgodą rektora, pod karą chłosty rózgą.
- 1592Uchwała na czas wojny tureckiej: zakaz muzyki i zawieszenie szkół szermierczych (Praga 1592) Praga
Kto chce popisywać się rycerskimi czynami, niech raczej czyni to w polu przeciw Turkom.
- 1596Zezwolenie dla La Vioze’a i jego uczniów na 'run the hen' oraz urządzenie publicznego pokazu (Lyon 1596) Lyon · przekład SK, EN
Mistrz miejski prosi o zgodę, aby jego uczniowie mogli 'run the hen' i dać publiczny pokaz z użyciem wszystkich rodzajów broni, powołując się na przepisy z poprzedniego roku.
- 1596Artykuły turnieju pieszego z okazji chrztu księżniczki Elżbiety Heskiej w Kassel (25 sierpnia 1596): trzy pchnięcia włócznią i pięć ciosów mieczem, trafienia wyłącznie w głowę, bez nagrody za trafienia poniżej pasa, nagrody przyznawane przez sędziów Kassel · przekład SK, EN
Pełny regulamin szlacheckiego turnieju pieszego: celem jest wyłącznie głowa; trafienie poniżej pasa, dotknięcie szranków, wzdrygnięcie się ze strachu lub uderzenie płazem powoduje utratę nagrody; kto upadnie, odpada.
- 1596Gandawa 1596/97 i 1608: miejskie dotacje dla mistrzów szermierki Pietera de Reepere i Joosa Van Wynsberghe na szkołę szermierczą Gandawa
Rachunki miejskie świadczą, że Gandawa dofinansowywała publiczną szkołę szermierczą dla swoich mieszkańców jeszcze przed powstaniem cechu św. Michała.
- 1598Reforma Uniwersytetu Paryskiego (13 września 1598), artykuł 19: szermierze, piszczkowie, tancerze i aktorzy mają opuścić bramy uniwersytetu i udać się za mosty Paryż
Studentom nie wolno uczyć się szermierki, a nauczyciele szermierki, muzykanci i aktorzy muszą opuścić uniwersytet i przenieść się na drugą stronę mostów.
- 1600Palatynacka księga rachunkowa: wypłaty za szermierkę we Frankenthal i szkołę szermierczą w Heidelbergu Frankenthal
Elektor płaci szermierzom za szkoły szermiercze i pokazy; jeden z gwardzistów zranił innego szermierza podczas pojedynku.
- 1601Tybinga 1601: wierszowane obwieszczenie i 12 artykułów turnieju pieszego w Collegium Illustre, z trzema nagrodami (pika, miecz, Folie) Tybinga · przekład SK, EN
Pełne wierszowane zasady turnieju pieszego: trzy pchnięcia i pięć cięć, zakaz trafień poniżej pasa, miecz jednoręczny, trzy nagrody – niemal identyczne jak w Neuburgu w 1574.
- 1602Uchwały dotyczące szkoły szermierczej w Lejdzie: zezwolenie dla Ludolfa van Ceulena (1594) i zakaz prowadzenia drugiej szkoły (1602) Lejda
Lejda zezwala na działalność tylko jednej szkoły szermierczej: licencja dla van Ceulena i zakaz prowadzenia konkurencyjnej szkoły otwartej przez jego dawnego ucznia.
- 1603Śmierć szermierza Duna podczas próby szermierczej w teatrze Swan: Turner przebił go floretem przez oko Londyn
Podczas zawodów o nagrodę w teatrze Swan Turner przebił fl floretem oko swego przeciwnika Duna i zabił go; prawnicy spierają się, czy było to przypadkowe zabójstwo w bójce, nieumyślne zabójstwo czy morderstwo.
- 1607Ulmskie rozporządzenie o szkołach szermierczych (1607) Ulm
Repertorium wymienia dwa odpisy archiwalne i trzy odnowienia. Wypis Schmida opisuje zachowanie widzów wokół ogrodzonego pola walki.
- 1608Kronika biskupów Spiry: rozruchy z powodu szkoły szermierczej w domu tańca (1443) Spira
Spór o opłatę za wstęp na szkołę szermierczą w Spirze zakończył się wtargnięciem tłumu do sali.
- 1609Zapis o zakłóceniu porządku przez szlachcica podczas szkoły szermierczej „Pod Złotym Orłem” we Wrocławiu (1609) Wrocław
Pewien szlachcic podniósł miecz szermierczy 'ani wedle sztuki, ani wedle zwyczaju szermierzy'. Zapis ukazuje zwołanie szkoły szermierczej i podniesienie miecza jako rytuał.
- 1609Kolonia, 3 kwietnia 1609: rada odmawia angielskim mistrzom szermierki zgody na urządzenie szkoły szermierczej Kolonia
Wpis do akt rady: angielscy mistrzowie szermierki prosili o zgodę na urządzenie szkoły szermierczej i otrzymali odmowę – w czasie, gdy w Kolonii występowali angielscy komedianci.
- 1609Salzburg 1609: plac szermierczy dla określonych rzemieślników i nauczający “Schirmmeister”, nadal obecny w Schranne Salzburg
Historia miasta odnotowuje salę szermierczą i nauczyciela szermierki w Salzburgu w 1609 roku, nie podając źródła.
