Źródła do dziejów cechów szermierczych
Język strony · Polski

Szermierka Źródła cechowe

Statuty, przywileje, listy mistrzowskie i kroniki związane z bractwami, cechami i szkołami szermierczymi w Europie od XV do XVIII wieku.

Katalog gromadzi 534 rekordy z 17 krajów, w tym 403 źródła z epoki. 106 z nich ma pełny przekład z tekstem oryginalnym obok każdego akapitu.

377 datowanych źródeł z epoki w podziale na ćwierćwiecza. Nie uwzględniono literatury ani edycji źródłowych. Kliknij słupek, aby zobaczyć je na mapie.

Od czego zacząć

Statuty i przywileje z pełnym przekładem obok tekstu oryginalnego

  1. 1487Marxbrüder (Mistrzowie Miecza)
    Przywilej dla Mistrzów MieczaDaz wir .n. den Meistern des Swerts dise sonnder gnad getan

    Fryderyk III postanawia, że nikt w Rzeszy nie może nazywać się mistrzem miecza ani prowadzić szkoły bez egzaminu przed mistrzami miecza. Podstawa monopolu Marxbrüder.

  2. 1491Marxbrüder (Mistrzowie Miecza)
    Ordynacja szermierzy frankfurckichFrankfürter Fechter Ordnung

    Ordynacja frankfurckiego bractwa mistrzów miecza: msze, przyjęcie mistrza poprzez publiczne walki i tajny egzamin, podział opłat, wybór kapitana.

  3. 1589Cechy św. Michała (Niderlandy, północna Francja)
    Regulamin bractwa św. Michała w LilleRèglement de la Confrarie de St-Michel

    46 artykułów bractwa szermierczego z Lille: członkostwo, przysięgi, grzywny, walki i nagrody. Kluczowy tekst dla bractw północnofrancuskich.

  4. 1594Marxbrüder (Mistrzowie Miecza)
    Marxbrüder ArtikelbriefArtikelbrief

    Wewnętrzny statut Marxbrüder na pergaminie: kapitan na dwa lata, wzajemna przysięga i obowiązek wspierania mistrza, który musi stoczyć walkę na serio.

  5. 1607Federfechter (Greifenfels)
    Nadanie herbu Federfechter

    Rudolf II zatwierdza dwanaście artykułów dla Federfechter i nadaje im herb. Dokument założycielski Federfechter.

  6. 1610Federfechter (Greifenfels)
    Artykuły mistrzów długiego miecza spod znaku pióraEtliche Artikel der approbirten Meister des langen Schwerts von der Feder

    Federfechter określają, jak zostać mistrzem długiego miecza: podanie do przewodniczącego, egzamin z trzech rodzajów broni, opłaty i obowiązek przybycia do Pragi.

Bractwa i cechy

Poznaj historyczną szermierkę niemiecką poprzez Kunst des Fechtens oraz profil Johannes Liechtenauer.

Ponadto mistrzowie sztuki obronnej w Londynie (9), Iberyjscy mistrzowie egzaminujący (7) i 244 źródła dotyczące miejskich szkół szermierczych i Fechtschulen.

Mapa

Gdzie według źródeł uprawiano szermierkę i skąd pochodzili mistrzowie wpisani do rejestru frankfurckiego bractwa w latach 1491–1716.

  • 145 miejsc ze źródłami lub udokumentowanymi wydarzeniami
  • 142 miejscowości pochodzenia mistrzów Marxbrüder

Granice państw w

14921530160016501715

Otwórz mapę lub rejestr osób

Historie ze źródeł

Obrażenia, śmierć i krew

Hasło w sali szermierczej w Valenciennes (1560)

Płatnerz Nicolas Cailliau zeznał, że w sali szermierzy ćwiczył z krótką włócznią. Pewien nieznajomy wziął taką samą broń, lecz Anthoine Meurin z bractwa szermierczego w Arras zażądał hasła od…

Wywieszony miecz i walka o szkołę szermierczą

Miecze na murze (Esslingen, 1486)

Trzej mistrzowie wywiesili swoje miecze na znak, że zamierzają prowadzić szkołę szermierczą. Przybył mistrz Anton ze Strasburga, „abgehauen” ich miecze i wywiesił własny; oni z kolei zdjęli jego miecz. Anton zażądał, by pozwolono mu…

Szyderstwa i krytycy

“Nicht Lucas / sonder Lucifers Brüder” (Guarinonius, 1610)

Tyrolski lekarz Hippolytus Guarinonius domaga się zniesienia publicznych szkół szermierczych; szermierki należy uczyć wyłącznie w domu mistrza. Nadaje nowe nazwy trzem bractwom, które rzekomo uznają ewangelistów za swoich…

Wszystkie opowieści

Katalog źródeł

Znaczenie (od 1 do 5) wskazuje, jak wiele źródło mówi nam o przepisach bractw; oznaczenie weryfikacji informuje, czy zapoznaliśmy się z oryginałem, z edycją źródłową, czy też znamy źródło jedynie ze wzmianki bibliograficznej. Jak oceniamy

Przekład i reprodukcja
1311Akt oskarżenia mistrza Rogera le Skirmisour o prowadzenie szkoły szermierczej
Magister Rog'us le Shyrmysour. Prisona.

Londyński mistrz został skazany za prowadzenie szkoły szermierczej, która przyciągała synów szanowanych mieszczan. Szkoła szermiercza występuje tu jako naruszenie pokoju publicznego, a nie rzemiosło.

Londyndokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1385Joseph Schirmer, żydowski mistrz szermierki z Würzburga, przyjęty na służbę arcybiskupa Moguncji (1385)

Najwcześniejsze znane świadectwo o mistrzu szermierki w służbie dworskiej, dotąd znane jedynie ze wzmianki w literaturze.

Moguncjadokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1385Statuty Uniwersytetu Wiedeńskiego z 1385 i jego wydziałów z 1389: student nie powinien poświęcać się szermierce (‘dimicatura’) bardziej niż nauce ani uczęszczać do szkół szermierczych (‘scolae dimicatorum’) czy nosić broni

Uniwersytet zabrania studentom noszenia broni i uczęszczania do szkół szermierczych, które stawia na równi z karczmami i miejscami gry w kości – jest to najwcześniejsze świadectwo istnienia szkół szermierczych w Wiedniu.

Wiedeństatuty i regulaminy3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1386Uniwersyteckie zakazy dotyczące 'scole dimicantium' oraz statut zakazujący uczęszczania na naukę szermierki lub jej nauczania

Już za pierwszego rektoratu Uniwersytet w Heidelbergu zabraniał studentom uczęszczania do szkół szermierczych pod karą dwóch florenów.

Heidelbergstatuty i regulaminy4/5tekst odczytanypełny przekład
1408Wyroki dotyczące szermierzy w księdze sądowej Nowego Miasta Praskiego (1408–1409)

Wyroki dotyczące szermierzy w księdze sądowej Nowego Miasta Praskiego, dotąd znane jedynie ze wzmianki w literaturze.

Pragadokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1415Konstancja (ok. 1415): porównanie w traktacie przeciw Wyclifowi – „jak szermierze w swoich szkołach uczą rycerzy i giermków walczyć na polu świeckiej wojny”

Tekst teologiczny z czasów soboru przywołuje szkoły szermiercze jako dobrze znany wzorzec szkolenia walczących.

Konstancjaliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1418Dwie umowy szkoły florenckiego mistrza szermierki Benedetta (Palma, 1418)

Umowy o nauczanie w szkole szermierczej: pomocnik naucza i uczestniczy w podziale dochodów, a mistrz nadal go szkoli. Ukazują szkołę prowadzoną jako przedsięwzięcie zarobkowe.

Palma de Mallorcadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1420Wiedeńscy 'gladiatores' i 'Vechter' w księgach miejskich 1368–1447, szermierz miejski (1420) i opłaty za publiczne szkoły szermiercze w ratuszu

Wypisy z wiedeńskich ksiąg miejskich: szermierze jako właściciele domów, opłacany przez miasto szermierz i miejska sala szermiercza, później opłaty za szkoły szermiercze urządzane w ratuszu.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1432Norymberskie 'Schirmschulen' i 'Schirmmeister' 1432–1480: zezwolenia na szkoły szermiercze i umowa z trzema nauczycielami z St. Gallen (1479)

Rada Norymbergi zezwalała na turnieje szermiercze prowadzone przez 'Schirmmeister' pod warunkiem zachowania porządku, a w 1479 zatrudniła trzech Szwajcarów, by bezpłatnie szkolili mieszczan we władaniu piką.

Norymbergadokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczeniapełny przekład
1435Karyntia 1435–1443: Hans Liechtenauer jako osoba uwierzytelniająca dokumenty pieczęcią

Hans Liechtenauer, szlachcic, przywiesza swoją pieczęć do dokumentów prywatnych w Karyntii i Dolnej Styrii w 1435 i 1443 roku (a według literatury genealogicznej także w 1436). Imię i okres pasują do mistrza Liechtenauera, lecz dokumenty nie wspominają o szermierce; jest to możliwa identyfikacja, a nie dowód.

Karyntia / Dolna Styriadokument i zapis archiwalny2/5tekst odczytany
1441Wiedeń 1441–1442: Jangko i Roman Liechtenawer w listach wypowiednich przeciw Fryderykowi III

Dwa listy wypowiednie z wiedeńskich ksiąg miejskich, wydane przez Kollára. W 1441 roku Jangko Liechtenawer przyłączył się do Ulricha Eitzingera jako sprzymierzeniec przeciw Fryderykowi III; słowiańska forma jego imienia wskazuje na środowisko czesko-saskie, z którego pochodzi również najstarszy rękopis Liechtenauera, pozostaje więc on możliwym kandydatem do utożsamienia z mistrzem. Roman Liechtenawer 'zum Anger' wypowiada pokój w imieniu dowódcy Jana Čapka (1442). Listy nie wspominają o szermierce.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1443Warunki wsparcia miejskiego i wykaz opłat Filippa Dardiego w Bolonii

Bolonia opłaca mistrza szermierki i ustala jego stawki za naukę poszczególnych rodzajów broni, liczbę uczniów oraz godziny nauczania. Najstarszy szczegółowy cennik lekcji szermierki.

Boloniastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1444Rothenburg 1444: pojedynek dwóch mistrzów szermierki — Austriak „Siebenbürger” prowadzi szkołę szermierczą, Wirtemberczyk strąca jego wywieszony miecz; walka ostrą bronią w kręgu wyznaczonym linami pod nadzorem Grieswärtel, trafienie w dłoń uznane za niehonorowe

Relacja kronikarska: mistrz wywiesza miecz z wieńcem i otwiera szkołę szermierczą, rywal rzuca mu wyzwanie, rada zezwala na walkę ostrą bronią w szrankach z sędziami wyposażonymi w kije; cios w rękę zamiast w głowę zostaje uznany za niehonorowy, a zadający go trafia do więzienia.

Rothenburg ob der Tauberkronika4/5odczyt wykorzystanej edycji
1450Paryż 1450: list ułaskawiający wspomina o zgromadzeniu w gospodzie „la Pie” w pobliżu St-Gervais, którego uczestnicy uczyli się szermierki mieczem dwuręcznym u mistrza Guillemeta de Montroy

Świadectwo prywatnego nauczania walki mieczem dwuręcznym w paryskiej gospodzie w połowie XV wieku.

Paryżdokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczenia
1456Statuty mistrzów szermierki w Brugii

Statuty cechu szermierzy św. Michała w Brugii z 1456 roku. Nie widzieliśmy jeszcze tekstu; znany z literatury.

Brugiastatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1458Mianowanie „examinador mayor” mistrzów szermierki (Aragonia, 1458 i 1508) oraz egzamin na podmistrza (1526)

Królowie Aragonii mianują naczelnego egzaminatora mistrzów szermierczych. Stopnie prebost, bachiller i maestro odpowiadają francuskim prévôt i maître.

Saragossastatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1459Szkoła szermiercza w Lucernie 1459–1596: Schirmmeister z Unterseen (1459), wolny szermierz spod znaku Pióra B. Wenggert (1577) oraz ordynacja dotycząca dni szkół szermierczych (1596)

Lucerna udzielała zezwoleń na publiczne szkoły szermiercze, a w 1596 roku zakazała ich w piątki, soboty i suche dni, chyba że odbywały się bez muzyki i bębnów; w 1577 roku nauczał tu śląski wolny szermierz Pióra.

Lucernadokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczeniapełny przekład
1466Egzamin i przyjęcie Arnau de Castellbò do grona mistrzów szermierki

Akt notarialny egzaminu na mistrza szermierki w Palmie: kolejne rodzaje broni przed wicekrólem, czterej poręczyciele, czapka i prawo do nauczania.

Palma de Mallorcadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1469Buda: wyrok palatyna nakazujący pojedynek sądowy (1469)

Regest wyroku w sprawie Belawara podaje warunki pojedynku sądowego i przepadku mienia w razie niestawiennictwa.

Budadokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczenia
1470Regulamin turnieju szermierczego (11 paragrafów)

Najstarszy znany regulamin zawodów szermierczych: krwawe trafienia, sędziowie oraz nagrody za największą liczbę trafień i trafienia zadane najwyżej.

Strasburgstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1474List w sprawie udaremnionego publicznego wyzwania szermierczego w Mediolanie

Mediolański kapitan przerwał publiczne wyzwanie szermiercze Hiszpana, ogłoszone bez książęcego zezwolenia, i zatrzymał mistrzów. Wzmianka o dwóch szkołach w gospodach.

Mediolandokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1478Akt mianowania Gómeza Dorado na 'examinador mayor' mistrzów szermierki

Kastylijska nominacja naczelnego egzaminatora mistrzów szermierki. Nie widzieliśmy tekstu; znany jest protokół egzaminu z Kordoby z 1496.

Kastyliastatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1485Bractwo św. Marka wysyła Hansa Weltza do Nördlingen i prosi radę o wsparcie (1485)
Sendschreiben der Meister des Schwerts an den Rat zu Nördlingen

List wystawiony w Augsburgu poleca Hansa Weltza radzie i podaje, że bractwo liczyło 52 mistrzów. Oryginał zachował się wśród listów przychodzących do miasta.

Nördlingendokument i zapis archiwalny4/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1486Ordynacje, regulaminy, przywileje i wyroki cechu szermierzy w Brukseli, 1486–1762
Ordonnances, règlements, privilèges et sentences 1486–1762

Seria archiwalna brukselskiego cechu szermierzy św. Michała, znana z inwentarza. Data założenia cechu (1480 lub 1506) jest sporna.

Brukseladokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
1486List rady do mistrza Antona ze Strasburga w sprawie sporu o szkołę szermierczą: zawieszanie i strącanie mieczy mistrzów

Mistrz ze Strasburga strącił trzy miecze mistrzowskie zawieszone na znak wyzwania i zażądał walki z ich właścicielami o szkołę. Rada odmówiła.

Esslingendokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
1486Lotaryngia, 16 lipca 1486: książę René II nadaje człowiekowi z Saint-Nicolas “the mastership of the sword game” z pierwszeństwem przed wszystkimi mistrzami w całej Lotaryngii i Vaudémont

Książęcy urząd naczelnego mistrza szermierki na całe księstwo – lotaryński odpowiednik aragońskiego examinador mayor.

Nancydokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1487Przywilej cesarski dla 'Masters of the Sword' (późniejszych Marxbrüder)
Daz wir .n. den Meistern des Swerts dise sonnder gnad getan

Fryderyk III postanawia, że nikt w Rzeszy nie może nazywać się mistrzem miecza ani prowadzić szkoły bez egzaminu przed mistrzami miecza. Podstawa monopolu Marxbrüder.

Norymbergastatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1488Założenie Sint-Michielsgilde (szermierzy) w Antwerpii

Założenie antwerpskiego cechu szermierzy św. Michała w latach 1487–88, znane jedynie z literatury i wzmianek kronikarskich.

Antwerpiastatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1489Zakaz 'schirmen' w ratuszu (1463) i orzeczenie w sprawie urazu oka w szkole szermierczej (1489)

Rada Lucerny rozstrzyga sprawę urazu oka odniesionego podczas szkoły szermierczej i zleca opracowanie prawa miejskiego dotyczącego takich przypadków. Najwcześniejsze świadectwo, że urazy odniesione w walce podlegają jurysdykcji szkoły, a nie sądu.

Lucernastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1489Zapis egzaminu i przyjęcia Ludovicusa Alimasa do stopnia prowosta
in ludis magne spate duarum manuum et parve spate cum clipeo sive bloquerio

Na placu w Rocles dwaj mistrzowie przeegzaminowali kupca w walce długim mieczem oraz mieczem i puklerzem i nadali mu stopień prowosta. Najstarsze świadectwo stopni i egzaminów we Francji.

Roclesdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1491Frankfurcka ordynacja szermierzy z 1491 roku (z uzupełnieniami z 1534 roku i wpisami do 1566 roku)
Frankfürter Fechter Ordnung

Ordynacja frankfurckiego bractwa mistrzów miecza: msze, przyjęcie mistrza poprzez publiczne walki i tajny egzamin, podział opłat, wybór kapitana.

Frankfurt nad Menemstatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1492Orzeczenie w sprawie wyłącznego prawa do urządzania szkół szermierczych: Peter Switzer z Berna przeciw mistrzowi Paulowi

Rada Bazylei rozstrzyga, kto może urządzać szkoły szermiercze i co następuje, gdy ktoś przyjdzie i strąci miecz mistrza. Świadectwo rzucania wyzwania przez strącenie zawieszonego miecza.

Bazyleastatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1495Peter Schwitzer z Berna zapowiada szkołę szermierczą w Baden (1495): wyzwanie do walki o wieniec na wolne ciosy, o guldeny lub na wolny krwawy cios oraz oferta nauki

Najstarsza znana treść wyzwania na publiczny turniej szermierczy: Peter Schwitzer z Berna proponuje walki o wieniec swobodnych trafień, o guldeny lub o krwawe trafienie, a także naukę władania wszelką bronią pieszo i konno.

Baden (Argowia)dokument i zapis archiwalny5/5znane z przytoczeniapełny przekład
1497Kara za zakłócenie porządku podczas szkoły szermierczej we Wrocławiu (1497)

Krótka zapiska o karze więzienia i grzywnie dla szermierza, który wywołał zamieszanie podczas szkoły szermierczej.

Wrocławdokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1501Przepisy walki kijem obosiecznym, Mazan
Ordonnance du jeu du bâton à deux bouts

Powołanie prowosta, rymowany prolog i 19 artykułów regulaminu szkoły z karami pieniężnymi oraz przysięgą na dwa skrzyżowane kije.

Mazanstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1502Rachunki Zygmunta Jagiellończyka: tancerze z mieczami i królewski szermierz w Krakowie (1502–1503)
Rachunki Krzysztofa Szydłowieckiego, Rachunki Królewskie 29

Rachunki krakowskie odnotowują noworoczny taniec z mieczami wykonywany przez wieśniaków, podarunek noworoczny dla królewskiego szermierza Matysa oraz osobny taniec szermierczy w 1503.

Krakówdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1503Koszyce: Blaise, świadek określony jako gladiator (1503)

Świadka z Koszyc określono jako gladiator. Dokładne znaczenie tego terminu w tym zapisie jest niepewne.

Koszycedokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1504Powołanie miejskiego mistrza szermierki w Bernie: Peter Swytzer (1504) i David Frischhertz (1532)

Berno opłaca miejskiego mistrza szermierki, podobnie jak czyniła to Bolonia. Znane z przytoczenia.

Bernostatuty i regulaminy3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1506Rachunki Zygmunta Jagiellończyka: szermierze tańczą przed księciem w Krakowie (1506)
Rachunki Krzysztofa Szydłowieckiego, Rachunki Królewskie 33

Książę nakazał wypłacić dwa floreny szermierzom, którzy przed nim tańczyli.

Krakówdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1509List w sprawie dopuszczenia Georges’a Lombarda do godności 'maistre général' szlachetnej sztuki Palestrine
maistre général en le noble art de Palestrine

Sześciu mistrzów z Dolnej Langwedocji, uprawnionych przez urzędników królewskich, publicznie przyjmuje na placu nowego mistrza, wymieniając jego nauczyciela i ojca chrzestnego.

Nîmesdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1509Egzamin Jaume Costy i dopuszczenie go do stopnia prowosta miecza i puklerza

Egzamin na prévôta w Palmie przed ponad pięćdziesięcioma osobami, z ojcem chrzestnym i patronem, przysięgą, jednomyślnym werdyktem i czapką.

Palma de Mallorcadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1510Przywilej w siedmiu artykułach dla bractwa mistrzów szermierki pod wezwaniem św. Jerzego w Barcelonie
confraria dels mestres de esgrima

Pierwszy królewski przywilej bractwa szermierczego z Półwyspu Iberyjskiego, którym dysponujemy w całości.

Barcelonastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1518Powództwo Jeana Deville'a, 'magister artis palestrine', o niezapłacone należności za lekcje i miecz dwuręczny

Mistrz pozywa piekarza o niezapłacone należności za lekcje. Pozwany przyznaje, że zgodnie ze zwyczajem został przyjęty na mistrza na placu publicznym, podobnie jak pozostali uczniowie.

Nîmesdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1518Miejscy mistrzowie szermierki we Fryburgu, 1518–1549
Ratsmanual Freiburg i. Ü. 1534, 1540; Seckelmeisterrechnungen 1540–1550 (Fechtmeister Jörgen; Peter Schwytzer 1518)

Fryburg sprowadził w 1518 Petera Schwytzera, prawdopodobnie mistrza z Berna, a w 1534 mianował mistrzem szermierki Jörgena; otrzymał on odzież w barwach miasta, a od 1549 coroczne wynagrodzenie.

Fryburg (Freiburg im Üechtland)dokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1519Dwa dyplomy prowostowskie: Petrus Fomos, jedenaście rodzajów broni, i Alodius Deulofe, cztery rodzaje broni (Perpignan 1519)
in usu et arte palestrine

Szczegółowa procedura egzaminacyjna: mistrz przedstawia swojego ucznia innemu mistrzowi pełniącemu rolę patrona; kandydat walczy z mistrzami ustalonymi rodzajami broni i zostaje zatwierdzony jednomyślnie.

Perpignandokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1520Przysięgi wyrzeczenia się zemsty (Urfehden) dwóch mistrzów szermierki: Hansa Auberlina z Ulm (1520) i Clemensa Hocha (1528)
Urfehde

Dwaj mistrzowie szermierki zwolnieni z więzienia przysięgają, że nie będą się mścić. Jednego wygnano za napaść na kobietę, drugiego za werbowanie najemników.

Schorndorfdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1520Szkoły szermiercze w Lipsku i bójki między studentami a czeladnikami (1520, 1533)
Urkundenbuch der Universität Leipzig, Nr. 326 (1520) a 372 (1533): ein fechtmeister … fechtschule gehalten

Po szkole szermierczej w niedzielę Exaudi mistrz przeszedł przez miasto ze swoją kompanią, bębnem i piszczałkami; w 1520 i ponownie w 1533 sprowokowało to studentów i zakończyło się krwawymi bójkami z czeladnikami.

Lipskdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1523Świadectwa egzaminacyjne mistrzów szermierki z Sewilli (1523–1529)
cartas de examen

Najbardziej szczegółowy znany nam opis egzaminu mistrzowskiego: ojciec chrzestny, walki z każdym mistrzem w dziewięciu postawach szermierczych oraz egzamin ustny.

Sewilladokument i zapis archiwalny5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1526Rachunki miejskie Cambrai: towarzysze szermujący mieczem i kijem
compaignons jueurs de l’espée et du baston

Szermierze posługujący się mieczem i kijem wystawili farsę na wozie w Cambrai. Świadectwo udziału kompanii szermierzy w uroczystościach miejskich.

Cambraidokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1529Battista Della Valle, Vallo: księga o obowiązkach kapitanów
Vallo libro continente appertinentie à capitanii

Porównuje pojedynek mistrzów szermierki do trzech otrzymanych trafień z grą w piłkę.

Wenecjaliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1530Statuty mistrzów sztuki władania bronią w Amiens (33 artykuły)
Statuts des maîtres du jeu d'armes

33 artykuły dotyczące przyjmowania do cechu, zawodów o nagrodę, publicznych walk i grzywien dla mistrzów szermierki w Amiens. Kilka artykułów ma odpowiedniki w Lille.

Amiensstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1530Zapisy dotyczące mistrzów szermierki w Béthune (1530, 1563, 1571)

Wypisy z rachunków miejskich: przyjęcie mistrza, członkowie zaprzysiężonego bractwa św. Michała i mistrzowie szermierki z Béthune.

Béthunedokument i zapis archiwalny2/5tekst odczytany
1531Manciolino, Opera nova: początkowe reguły walki (nr 40–42)
Opera nova

Zasady walki: odpowiedź po otrzymaniu trafienia jest bardziej chwalebna, po trafieniu dopuszcza się tylko jedną odpowiedź z jednym krokiem, oraz wartość trafień.

Wenecjaliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1534Wypłaty dla szermierzy i zapisy o szkołach szermierczych w rachunkach Zurychu (1534–1596)

Rada Zurychu płaci mistrzom za szkoły szermiercze; rachunki odnotowują także przyjezdnych mistrzów i obrażenia.

Zurychdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1536Marozzo, Opera nova: przysięga składana przez mistrza uczniom (rozdz. 6–8)
Del giuramento che dee dare el Maestro alli scolari

Uczniowie przysięgają na jelec miecza, że nigdy nie wystąpią przeciw swemu mistrzowi ani nie będą nauczać bez jego zgody. Zwyczaj szkolny, nie przepis cechowy.

Modenaliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1538Uniwersytet we Fryburgu: zakaz publicznej szkoły szermierczej (1538), kary i uniwersytecka nagroda szermiercza (1757)

Uniwersytet zabrania studentom uczęszczania do publicznej szkoły szermierczej pod karą grzywny, wymierza karę za spowodowanie śmierci podczas szermierki, a później przyznaje własną nagrodę szermierczą.

Freiburgliteratura3/5tekst odczytanypełny przekład
1539Cod. I.6.2°.5: rejestr Mistrzów Długiego Miecza we Frankfurcie i augsburska ordynacja szermierzy
Memorj der Maister deß Lanngen schwerts inn Franckffurt; Augsburgische Fechter Ordnung

Kompilacja Paulusa Hectora Maira z odpisem frankfurckiego regulaminu Marxbrüder, wykazem mistrzów i regulaminem augsburskich szermierzy.

Augsburgdokument i zapis archiwalny5/5znane z przytoczeniareprodukcja źródła
1539Rachunki kamery miejskiej Bratysławy K 90 i K 91 (1539–1540)

Zdigitalizowane rachunki Hansa Gruebera z lat, w których rejestr Marxbrüder odnotowuje mistrza z Bratysławy. Jego nazwisko wymaga jeszcze sprawdzenia w rachunkach.

Bratysława (Pressburg)literatura2/5znane z przytoczeniareprodukcja źródła
1539Augsburskie zapiski kronikarskie z lat 1538–1545 (Cod. Pal. germ. 304): ponad trzydzieści wolnych szkół szermierczych w miejskim domu tańca, z nazwiskami, zawodami i miejscami pochodzenia organizatorów

Ponad trzydzieści publicznych szkół szermierczych w augsburskim domu tańca w ciągu sześciu lat, organizowanych zarówno przez Marxbrüder, jak i Freifechter, przeważnie kuśnierzy i mieczników, pochodzących z tak odległych od siebie miejsc jak Zurych i Królewiec.

Augsburgkronika4/5opis katalogowy
1540Sloane MS 2530: przepisy dotyczące egzaminów na stopnie wolnego ucznia, prowosta i mistrza, przysięgi i zapisy

Księga londyńskich Masters of Defence: przebieg prób na trzy stopnie, przysięgi oraz zasada dotycząca trafień po otrzymanym trafieniu.

Londyndokument i zapis archiwalny5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1540Upoważnienie dla mistrzów i prowostów 'Science of Defence' do wyszukiwania nauczycieli bez zezwolenia

Henryk VIII upoważnia dziewięciu mistrzów i jedenastu prowostów do ścigania nauczycieli szermierki działających bez uprawnień w Anglii, Walii i Irlandii.

Westminsterstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycji
1541Nadanie herbu mistrzom miecza przez Karola V i bazylejskie akta dotyczące szkół szermierczych
Fechtschule, Fechtsaal, Fechtmeister, Universitätsreitlehrer

Archiwum Państwowe w Bazylei: nadanie herbu mistrzom miecza przez Karola V oraz seria akt dotyczących szkół szermierczych. Treści jeszcze nie przejrzano.

Bazyleadokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1544Dworska szkoła szermiercza księcia Albrechta Pruskiego: umowa o służbę mistrza szermierki Ludwiga Stollego z Moguncji (1544) oraz obwieszczenie o walce o nagrodę między mistrzami Casparem Sternigerem a Andresem Rückwartem według ‘order of the long sword’

Książęcy mistrz szermierki ma wyłączne prawo prowadzenia szkoły na dworze i nie musi przyjmować wyzwań; w walce o nagrodę zakazane są „złe, tajemne” techniki oraz uderzenia w niedozwolone miejsca, a nikomu nie wolno uderzać, gdy sędziowie wsuną laskę między walczących.

Królewiecstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1546Ordynacja szermiercza Solury (1546)
Ordnunge des fåchtens halb

Kuśnierz Hans Tägenscher przedstawia radzie, jak będzie odpłatnie nauczał szermierki: opłatę wstępną, pięć uderzeń i inne elementy należące do prawa szkoły szermierczej.

Solurastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1546
Lettres patentes de maître d’armes à la grande épée à deux mains pour Claude Lambelet (1545/1546)

Claude Lambelet z Les Verrières otrzymał w 1545/1546 urzędowy patent jako ‘maître d’armes à la grande épée à deux mains’; znany jedynie z cytowań, artykuł Piageta zawierający tekst nie został jeszcze przeczytany.

Neuchâteldokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1547Gandawa, 19 września 1547: dyplom mistrzowski “szlachetnej i rycerskiej sztuki miecza” dla Adriaena Van Hecke po egzaminie przed sześcioma mistrzami

Sześciu mistrzów, w tym podmistrz z Brugii, egzaminowało kandydata w pojedynkach z użyciem różnej broni; następnie miasto uznało go za mistrza uprawnionego do nauczania każdego.

Gandawadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1549Szkoły szermiercze w Cambridge: zakaz w statutach uniwersytetu, zakaz prowadzenia szkoły Godwyna, wyzwanie między dwoma mistrzami i spór o szkołę Goodwyna

Statuty uniwersyteckie z 1549 zakazują szkół szermierczych; w 1580 jeden mistrz wyzywa drugiego do walki sześcioma rodzajami broni, a w 1596 uniwersytet powołuje się na przywilej królewski, sprzeciwiając się szkole szermierczej w mieście.

Cambridgedokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1549Zarządzenie Sądu Aldermanów zakazujące tolerowania ‘buckler playing’ w dzielnicach

W 1549 roku londyńscy rajcy nakazują, by w niespokojnym czasie nie zezwalano w dzielnicach na walki z puklerzem.

Londynstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycji
1550Mistrzowie szermierki w angielskich aktach urzędowych: John Goldsmyth z Beaumaris, John Sharpe z Robertsbridge, John Norris i William Mathewes z Londynu

Cztery wzmianki o mężczyznach określanych mianem „mistrza szermierki” w rejestrach Tajnej Rady i sesji sądowych hrabstwa Middlesex.

Angliadokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1554Mansfeldzki porządek wizytacyjny, artykuł 6 o szkołach szermierczych
Form vnd Weise einer Visitation, Fur die Graff vnd Herschafft Mansfelt

Wizytacja kościelna stawia pytanie, czy zawody szermiercze zakłócają nabożeństwa.

Mansfeldstatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1554Paryż, 20 sierpnia 1554: rozporządzenie Parlement przeciw rozruchom studenckim – zabrania studentom noszenia mieczy i odnotowuje, że zamiast się uczyć, odwiedzają mistrzów szermierki na przedmieściach

Parlement zabrania studentom noszenia mieczy; studenci potajemnie uczą się szermierki u mistrzów na przedmieściach.

Paryżstatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1555Mistrzowie szermierki przed królem i królową oraz zabójstwo mistrza Williama Bettesa w dzienniku Machyna

W 1555 mistrz szermierki White i jego towarzysze dają pokaz przed królem Filipem; w 1561 mistrzowie wyzywają przed królową wszystkich chętnych do walki długim mieczem, mieczem i puklerzem, mieczem i sztyletem oraz inną bronią.

Westminsterdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1559Zezwolenia na szkoły szermiercze dla Conrada Mendelera i Georga Oswalda Gernreicha (Strasburg 1559) oraz spór o afisz

Przyjezdny mistrz prosi radę o zezwolenie, przemierza miasto przy dźwiękach bębnów, z mieczem ozdobionym girlandą, i rozwiesza afisze. Ktoś dopisał prześmiewczy wiersz przeciw bractwu św. Marka.

Strasburgdokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
1560Artykuły turnieju pieszego podczas uroczystości wiedeńskich: pięć pchnięć włócznią i pięć uderzeń mieczem; brak nagrody za trafienie poniżej pasa

Przepisy dworskiego turnieju pieszego, a nie bractwa: kto dotknie bariery, trafi poniżej pasa lub upuści miecz, nie otrzyma nagrody.

Wiedeństatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1560Zeznanie sądowe o walce z demie lance, haśle szermierza z Arras i uzgodnionym wyzwaniu do walki ostrą bronią w Valenciennes

Członek bractwa miecza w Arras żąda od obcego podania hasła i odbiera mu broń, gdy ten nie potrafi go podać. Zeznanie wspomina o obowiązującej w sali zasadzie walki bez ostrej broni.

Valenciennesdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1562Zatwierdzenie mistrza sztuki Palestrine, 'zwanej inaczej pięcioma kijami orężnymi'
maître du jeu de Palestrine, autrement appelé les cinq bâtons d'armes

Wzmianka o świadectwie mistrzowskim w małym mieście w Poitou. Nie dysponujemy tekstem.

Saint-Maixentdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1562Vilshofen 1562: w Zielone Świątki czeladnicy kuśnierscy pokazali swe umiejętności szermiercze na rynku miejskim – „urządzając szkołę szermierczą”

Kronika miejska na podstawie rachunków: publiczny pokaz szermierczy czeladników w Zielone Świątki; poza tym szermierkę uprawiano w ratuszu.

Vilshofenkronika2/5odczyt wykorzystanej edycji
1563Pomorska ordynacja kościelna: zakaz szkół szermierczych podczas niedzielnych nabożeństw
Kercken Ordeninge des gantzen Pamerlandes

Władze muszą zapobiegać urządzaniu szkół szermierczych między innymi podczas niedzielnych kazań.

Pomorzestatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1564Stanowa szkoła szermiercza w Grazu: sala Landhausu (przed 1573) i mistrz szermierki opłacany przez stany
Geschichte des Protestantismus in der Steiermark (1865); Grätz, topographisches Gemählde (c. 1843): ständische Fechtschule

W Grazu szkołę szermierczą prowadziły stany Styrii: wielka sala Landhausu służyła w XVI wieku także jako Fechtschule, a stany od dawna opłacały mistrza szermierki, by nauczał młodzieńców szlacheckiego pochodzenia.