- 1610Publiczna szkoła szermierki miasta i uniwersytetu w Lejdzie (1610) Lejda
Rycina przedstawiająca uniwersytecką salę szermierczą w Lejdzie, z figurami geometrycznymi na podłodze i drewnianym koniem do ćwiczeń woltyżerskich.
- 1612Mandat Ratyzbony po śmierci Rudolfa II: zakaz szkół szermierczych do odwołania (1612) Ratyzbona
Czasowy zakaz rozrywek, w tym szkół szermierczych, na znak żałoby.
- 1612Mistrz szermierki szkoły stanowej w Linzu: Caspar Pettniger (1612) Linz
1 września 1612 stany Górnej Austrii zatrudniły Caspara Pettnigera jako mistrza szermierki w swojej szkole dla młodzieży szlacheckiej; rok później zatrudniono mistrza tańca.
- 1613Uchwała o przeniesieniu gdańskiej szkoły szermierczej i jej dochodów (1613) Gdańsk
Rada usuwa szkołę szermierczą ze strzelnicy i przeznacza dochody z niej na dom poprawy.
- 1613Album amicorum Pierre’a Baullaina, mistrza szermierki w Angers (1613–1672) Angers
143 wpisy zagranicznych uczniów akademii jazdy konnej i szermierki w Angers, przeważnie z herbami i dedykacją dla mistrza.
- 1613Ordynacja szkoły szermierczej w Ulm z 21 maja 1613 Ulm
Repertorium odnotowuje ordynację pod sygnaturą archiwum miejskiego A [6553], k. 36v–37v.
- 1615Zezwolenia rady miejskiej Angers dla mistrzów szermierki (1615–1777): Tenouain z paryskimi uprawnieniami mistrzowskimi (1615), Monet do nauczania broni długiej (1625), Casenault do nauczania piki, muszkietu i halabardy (1634), Bathelier z bębnem w niedziele (1636), królewskie patenty z prawami wyłączności (1751–1777) Angers · przekład SK, EN
Miasto bez cechu: rada zezwala na prowadzenie sali szermierczej na podstawie okazanych tytułów i odmawia zapłaty; od 1751 zastępuje to królewski patent nadający wyłączne uprawnienia.
- 1616Patent wrocławskich szermierzy: zakaz urządzania szkół szermierczych w Adwencie, Wielkim Poście i w dni świąteczne oraz uprawiania szermierki podczas kazań (1616) Wrocław · przekład SK, EN
Zakaz szkół szermierczych w Adwencie, Wielkim Poście i w główne święta, zakaz organizowania szkoły bez wiedzy rady oraz zakaz szermierki podczas kazań.
- 1616Traktat o wojnie i pojedynku: pojedynek publiczny i 'zwykła szermierka' (Tybinga 1616) Tybinga
Prawnik rozróżnia publiczny pojedynek ćwiczebny, 'common fencing' oraz walkę pokazową; zranienie podczas publicznej szermierki nie podlega karze, chyba że ugodzi się człowieka, który się poddaje.
- 1617Le Mans: miejskie zezwolenia i wynagrodzenia dla mistrzów szermierki (1617, 1619, 23 maja 1635) – 25 liwrów za miesiąc publicznego nauczania, srebrny miecz wart 34 liwry i 9 liwrów miesięcznie za nauczanie młodzieży Le Mans
Miasto bez cechu płaci mistrzom za nauczanie młodzieży – miesięcznym wynagrodzeniem lub srebrnym mieczem.
- 1624Projekt petycji o dzierżawę gdańskiej Fechtschule (ok. 1624) Gdańsk
Niedatowany projekt petycji sierżanta majora Georga Gerlacha, sporządzony przed wydzierżawieniem budynku Fechtschule w lutym 1624.
- 1625Ordynacja szkoły szermierczej w Ulm z 22 kwietnia 1625 Ulm
To późniejsze zarządzenie z Ulm znajduje się pod sygnaturą A 3674, k. 397r–398v. Jego tekst nie został jeszcze odczytany.
- 1625Saksonia 1625: mandat elektorski o świętowaniu niedzieli – szkoły szermiercze i komedie nie mogą rozpoczynać się przed końcem nieszporów Drezno
Elektor Jan Jerzy I zakazuje rozpoczynania szkoły szermierczej przed końcem nieszporów; miejscowe władze karzą sprawców naruszeń.
- 1628Zezwolenie na drugą szkołę szermierczą na Uniwersytecie w Marburgu (1628) Marburg
Czasowe zezwolenie na drugą szkołę obok istniejącej sali szermierczej w ratuszu.
- 1629Petycja 'tireurs d'armes' z Poitiers o nadanie statutów i uchwały rady dotyczące egzaminów kandydatów (1618–1674) Poitiers
Miasto, które odrzuciło egzamin cechowy: gdy mistrzowie zmusili kandydatów do poddania się egzaminowi, rada unieważniła przyjęcia i nałożyła na mistrzów grzywny.
- 1630Petycja o zezwolenie na publiczny pokaz szermierczy w gdańskiej Fechtschule (1630) Gdańsk
Według Michalaka rada odrzuciła prośbę mistrza szermierki Tobiasa Lefaßa ze względu na zły stan budynku.
- 1638Norymberga 1638: w pewną niedzielę podczas szkoły szermierczej wiele osób zostało przygniecionych i rannych (Zeiller 1651) Norymberga
Zbiór moralizatorski przytacza wypadek na niedzielnej szkole szermierczej jako karę za naruszenie świątecznego odpoczynku.
- 1639Najem sali mistrzowi szermierki i tańca przy rue de Buci w Paryżu (1639) Paryż
Notarialna umowa podnajmu sali mistrzowi szermierki i tańca.
- 1640Alfieri, La Scherma (Padwa 1640) Padwa
Traktat teoretyczny o starciach zamierzonych i przypadkowych oraz o tym, czy atakować, czy czekać.
- 1643Tuluza 'Prix des Armes': zasady przyznawania nagród i projekt statutów mistrzów Tuluza
Jednostka archiwalna zawierająca zasady zawodów o nagrody w walce mieczem oraz projekty statutów mistrzów. Znana z katalogu.
- 1648Umowa najmu sali szermierczej Philiberta Morina de La Touche, Paryż (1648) Paryż
Umowa najmu sali szermierczej przy rue des Petits-Champs.
- 1662Utrecht, 16 czerwca 1662: instrukcja dla dwóch miejskich mistrzów szermierki dotycząca szkolenia milicji miejskiej (wieczorna musztra, opłata 6 stuiverów, muszkiety, przydział milicjantów, zakaz wina i piwa w szkołach) Utrecht · przekład SK, EN
Miasto nakazuje swoim dwóm mistrzom szermierki ćwiczyć mieszczan przed przeglądem uzbrojenia, ustala opłatę, rozdziela członków milicji miejskiej między szkoły i zakazuje w nich alkoholu.
- 1665St. Gallen 1665: rada zezwala kuśnierzowi Tobiasowi Halderowi urządzić szkołę szermierczą St. Gallen
Wpis do księgi rady zezwalający kuśnierzowi na urządzenie szkoły szermierczej — pierwsze świadectwo szkoły szermierczej w St. Gallen.
- 1666Wilkierz miejski Koszalina z zakazem szermierki w niedziele (1666) Koszalin
Statut miejski zakazuje uprawiania szermierki w niedziele. Znany z przytoczenia.
- 1668Królewskie zezwolenia na szkołę szermierczą i działalność miejskich mistrzów szermierki w Kopenhadze (1668–1710) Kopenhaga · tłumaczenie SK, EN
Kopenhaga nie miała bractwa szermierczego: król udzielał zezwolenia na prowadzenie szkoły, a wyłączne uprawnienie miejskiego mistrza szermierki przechodziło na następcę za zgodą poprzednika.
- 1673Zakazy szkół szermierczych w niedziele i święta (Magdeburg 1673, Saksonia 1774) i monopol nadwornego mistrza w Dreźnie (1725) Magdeburg
Poza nadwornym mistrzem szermierki nikomu nie wolno otworzyć sali szermierczej w Dreźnie.
- 1673Ordynacja policyjna dla Austrii Wewnętrznej z 1673: mistrzowie szermierki w drugiej klasie Graz
Ordynacja policyjna przeciw zbytkowi dla Styrii, Karyntii i Krainy zaliczała mistrzów szermierki do drugiej klasy, obok nauczycieli jazdy konnej, języków i tańca, czyli do nauczycieli ćwiczeń szlacheckich, a nie rzemieślników.
- 1675Mistrz szermierki stanów Krainy Johann Franz Papiglion (1675) Lublana (Laibach)
W 1675 roku stany Krainy płaciły mistrzowi szermierki Johannowi Franzowi Papiglionowi 300 florenów rocznie, więcej niż nauczycielowi tańca czy języków młodzieży szlacheckiej.
- 1681Preszów: Regulamin towarzystwa ćwiczeń zapisany w Lewoczy (1681) Preszów
Dwa inwentarze wymieniają statut preszowskiego stowarzyszenia datowany na 19 czerwca 1681. Sam statut może wskazać, czym zajmowało się to stowarzyszenie.
- 1682Regulamin 'Prix des deux Epées' w Abrégé de l'art en fait d'armes (Tuluza 1682) Tuluza
Regulamin zawodów o nagrodę miecza w Tuluzie w 16 artykułach, obejmujący karę dwóch trafień za trafienie w twarz. Znany z przytoczenia.
- 1686Francesco Antonio Marcelli, Reguły szermierki nauczane przez Lelia i Tittę Marcellich (Rzym 1686) Rzym
Traktat odróżnia niedoskonałe starcie z obopólnym trafieniem od doskonałego, w którym jeden z szermierzy skutecznie się broni.
- 1686Liancour, Mistrz szermierki (Paryż 1686) Paryż
Używa terminu coup fourré na określenie jednoczesnych rozpoczęć i obopólnych trafień; nie podaje punktacji.
- 1687Mistrzowie 'Tireurs d'armes' z Troyes i ich uczniowie na mszy z dobytymi mieczami w intencji powrotu Ludwika XIV do zdrowia (1687) Troyes
Mistrzowie i uczniowie trzymali podczas mszy dobyte miecze na znak lojalności. Świadectwo istnienia korporacji, nie jej przepisów.