Grazliteratura3/5znane z przytoczenia
1564List królowej do burmistrza i rajców Yorku w sprawie wyszukiwania podejrzanych osób, w tym przebywających tam ‘under the colour teaching of fence’

Królowa nakazuje poszukiwanie w Yorku osób bez widocznych środków utrzymania, w tym tych, które przebywają w mieście pod pozorem nauczania szermierki.

Yorkdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1564Ipswich: wypłata z polecenia bailifa dla mistrzów szermierki, którzy odbyli walki o stopień

W 1564 miasto Ipswich wypłaciło mistrzom szermierki dziesięć szylingów za publiczną próbę szermierczą, podobnie jak płaciło trupom aktorskim.

Ipswichdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1565Ulm zakazuje wstępu w szranki szermiercze (1565)
Ruf, das niemands uff den Fechtschulen in die Schrancken herein seen soll

Tytuł odnotowany w repertorium zakazuje wstępu na ogrodzony plac szermierczy. Sygnatura archiwalna: A 3681, fol. 232.

Ulmstatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1567Rozporządzenia i statuty mistrzów sztuki władania mieczem i szermierzy Paryża
Ordonnances et statuz des maîtres joueurs et escrimeurs d'espée de la ville de Paris

Statuty paryskie: dwóch starszych cechu na dwa lata, przysięga przed prokuratorem królewskim, prowost przez dwa lata pełni funkcję opiekuna sali przed swoim publicznym egzaminem.

Paryżstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1568Szkoły szermiercze podczas uroczystości dworskich: Monachium 1568 i Magdeburg 1579

Rachunki uroczystości: szkoła szermiercza na dziedzińcu rezydencji monachijskiej podczas wesela Wilhelma V oraz wolna szkoła szermiercza na rynku w Magdeburgu.

Monachiumliteratura2/5tekst odczytany
1569Halle, 5 kwietnia 1569: podczas publicznej szkoły szermierczej urządzonej przez Valentina Ziegelstreichera na zamku Moritzburg inny szermierz ugodził go halabardą pod prawym okiem; zmarł w następną środę

Organizator szkoły szermierczej zmarł wskutek pchnięcia halabardą w twarz.

Hallekronika2/5odczyt wykorzystanej edycji
1572Dall'Agocchie, Dell'arte di scrimia: egzamin i „przywilej” mistrzów
Dell'arte di scrimia libri tre

Wspomnienie zarzuconego zwyczaju bolońskiego: kandydat musiał znać teorię i korygować ucznia, który umyślnie popełniał błędy.

Wenecjaliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1572Zezwolenie dla mistrza szermierki Laurenta Fontaine’a na prowadzenie sali (bez nauczania podczas nabożeństw)

Mistrz szermierki może prowadzić salę w Saint-Quentin; nauczanie podczas nabożeństwa naraża jego i gospodarza na grzywnę.

Saint-Quentinstatuty i regulaminy3/5odczyt wykorzystanej edycji
1572Ustawy o włóczęgostwie zaliczające wędrownych szermierzy bez pana do kategorii łotrów: 14 Eliz. c. 5 (1572), § 5, oraz 39 Eliz. c. 4 (1598), § 2

Ustawa z 1572 uznaje za włóczęgów szermierzy, którzy nie należą do służby żadnego barona i wędrują bez zezwolenia dwóch sędziów pokoju; ustawa z 1598 znosi przewidziany dla nich wyjątek.

Westminsterstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycji
1572Stanowy mistrz szermierki w szkole w Klagenfurcie (1572, 1582)
Ausschuss-Protokolle 1572, 1582: ein besonderer Fechtmeister der Landschaftsschule (Klagenfurt)

Stany Karyntii utrzymywały osobnego mistrza szermierki przy swojej szkole w Klagenfurcie oraz mistrza ćwiczeń dla szlacheckich wychowanków mieszkających w internacie, znanych z protokołów komisji z 1572 i 1582.

Klagenfurtdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1572Szkoła szermiercza w dawnym klasztorze Blackfriars w Londynie: William Joyner (1572), Rocco Bonetti (1584–1586), Thomas Bruskett (1596)

Ta sama sala dawnego przeoratu służyła przez ćwierć wieku jako szkoła szermiercza: najpierw Anglikowi Joynerowi, potem Włochowi Bonettiemu, wspieranemu przez Raleigha i innych dżentelmenów, a wreszcie Bruskettowi.

Londyndokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1573Ustawy Uniwersytetu w Wittenberdze: 'O szermierzach'
Leges Academiae Witebergensis – Von den Fechtern

Mistrz szermierki nie może otworzyć szkoły w Wittenberdze bez zgody rektora ani urządzić publicznego turnieju szermierczego bez zgody urzędu, rektora i burmistrza.

Wittenbergastatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1573Cech św. Adriana (szermierzy) w Kortrijk: 'Edelbouck' z 1573 i subwencje miejskie 1712–13
Edelbouck

W Kortrijk szermierze stanowili jeden z czterech królewskich cechów, obok łuczników i kuszników, a miasto corocznie wypłacało im nagrody.

Kortrijkdokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczenia
1573Szkoła szermiercza podczas święta strzeleckiego w Zwickau (1573)
Edlbeck: Fechtschule auf dem Schießplan zu Zwickau 1573

Lokaj elektora i wolny szermierz zakazał pchnięć, używania głowicy, nacierania z bliska i uderzania ponad laską; elektor płacił cztery floreny za każde najwyższe trafienie, które powodowało krwawienie.

Zwickaukronika4/5odczyt wykorzystanej edycji
1574Neuburg an der Donau 1574: wyzwanie i 16 artykułów publicznego turnieju pieszego na rynku (włócznia i miecz, sędziowie, nagrody)

Pełny pisany regulamin dworskiej walki pieszej włócznią i mieczem podczas książęcego wesela: liczba ciosów, zakazane trafienia (poniżej pasa, jelcem lub głowicą, złamaną włócznią), miecz trzymany wyłącznie w jednej ręce, rozstrzygnięcia sędziów, udział dam w przyznawaniu nagród.

Neuburg an der Donaustatuty i regulaminy4/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1575Drukowane vidimus przywileju cesarskiego użyte jako list mistrzowski: Paulus Walter z Norymbergi mianowany mistrzem miecza (1575)

Drukowane potwierdzenia przywileju (1512, 1566) z ręcznie dopisanym nazwiskiem nowego mistrza. Świadczą o wykorzystywaniu przywileju jako listu mistrzowskiego.

Frankfurt nad Menemdokument i zapis archiwalny4/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1575Petycje 'causa Federfechter' do rady Frankfurtu (1575–1614)
causa Federfechter

Marxbrüder i Federfechter przed radą Frankfurtu: kto może nadawać godność mistrzowską podczas jarmarku, pierwszeństwo afiszy i niedziele jarmarczne.

Frankfurt nad Menemdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1575Gargantua Fischarta: ustęp o szkole szermierczej
Affentheurlich Naupengeheurliche Geschichtklitterung

Tekst literacki, lecz zarazem najstarszy spójny wykaz terminów związanych ze szkołami szermierczymi: prawo szkoły, walka o najwyższą krew i wieniec oraz zakazane techniki.

Strasburgliteratura3/5tekst odczytany
1575Dworska szkoła szermiercza podczas wizyty Maksymiliana II w Dreźnie
Kurze Verzaichnuss

Szkoła szermiercza na zamku w Dreźnie podczas wizyty cesarza; elektor przyjął najlepszych szermierzy na swoją służbę.

Dreznodokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1575Szkoła szermiercza na weselu księcia Ludwika w Stuttgarcie (1575)
Beyer/Frischlin: Fechtschule zu Stuttgart 1575

Obwieszczenie zabraniało pchnięć, uderzeń głowicą, gwałtownego skracania dystansu oraz wyrównywania dawnych porachunków; książę dawał 4 floreny za każdy rodzaj broni i 6 za długi miecz, lecz tylko za trafienie, przy którym wszyscy mogli zobaczyć krew.

Stuttgartkronika4/5odczyt wykorzystanej edycji
1576Zapis w protokole rady Frankfurtu o przepitym mieczu mistrzowskim (1576) i list Marxbrüder w sprawie zerwanego ogłoszenia

Pewien mistrz zabrał miecz człowiekowi prowadzącemu szkołę i przepił go w gospodzie. Marxbrüder zerwali afisz 'as evidence'.

Frankfurt nad Menemdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1576Dwór Stefana Batorego: nauka szermierki i jazdy konnej dla 24 paziów (1576–1586)

Rejestr dworski przewiduje naukę szermierki i jazdy konnej dla królewskich paziów. Król miał zatrudniać i utrzymywać nauczycieli.

Dwór polsko-litewskidokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1576Braunsberg (Braniewo) 1576: rozporządzenie rady miejskiej – żaden mistrz szermierki nie może urządzać szkoły szermierczej w niedzielę

Pruskie miasto zakazuje niedzielnych szkół szermierczych w ramach przepisów o świętowaniu dnia Pańskiego.

Braniewostatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycji
1576Norymberga, czerwiec 1576: przybyły z zagranicy Freifechter urządza Fechtschule na St. Egydienhof podczas wizyty księcia Albrechta V Bawarskiego; strażnicy księcia wychodzą “ziemlich gezeichnet”

Podczas wizyty księcia bawarskiego przybyły z obcych stron szermierz urządził publiczną Fechtschule, a książęcy gwardziści wyszli z niej z wyraźnymi śladami walki.

Norymbergaliteratura2/5tekst odczytany
1577Akta norymberskie i ansbachskie dotyczące szkół szermierczych w katalogach archiwalnych

Tropy archiwalne: ordynacja rady dotycząca szkół szermierczych, zobowiązanie karczmarza, spór Pragi z Marxbrüder oraz dwujęzyczny regulamin sali w Ansbach.

katalog i pomoc archiwalna3/5opis katalogowy
1578Kronika Simona Hüttela: szkoły szermiercze w Trutnovie w 1578, 1581 (wolny szermierz Matz Fischer z Loket) i 1586
Simon Hüttel's Chronik der Stadt Trautenau

Wędrowni wolni szermierze urządzali szkoły szermiercze nawet w małym czeskim miasteczku, w ratuszu podczas niedzielnych nieszporów; pastor występował przeciw temu w kazaniach jako przeciw diabelskiej grze.

Trutnovkronika3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1578Listy Privy Council do lorda mera Londynu w obronie włoskiego mistrza szermierki Rocca Bonettiego przed ‘common fencers’

Tajna Rada dwukrotnie zwraca się do lorda mera o ochronę włoskiego mistrza przed londyńskimi szermierzami, którzy nękają go za nauczanie posługiwania się bronią; dwóch z nich wymieniono z nazwiska.

Londyndokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1578Palatynat Elektorski 1578 (oraz Jan Kazimierz 1579): chrześcijańska ordynacja porządkowa – podczas kazania nikomu nie wolno przebywać na targach, ulicach ani w szkołach szermierczych, których w tym czasie w ogóle nie należy urządzać

Krajowa ordynacja policyjna zakazuje urządzania szkół szermierczych podczas kazania i nakłada grzywny na przebywających tam próżniaków.

Heidelbergstatuty i regulaminy3/5oryginał zweryfikowany
1579Widok rynku w ’s-Hertogenbosch z walką mieszczan z 'Schermers Gilde', 1 lipca 1579
Gezigt der markt te ’s Hertogenbosch, met het gevegt tusschen de Burgery, en het Schermers Gilde den 1 Juli 1579 voorgevallen

Rycina zdaje się przedstawiać cech szermierzy, jednak tutejsi 'Schermers' byli kalwińską strażą obywatelską, a nie szermierzami.

’s-Hertogenboschobraz i rycina1/5opis katalogowyreprodukcja źródła
1579Norymberski zapis o 22 szkołach szermierczych w 1579
Nürnberger Fechtschulreime 1579 (GNM Nr. 1458)

Sezon od kwietnia do października: publiczne szkoły szermiercze urządzali na przemian Federfechter i Marxbrüder, odnotowując tych, którym puszczono krew po każdej ze stron, oraz zdobywców dwóch wieńców; za uderzenie głowicą w głowę szermierza ogłaszano łotrem.

Norymbergakronika4/5odczyt wykorzystanej edycji
1579Kulmbach (1579?): podczas uroczystości margrabiego z udziałem elektora Augusta Saskiego turniej szermierczy słynnych szermierzy z dwóch szkół – “princely Marxbrüder” przeciw “electoral Federfechter”

Margrabia sprowadził szermierzy wielkim kosztem; Marxbrüder i Federfechter wystąpili jako stronnicy dwóch książąt, a w drugim starciu szermierze elektora przegrali.

Kulmbachkronika3/5odczyt wykorzystanej edycji
1579Zimmermann, New Titularbuech 1579: przepisana forma zwracania się do „prowadzących szkoły szermiercze we Frankfurcie nad Menem, zwierzchników Bractwa św. Marka”

Podręcznik pisania listów podaje oficjalną tytulaturę kapitana i mistrzów Marxbrüder, tuż obok augsburskich meistersingerów.

Frankfurt nad Menemliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1581Artykuły turnieju pieszego z okazji chrztu margrabiego Christiana (Berlin 1581)

Regulamin dworskiego turnieju pieszego: trzy pchnięcia włócznią i pięć ciosów mieczem ponad barierą, trafienia zabronione i utrata nagrody.

Berlinstatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1582Listy dotyczące próby szermierczej Johna Davida oraz zakazów organizowania prób szermierczych w Londynie

W 1582 hrabia Warwick prosi o zezwolenie, by jego sługa mógł stoczyć walki egzaminacyjne na stopień prowosta; z powodu zarazy lord mer zezwala na nie jedynie na otwartej przestrzeni, a później na polach poza miastem.

Londyndokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1582Szermierze występują przed Stefanem Batorym (1582)

Podskarbi nadworny odnotował wypłatę dla szermierzy, którzy występowali w obecności króla.

Dwór polsko-litewskidokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjireprodukcja źródła
1583Statuty mistrzów szermierki i palestrine w Tuluzie (1583) oraz nowe statuty 'maistres en faict d'armes' (1667)

Mistrzowie muszą nauczać posługiwania się wszystkimi rodzajami broni; prowost zostaje mistrzem po egzaminie przed kapitulami miejskimi, podczas którego musi wyszkolić ucznia i stoczyć walki z uczniami oraz prowostami.

Tuluzastatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1583„Czerwona księga”: bieżący rejestr mistrzów długiego miecza promowanych podczas targów frankfurckich, 1583–1716

Rejestr osób przyjętych do grona mistrzów, z formułą i zasadą egzaminacyjną: kandydata, któremu podczas prezentacji upuszczono krwi, nie dopuszczano.

Frankfurt nad Menemdokument i zapis archiwalny5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1583Hans Ulrich Krafft: szkoła szermiercza Marxbrüder i Federfechter podczas książęcego wesela w Brzegu (ok. 1583) oraz szermierka ogniowa w Krakowie (1583)
Reisen und Gefangenschaft

Naoczny świadek opisuje weselną szkołę szermierczą obu bractw, zapowiedzianą z trzymiesięcznym wyprzedzeniem, z najlepszym mistrzem wybranym zawczasu.

Brzegkronika3/5odczyt wykorzystanej edycjireprodukcja źródła
1583Uchwała rady Kolonii w sprawie zakazu szkoły szermierczej (1583)

Repertorium odnotowuje zakaz urządzania publicznej szkoły szermierczej i wskazuje kartę z wpisem w protokole rady. Treść wpisu nie została jeszcze odczytana.

Koloniastatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1584Londyn: zezwolenie dla Valentine’a Longe’a na publiczny egzamin szermierczy w Bull (1584) oraz zarządzenia przeciwepidemiczne zakazujące zgromadzeń szermierzy i ‘buckler play’ (1592, 1609)

Publiczna próba o stopień wymagała zezwolenia Court of Aldermen; podczas zarazy władze miejskie zakazały zgromadzeń szermierzy i ‘buckler play’, a także przedstawień teatralnych.

Londyndokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1585Statut bractwa przysiężnego i sztuki szermierczej św. Michała w Tournai (1585)
Règlement du Serment et art gladiatoire de Monsieur Saint Michel

Statuty bractwa szermierzy w Tournai: przyjmowanie członków, procesja, uczty i pogrzeby członków. Pełny tekst nie jest jeszcze znany.

Tournaistatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1585'Befreiung' (obwieszczenie) publicznego spotkania szermierczego podczas książęcego wesela w Düsseldorfie
Befreiung

Ogłoszenie regulaminu szkoły: zakaz pchnięć, uderzeń głowicą, wbiegania w przeciwnika i nieuczciwych technik; walki o pieniądze lub o dobre trafienie.

Düsseldorfstatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1585Petycja szermierza o cotygodniowe ćwiczenia i publiczną szkołę szermierczą w Gdańsku

Rada zezwoliła na cotygodniowe ćwiczenia i odmówiła zgody na publiczny pokaz. Znane z przytoczenia.

Gdańskdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1585List patentowy Henryka III dla paryskich mistrzów szermierki (1585)
Lettres patentes de Henri III confirmant les statuts des maîtres en fait d’armes et modifiant deux articles (Paris, décembre 1585)

W 1585 roku król wydłużył okres pełnienia funkcji prévôt przed uzyskaniem mistrzostwa z dwóch do czterech lat, zakazał wdowom po mistrzach dalszego prowadzenia sal szermierczych i ustanowił karę stu sous za nauczanie bez stopnia mistrza.

Paryżstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycji
1585Pasawa 1585 (ponowione w 1625): zarządzenie przeciw zarazie – zakaz publicznych tańców, gier i szkół szermierczych na czas trwania zarazy

Zarządzenie przeciwepidemiczne zakazuje szkół szermierczych jako zbędnych zgromadzeń, wraz ze szkołami i łaźniami.

Passaustatuty i regulaminy3/5oryginał zweryfikowany
1585Norymberga, 15 sierpnia 1585: podczas zarazy rada zakazała tańców weselnych i Fechtschule, a także gry na bębnach i instrumentach smyczkowych na ulicach

Kronika z epoki: podczas zarazy w 1585 roku rada zakazała Fechtschule wraz z tańcami weselnymi i muzyką uliczną.

Norymbergakronika2/5oryginał zweryfikowany
1588List patentowy przywracający bractwo św. Michała (Lille, 1588)
Lettres patentes

Filip II przywraca dawne bractwo szermiercze św. Michała, liczące 30 członków wybranych przez magistrat.

Lilledokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
1588Regulaminy zaprzysiężonego bractwa szermierzy św. Michała w Mons (1588 i 1716)
Règlement du Serment des Escrimeurs de Saint-Michel

Przepisy magistratu z 1588 roku i wewnętrzny regulamin bractwa z 1716 roku w 19 artykułach.

Monsstatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1588Zezwolenia na szkoły szermiercze w protokołach rady Bazylei, 1588–1640

Jednodniowe szkoły szermiercze z opłatami za wstęp dla czeladników z całego Cesarstwa; rada stawia warunki dotyczące należytego zachowania.

Bazyleadokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1589Regulamin bractwa św. Michała w Lille (46 artykułów)
Règlement de la Confrarie de St-Michel

46 artykułów bractwa szermierczego z Lille: członkostwo, przysięgi, grzywny, walki i nagrody. Kluczowy tekst dla bractw północnofrancuskich.

Lillestatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1589Notatnik (calepin) bractwa św. Michała w Lille
petit livre à agraffes de cuivre

Księga bieżących spraw bractwa zawierająca jego statuty, przysięgi, zasady walki mieczem dwuręcznym i umowę z mistrzem.

Lilledokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
1589Tytuł zaszczytny i pochwała rycerskiej wolnej sztuki szermierzy
Ehren Tittel vnd Lobspruch Der Ritterlichen Freyen Kunst der Fechter

Rymowana relacja z egzaminu mistrzowskiego we Frankfurcie: uderzenia próbne przed czterema mistrzami, walki z każdym mistrzem i pasowanie mieczem ułożonym w poprzek lędźwi.

Dreznoliteratura4/5odczyt wykorzystanej edycji
1589Ulm zakazuje wstępu na ogrodzony plac szermierczy (1589)
Ruoff, das niemandt uf den Fechtschuolen in die Schrancken hineinstehen soll

Zakaz z 27 czerwca 1589 ponowiono w lutym 1590 oraz w 1602. Późniejszy wpis rękopiśmienny zachował się w księdze ordynacji K, A [6553], k. 35r.

Ulmstatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1590Pirna 1590/91: grzywny sądowe dla dwóch mieszczan, którzy podczas publicznej szkoły szermierczej powalili mistrza szermierki, ciągnęli go za włosy i zerwali mu kryzę

Rachunki miejskie odnotowują grzywny po 12½ grosza dla dwóch mężczyzn, którzy napadli na mistrza podczas szkoły szermierczej – świadectwo karania przez miasto zakłóceń porządku na takich wydarzeniach.

Pirnadokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1590Antwerpia, 11 września 1590: pismo magistratu w sprawie wyboru Franchoisa Munickenreede na dziekana cechu szermierzy mimo pełnienia przez niego służby kapitana straży miejskiej

Cech szermierzy wybrał dziekana, którego miasto potrzebowało jako kapitana kwartału; magistrat zwolnił go z tego urzędu, a sprawa trafiła do sądu.

Antwerpiadokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1591Ustawy szkolne gimnazjum w Stralsundzie, § 20
Leges discipulorum

Uczniowie mogą uczestniczyć w zawodach szermierczych wyłącznie za zgodą rektora, pod karą chłosty rózgą.

Stralsundstatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1592Ordynacja ryskiej szkoły szermierczej z 1592
Fechtschulordnung vom Jahre 1592

Ordynacja odczytana w ryskim towarzystwie historycznym w 1893 roku. Tekst nigdy nie ukazał się drukiem i nadal jest poszukiwany.

Rygastatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1592Uchwała na czas wojny tureckiej: zakaz muzyki i zawieszenie szkół szermierczych (Praga 1592)

Kto chce popisywać się rycerskimi czynami, niech raczej czyni to w polu przeciw Turkom.

Pragastatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycji
1594Artykuły bractwa przy wyborze kapitana (Frankfurt 1594)
Artikelbrief

Wewnętrzny statut Marxbrüder na pergaminie: kapitan na dwa lata, wzajemna przysięga i obowiązek wspierania mistrza, który musi stoczyć walkę na serio.

Frankfurt nad Menemstatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1594Antwerpia 1594: szósta zbrojna kompania miejska, pod wezwaniem św. Michała, walczy w zwarciu wszelkimi rodzajami broni niczym gladiatorzy, dlatego jej członkowie zwani są „Dimicatores”

Relacja z wjazdu arcyksięcia Ernesta zalicza cech szermierzy do sześciu uzbrojonych cechów miejskich, które powitały go pod bronią.

Antwerpialiteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1595Przepisy i statuty mistrzów szermierki Lyonu
Reglemens et statuz pour les maistres escrimeurs de la ville de Lyon

Publiczna próba na stopień prowosta, próba mistrzowska po roku i jednym dniu, zwolnienie dla synów mistrzów oraz wymóg miejscowej zgody także dla mistrza z zewnątrz.

Lyonstatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1596Ordynacja seneszala dotycząca szermierzy (1595), statuty lyońskich mistrzów szermierki (1596) i ich zatwierdzenie przez Ludwika XIV (1656)

Szermierze spoza miasta nie mogą nauczać ani występować w Lyonie bez zgody zaprzysiężonych mistrzów, pod karą 100 écus. Znane ze streszczenia.

Lyonstatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1596Zezwolenie dla La Vioze’a i jego uczniów na 'run the hen' oraz urządzenie publicznego pokazu (Lyon 1596)

Mistrz miejski prosi o zgodę, aby jego uczniowie mogli 'run the hen' i dać publiczny pokaz z użyciem wszystkich rodzajów broni, powołując się na przepisy z poprzedniego roku.

Lyondokument i zapis archiwalny3/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1596Szkoła szermiercza na zamku w Stuttgarcie (12 marca 1596)
Felix Platter: Fecht Schuoll im Schloß zu Stuttgart, 12. März 1596

Dwunastu Federfechter przeciwko tyluż Marxbrüder; książę oświadczył, że bez krwi nic się nie liczy, a sędziowie wręczali monety każdemu, kto doprowadził do rozlewu krwi.

Stuttgartkronika3/5odczyt wykorzystanej edycji
1596Artykuły turnieju pieszego z okazji chrztu księżniczki Elżbiety Heskiej w Kassel (25 sierpnia 1596): trzy pchnięcia włócznią i pięć ciosów mieczem, trafienia wyłącznie w głowę, bez nagrody za trafienia poniżej pasa, nagrody przyznawane przez sędziów

Pełny regulamin szlacheckiego turnieju pieszego: celem jest wyłącznie głowa; trafienie poniżej pasa, dotknięcie szranków, wzdrygnięcie się ze strachu lub uderzenie płazem powoduje utratę nagrody; kto upadnie, odpada.

Kasselstatuty i regulaminy3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1596Gandawa 1596/97 i 1608: miejskie dotacje dla mistrzów szermierki Pietera de Reepere i Joosa Van Wynsberghe na szkołę szermierczą

Rachunki miejskie świadczą, że Gandawa dofinansowywała publiczną szkołę szermierczą dla swoich mieszkańców jeszcze przed powstaniem cechu św. Michała.

Gandawadokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1597Ordynacja szkół szermierczych Starego Miasta Pragi: Federfechter i Marxbrüder na równych prawach (1597)

Rada praskiego Starego Miasta nadaje obu bractwom równe prawa: otrzymują one niedziele na przemian, walki o dar obejmują trzy rundy, a wyżej zadana rana liczy się bardziej.

Pragastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1598Reforma Uniwersytetu Paryskiego (13 września 1598), artykuł 19: szermierze, piszczkowie, tancerze i aktorzy mają opuścić bramy uniwersytetu i udać się za mosty

Studentom nie wolno uczyć się szermierki, a nauczyciele szermierki, muzykanci i aktorzy muszą opuścić uniwersytet i przenieść się na drugą stronę mostów.

Paryżstatuty i regulaminy2/5znane z przytoczenia
1599Orzeczenie Parlement w sprawie przyjmowania mistrzów szermierki (Bordeaux 1599), zatwierdzenie statutów (1655) i przysięgi mistrzów

Parlement de Bordeaux reguluje przyjmowanie mistrzów szermierki, a następnie zatwierdza ich statuty. Nie dysponujemy jeszcze tymi statutami.

Bordeauxstatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1599Akta dotyczące wolnych szermierzy i szkół szermierczych poza Norymbergą

Zapisy z Tybingi, Stuttgartu, Wertheimu, Frankfurtu nad Odrą i Berlina; wolny szermierz osadzony w wieży za urządzenie szkoły szermierczej bez zezwolenia.

katalog i pomoc archiwalna3/5opis katalogowy
1600Palatynacka księga rachunkowa: wypłaty za szermierkę we Frankenthal i szkołę szermierczą w Heidelbergu

Elektor płaci szermierzom za szkoły szermiercze i pokazy; jeden z gwardzistów zranił innego szermierza podczas pojedynku.

Frankenthaldokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1601Tybinga 1601: wierszowane obwieszczenie i 12 artykułów turnieju pieszego w Collegium Illustre, z trzema nagrodami (pika, miecz, Folie)

Pełne wierszowane zasady turnieju pieszego: trzy pchnięcia i pięć cięć, zakaz trafień poniżej pasa, miecz jednoręczny, trzy nagrody – niemal identyczne jak w Neuburgu w 1574.

Tybingastatuty i regulaminy3/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1602Uchwały dotyczące szkoły szermierczej w Lejdzie: zezwolenie dla Ludolfa van Ceulena (1594) i zakaz prowadzenia drugiej szkoły (1602)

Lejda zezwala na działalność tylko jednej szkoły szermierczej: licencja dla van Ceulena i zakaz prowadzenia konkurencyjnej szkoły otwartej przez jego dawnego ucznia.

Lejdastatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1603Śmierć szermierza Duna podczas próby szermierczej w teatrze Swan: Turner przebił go floretem przez oko

Podczas zawodów o nagrodę w teatrze Swan Turner przebił fl floretem oko swego przeciwnika Duna i zabił go; prawnicy spierają się, czy było to przypadkowe zabójstwo w bójce, nieumyślne zabójstwo czy morderstwo.

Londyndokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1606Wrocławska ordynacja dotycząca spotkań szermierczych: kto może stanąć w szrankach (1606)

Widzowie pozostają za barierą; wejść mogą jedynie porządkowi wyznaczeni przez radę, szermierze występujący danego dnia, muzycy, chłopcy noszący broń i dwóch sług mieczowych.

Wrocławstatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1607Nadanie herbu i zatwierdzenie ordynacji 'Freifechter von der Feder' (12 artykułów, Praga 1607)

Rudolf II zatwierdza dwanaście artykułów dla Federfechter i nadaje im herb. Dokument założycielski Federfechter.

Pragastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1607Ulmskie rozporządzenie o szkołach szermierczych (1607)
Ruoff der Fechtschuolen halben

Repertorium wymienia dwa odpisy archiwalne i trzy odnowienia. Wypis Schmida opisuje zachowanie widzów wokół ogrodzonego pola walki.

Ulmstatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1608Korespondencja praskiego cechu szermierzy 1608–1699 (zasób AHMP, 90 listów)
Korešpondencia pražského cechu fechtýřov 1608–1699 (zbierka AHMP, 90 listov)

Regesty 90 listów: Praga jako siedziba Federfechter, naczelni kapitanowie od Jiříego Štěpána (1608) po Jakuba Jana Schedela (1678–1699) oraz ich korespondenci w Dreźnie, Wrocławiu, Wiedniu, Augsburgu, Monachium, Hamburgu i Gdańsku.

dokument i zapis archiwalny4/5opis katalogowy
1608Kronika biskupów Spiry: rozruchy z powodu szkoły szermierczej w domu tańca (1443)

Spór o opłatę za wstęp na szkołę szermierczą w Spirze zakończył się wtargnięciem tłumu do sali.

Spirakronika2/5tekst odczytany
1608Drezno 1608: szermierze przesyłają do Pragi 50 florenów i proszą o odpis praskiej ordynacji

Abrahám Vilém z Schultz, Theobald Pell i Pavel Meyer piszą do Jiříego Štěpána z Vltavy, starszego praskiego cechu szermierzy, że przesyłają mu 50 florenów, i proszą o przesłanie odpisu ordynacji praskich szermierzy.

Dreznodokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1608Wrocław 1608: wrocławski kapitan Lorenz Springenklee nie mógł przybyć do Pragi; mieszczanie proszą o nowy termin

Wolfgang Ehrholdt, Jakub Hammerlein i Tobiáš Suschke, mieszczanie wrocławscy, piszą do starszego i kapitanów praskiego cechu szermierzy, że kapitan wrocławskiego cechu szermierzy, Lorenz Springinke, nie mógł przybyć do Pragi w wyznaczonym terminie, i proszą o wyznaczenie nowego terminu jego wizyty.

Wrocławdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1609Rozporządzenia rady Ulm dotyczące szkół szermierczych (1514–1616): szranki, widzowie, dwaj porządkowi, naprzemienne występowanie bractw

Wypis Schmida opisuje szranki, zachowanie widzów, dwóch porządkowych oraz naprzemienny udział bractw. Pod rokiem 1609 odnotowuje także wcześniejsze zawody o prawo do urządzenia szkoły szermierczej.

Ulmstatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1609Uchwały rady Gdańska dotyczące szkół szermierczych i petycja Marxbrüder (1609–1647)

Publicznie występować może jedynie mężczyzna, który wykaże, że pobierał naukę u mistrza; w 1647 rada pozwala zaniknąć publicznym szkołom szermierczym jako bezużytecznym.

Gdańskstatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1609Zapis o zakłóceniu porządku przez szlachcica podczas szkoły szermierczej „Pod Złotym Orłem” we Wrocławiu (1609)

Pewien szlachcic podniósł miecz szermierczy 'ani wedle sztuki, ani wedle zwyczaju szermierzy'. Zapis ukazuje zwołanie szkoły szermierczej i podniesienie miecza jako rytuał.

Wrocławdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1609Kolonia, 3 kwietnia 1609: rada odmawia angielskim mistrzom szermierki zgody na urządzenie szkoły szermierczej

Wpis do akt rady: angielscy mistrzowie szermierki prosili o zgodę na urządzenie szkoły szermierczej i otrzymali odmowę – w czasie, gdy w Kolonii występowali angielscy komedianci.

Koloniadokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1609Salzburg 1609: plac szermierczy dla określonych rzemieślników i nauczający “Schirmmeister”, nadal obecny w Schranne

Historia miasta odnotowuje salę szermierczą i nauczyciela szermierki w Salzburgu w 1609 roku, nie podając źródła.

Salzburgliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1610Guarinonius, Obrzydliwości spustoszenia rodzaju ludzkiego: o publicznych szkołach szermierczych
Die Grewel der Verwüstung Menschlichen Geschlechts

Lekarz chwali nauczanie w domu mistrza, a krytykuje publiczne szkoły szermiercze i wywieszane wyzwania. Wymienia Federfechter, Marxbrüder i 'Lucasbrüder'.

Ingolstadtliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycji
1610Statut wielkiego zaprzysiężonego bractwa szermierzy w Namur (1610) i rozwiązanie bractwa (1732)
Charte du grand serment des escrimeurs de la ville de Namur

Królem bractwa zostaje ten, kto mieczem dwuręcznym trafi najwyżej i najbliżej czapki; następnie rozgrywają zawody co dwa tygodnie.

Namurstatuty i regulaminy5/5tekst odczytanypełny przekład
1610Artykuły zatwierdzonych mistrzów długiego miecza spod znaku Pióra (14 artykułów, Praga 1610)
Etliche Artikel der approbirten Meister des langen Schwerts von der Feder

Federfechter określają, jak zostać mistrzem długiego miecza: podanie do przewodniczącego, egzamin z trzech rodzajów broni, opłaty i obowiązek przybycia do Pragi.

Pragastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekładreprodukcja źródła
1610Piękna nowa skarga dwóch szermierzy: śmierć podczas publicznej szkoły szermierczej w Augsburgu, 1 stycznia 1610
Ein schön newes Klaglied Von Zweyen Fechtern

Pieśń o śmierci Marxbrudera Caspara Reisera podczas szkoły szermierczej w Augsburgu 1 stycznia 1610: kowal ugodził go w oko podczas próby mistrzowskiej z rapierem i sztyletem, 'nie z zawiści, lecz zgodnie z obyczajem szermierzy'.

Augsburgliteratura4/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1610Publiczna szkoła szermierki miasta i uniwersytetu w Lejdzie (1610)
Delineatio ludi publici gladiatorii urbis et academiae Lugdunensis apud Batavos

Rycina przedstawiająca uniwersytecką salę szermierczą w Lejdzie, z figurami geometrycznymi na podłodze i drewnianym koniem do ćwiczeń woltyżerskich.