- 1692Hope, The Fencing-Master's Advice to his Scholar (Edynburg 1692) Edynburg
Przy trafieniu obopólnym punkt otrzymuje atakujący, jeśli przeciwnik nie podjął próby zasłony; w przeciwnym razie punkt otrzymują obaj.
- 1700Norymberski Fechthaus w 1700 roku Norymberga
Rycina przedstawiająca szkołę szermierczą: trzy kondygnacje galerii, krąg ludzi, para z długimi mieczami i broń rozłożona na ziemi.
- 1705Utrecht 1705: prawa i regulamin szkoły szermierczej akademii jeździeckiej (10 artykułów: wyposażenie, grzywny za złamanie miecza, dobycie broni bez pozwolenia, hałas, szermierkę bez rękawic lub z mieczem przypasanym do boku, tygodniowa opłata dla podmistrza) Utrecht · przekład SK, EN
Pełny regulamin szkoły szermierczej przy akademii dla młodych szlachciców: obowiązkowe wyposażenie, niewielkie grzywny za wykroczenia i opłaty dla podmistrza.
- 1706Lersner, Kronika Frankfurtu nad Menem (1706) Frankfurt nad Menem
Kronika frankfurcka z ustępem o szermierzach podczas jarmarków i odpisem przywileju z 1487 roku.
- 1710Szkoły szermiercze i taneczne w lipskim Gewandhaus między jarmarkami Lipsk
Poza okresami jarmarków sukiennice służyły do prowadzenia lekcji szermierki i tańca.
- 1720Sala szermiercza w Altdorfie i przyległe zabudowania (ok. 1720) Altdorf
Rycina uniwersyteckiej sali szermierczej w Altdorfie; budynek zachował się do dziś.
- 1723Magistrat Kopenhagi o egzaminowaniu mistrza szermierki (1723) i mianowaniu miejskiego mistrza szermierki (1726) Kopenhaga · tłumaczenie SK, EN
Przed osiedleniem się kandydat musi wykazać swoje umiejętności w walce na florety z doświadczonym szermierzem oraz przez udzielanie lekcji; zezwolenie nie ma ustanawiać monopolu.
- 1727Zezwolenie na prowadzenie szkoły szermierczej w Toruniu i przeniesienie jej siedziby (1612, 1614) Toruń
Szkoła szermiercza przy ratuszu; starszy szermierz pokrywa koszty uszkodzeń okien i ław.
- 1728Publiczne szkoły szermiercze podczas jarmarków w Zurychu, 1728–1747 Zurych
W XVIII wieku rada Zurychu zezwalała mistrzom szermierki, zarówno cudzoziemcom, jak i miejscowym rzemieślnikom, urządzać podczas jarmarków pokazy szermierki ‘in all weapons’ z udziałem ich uczniów, lecz wyłącznie ‘with all modesty’.
- 1732Stanowa szkoła szermiercza w Ołomuńcu dla młodych szlachciców (1732) Ołomuniec · tłumaczenie SK, EN
W 1732 stany morawskie ogłosiły, że studiom prawniczym w Ołomuńcu towarzyszyły szkoła jazdy konnej i szkoła szermierki — szermierka, woltyżerka, wymachiwanie chorągwią, ćwiczenia z piką i muszkietem — za 2 floreny miesięcznie w domu mistrza, 3 poza nim.
- 1743Stetten, Historia wolnego miasta Rzeszy Augsburga (1743) oraz Historia sztuk, zawodów i rzemiosł (1779/1788) Augsburg
Dzieje Augsburga wzmiankujące uchwały rady dotyczące szermierzy; samych uchwał należy szukać w archiwum.
- 1753Wyłączne prawo Antoine’a Berriera do nauczania szermierki w Nancy (12 maja 1753), z obowiązkiem dostarczenia miastu skórzanego wiadra pożarniczego Nancy · przekład SK, EN
Miasto przyznaje odwoływalny monopol na nauczanie szermierki w zamian za skórzane wiadro przeciwpożarowe; mistrzowie pułkowi w garnizonie są wyłączeni spod tego monopolu.
- 1754COUP (en fait d’escrime)
Hasło w Encyclopédie definiuje coup fourré jako obustronne jednoczesne trafienie.
- 1760Statuty, deklaracja królewska, listy patentowe i orzeczenia dotyczące mistrzów szermierki królewskich akademii w Paryżu (1760) Paryż
Drukowany zbiór statutów i patentów paryskich mistrzów szermierki. Znany z katalogu.
- 1766Danet, Sztuka władania bronią, t. I (Paryż 1766) Paryż
Opisuje walki, w których obaj szermierze roszczą sobie pierwszeństwo przy trafieniu obopólnym.
- 1767Danet, Sztuka szermierki, t. II (Paryż 1767) Paryż
Podczas egzaminów mistrzowskich obopólne trafienie po jednoczesnym rozpoczęciu zostaje unieważnione; w przeciwnym razie rozstrzyga pierwsze prawidłowe trafienie.
- 1772Batier, Praktyczna teoria szermierki wyłącznie na pchnięcia (Paryż 1772) Paryż
W sporze typu 'hit for hit' przypisuje winę jednemu lub obu szermierzom, zależnie od sytuacji.
- 1778Regulamin sali szermierczej zaprzysiężonego bractwa św. Michała w Mons (afisz) Mons
Drukowany afisz z regulaminem sali, podpisany przez kapitana bractwa. Treść nie jest jeszcze znana.
- 1782Krótki traktat o sztuce szermierczej (Turyn 1782) Turyn
Trafienie w tempo jest nieważne, jeśli jego wykonawca sam zostanie trafiony; nazywa się to coup fourré.
- 1782Almanach historyczny Tuluzy: Królewska Akademia Szermierki (1782) Tuluza
Miasto funduje nagrody, rajcy i dawni zwycięzcy pełnią funkcję sędziów, a nagrody wręcza się publicznie w czerwcu.
- 1784Akta cechu szermierzy z Mechelen sporządzone na potrzeby przeglądu cechów w 1784 roku Mechelen
Odpowiedź cechu na ankietę władz dotyczącą pochodzenia i funkcjonowania cechów. Jeszcze nie przeczytano.
- 1787Angelo, Szkoła szermierki (Londyn 1787) Londyn
Nazywa wzajemne jednoczesne trafienie kontrpchnięciem.
- 1789Statuty i przepisy mistrzów szermierki z Bordeaux wraz z królewskimi listami patentowymi Bordeaux
Drukowane statuty mistrzów szermierki z Bordeaux z zatwierdzeniem królewskim. Znane z katalogu księgarskiego.
- 1803La scienza della scherma
Traktat neapolitański: przy trafieniu obopólnym pomija się niedostrzegalną różnicę czasu.
- 1818Ordonnance royale sur le faict du noble jeu de l'espée et bastons d'armes
Pierwsze wydanie wierszowanego królewskiego rozporządzenia Châtelet o zawodach na miecze i kije.
- 1818Traité de l’art des armes, à l’usage des professeurs et des amateurs
Traktat rozróżnia prawidłowe trafienie w tempo od błędnego, prowadzącego do trafienia obopólnego.
- 1822Souvenirs à l’usage des habitans de Douai – Compagnie des Joueurs d’Armes a zrušenie prísažných spoločností
Kronika Douai: kompania szermierzy św. Michała, jej sala w ratuszu, regulaminy z 1699 i 1744 oraz jej rozwiązanie w 1770.
- 1824Jahrbücher der Stadt Breslau, zv. V
Roczniki wrocławskie zawierające wzmiankę o szkole szermierczej podczas święta strzeleckiego w Nysie w 1612 roku.
- 1828Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit, 2. vyd., 1. diel
Historia Gdańska zawierająca uchwały rady dotyczące szkół szermierczych.
- 1840Geschichte der Reichsstadt Eßlingen
Historia Esslingen z regestem listu z 1486 dotyczącego sporu o szkołę szermierczą.
- 1843Cooper, Annals of Cambridge, t. II i V
Wypisy kronikarskie z akt uniwersytetu i miasta Cambridge, obejmujące zakazy prowadzenia szkół szermierczych oraz spór o szkołę mistrza Goodwyna.
- 1844La scienza della scherma
Według autora pozornie jednoczesne trafienia są złudzeniem optycznym.
- 1844Kronika Szafuzy o miejskim mistrzu szermierki (1531 i 1535)
Kronika odnotowuje, że mistrz szermierki ponowił przysięgę i otrzymał zakaz zbierania pieniędzy od widzów w ratuszu.
- 1846Die Meister des langen Schwerts in Wien
Wypisy z wiedeńskich ksiąg miejskich dotyczące szermierzy z lat 1368–1718, wraz z dwoma dokumentami z 1718.
- 1846Ratyzbona: zbiór rękopiśmienny „Ordnungen der Stadt Regensburg” (2 t.), zawierający „Fechtschul-Ordnung” – nabyty przez Towarzystwo Historyczne Górnego Palatynatu (ok. 1846) Ratyzbona
Sprawozdanie towarzystwa wymienia rękopiśmienny zbiór rozporządzeń miejskich, zawierający regulamin szkoły szermierczej – dotąd nieodczytany.
- 1847Darstellung der inneren Verhältnisse der Stadt Breslau vom Jahre 1458 bis zum Jahre 1526
Dzieje Wrocławia z lat 1458–1526, zawierające wzmiankę o karze za zakłócanie porządku w szkole szermierczej.
- 1848Documents historiques inédits tirés des collections manuscrites de la Bibliothèque royale et des archives ou des bibliothèques des départements, t. IV
Edycja dyplomów prowostów z Perpignan, 1519.
- 1848Zpráwa dějepisná o wýsadním pořádku swobodných šermířů od péra, někdy w Praze býwalém
Pierwszy artykuł o praskich Federfechter, z czeskim przekładem przywileju z 1607 roku.
- 1848Dziennik Henry’ego Machyna, obywatela Londynu i członka Merchant Taylors, 1550–1563
Dziennik londyńskiego mieszczanina; trzy zapiski o mistrzach szermierki na dworze i o zabójstwie jednego z nich.
- 1849Sur l'art de l'escrime en Espagne au moyen âge
Wydanie dyplomów z Perpignan z 1519 opracowane przez Henry’ego, z komentarzem.
- 1859Munimenta Gildhallae Londoniensis: Liber Albus, Liber Custumarum et Liber Horn (zv. I a II/1)
Edycja londyńskich ksiąg miejskich zawierająca zakaz szkół szermierczych.