Lejdaobraz i rycina2/5opis katalogowyreprodukcja źródła
1610Praga 1610: starszy i kapitan praskiego cechu proszą norymberskich szermierzy o ukaranie oszczerców

Jiří Štěpán, starszy cechu szermierzy w Pradze, oraz Kašpar Tauber, jego kapitan, domagają się od norymberskiego (cechu szermierzy) należytego ukarania pewnych oszczerców.

Pragadokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1611Miejska szkoła szermiercza w Amsterdamie: schermschool nad Małą Halą Mięsną i mistrzowie musztry milicji miejskiej (ok. 1600–1695)

Amsterdamska szkoła szermiercza była miejską salą ćwiczeń dla milicji: szermierze odbywali tam ćwiczenia, a mistrzowie musztry, opłacani przez poszczególne kapralstwa, uczyli mieszczan posługiwania się bronią.

Amsterdamdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczeniapełny przekład
1612Mandat Ratyzbony po śmierci Rudolfa II: zakaz szkół szermierczych do odwołania (1612)

Czasowy zakaz rozrywek, w tym szkół szermierczych, na znak żałoby.

Ratyzbonastatuty i regulaminy1/5odczyt wykorzystanej edycji
1612Szkoła szermiercza podczas święta strzeleckiego w Nysie (1612)

Szkoła szermiercza podczas święta strzeleckiego, z nagrodą w wysokości 21 dukatów. Znana z późniejszego druku.

Nysaliteratura2/5znane z przytoczenia
1612Mistrz szermierki szkoły stanowej w Linzu: Caspar Pettniger (1612)
Caspar Pettniger, Fechtmeister an der Landschaftsschule (Linz, 1. 9. 1612)

1 września 1612 stany Górnej Austrii zatrudniły Caspara Pettnigera jako mistrza szermierki w swojej szkole dla młodzieży szlacheckiej; rok później zatrudniono mistrza tańca.

Linzdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1613Potwierdzenie (1613) przywileju Rudolfa II z 1608 roku zatwierdzającego artykuły praskich wolnych szermierzy „pióra i długiego miecza”

Cesarz Maciej zatwierdza zmianę zezwalającą na organizowanie generalnej szkoły szermierczej Federfechter podczas jarmarku św. Wita w kilku miejscach w Pradze.

Wiedeństatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1613Ordynacja ustanawiająca cech św. Michała (szermierzy) w Gandawie (1613)

Patent arcyksiążąt: członkowie muszą uczyć się szermierki; kto zrani kogoś podczas ćwiczeń w szkole, płaci cechowi grzywnę i nie może być ścigany sądownie.

Gandawastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1613Uchwała o przeniesieniu gdańskiej szkoły szermierczej i jej dochodów (1613)

Rada usuwa szkołę szermierczą ze strzelnicy i przeznacza dochody z niej na dom poprawy.

Gdańskdokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1613Album amicorum Pierre’a Baullaina, mistrza szermierki w Angers (1613–1672)

143 wpisy zagranicznych uczniów akademii jazdy konnej i szermierki w Angers, przeważnie z herbami i dedykacją dla mistrza.

Angersdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1613Rada Kolonii ogranicza urządzanie szkół szermierczych po ciężkim zranieniu (1613)
Fechtschulenn (Ratsprotokoll vom 31. Juli 1613)

Rada Kolonii postanowiła czasowo zawiesić szkoły szermiercze lub zezwalać na nie wyłącznie za zgodą burmistrzów oraz zarządziła dochodzenie w sprawie zranienia.

Koloniastatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1613Ordynacja szkoły szermierczej w Ulm z 21 maja 1613

Repertorium odnotowuje ordynację pod sygnaturą archiwum miejskiego A [6553], k. 36v–37v.

Ulmstatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1614Wrocławska ordynacja szkoły szermierczej: szranki, porządkowi i pierwszy wykaz zakazanych technik (1614)
Fechter

Niepublikowana ordynacja z pierwszym wykazem zakazanych technik, zastąpiona później patentem z 1615 roku.

Wrocławstatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1614Szkoła szermiercza podczas święta strzeleckiego w Dreźnie (1614)
Wolfgang Ferber: Fechtschul zu Dresden, 27. September 1614

Fechtschule prowadził gwardzista elektorski i Marxbruder; mocne trafienie było tu nagradzane zamiast karane, a jeden z lokajów zmarł po pchnięciu rapierem w oko.

Dreznokronika3/5odczyt wykorzystanej edycji
1614Gandawa (1613/14) w relacji z podróży księcia Johanna Ernsta saskiego: miejsce, w którym w każdą niedzielę odbywa się publiczna szkoła szermiercza – każdy może oglądać bezpłatnie

Niemiecka relacja z podróży odnotowuje regularne niedzielne publiczne pokazy szermiercze w Gandawie, obok placu łuczników.

Gandawaliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1615Wrocławski patent dotyczący szkoły szermierczej (cztery artykuły: wejście w szranki, zakazane techniki, kłótnie, napaści na porządkowych) (1615)

Na plac walki mogą wchodzić wyłącznie nadzorcy, szermierze i pomocnicy; zakazane techniki, kłótnie i napaści na nadzorców podlegają karze.

Wrocławstatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1615Zezwolenia rady miejskiej Angers dla mistrzów szermierki (1615–1777): Tenouain z paryskimi uprawnieniami mistrzowskimi (1615), Monet do nauczania broni długiej (1625), Casenault do nauczania piki, muszkietu i halabardy (1634), Bathelier z bębnem w niedziele (1636), królewskie patenty z prawami wyłączności (1751–1777)

Miasto bez cechu: rada zezwala na prowadzenie sali szermierczej na podstawie okazanych tytułów i odmawia zapłaty; od 1751 zastępuje to królewski patent nadający wyłączne uprawnienia.

Angersdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1615Norymberga, 18 maja 1615: współczesny wydarzeniom wierszowany druk ulotny o śmierci Joachima Zapfa podczas szkoły szermierczej w Halsbrunner Hof (prowadzonej przez członka bractwa Marxbrüder Conrada Hardtera; pchnięcie rapierem przez nozdrze zadane przez członka bractwa Marxbrüder Jobsta Pettermanna) i o jego pogrzebie

Współczesny druk ulotny opisuje walkę na rapier i sztylet, śmiertelne pchnięcie oraz liczny pogrzeb, w którym uczestniczyło około 40 szermierzy i ponad 400 mieszczan; autor opowiada się po stronie Federfechter.

Norymbergadruk z epoki4/5oryginał zweryfikowany
1616Reguła i ordynacja szlachetnego suwerennego cechu rycerskiego archanioła Michała, Gandawa (1616)
Reghel ende ordonnantie van den edelen souvereynen rudderlijcken Gilde van den arts-engel Michel

65 artykułów cechu szermierzy z Gandawy, w tym szczegółowe zasady gry o tytuł króla: co najmniej 12 zawodników, uznawane trafienia i zakazane chwyty.

Gandawastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1616Patent wrocławskich szermierzy: zakaz urządzania szkół szermierczych w Adwencie, Wielkim Poście i w dni świąteczne oraz uprawiania szermierki podczas kazań (1616)
Fechter Pattent

Zakaz szkół szermierczych w Adwencie, Wielkim Poście i w główne święta, zakaz organizowania szkoły bez wiedzy rady oraz zakaz szermierki podczas kazań.

Wrocławstatuty i regulaminy3/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1616Traktat o wojnie i pojedynku: pojedynek publiczny i 'zwykła szermierka' (Tybinga 1616)
De bello et duello tractatus

Prawnik rozróżnia publiczny pojedynek ćwiczebny, 'common fencing' oraz walkę pokazową; zranienie podczas publicznej szermierki nie podlega karze, chyba że ugodzi się człowieka, który się poddaje.

Tybingaliteratura3/5tekst odczytany
1617Vischer, Dwa traktaty o prawie pojedynkowym (Jena 1617)
Tractatus duo iuris duellici universi

Traktat prawniczy o pojedynku z wypisami ze Zwierciadła szwabskiego dotyczącymi sędziów z laską.

Jenaliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1617Reguły gry o tytuł króla ze 'noble sword' (Bruksela, MS 1617) i reguły walki rapierem (MS 1716)

Ważne trafienie przypada powyżej pasa lub łokcia; kto trafi króla i odejdzie bez trafienia, zajmuje jego miejsce. Znane wyłącznie z przekładu angielskiego.

Brukselastatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1617Le Mans: miejskie zezwolenia i wynagrodzenia dla mistrzów szermierki (1617, 1619, 23 maja 1635) – 25 liwrów za miesiąc publicznego nauczania, srebrny miecz wart 34 liwry i 9 liwrów miesięcznie za nauczanie młodzieży

Miasto bez cechu płaci mistrzom za nauczanie młodzieży – miesięcznym wynagrodzeniem lub srebrnym mieczem.

Le Mansdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1617Praga 1617: pokwitowanie za spisanie potwierdzenia przywilejów szermierzy 'of the feather'

Ferdinandus Trevisius potwierdza odbiór 1 dukata od Jakuba Šleja i 2 dukatów od Matěja Komínka za sporządzenie potwierdzenia przywilejów szermierzy 'of the feather'.

Pragadokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1618Mistrz szermierki Martin Krüger (Federfechter) przeciwko balwierzowi i nauczycielowi tańca przed Uniwersytetem w Wittenberdze (1618–1620)

Spór o prawo nauczania szermierki, z załącznikami: magdeburskim zezwoleniem z 1612 roku, praskim listem mistrzowskim z 1615 roku oraz skargą Krügera na 'hedge fencers'.

Wittenbergadokument i zapis archiwalny4/5tekst odczytany
1621Gumpelzhaimer, Gymnasma: o szkołach szermierczych i ogłaszaniu zakazów
Gymnasma de exercitiis academicorum

Kto zabije lub zrani podczas publicznych walk, nie podlega karze, jeśli działał bez złego zamiaru i przestrzegał ogłoszonych zakazów. Przytacza formułę afiszową trzech bractw.

Strasburgliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycji
1621Dekret Parlement przeciwko Vincentowi Banvarelle’owi (12 sierpnia 1621): nawet mistrz posiadający listy królewskie nie zostaje dopuszczony bez „lekkiego egzaminu przed sześcioma mistrzami z czterech rodzajów broni”

List królowej nie wystarcza: Parlament nakazuje, aby nawet mistrz posiadający listy przeszedł przynajmniej uproszczony egzamin przeciwko sześciu mistrzom w czterech rodzajach broni.

Paryżdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1624Projekt petycji o dzierżawę gdańskiej Fechtschule (ok. 1624)

Niedatowany projekt petycji sierżanta majora Georga Gerlacha, sporządzony przed wydzierżawieniem budynku Fechtschule w lutym 1624.

Gdańskdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1625Odnowiony patent dotyczący szkoły szermierczej, Wrocław (1625)
Renovirtes Patent wegen der Fechtschule

Zakazane 'improper pieces': cięcia w nogi, uderzenia głowicą, rzuty, uderzenia ponad kijami i inne działania sprzeczne ze zwyczajem szermierzy.

Wrocławstatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1625Ordynacja szkoły szermierczej w Ulm z 22 kwietnia 1625
Ruoff wegen der Fechtschuolen

To późniejsze zarządzenie z Ulm znajduje się pod sygnaturą A 3674, k. 397r–398v. Jego tekst nie został jeszcze odczytany.

Ulmstatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
1625Saksonia 1625: mandat elektorski o świętowaniu niedzieli – szkoły szermiercze i komedie nie mogą rozpoczynać się przed końcem nieszporów

Elektor Jan Jerzy I zakazuje rozpoczynania szkoły szermierczej przed końcem nieszporów; miejscowe władze karzą sprawców naruszeń.

Dreznostatuty i regulaminy3/5oryginał zweryfikowany
1626Petycja Federfechter i zezwolenie na wznowienie publicznych turniejów szermierczych w Pradze (1626)

Po niemal dziewięcioletniej przerwie Federfechter proszą o wznowienie publicznych szkół szermierczych; zarządcy wyrażają zgodę.

Pragadokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1628Zezwolenie na drugą szkołę szermierczą na Uniwersytecie w Marburgu (1628)

Czasowe zezwolenie na drugą szkołę obok istniejącej sali szermierczej w ratuszu.

Marburgdokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczenia
1629Petycja 'tireurs d'armes' z Poitiers o nadanie statutów i uchwały rady dotyczące egzaminów kandydatów (1618–1674)

Miasto, które odrzuciło egzamin cechowy: gdy mistrzowie zmusili kandydatów do poddania się egzaminowi, rada unieważniła przyjęcia i nałożyła na mistrzów grzywny.

Poitiersdokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
1629Drezno 1629: szklarz z Żytawy chce wstąpić do cechu szermierzy

Jindřich Ufer, kapitan szermierzy (w Dreźnie), pisze do Martina Fiereza, naczelnego kapitana praskich szermierzy, że pewien szklarz z Żytawy pragnie wstąpić do cechu szermierzy.

Dreznodokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1630Petycja o zezwolenie na publiczny pokaz szermierczy w gdańskiej Fechtschule (1630)

Według Michalaka rada odrzuciła prośbę mistrza szermierki Tobiasa Lefaßa ze względu na zły stan budynku.

Gdańskdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1630Brno 1630: Jakub Schey odwołał swoje oszczerstwa przeciwko praskiemu cechowi

Pavel Nölzl z Löwenostu i Jiří Neher z Brna piszą do Martina Dyca, naczelnego kapitana praskich szermierzy, że Jakub Schey odwołał swoje oszczerstwa pod adresem praskiego cechu szermierzy.

Brnodokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1630Drezno 1630: termin praskiej szkoły szermierczej, nowe potwierdzenie przywilejów i szermierz bezprawnie używający tytułu

Jindřich Ufer pisze z Drezna do Martina Tietza, naczelnego kapitana praskich szermierzy, prosząc go 1. o podanie terminu szkoły szermierczej w Pradze, 2. o uzyskanie przez praskich szermierzy ponownego potwierdzenia przywilejów, 3. w sprawie szermierza, który bezprawnie przywłaszcza sobie ten tytuł.

Dreznodokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1630Drezno 1630: Jakub Schley pojednał się z drezdeńskimi szermierzami i prosi o potwierdzenie z Pragi

Jakub Schley, szermierz w Dreźnie, pisze do Martina Dieca, naczelnego kapitana praskiego cechu szermierzy, że w pełni rozliczył się z drezdeńskimi szermierzami, i prosi o przesłanie mu także z Pragi potwierdzenia tego rozliczenia.

Dreznodokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1630Drezno 1630: jaki dokument praski cech wystawił drukarzowi?

Kapitanowie drezdeńskich szermierzy pytają praskich szermierzy, jaki dokument praski cech wystawił pewnemu drukarzowi.

Dreznodokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1633Ordynacje paryskich mistrzów szermierki (1633)
Ordonnances des maistres en faicts d'armes de la ville de Paris

Podczas egzaminu trafienie obopólne uznaje się za nieważne, a walka trwa do dwóch czystych trafień.

Paryżstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1633Statuty bractwa mistrzów szermierki św. Michała w Saint-Omer (1633), odnowienie w 1659 i późniejsze ordynacje

Bractwo otrzymało statuty w 1633 roku. W 1659 roku miasto przekazało mu 12 florenów na święto św. Michała oraz na naprawę broni do zawodów szermierczych o trzy nagrody.

Saint-Omerstatuty i regulaminy4/5znane z przytoczeniareprodukcja źródła
1634List mistrzowski Marxbrüder dla Johanna Schotelera (?) z Bremy, mianowanego mistrzem w Hamburgu (maj 1634)

Mistrz Długiego Miecza ustanawia nowego mistrza w Hamburgu, odbiera od niego przysięgę i poleca go frankfurckiemu kapitanowi bractwa św. Marka.

Hamburgdokument i zapis archiwalny4/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1635Listy patentowe Ludwika XIII (Chantilly, marzec 1635) unieważniające uprawnienia mistrzowskie nadane z łaski, z grzywną w wysokości 3,000 liwrów dla starszych cechu, oraz sprawa Jeana Pillarda, mistrza stajni królewskich (1642–1643)

Król unieważnia tytuły mistrzowskie nadane z protekcji i wymaga egzaminu oraz wykonania sztuki mistrzowskiej; mistrz stajni królewskich musiał zamknąć swą miejską salę mimo królewskiego patentu.

Paryżstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1638Wiedeński mandat w sprawie opłat na rzecz Spielgrafenamt i bractwa św. Mikołaja (1638)

Mandat dotyczący opłat dla publicznych wykonawców; nie wymienia szermierzy wprost.

Wiedeństatuty i regulaminy1/5znane z przytoczenia
1638Norymberga 1638: w pewną niedzielę podczas szkoły szermierczej wiele osób zostało przygniecionych i rannych (Zeiller 1651)

Zbiór moralizatorski przytacza wypadek na niedzielnej szkole szermierczej jako karę za naruszenie świątecznego odpoczynku.

Norymbergaliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
16381638: na mocy przywilejów mistrz długiego miecza nie musi uczyć się szermierki w szkole innego mistrza

Starsi praskiego cechu szermierzy piszą do drezdeńskich szermierzy, że zgodnie z przywilejami mistrz długiego miecza nie jest zobowiązany do nauki szermierki w szkole innego mistrza długiego noża. (Katalog podaje jako miejsce Drezno.)

Dreznodokument i zapis archiwalny4/5opis katalogowy
1639Najem sali mistrzowi szermierki i tańca przy rue de Buci w Paryżu (1639)

Notarialna umowa podnajmu sali mistrzowi szermierki i tańca.

Paryżdokument i zapis archiwalny1/5znane z przytoczenia
1640Alfieri, La Scherma (Padwa 1640)
La Scherma

Traktat teoretyczny o starciach zamierzonych i przypadkowych oraz o tym, czy atakować, czy czekać.

Padwaliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1643Tuluza 'Prix des Armes': zasady przyznawania nagród i projekt statutów mistrzów
Prix des Armes

Jednostka archiwalna zawierająca zasady zawodów o nagrody w walce mieczem oraz projekty statutów mistrzów. Znana z katalogu.

Tuluzadokument i zapis archiwalny4/5opis katalogowy
1644Statuty i przepisy mistrzów szermierki Paryża (1644)
Statuts et règlements faits par les maistres en faits d'armes de la ville et fauxbourgs de Paris

Nagrody za trafienie najbliższe sercu; egzamin w trzech rodzajach broni przeciw sześciu mistrzom i powrót do szkoły po otrzymaniu dwóch czystych trafień.

Paryżstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1644Pięć rytowanych portretów „mistrzów długiego miecza” z herbami i wierszami: Georg Zwickel, Martin Kaehl (naczelny kapitan Brotherhood of St Mark and Löwenberg), Matheus Wirtig (zastępca kapitana Federfechter, 1644), Leonhard Schwab (1671), Jörg Held

Ryciny w kolekcji Stolberg-Wernigerode przedstawiają mistrzów obu bractw wraz z ich zawodem, rangą i chełpliwymi wierszami wymierzonymi w rywali.

Norymbergaobraz i rycina3/5odczyt wykorzystanej edycji
1646Gdańsk 1646: współczesna relacja ze szkoły szermierczej z sędziami na podwyższeniu

Dziewięciu Federfechter i dwunastu Marxbrüder na publicznym podium na placu; sędziowie interweniują, a obie grupy ostatecznie się godzą.

Gdańskliteratura3/5oryginał zweryfikowany
1648Umowa najmu sali szermierczej Philiberta Morina de La Touche, Paryż (1648)

Umowa najmu sali szermierczej przy rue des Petits-Champs.

Paryżdokument i zapis archiwalny1/5znane z przytoczenia
1648Quentin de La Fons: wyzwanie szermiercze na dzień św. Michała w Saint-Quentin
Histoire particulière de la ville de Saint-Quentin

La Fons opisuje wyzwanie do walki na florety i sztylety przed ratuszem, z trafieniami w pobliżu znaku na kaftanie obrońcy. Nie podaje ani liczby trafień, ani pełnych zasad.

Saint-Quentinliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycji
1649Płyta nagrobna wspominająca o 'dubbed fencing master of the long sword' w Wielkim Kościele w Goes († 1649)
geslagen vecht meester van 't lange Sweerdt

Nagrobek z Zelandii określa ojca zmarłego jako „pasowanego mistrza szermierki długim mieczem”; jest to tytuł niemieckich bractw, poświadczony w Holandii.

Goesdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczeniapełny przekład
1650Opinia lipskich asesorów dla rady Annabergu (sierpień 1650): śmierć 63-letniego mężczyzny podczas walki na tasaki w ramach publicznej szkoły szermierczej urządzonej za zezwoleniem – brak kary, jeśli szermierz oczyści się przysięgą

Uczeń na dozwolonej przez władze szkole szermierczej zabił starszego przeciwnika dusakiem; lipscy asesorzy orzekli, że jeśli przysięgnie, iż nie działał umyślnie, nie podlega ani karze, ani obowiązkowi zapłaty główszczyzny, ponieważ władze zezwoliły na te ćwiczenia.

Annabergdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1650Schmid, Speculum chirurgicum 1656: chirurg był świadkiem śmiertelnych pchnięć kijem lub rapierem w oko podczas szkół szermierczych; 21 grudnia 1650 cieśla i Federfechter otrzymał pchnięcie kijem w oko – wyzdrowiał

Chirurg opisuje typowe obrażenia odnoszone w szkołach szermierczych – pchnięcia kijem i rapierem w oko – oraz jeden przypadek, który wyleczył.

Augsburgliteratura3/5oryginał zweryfikowany
1653Ordynacja frankfurckich Marxbrüder (zatwierdzona przez radę w 1660)
Ordnung der Marxbrüder zu Frankfurt

Drukowana ordynacja Marxbrüder; tekst jest nadal poszukiwany.

Frankfurt nad Menemstatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1655Sprenger 1655: opis prawny Frankfurtu – jego przywilej jarmarczny, na mocy którego tylko Marxbrüder nadają tytuł mistrza szermierki, tak jak Federfechter w Pradze

XVII-wieczny prawnik podaje wśród przywilejów Frankfurtu, że podczas jarmarków tytuł mistrzowski nadają wyłącznie Marxbrüder, podczas gdy Federfechterzy uzyskują go w Pradze.

Frankfurt nad Menemliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1656Kodeks karny Dolnej Austrii z 1656 roku, część II, § 8: zabicie podczas dozwolonych gier rycerskich lub szkół szermierczych nie podlega karze
newe peinliche Landtgerichts-Ordnung in Österreich unter der Ennß

Ustawa krajowa wymienia zabicie podczas dozwolonych gier rycerskich lub szkół szermierczych wśród zabójstw całkowicie niepodlegających karze, obok obrony własnej.

Wiedeństatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1656Listy patentowe Ludwika XIV (maj 1656): dziedziczne szlachectwo dla sześciu paryskich mistrzów szermierki wyłonionych przez korporację spośród jej członków po dwudziestu latach praktyki, herb korporacji, najwyżej 20 mistrzów, a prawo do rozpoczęcia działalności w królestwie wyłącznie dla byłych prowostów paryskich mistrzów; dokumenty nobilitacyjne dla Jeana Le Cocqa i Jeana Renarda (28 lutego 1657)

Paryscy mistrzowie otrzymują herb, a sześciu spośród nich, wskazanych przez korporację, otrzymuje szlachectwo po dwudziestu latach praktyki; ich liczba jest ograniczona do dwudziestu, a każdy, kto chce nauczać w innym miejscu królestwa, musi udowodnić, że był prowostem w Paryżu.

Paryżstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1660Praga 1660: skrypt dłużny na dwa talary z kasy cechowej

Tomáš Bumloss wystawia Michalowi Teuberowi, naczelnemu kapitanowi praskich szermierzy, skrypt dłużny na 2 talary pożyczone mu z kasy cechowej.

Pragadokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1661Dyplom mistrzowski Marxbrüder dla czeladnika piekarskiego Martina Kähla z Sulechowa (Züllichau), mianowanego mistrzem w Monachium (1661)

Kandydata przedstawiono podczas publicznej szkoły szermierczej w Monachium, a strona przeciwna przeegzaminowała go we wszystkich rodzajach broni rycerskiej.

Monachiumdokument i zapis archiwalny4/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1662Utrecht, 16 czerwca 1662: instrukcja dla dwóch miejskich mistrzów szermierki dotycząca szkolenia milicji miejskiej (wieczorna musztra, opłata 6 stuiverów, muszkiety, przydział milicjantów, zakaz wina i piwa w szkołach)

Miasto nakazuje swoim dwóm mistrzom szermierki ćwiczyć mieszczan przed przeglądem uzbrojenia, ustala opłatę, rozdziela członków milicji miejskiej między szkoły i zakazuje w nich alkoholu.

Utrechtstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1664Mechelen: przepisy gry królewskiej (art. IX) i program egzaminu mistrza Gillisa Vrindtsa (1664)

Program egzaminu mistrzowskiego przed trzema mistrzami z Mechelen, Brukseli i Antwerpii: sześć rodzajów broni i po trzy walki z każdym mistrzem.

Mechelenstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1665Patent dotyczący jurysdykcji Spielgrafenamt w Austrii (1665): wolni szermierze wśród licencjonowanych wykonawców publicznych

Wolni szermierze występujący za pieniądze muszą się zarejestrować, uiścić opłatę i uzyskać zaświadczenie.

Wiedeństatuty i regulaminy3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1665St. Gallen 1665: rada zezwala kuśnierzowi Tobiasowi Halderowi urządzić szkołę szermierczą

Wpis do księgi rady zezwalający kuśnierzowi na urządzenie szkoły szermierczej — pierwsze świadectwo szkoły szermierczej w St. Gallen.

St. Gallendokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1666Wilkierz miejski Koszalina z zakazem szermierki w niedziele (1666)

Statut miejski zakazuje uprawiania szermierki w niedziele. Znany z przytoczenia.

Koszalinstatuty i regulaminy1/5znane z przytoczenia
1668Królewskie zezwolenia na szkołę szermierczą i działalność miejskich mistrzów szermierki w Kopenhadze (1668–1710)

Kopenhaga nie miała bractwa szermierczego: król udzielał zezwolenia na prowadzenie szkoły, a wyłączne uprawnienie miejskiego mistrza szermierki przechodziło na następcę za zgodą poprzednika.

Kopenhagadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1669List mistrzowski Marxbrüder dla rzeźnika Conrada Cürtißena z Hamburga, egzaminowanego przez Federfechter (1669)

Mistrz Marxbrüder egzaminowany podczas publicznej szkoły szermierczej przez Federfechter we wszelkiej broni, od najdłuższej do najkrótszej.

Hamburgdokument i zapis archiwalny4/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1671Mandat hamburski dotyczący zachowania widzów i szermierzy podczas szkoły szermierczej (1671)

Widzom zabrania się zniewag i wchodzenia na pole walki; szermierzom zabrania się wnoszenia na nie rapiera oraz zadawania ciosów po komendzie przerwania walki.

Hamburgstatuty i regulaminy5/5tekst odczytanypełny przekład
1671Portrety norymberskich szermierzy: Leonhard Schwab, zastępca kapitana Federfechter (1671), Sebastian Heusler, Michael Lemke, Jörg Held

Ryciny przedstawiające szermierzy z bronią i herbami, wśród nich zastępcę kapitana Federfechter oraz prawdopodobnego autora traktatu szermierczego.

Norymbergaobraz i rycina2/5oryginał zweryfikowanyreprodukcja źródła
1673Zakazy szkół szermierczych w niedziele i święta (Magdeburg 1673, Saksonia 1774) i monopol nadwornego mistrza w Dreźnie (1725)

Poza nadwornym mistrzem szermierki nikomu nie wolno otworzyć sali szermierczej w Dreźnie.

Magdeburgstatuty i regulaminy2/5tekst odczytany
1673Ordynacja policyjna dla Austrii Wewnętrznej z 1673: mistrzowie szermierki w drugiej klasie
Polizey-Ordnung für Inner-Österreich (1673), Zweite Classe: „die Roßbereiter, Sprach-, Tanz- und Fechtmeister“

Ordynacja policyjna przeciw zbytkowi dla Styrii, Karyntii i Krainy zaliczała mistrzów szermierki do drugiej klasy, obok nauczycieli jazdy konnej, języków i tańca, czyli do nauczycieli ćwiczeń szlacheckich, a nie rzemieślników.

Grazstatuty i regulaminy3/5tekst odczytany
1675Mistrz szermierki stanów Krainy Johann Franz Papiglion (1675)
Fechtmeister Johann Franz Papiglion 1675 mit 300 Gulden Gehalt (Krain)

W 1675 roku stany Krainy płaciły mistrzowi szermierki Johannowi Franzowi Papiglionowi 300 florenów rocznie, więcej niż nauczycielowi tańca czy języków młodzieży szlacheckiej.

Lublana (Laibach)dokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1678Praga 1678: rada Starego Miasta mianowała kotlarza Jakuba Schedela naczelnym kapitanem

Praski cech szermierzy pisze do niewymienionego z nazwy cechu szermierzy, że rada Starego Miasta mianowała kotlarza Jakuba Schedela naczelnym kapitanem praskiego cechu.

Pragadokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1680Gandawa, 21 września 1680: uchwała Cechu św. Michała – walki o nagrody wolno toczyć wyłącznie floretami o długości 40 cali, wliczając głowicę i punclę

Cech ustalił jednolitą długość floretu turniejowego (około 1.1 m) i nakazał skrócenie dłuższej broni.

Gandawastatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1680Johanngeorgenstadt 1680: Jindřich Jauernic o swoich podróżach po Niemczech

Jindřich Jauernic, rzeźnik i mistrz długiego miecza, pisze do naczelnego kapitana praskich szermierzy, Jakuba Schedela, o swoich podróżach po Niemczech i zamiarze przybycia do Pragi.

Johanngeorgenstadtdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1681Preszów: Regulamin towarzystwa ćwiczeń zapisany w Lewoczy (1681)

Dwa inwentarze wymieniają statut preszowskiego stowarzyszenia datowany na 19 czerwca 1681. Sam statut może wskazać, czym zajmowało się to stowarzyszenie.

Preszówdokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczeniareprodukcja źródła
1681Monachium 1681: Jan Schlagner pyta o sprawy cechowe

Jan Schlagner, ślusarz i mistrz długiego miecza, zwraca się do Jana Jakuba Schedela, kotlarza i naczelnego kapitana praskich szermierzy, z pytaniami dotyczącymi pewnych spraw cechowych.

Monachiumdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1682Regulamin 'Prix des deux Epées' w Abrégé de l'art en fait d'armes (Tuluza 1682)
Prix des deux Epées

Regulamin zawodów o nagrodę miecza w Tuluzie w 16 artykułach, obejmujący karę dwóch trafień za trafienie w twarz. Znany z przytoczenia.

Tuluzastatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1682List mistrzowski Marxbrüder dla kuśnierza Georga Linßa z Lipska (Gdańsk, 1682)

Strona przeciwna przeegzaminowała kandydata we władaniu wszelką bronią, a kapitan zapytał jej członków, czy uznają go za mistrza; wszyscy odpowiedzieli 'yes'.

Gdańskdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekładreprodukcja źródła
1685Ściganie nauczycieli szermierki bez uprawnień (ferrailleurs) w Paryżu: wyrok przeciwko Bary’emu (18 grudnia 1685) przywołujący zarządzenia policyjne z 1640 i 1653, wyrok prewota de Ballion, dekret Parlamentu ogłoszony 18 grudnia 1759 oraz zamknięcie sali Dumesnila i Delafosse’a (14 czerwca 1765)

Każdy, kto nauczał szermierki bez dopuszczenia do godności mistrza, tracił florety i plastrony oraz płacił od 100 do 300 liwrów; grzywną karano również właścicieli lokali, karczmarzy i kolegia, które go przyjmowały.

Paryżdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1686Francesco Antonio Marcelli, Reguły szermierki nauczane przez Lelia i Tittę Marcellich (Rzym 1686)
Regole della scherma insegnate da Lelio e Titta Marcelli

Traktat odróżnia niedoskonałe starcie z obopólnym trafieniem od doskonałego, w którym jeden z szermierzy skutecznie się broni.

Rzymliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1686Liancour, Mistrz szermierki (Paryż 1686)
Le Maistre d’Armes

Używa terminu coup fourré na określenie jednoczesnych rozpoczęć i obopólnych trafień; nie podaje punktacji.

Paryżtraktat szermierczy2/5oryginał zweryfikowany
1686Wiedeń 1686: szermierze skarżą się na swojego kapitana Jana Jiříego Waltera i proszą o nowego

Wiedeńscy szermierze skarżą się Jakubowi Janowi Schedelowi na swojego kapitana Jana Jiříego Waltera i proszą go o mianowanie nowego kapitana.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1687Budynek gdańskiej szkoły szermierczej i publiczny pokaz dla królowej Ludwiki Marii Gonzagi (1646)

Podczas publicznego pokazu na placu Federfechter odgrywali Sarmatów, a Marxbrüder Gotów.

Gdańskliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1687Mistrzowie 'Tireurs d'armes' z Troyes i ich uczniowie na mszy z dobytymi mieczami w intencji powrotu Ludwika XIV do zdrowia (1687)

Mistrzowie i uczniowie trzymali podczas mszy dobyte miecze na znak lojalności. Świadectwo istnienia korporacji, nie jej przepisów.

Troyesdokument i zapis archiwalny1/5znane z przytoczenia
1687Norymberga 1687: Jan Konrád Hartman składa zeznania w sporze z Janem Beckerem

Jan Konrád Hartman, mistrz długiego miecza z Norymbergi, składa zeznania w sporze z Janem Beckerem.

Norymbergadokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1687Augsburg 1687: Tomáš Föderl o stosunkach w augsburskim cechu szermierzy

Tomáš Föderl, mistrz długiego miecza, informuje naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, Jana Jakuba Schedela, o stosunkach w augsburskim cechu szermierzy.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1687Augsburg 1687: Tomáš Föderl ponownie o sytuacji w augsburskim cechu

Tomáš Föderl, mistrz długiego miecza, pisze do naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, Jakuba Jana Schedela, o stosunkach w augsburskim cechu szermierzy.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1688Udostojnienie herbu i przywilej dla „mistrzów długiego miecza z Greifenfels” (Federfechter), 1688

Leopold I rozszerza herb Federfechterów i zezwala im samodzielnie nadawać godność mistrzowską w Pradze w dniu św. Wita, jeśli nie jest obecny żaden Marxbruder.

Wiedeństatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1688Praga 1688: ukaranie rzeźnika, praska szkoła szermiercza i przywileje wiedeńskich szermierzy

1. Praski cech szermierzy pisze do Jana Jiříego Waltera o ukaraniu pewnego rzeźnika, praskiej szkole szermierczej i innych sprawach cechowych. 2. Jan Štiftner (kapitan praskich szermierzy) pisze do komisarzy nadzorujących wiedeńskich szermierzy z prośbą o utrzymanie w mocy przywilejów szermierzy.

Pragadokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Wiedeń 1688: w sporze z Janem Beckerem nie mogą zastosować się do instrukcji z Pragi

Wiedeńscy szermierze piszą do praskiego cechu szermierzy, że w sporze z Janem Beckerem nie mogą zastosować się do zaleceń praskiego cechu, i przekazują dalsze informacje o sporze (Jana Konráda Hartmana).