- 1860Zur Geschichte der Fechtschulen in Nürnberg
Wyciągi z uchwał rady Norymbergi dotyczących szkół szermierczych, 1477–1503.
- 1862Notice historique sur la milice communale et les compagnies militaires de Mons
Historia milicji miejskiej w Mons z pełnym tekstem przepisów bractwa szermierzy z 1716 roku.
- 1866Rapport sur un procès-verbal de réception d'un prévôt d'armes, envoyé par M. l'abbé Rouchier, correspondant. – Texte de la communication
Publikacja aktu przyjęcia prowosta w Rocles, 1489.
- 1871Trattato elementare teorico-pratico di scherma
Włoski traktat o tym, kiedy winę za obopólne trafienie można przypisać jednej ze stron.
- 1873Règlement de l’Académie d’escrime de la ville de Dijon au XVIe siècle
Edycja rymowanego regulaminu akademii szermierczej w Dijon, XVI wiek.
- 1876Nürnbergs Volksbelustigungen im 16. und 17. Jahrhundert
Popularna relacja o norymberskiej szkole szermierczej, która, jak wykazał Wassmannsdorff, została zestawiona z materiałów pochodzących skądinąd.
- 1876Versuch einer Geschichte der theatralischen Vorstellungen in Augsburg von den frühesten Zeiten bis 1876
Historia teatru w Augsburgu zawierająca wzmianki o szkołach szermierczych.
- 1878Irrige Angaben über das altdeutsche Fechterwesen, berichtigt
Wassmannsdorff prostuje błędne twierdzenia dotyczące przywileju z 1487 roku i szkoły norymberskiej.
- 1878Indeks analityczny do Remembrancia miasta Londynu, 1579–1664
Regesty listów między lordem burmistrzem Londynu a Tajną Radą; dział dotyczący widowisk zawiera zezwolenia i zakazy odnoszące się do szermierczych prób na stopnie.
- 1884Trattato teorico-pratico della scherma di spada e sciabola
Włoski traktat wymieniający dziewięć przypadków winy przy trafieniu obopólnym.
- 1885Scuole di scherma in Milano nel 1474
Edycja mediolańskiego listu o szkołach szermierczych z 1474.
- 1886Middlesex County Records, t. I
Regesty akt sesji sądowych Middlesex; dwaj londyńscy ‘masters of fence’ występują w zobowiązaniach poręczeniowych z 1588 i 1593.
- 1890Acts of the Privy Council of England, New Series, t. II, VII, X, XI
Rejestry Tajnej Rady; szermierka pojawia się w listach dotyczących Rocco Bonetti oraz w dwóch wzmiankach o ‘masters of fence’.
- 1891Fencing Rules, prijaté 14. októbra 1891
Amerykańskie przepisy z 1891 roku: przy trafieniu obopólnym punkt otrzymuje ten, kto wykonał wypad.
- 1892Katalog der die Stadt Danzig betreffenden Handschriften der Danziger Stadtbibliothek
Katalog rękopisów gdańskich zawierający pozycje mogące odpowiadać petycji Marxbrüder z 1620 roku.
- 1892Foil and Sabre
Podręcznik floretu i szabli o unieważnianiu równorzędnych natarć jednoczesnych.
- 1893Essai sur l’histoire du théâtre
Wypis dotyczący szermierzy walczących mieczem i kijem w Cambrai, z błędnym odesłaniem do źródła.
- 1893Młode lata Zygmunta Starego: taniec z mieczami w Krakowie Kraków
Pawiński opisuje noworoczny taniec z mieczami wykonywany przez wieśniaków na dworze książęcym.
- 1896Règlement du championnat international d’escrime
Regulamin mistrzostw w Atenach w 1896; o spornych trafieniach rozstrzyga przewodniczący wraz z jury.
- 1897A esgrima em Portugal
Portugalskie źródła szermiercze z kancelarii królewskich, w tym ułaskawienie mistrza z Lizbony z 1556.
- 1898Inventaire sommaire des archives hospitalières de Lille antérieures à 1790
Inwentarz archiwum szpitalnego w Lille, obejmujący akta działalności i rachunki bractwa św. Michała.
- 1899Uchwały norymberskie dotyczące budowy i prowadzenia Fechthaus (1627–1628)
Rada zbudowała Fechthaus na potrzeby publicznych szkół szermierczych, przedstawień i gier oraz uregulowała zarządzanie nim i czerpane z niego dochody.
- 1901Calendar of Letter-Books of the City of London: C, D (1901–1902); Memorials of London and London Life (1868)
Regesty londyńskich ksiąg korespondencji z dalszymi wzmiankami o szkołach szermierczych.
- 1901Concours internationaux d’exercices physiques et de sports, oddiel III Escrime
Regulamin szermierczy wystawy z 1900 roku dla floretu, szpady i szabli.
- 1903Fencing Rules, prijaté 15. 5. 1903
Amerykańskie przepisy z 1903 dotyczące trafień zatrzymujących i trafień obopólnych.
- 1905Les Joueurs d'épée à travers les siècles
Historia francuskich szermierzy mieczowych z rozdziałem poświęconym prowincjom.
- 1905III Congrès international d’escrime, bod VIII
Kongres z 1905 poświęcony sędziowaniu trafień niemal jednoczesnych.
- 1905Balfour Papers, škatuľa 23, položka 43, list Johna Jenkinsona z 31. 1. 1905
List z propozycją nowego systemu sędziowania zawodów floretowych (1905).
- 1908Sala szermiercza Wilhelma Kreußlera w listach z Jeny (1630–1631)
Listy studenta i jego preceptora: po wyjeździe mistrza ćwiczenia ustały, a w sali wybuchły kłótnie.
- 1911Esgrimidores sevillanos. Documentos inéditos para su historia
Akta notarialne i miejskie dotyczące 37 szermierzy z Sewilli z lat 1498–1683, w tym dokumenty poświadczające zdanie egzaminu.
- 1912Wallace, The Evolution of the English Drama up to Shakespeare, with a History of the First Blackfriars Theatre
Dzieje pierwszego teatru Blackfriars; dwa rozdziały poświęcono szkole szermierczej Joynera i Bonettiego, na której miejscu Burbage zbudował swój teatr.
- 1913Fedrfechtýři
Artykuł o praskich Federfechter z wypisami z ich korespondencji z lat 1608–1697.
- 1913Regesty ksiąg koronerów miasta Londynu, 1300–1378
Regesty zwojów akt londyńskich koronerów; pod rokiem 1301 wymieniają Rogera le Skirmisour.
- 1913Feuillerat (red.), Blackfriars Records (Malone Society Collections II, część 1)
Edycja dokumentów dotyczących zabudowań dawnego klasztoru Blackfriars: zeznania świadków z 1572 o szkole szermierczej Williama Joynera oraz umowa najmu Rocca Bonettiego z 1585.
- 1914Assemblée générale du vendredi 12 juin 1914
Walne zgromadzenie FIE z 1914 roku i artykuł o przepisach olimpijskich.
- 1923Chambers, The Elizabethan Stage, vol. IV, Appendix D: Documents of Control
Aneks dokumentów dotyczących nadzoru nad przedstawieniami teatralnymi: protokoły londyńskich aldermanów, ustawy o włóczęgach oraz pełne listy dotyczące prób na stopnie szermiercze z lat 1582–1583.
- 1923Chambers, The Elizabethan Stage, t. II
Historia londyńskich teatrów; przedstawia dzieje szkoły szermierczej w Blackfriars, prób szermierczych odbywanych w gospodach i teatrach oraz aktora Tarltona jako mistrza szermierki.
- 1927Pražští šermíři a mistři šermu
Prascy szermierze i mistrzowie szermierki: ordynacja Starego Miasta z 1597 roku i przywilej z 1607 roku w języku czeskim.
- 1931Malone Society Collections II, część 3: Aktorzy w Ipswich; Źródła do dziejów teatru w londyńskim City
Wypisy z rachunków Ipswich i ksiąg londyńskich aldermanów, obejmujące wypłatę dla mistrzów szermierki, zezwolenie na turniej o nagrodę oraz zakazy związane z zarazą.
- 1948York Civic Records, t. VI
Wyciągi z York House Books; jeden list królewski dotyczy nauczycieli szermierki.
- 1965Fencing Rules and Manual
Amerykańskie przepisy z 1965 roku dotyczące coup double.
- 1965Meister Johann Liechtenauers Kunst des Fechtens
Klasyczna edycja i studium tradycji Liechtenauera, stanowiące podstawę rozpowszechnionego poglądu, że mistrz zmarł przed 1389 rokiem.
- 1977Ideal caballeresco y escuela de esgrima en Mallorca en el siglo XV
Ideały rycerskie i szkoły szermiercze na XV-wiecznej Majorce, z dokumentacją notarialną.
- 1984Kusudo: edycja i japoński przekład augsburskiej ordynacji szkół szermierczych
Edycja ordynacji rady Augsburga dotyczącej szkół szermierczych z przekładem na język japoński.
- 2000Nowe spojrzenie na teatr „elżbietański” w Gdańsku i jego budowniczego
Teatr gdański i jego budowniczy: rachunki oraz petycje szermierzy dotyczące ćwiczeń i publicznych szkół szermierczych.
- 2009Transkripcia Cod. I.6.2° 5 (Sigmund Schning)
Pełna transkrypcja kodeksu zawierającego ordynacje frankfurckie i augsburskie oraz wykazy mistrzów.
- 2010On the After-Blow (s prílohou prameňov: Appendix I – Primary Source Material on the After-Blow; Appendix II – príslovia)
Kluczowy współczesny artykuł, na którym opiera się dzisiejsze rozumienie trafienia następczego w HEMA, z aneksem źródłowym.
- 2010Jouer de l’épée à l’époque moderne. Le Prix des armes de Toulouse, XVIIe-XVIIIe siècles
Studium konkursu szermierczego w Tuluzie w XVII i XVIII wieku.
- 20121444 Two fencing masters in Rothenburg
Spór dwóch mistrzów w Rothenburgu w 1444 roku o to, czy trafienie w dłoń było zaliczane.
- 2013A fifteenth-century fencing tournament in Strasburg
Edycja i analiza XV-wiecznych strasburskich przepisów turniejowych.
- 2013French fencing guilds of Paris, Lille, and Amiens in the 16th and 17th century
Swobodny angielski przekład dokumentów cechów paryskiego, lillejskiego i amieńskiego; miejscami niedokładny.
- 2013Tournament Bouts: Where to Stop the Action?
Galas o momencie zatrzymania walki w pojedynkach turniejowych, ze źródłem z Mechelen.
- 2014Organization and Regulation of Fencing in the Realm of France in the Renaissance
Organizacja i regulacja szermierki w renesansowej Francji: pięć ordynacji i świadectwa mistrzowskie.
- 2016Income and working time of a Fencing Master in Bologna in the 15th and early 16th century
Dochody i godziny pracy bolońskiego mistrza szermierki, z transkrypcją petycji Dardiego i dekretu.
- 2019Origin of the Oldest German Fencing Manual Compilation (GNM Hs. 3227a)
Studium kodykologiczne rękopisu 3227a. Autor dowodzi, że szermierz, prawdopodobnie bezpośredni uczeń Liechtenauera, podyktował tekst pisarzowi, i datuje życie mistrza w przybliżeniu na lata 1350–1430.
- 2022Escrime et confréries de joueurs d’épées dans les anciens Pays-Bas, à travers les exemples de Lille, Douai et Valenciennes (XVIe–XVIIIe siècle)
Szermierka i bractwa szermierzy mieczowych w Lille, Douai i Valenciennes, XVI–XVIII wiek.
- 2025Kazia pravidlá šerm? Historický a dnešný pohľad na konvencie šermu
Artykuł, od którego rozpoczął się projekt, poświęcony konwencjom szermierczym, ze słowackim przekładem zasad z Lille.
- Praskie ordynacje szermiercze (odsyłacz zbiorczy) Praga
Starsze odesłanie zbiorcze; poszczególne ordynacje praskie wymieniono osobno (1597, 1607, 1610).
- Ordynacja sądu do spraw pojedynków sądowych burgrabstwa Norymbergi (63 artykuły) Norymberga
Zasady pojedynku sądowego, nie bractwa; istotne ze względu na sędziów z laskami i szranki, pojawiające się ponownie podczas szkół szermierczych.
- Anonimo Bolognese, Sztuka miecza: jeden krok naprzód po otrzymaniu trafienia Bolonia
Zasada walki opisana w traktacie: po otrzymaniu trafienia wolno zrobić najwyżej jeden krok naprzód. Znana jedynie z przekazu pośredniego.
- 'Man yt Wol': wiersz o mieczu dwuręcznym ze wzmianką o 'after stroke'
[Streszczenie redakcyjne] Angielski poemat o mieczu dwuręcznym wspomina o trafieniu w odpowiedzi.
- Zakaz prowadzenia szkoły szermierki mieczem i puklerzem w londyńskim City Londyn
Londyński zakaz z około 1300 roku: nikomu nie wolno prowadzić w City szkoły szermierki mieczem i puklerzem, gdyż przyciąga ona ludzi do przestępstwa.
- Toruń: wypisy z akt rady miejskiej, 1548–1655 Toruń
Wyciągi z protokołów rady, które mogą zawierać wpisy dotyczące szkół szermierczych z lat 1612 i 1614. Nie sprawdzono.
- Des Noyers, Wspomnienia z podróży Louise-Marie de Gonzague (rękopis) Gdańsk
Rękopiśmienna relacja z podróży polskiej królowej; wzmianka o szermierce w Gdańsku nie została jeszcze potwierdzona.
- Den Ingel, dom cechu szermierzy w Mechelen
Inwentarz zabytków: dom przeszedł na własność cechu w 1593 roku, sale z XVII–XVIII wieku, dziedziniec ćwiczebny z 1526 roku.
- Petycja Simona Belckawa o wznowienie cotygodniowych ćwiczeń szermierczych w Gdańsku Gdańsk
Mistrz straży zwrócił się do rady o zgodę na wznowienie cotygodniowych ćwiczeń szermierczych. Michalak opisuje niedatowaną petycję i przywołuje Archiwum Państwowe w Gdańsku 300,36/53, s. 27–28.
- Repertorium rozporządzeń wczesnonowożytnych
Baza danych podaje sygnatury archiwalne pięciu ordynacji z Ulm i dwóch uchwał rady Kolonii dotyczących szkół szermierczych.
- Collectanea Albrechta Weyermanna, dział III: Szkoła jazdy konnej i szermierki
Zbiór zawiera osobny dział poświęcony szkole jazdy konnej i szermierki. Zawartość rękopisu nie została zweryfikowana.
- Zbiór rozporządzeń ulmskich, głównie z lat 1540–1580
Zbiór ze spisem treści w Ludwigsburgu. Ordynacja z 1565 jest poświadczona w ulmskim tomie A 3681.
- Rachunki miejskie Bardejowa: wypłaty dla szermierza (1430s i 1444) Bardejów
Dwa wpisy po 100 denarów. Wydawca interpretuje określenie gladiator jako nosiciela miecza sędziego miejskiego.
- REED Online (Records of Early English Drama)
Edycja źródeł dotyczących teatru i rozrywek; zawiera dwie relacje o śmierci szermierza w teatrze Swan w 1603 roku.