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Wiedeń 1688: Marxbrüder chcą sami rozstrzygnąć spór Beckera z Hartmannem i grożą odmową szermowania z wiedeńskimi szermierzami

Bractwo Marxbrüder w Wiedniu prosi praski cech szermierzy o pozostawienie mu rozstrzygnięcia sporu między Janem Beckerem a Konrádem Hartmanem i grozi, że nie będzie fechtować z wiedeńskimi szermierzami, dopóki Hartman nie udzieli Beckerowi pełnego zadośćuczynienia.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny4/5opis katalogowy
1688Wiedeń 1688: wiedeńska szkoła zamknięta do następnego terminu; kilku szermierzy i członków Marxbrüder udało się do Pragi

Jan Jiří Walter, szermierz w Wiedniu, pisze do Jana Jakuba Schedela, naczelnego kapitana praskiego cechu szermierzy, że szkoła szermiercza w Wiedniu została zamknięta do następnego terminu oraz że kilku szermierzy i członków Marxbrüder przybyło do Pragi.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Hamburg 1688: Martin Kumer i Kristián Schultz piszą do Bernarda Hartza w Pradze

Martin Kumer, zastępca kapitana szermierzy w Hamburgu, i Kristián Schultz, mistrz długiego miecza, piszą do Bernarda Hartza w Pradze o pewnych sprawach szermierczych.

Hamburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1688Wiedeń 1688: Jáchym Rönckendörpf prosi o przesłanie jego rzeczy z Drezna do Wiednia

Jáchym Rönckendörpf, mistrz długiego miecza w Wiedniu, prosi Jakuba Jana Schedela, kotlarza i naczelnego kapitana praskich szermierzy, o zorganizowanie przewozu jego dobytku z Drezna do Wiednia.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1688Praga 1688: niewymieniony z imienia szermierz pisze do Gdańska

Pewien (nieznany) szermierz (z Pragi) pisze do niewymienionego z imienia szermierza w Gdańsku w sprawach szermierczych.

Pragadokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1688Praga 1688: niewymieniony z imienia szermierz pisze do Hamburga

Niewymieniony z imienia szermierz (z Pragi) pisze do niewymienionego z imienia szermierza w Hamburgu w sprawach szermierczych.

Pragadokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1688Praga 1688: Bernard Hartz jest dłużny kasie cechowej w imieniu Jana Jiříego Waltera

Bernard Harrtz, mistrz długiego miecza, potwierdza, że w imieniu Jana Jiříego Waltera z Wiednia jest winien głównej kasie cechowej 4 talary i 12 florenów.

Pragadokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1688Wrocław 1688: otwarcie szkoły szermierczej; niejaki Diesler odebrał Hartzowi uczniów

Bernard Harrtz, mistrz długiego miecza, pisze z Wrocławia do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana praskich szermierzy, o otwarciu szkoły szermierczej we Wrocławiu, gdzie niejaki Diesler odebrał mu uczniów.

Wrocławdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Wiedeń 1688: losy petycji o ponowne potwierdzenie przywilejów szermierzy

Jan Jiří Walter, mistrz długiego miecza, pisze z Wiednia do Jana Jakuba Schedela o losach petycji o ponowne potwierdzenie przywilejów szermierzy.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Wrocław 1688: Jindřich Boltz przesyła 10 florenów, które był winien

Jindřich Boltz, stolarz i mistrz długiego miecza, przesyła Janowi Jakubowi Schedelowi 10 florenów, które był mu winien.

Wrocławdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1688Wrocław 1688: Bernard Hartz o wydarzeniach we wrocławskiej szkole szermierczej

Bernard Hartz pisze do Jana Jakuba Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o wydarzeniach podczas szkoły szermierczej we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Cheb 1688: brat cechowy prosi o świadectwo mistrzowskie Adama Antonína Kobricha, przyjętego w Pradze

Jan Kobrich, ślusarz w Chebie, prosi Jakuba Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o przesłanie świadectwa mistrzowskiego jego brata Adama Antonína Kobrycha, który został przyjęty do grona mistrzów szermierki w Pradze.

Chebdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1688Hamburg 1688: fragment listu hamburskich szermierzy do Schedela

Fragment listu hamburskich szermierzy do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze.

Hamburgdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1688Wiedeń 1688: ponowne potwierdzenie przywilejów i wydarzenia w wiedeńskim cechu

Jan Jiří Walter, mistrz szermierki w Wiedniu, pisze do Jana Jakuba Schedela, naczelnego kapitana, i Jana Stiftnera, zastępcy kapitana szermierzy w Pradze, o wydarzeniach związanych z ponownym potwierdzeniem przywilejów szermierzy oraz o wydarzeniach w wiedeńskim cechu szermierzy.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1689Gdańsk 1689: Mair i Rönckendörpf bronią się przed oskarżeniami Jana Jakuba Schedela

Mikuláš Mair i Jáchym Rönckendörpf, szermierze z Gdańska, bronią się w liście do niewymienionego z nazwy cechu szermierzy przed oskarżeniami Jana Jakuba Schedela. (W tabeli ujęto dwukrotnie.)

Gdańskdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1689Wrocław 1689: nadzorca Kälterborn o przebiegu szkoły szermierczej

Jiří Kälterborn, cieśla i nadzorca szermierzy we Wrocławiu, pisze do Jakuba Jana Schedela w Pradze o przebiegu szkoły szermierczej we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1689Wiedeń 1689: rokowania w sprawie ponownego potwierdzenia przywilejów i wiedeński cech

Jan Jiří Walter, mistrz szermierczy w Wiedniu, pisze (do praskiego cechu szermierzy) o przebiegu negocjacji w sprawie ponownego potwierdzenia przywilejów szermierzy oraz o sprawach cechu szermierzy w Wiedniu.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1689Monachium 1689: Kobrich prosi o przedłużenie terminu spłaty długu

Adam Antonín Kobrich prosi Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o przedłużenie terminu spłaty długu.

Monachiumdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1689Wiedeń 1689: starania o ponowne potwierdzenie przywilejów nie spotkały się ze zrozumieniem

Jiří Walter, szermierz w Wiedniu, skarży się praskiemu naczelnemu kapitanowi, że jego starania o uzyskanie nowego potwierdzenia przywilejów szermierzy nie spotkały się ze zrozumieniem.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1689Wiedeń 1689: Jindřich Polc o sporządzeniu nowych przywilejów i odroczeniu spłaty swojego długu

Jindřich Polc, mistrz szermierki w Wiedniu, pisze do Jana Jakuba Schedela o sporządzeniu nowych przywilejów i prosi o przedłużenie terminu spłaty długu.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1689Wiedeń 1689: Walter potwierdza odbiór 171 florenów i 4 krajcarów

Jan Jiří Walter potwierdza Janowi Jakubowi Schedelowi odbiór 171 florenów i 4 krajcarów.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1689Wrocław 1689: Bernard Hartz o sprawach szermierczych we Wrocławiu

Bernard Hartz, mistrz szermierczy, pisze do naczelnego kapitana szermierzy w Pradze o sprawach szermierczych we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1689Monachium 1689: Kobrich prześle składkę na pokrycie kosztów nowych przywilejów

Adam Antonín Kobrich z Greifenfelsu pisze do Jakuba Jana Schedela, że również prześle składkę na pokrycie kosztów nowych przywilejów.

Monachiumdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1689Augsburg 1689: Tomáš Föderl o sprawach szermierczych

Tomáš Föderl, mistrz szermierki i kupiec handlujący żelazem w Augsburgu, pisze do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana praskich szermierzy, w sprawach szermierczych.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1689Monachium 1689: Kobrich o sprawach szermierczych

Adam Antonín Kobrich, mistrz szermierczy w Monachium, pisze do Jakuba Jana Schedela w sprawach szermierczych.

Monachiumdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1689Augsburg 1689: Walter o szkole szermierczej w Augsburgu

Jan Jiří Walter z Greifenfelsu, zastępca kapitana szermierzy, pisze z Augsburga do Jana Jakuba Schedela o szkole szermierczej w Augsburgu.

Augsburgdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1689Praga 1689: Jiří Ditsch jest winien kasie cechowej 26 florenów

Jiří Ditsch z Greifenfelsu, mistrz szermierki, potwierdza, że jest winien kasie cechowej 26 florenów.

Pragadokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1689Monachium 1689: Kobrich ponownie o sprawach szermierczych

Adam Antonín Kobrich z Greifenfelsu, mistrz szermierki, pisze do Jana Jakuba Schedela w sprawach szermierczych.

Monachiumdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1689Augsburg 1689: spór Waltera z Tomášem Föderlem i szkołą augsburską

Jan Jiří Walter, zastępca kapitana cechu szermierzy, informuje Jakuba Jana Schedela o swoim sporze z Tomášem Federlem i pisze o szkole szermierczej w Augsburgu.

Augsburgdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1689Augsburg 1689: Walter o sprawach szermierczych w Augsburgu

Jan Jiří Walter, mistrz szermierki, pisze do Jana Jakuba Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o sprawach szermierczych w Augsburgu.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1690Ratyzbona 1690: Konrád Escher o szkole szermierczej w Ratyzbonie

Konrád Escher z Greifenfelsu, mistrz szermierki, pisze do Jana Jakuba Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o szkole szermierczej w Ratyzbonie.

Ratyzbonadokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1690Wrocław 1690: Jan Schültz o sprawach szermierczych we Wrocławiu

Jan Schültz z Greifenfelsu, mistrz długiego miecza, pisze do Jakuba Jana Schedela z Greifenfelsu o sprawach szermierczych we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1690Augsburg 1690: Föderl o sprawach Adama Antonína Kobricha

Tomáš Föderl, mistrz szermierczy z Augsburga, pisze do Jakuba Jana Schedela z Greifenfelsu o sprawach Adama Antonína Kobricha, mistrza szermierczego w Monachium.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
16901690: Kälterborn nie zdołał jeszcze wpłacić składki na nowe przywileje

Jan Jiří Kälterborn z Greifenfelsu, cieśla i mistrz szermierki, przeprasza Jakuba Jana Schedela, że dotąd nie zdołał uiścić pieniędzy za nowe przywileje.

dokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1690Wiedeń 1690: Poltz i Thitz skarżą się na ingerencję Waltera w działalność ich szkół

Jindřich Poltz i Jiří Thitz, szermierze w Wiedniu, skarżą się Jakubowi Janowi Schedelowi na samowolną ingerencję Jana Jiříego Waltera w ich szkoły szermiercze.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1691Wrocław 1691: Patzwald prosi o przedłużenie terminu spłaty długu

Matyáš Patzwald z Greifenfelsu, mistrz szermierki, prosi Jakuba Jana Schedela, by poczekał jeszcze trochę na spłatę należnych pieniędzy.

Wrocławdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1691Wiedeń 1691: Walter domaga się aresztowania Jiříka Pluntzenbaura; spór z wiedeńskimi szermierzami

Jan Jiří Walter, mistrz szermierki, pisze z Wiednia do Jakuba Schedela, że chce doprowadzić do aresztowania niejakiego Jiříka Pluntzenbaura, oraz o swoim sporze z wiedeńskimi szermierzami.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1691Wiedeń 1691: czterej szermierze skarżą się na obraźliwe zachowanie Jana Jiříego Waltera

Jindřich Boltze, Jiřík Titsch, Konrád Escher i Kristián Rein, szermierze w Wiedniu, skarżą się Jakubowi Janowi Schedelowi z Greifenfelsu na obraźliwe zachowanie Jana Jiříego Waltera.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1691Wiedeń 1691: Walter broni się przed skargą czterech wiedeńskich szermierzy

Jan Jiří Walter, szermierz w Wiedniu, broni się przed skargą wiedeńskich szermierzy Jindřicha Boltzego, Jiříka Titscha, Konráda Eschera i Kristiána Reina (w liście do Jakuba Jana Schedela z Greifenfelsu, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze).

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1691Wiedeń 1691: Walter o szermierzu Rönckendörpfie i sporze z wiedeńskimi szermierzami

Jan Jiří Walter, szermierz w Wiedniu, pisze do cechu szermierzy w Pradze o sprawach szermierza Reuckendorfera oraz o swoim sporze z wiedeńskimi szermierzami Boltzem, Titschem, Escherem i Reinem. (W tabeli ujęty dwukrotnie.)

Wiedeńdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1691Wrocław 1691: mistrzowie zatrzymali pieniądze zarobione przez Batswalda podczas szkół szermierczych

Matouš Batswald, rymarz i mistrz szermierczy, skarży się radzie miejskiej Wrocławia, że mistrzowie szermierczy zatrzymali pieniądze, które zarobił podczas szkół szermierczych we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny4/5opis katalogowy
1691Wrocław 1691: Patzwald o stosunkach między wrocławskimi szermierzami

Matyáš Pattzwald pisze do Jakuba Jana Schedela o stosunkach między szermierzami we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1692Hope, The Fencing-Master's Advice to his Scholar (Edynburg 1692)
The Fencing-Master’s Advice to his Scholar

Przy trafieniu obopólnym punkt otrzymuje atakujący, jeśli przeciwnik nie podjął próby zasłony; w przeciwnym razie punkt otrzymują obaj.

Edynburgliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1692Augsburg 1692: trudności Kobricha z augsburskimi szermierzami

Adam Antonín Kobrich pisze do Jakuba Jana Schedela o swoich trudnościach z szermierzami w Augsburgu.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1692Augsburg 1692: kiedy odbędzie się aprobata szermierzy w Pradze?

Ondřej Redser, szermierz z Augsburga, pyta Jakuba Jana Schedela, kiedy w Pradze odbędzie się egzamin dopuszczający szermierzy.

Augsburgdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1692Augsburg 1692: Kobrich o sprawach augsburskich szermierzy

Adam Antonín Kobrich z Greifenfelsu, mistrz szermierczy, pisze do Jakuba Jana Schedela o sprawach szermierzy w Augsburgu.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1694Wrocław 1694: Kälterborn o sprawach szermierczych

Jan Jiří Kälterborn z Greifenfelsu, szermierz we Wrocławiu, pisze do Jakuba Jana Schedela w sprawach szermierczych.

Wrocławdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1695Wrocław 1695: Kälterborn o sprawach szermierczych we Wrocławiu

Jan Jiří Kälterborn z Greifenfelsu, mistrz szermierki we Wrocławiu, pisze do Jakuba Jana Schedela o sprawach szermierczych we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1696Regulamin zawodów o 'Prix des deux Epées', ustanawianych co roku w maju przez burmistrza i kapitulów Tuluzy (19 artykułów, 1696)
Prix des deux Epées

Najpełniejsze francuskie przepisy dotyczące trafień w projekcie: sędziowie, kwalifikacje, ważne pole trafienia powyżej pasa i zestawianie par w systemie pucharowym.

Tuluzastatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1696Herb kompanii szermierzy z Valenciennes w Armorial général oraz jej uroczystość św. Michała z 'mieczem św. Michała'

Herb z dwoma floretami i opis uczty, podczas której sługa niósł olbrzymi dwuręczny 'sword of St Michael'.

Valenciennesdokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczenia
1696Wiedeń 1696: Walter o szkole szermierczej i sprawach wiedeńskich szermierzy

Jan Jiří Walter, zastępca kapitana szermierzy, pisze do Jana Jakuba Schedela o szkole szermierczej i innych sprawach szermierzy w Wiedniu.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1696Wiedeń 1696: szermierze, którzy nie wpłacili jeszcze składki na przywileje

Jan Jiří Walter, zastępca kapitana szermierzy, pisze do Jana Jakuba Schedela o szermierzach, którzy nie uiścili jeszcze składki na przywileje szermierzy, oraz o innych sprawach szermierczych.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1696Wiedeń 1696: Walter o sprawach szermierczych

Jan Jiří Walter z Greifenfelsu, zastępca kapitana szermierzy w Wiedniu, pisze do Jakuba Jana Schedela z Greifenfelsu o sprawach szermierczych.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1696Praga 1696: naczelny kapitan Schedel pisze do zastępcy kapitana Waltera

Jakub Jan Schedel, naczelny kapitan szermierzy w Pradze, pisze do Jana Jiříego Waltera, zastępcy kapitana szermierzy, o sprawach szermierczych.

Pragadokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1696Wiedeń 1696: Walter do Schedela w sprawach szermierczych

Jan Jiří Walter pisze do Jakuba Jana Schedela w sprawach szermierczych.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1697Petycja kapitana Marxbrüder Johanna Beckera do rady Wrocławia przeciw Hansowi Michaelowi Götzowi (przedłożona 7 sierpnia 1697): niezatwierdzony mistrz przyjmuje uczniów za pieniądze, urządza z ich udziałem pokazy w gospodach i nakazał kapitanowi opuścić plac walki

Kapitan Marxbrüder powołuje się na artykuły bractwa: nikt nie może bez jego zgody ani za pieniądze przyjmować uczniów ani prezentować ich w gospodach; zwraca się do rady o grzywnę w wysokości 10 grzywien złota lub karę „łańcucha błaznów”.

Wrocławdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1697Wiedeń 1697: Walter pisze do Schedela

Jan Jiří Walter, zastępca kapitana szermierzy w Wiedniu, pisze do Jakuba Jana Schedela.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1697Wiedeń 1697: Escher o niezgodzie wśród wiedeńskich szermierzy

Konrád Escher z Greifenfelsu, mistrz szermierki, pisze do Jakuba Jana Schedela o niesnaskach wśród wiedeńskich szermierzy i innych sprawach szermierczych.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1697Wiedeń 1697: Walter o sprawach wiedeńskich szermierzy

Jan Jiří Walter pisze do Jana Jakuba Schedela o sprawach wiedeńskich szermierzy.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1697Wrocław 1697: Kälterborn o sprawach wrocławskich szermierzy

Jan Jiří Kälterborn, mistrz ciesielski i szermierz we Wrocławiu, pisze do Jakuba Jana Schedela o sprawach wrocławskich szermierzy.

Wrocławdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1697Wiedeń 1697: Walter do Schedela w sprawach szermierczych

Jan Jiří Walter pisze do Jana Jakuba Schedela w sprawach szermierczych.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1697Wiedeń 1697: Walter do naczelnego kapitana i zastępcy kapitana w Pradze

Jan Jiří Walter pisze z Wiednia do naczelnego kapitana i zastępcy kapitana szermierzy w Pradze w sprawach szermierczych.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1698Augsburg 1698: zastępca kapitana Jan Schütz o sprawach szermierczych w Augsburgu

Jan Schütz z Greifenfelsu, zastępca kapitana szermierzy w Augsburgu, pisze do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o sprawach szermierczych w Augsburgu.

Augsburgdokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
1698Wrocław 1698: Daniel Heusel o sprawach szermierczych we Wrocławiu

Daniel Heusel, szermierz we Wrocławiu, pisze do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o sprawach szermierczych we Wrocławiu.

Wrocławdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1698Augsburg 1698: Petr Schröfter prosi o prawo do używania herbu szermierzy

Petr Schröfter z Augsburga prosi Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o pozwolenie na używanie herbu szermierzy.

Augsburgdokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
1699Wcześniejszy druk patentu gandawskiego cechu św. Michała (1613) i jego regulaminu
Reghel ende Ordonnantie

Wcześniejszy druk regulaminu gandawskiego; za ważne uznaje się trafienie powyżej łokcia i szwu kaftana.

Gandawaedycja4/5odczyt wykorzystanej edycji
1699Statut bractwa szermierzy z Douai (1699)
Règlement de la confrérie des joueurs d’armes de Douai

Przepisy bractwa dotyczące przyjmowania członków i procesji. Znane z cytatów w nowoczesnym opracowaniu.

Douaistatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1699Praga 1699: szewc Seilenberger potwierdza spłatę długu przez cech

Matyáš Seilenberger, szewc i mieszczanin praskiego Starego Miasta, potwierdza Janowi Jakubowi Schedelowi i cechowi szermierzy w Pradze spłatę długu.

Pragadokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
1700Norymberski Fechthaus w 1700 roku
Das Fechthauß A° 1700

Rycina przedstawiająca szkołę szermierczą: trzy kondygnacje galerii, krąg ludzi, para z długimi mieczami i broń rozłożona na ziemi.

Norymbergaobraz i rycina3/5oryginał zweryfikowanyreprodukcja źródła
1702Marxbrüder przeciw swemu kapitanowi Johannowi Beckerowi przed Cesarską Radą Nadworną (1702–1703), z odpisem statutów z 1674 roku

Bractwo pozywa swojego kapitana za naruszenie statutów, sprzeniewierzenie środków i zabranie skrzyni z przywilejem cesarskim. Akta zawierają odpis statutów.

Wiedeńdokument i zapis archiwalny4/5opis katalogowy
1705Utrecht 1705: prawa i regulamin szkoły szermierczej akademii jeździeckiej (10 artykułów: wyposażenie, grzywny za złamanie miecza, dobycie broni bez pozwolenia, hałas, szermierkę bez rękawic lub z mieczem przypasanym do boku, tygodniowa opłata dla podmistrza)

Pełny regulamin szkoły szermierczej przy akademii dla młodych szlachciców: obowiązkowe wyposażenie, niewielkie grzywny za wykroczenia i opłaty dla podmistrza.

Utrechtstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1706Lersner, Kronika Frankfurtu nad Menem (1706)
Der weit-berühmten Freyen Reichs-, Wahl- und Handels-Stadt Franckfurt am Mayn Chronica

Kronika frankfurcka z ustępem o szermierzach podczas jarmarków i odpisem przywileju z 1487 roku.

Frankfurt nad Menemedycja3/5odczyt wykorzystanej edycji
1708Saint-Florentin 1708: przepisy policyjne, art. 15 – mistrzowie szermierki i tańca oraz „operatorzy” nie mogą osiedlać się w mieście ani prowadzić sali bez zgody sądu

Ordynacja porządkowa małego miasta wymaga zgody sądu na otwarcie sali szermierczej.

Saint-Florentinstatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycji
1710Szkoły szermiercze i taneczne w lipskim Gewandhaus między jarmarkami

Poza okresami jarmarków sukiennice służyły do prowadzenia lekcji szermierki i tańca.

Lipskliteratura1/5oryginał zweryfikowany
1711Ratyzbona: 'newly revised fencing ordinance' (1711)
Neu revidirte Fechtordnung

Rada zatwierdziła i obwieściła zmienioną ordynację szkoły szermierczej; nie dysponujemy jej tekstem. Mistrzowie obu bractw działali w mieście pod nadzorem zastępców.

Ratyzbonastatuty i regulaminy4/5znane z przytoczenia
1718Petycja szermierzy o wyznaczenie dwóch komisarzy rady na szkołę szermierczą oraz dekret rady (Wiedeń 1718)

Dwaj komisarze mieszczańscy mają uczestniczyć w ćwiczeniach, aby rozstrzygać drobne spory; rada zezwala obu bractwom na korzystanie z publicznego placu szermierczego.

Wiedeństatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1719List wolnego szermierza dla szewca Johanna Gottfrieda Haasego z Großenhain, egzaminowanego przez Marxbrüder (Moguncja, 1719)

Marxbrüder przeegzaminowali jednego z Federfechter we wszystkich rodzajach broni; po zwyczajowym pytaniu uznali go za mistrza, a kapitan pasował go uderzeniem pięści.

Moguncjadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekładreprodukcja źródła
1720Sala szermiercza w Altdorfie i przyległe zabudowania (ok. 1720)
Der Fechtboden in Altdorf mit seinen anliegenden Gebaeuen

Rycina uniwersyteckiej sali szermierczej w Altdorfie; budynek zachował się do dziś.

Altdorfobraz i rycina2/5oryginał zweryfikowany
1723Magistrat Kopenhagi o egzaminowaniu mistrza szermierki (1723) i mianowaniu miejskiego mistrza szermierki (1726)

Przed osiedleniem się kandydat musi wykazać swoje umiejętności w walce na florety z doświadczonym szermierzem oraz przez udzielanie lekcji; zezwolenie nie ma ustanawiać monopolu.

Kopenhagadokument i zapis archiwalny4/5tekst odczytanypełny przekład
1727Zezwolenie na prowadzenie szkoły szermierczej w Toruniu i przeniesienie jej siedziby (1612, 1614)

Szkoła szermiercza przy ratuszu; starszy szermierz pokrywa koszty uszkodzeń okien i ław.

Toruńliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1728Publiczne szkoły szermiercze podczas jarmarków w Zurychu, 1728–1747
Zürcher Markt- und Schauspielbelustigungen im 18. Jahrhundert (Ratsbewilligungen für Fechtschulen 1728–1747)

W XVIII wieku rada Zurychu zezwalała mistrzom szermierki, zarówno cudzoziemcom, jak i miejscowym rzemieślnikom, urządzać podczas jarmarków pokazy szermierki ‘in all weapons’ z udziałem ich uczniów, lecz wyłącznie ‘with all modesty’.

Zurychdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
1729Praga, 15 czerwca 1729: dyplom herbowy wystawiony przez Jacoba Johanna Schödla, kapitana Freifechter von der Feder (Greiffenfels), dla Johanna Martina Eyschila

Sprawozdanie towarzystwa z 1871 opisuje pergaminowy dokument nadania herbu z pieczęcią, wystawiony przez praskich Federfechter; oryginał znajdował się w zbiorach prywatnych.

Pragadokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycji
1729Berlin 1729: Christoph Martinus, „cesarsko-królewski uprzywilejowany mistrz miecza St. Marco und Löwenberg”, wraz ze swym towarzyszem Franzem Wagnerem „von Greiffenfels von der Feder”, występują przed królem Fryderykiem Wilhelmem I

Mistrz Marxbrüder i Federfechter występują wspólnie jako wędrowni artyści przed królem pruskim; tytuły cechowe służą im za reklamę.

Berlinliteratura1/5tekst odczytany
1732Stanowa szkoła szermiercza w Ołomuńcu dla młodych szlachciców (1732)
NOTIFICATION. Von Ollmütz aus Mähren (Wienerisches Diarium, 17. 9. 1732): Reit-Schul … imgleichen eine Fecht-Schul

W 1732 stany morawskie ogłosiły, że studiom prawniczym w Ołomuńcu towarzyszyły szkoła jazdy konnej i szkoła szermierki — szermierka, woltyżerka, wymachiwanie chorągwią, ćwiczenia z piką i muszkietem — za 2 floreny miesięcznie w domu mistrza, 3 poza nim.

Ołomuniecdokument i zapis archiwalny3/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1735Dyplom mistrzowski Federfechter dla konwisarza Carla Heinricha Johna z Jawora (Praga, 1735)

Przewodniczący Federfechter nadaje kandydatowi tytuł mistrza długiego miecza z Greifenfels; gdziekolwiek prowadzi on szkołę, wolni szermierze muszą ustępować mu pierwszeństwa.

Pragadokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekładreprodukcja źródła
1743Stetten, Historia wolnego miasta Rzeszy Augsburga (1743) oraz Historia sztuk, zawodów i rzemiosł (1779/1788)

Dzieje Augsburga wzmiankujące uchwały rady dotyczące szermierzy; samych uchwał należy szukać w archiwum.

Augsburgliteratura2/5znane z przytoczenia
1744Regulamin bractwa szermierzy z Douai (1744)
Règlement de la confrérie des joueurs d’armes de Douai

Zakaz komentowania trafień przed rozstrzygnięciem i po nim, zawody o tytuł króla w ratuszu oraz bezpieczeństwo obchodzenia się z bronią. Znane z cytatów.

Douaistatuty i regulaminy5/5znane z przytoczenia
1745Frankfurt, 21 września 1745: rada zezwoliła towarzystwu szermierczemu St. Marco und Löwenberg na ćwiczenia pod warunkiem znalezienia miejsca w prywatnym domu

Podczas koronacji Franciszka I Marxbrüder prosili o pozwolenie na uprawianie szermierki; rada zezwoliła im na to jedynie w prywatnym domu, podobnie jak operze włoskiej.

Frankfurt nad Menemkronika2/5oryginał zweryfikowany
1750Gandawa, 22 grudnia 1750: egzamin i dyplom wolnego mistrza szermierki dla Jean-Baptiste’a Fréchiera z Brugii

Kandydat walczył z mistrzem cechu i wszystkimi chętnymi mieczem, rapierem i sztyletem; następnie publicznie wezwano do zgłaszania zastrzeżeń i poświadczono, że przez dwa lata pełnił funkcję prowosta sali szermierczej.

Gandawadokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1752Przepisy i zwyczaje cechu szermierzy w Mechelen oraz ordynacja dla mistrza cechu (1752)
Règlement ende costuymen voor de schermers-gilde binnen dese stadt Mechelen

Każdy nowy członek płaci mistrzowi za lekcje szermierki mieczem; mistrz naucza dwa razy w tygodniu i ma obowiązki podczas zawodów o nagrodę.

Mechelenstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1752Pommer, Zbiory osobliwości historycznych i geograficznych: Marxbrüder, Federfechter i 'Lurbrüder' (1752)
Sammlungen historischer und geographischer Merkwürdigkeiten

Opisuje trzy grupy szermierzy oraz zakazane techniki ogłaszane na otwarcie szkoły szermierczej; zawiera wplecione dokumenty, w tym praski dyplom z 1735 roku.

Altenburgliteratura4/5tekst odczytany
1752List mistrzowski Federfechter dla Johanna Ernsta Friedricha Jungego, paśnika z Naumburga (Frankfurt, 1752)
Meister-Brief

Kaligrafowany dokument z rysunkami szermierzy: Marxbrüder przeegzaminowali kandydata we wszystkich rodzajach broni, kapitan pasował go uderzeniem pięści, a on sam musi w ciągu trzech lat udać się do Pragi.

Frankfurt nad Menemdokument i zapis archiwalny4/5oryginał zweryfikowanypełny przekładreprodukcja źródła
1753Wyłączne prawo Antoine’a Berriera do nauczania szermierki w Nancy (12 maja 1753), z obowiązkiem dostarczenia miastu skórzanego wiadra pożarniczego

Miasto przyznaje odwoływalny monopol na nauczanie szermierki w zamian za skórzane wiadro przeciwpożarowe; mistrzowie pułkowi w garnizonie są wyłączeni spod tego monopolu.

Nancydokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1753Mechelen: księga „Reguł i zwyczajów cechu szermierzy” (odnowionych w 1753) z wykazami urzędników, w tym mistrzów szermierki z lat 1618–1795, oraz uchwałami cechu od 1753
Mechelen: register „Reglement ende costuymen voor de Schermers-gilde“ (obnovený a rozšírený 1753) so zoznamami funkcionárov vrátane schermmeesters 1618–1795 a „Resolutien“ gildy od 1753 (vrátane rozsudkov nad konfratrami)

Inwentarz z 1889 opisuje nieodczytany rejestr przepisów cechu szermierzy w Mechelen oraz księgę jego uchwał i wyroków; istnienie cechu jest poświadczone od 1504.

Mechelenkatalog i pomoc archiwalna2/5opis katalogowy
1754COUP (en fait d’escrime)

Hasło w Encyclopédie definiuje coup fourré jako obustronne jednoczesne trafienie.

katalog i pomoc archiwalna1/5oryginał zweryfikowany
1754Afisz szkoły szermierczej w Hamburgu, „u starego Zielonego Myśliwego” (czerwiec 1754)

Afisz członka Federfechter (z zawodu murarza): walki 'do krwi' i 'o dukata', opłaty za wstęp i rozpoczęcie o godzinie piątej.

Hamburgdokument i zapis archiwalny3/5tekst odczytanypełny przekład
1755Spór prowosta Nicolasa Lefebvre’a z paryskimi mistrzami szermierki: skargi, uchwały korporacji, wyrok Châtelet i orzeczenie Parlement (1750–1755); artykuł 4 statutów o prowostcie opuszczającym służbę u swego mistrza

Jak artykuł dotyczący prewotów działał w praktyce: dwie skargi mistrza wpisane do księgi korporacji miały unieważniać świadectwo terminowania, jednak sama korporacja przyznała, że statutów nie przestrzegano.

Paryżdokument i zapis archiwalny4/5odczyt wykorzystanej edycji
1759Spór prowosta François-Charlemagne Menissier o dopuszczenie go do godności mistrza szermierki w Paryżu (1752–1763): raporty komisarza Chenu o tajnych zebraniach Kompanii (18 i 26 listopada 1759)

Komisarz zastał syndyka i starszych cechowych na tajnym zebraniu w karczmie, zwołanym ustnie, chociaż przepisy wymagały, aby zebrania odbywały się w domu syndyka; prowosta uprawnionego do udziału nie zaproszono.

Paryżdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1759Uchwała paryskiej kompanii w sprawie zamkniętych egzaminów prowostów (po przyjęciu de Vaucourta, 29 maja 1758; zarejestrowana przez Parlement 3 kwietnia 1759): koniec egzaminów na kortach do gry w piłkę

Po ścisku podczas przyjęcia na stopień w sali do gry w piłkę egzaminy na prewotów miały odbywać się przy drzwiach zamkniętych, wyłącznie w obecności mistrzów, synów mistrzów i wyznaczonych prewotów; miejsce ogłaszano dopiero poprzedniego dnia.

Paryżstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1760Statuty, deklaracja królewska, listy patentowe i orzeczenia dotyczące mistrzów szermierki królewskich akademii w Paryżu (1760)
Statuts et règlemens, déclaration du Roy, lettres patentes et arrêts […] concernant […] les maîtres en fait d’armes des Académies du Roi

Drukowany zbiór statutów i patentów paryskich mistrzów szermierki. Znany z katalogu.

Paryżstatuty i regulaminy4/5opis katalogowy
1761Saint-Omer udziela Eustache’owi Alexandre’owi Parisowi uprawnienia mistrza szermierki (1761)
Réception à la maîtrise d’un maître en fait d’armes

Paris ubiegał się o wyłączne prawo nauczania przysługujące jego poprzednikowi. Decyzja władz miejskich pozwala mu prowadzić działalność do czasu cofnięcia zezwolenia.

Saint-Omerstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekładreprodukcja źródła
1765Doniesienia prasowe o przyjęciu paryskich mistrzów szermierki: Louis Prévost 1765 (walka przeciw sześciu mistrzom, dwie szpady jako nagrody za trafienie najbliżej serca) i Étienne Folie w rotundzie Colisée 1772

Kandydat walczy mieczem, a następnie mieczem i sztyletem przeciw sześciu mistrzom; dwa miecze przypadają jako nagrody mistrzom, którzy trafią go najbliżej serca, o czym rozstrzygają ułamki cala.

Paryżkronika4/5odczyt wykorzystanej edycji
1766Danet, Sztuka władania bronią, t. I (Paryż 1766)
L’Art des armes

Opisuje walki, w których obaj szermierze roszczą sobie pierwszeństwo przy trafieniu obopólnym.

Paryżtraktat szermierczy2/5oryginał zweryfikowany
1767Danet, Sztuka szermierki, t. II (Paryż 1767)
L’Art des armes

Podczas egzaminów mistrzowskich obopólne trafienie po jednoczesnym rozpoczęciu zostaje unieważnione; w przeciwnym razie rozstrzyga pierwsze prawidłowe trafienie.

Paryżtraktat szermierczy3/5oryginał zweryfikowany
1772Batier, Praktyczna teoria szermierki wyłącznie na pchnięcia (Paryż 1772)
La Théorie pratique de l’escrime, pour la pointe seule

W sporze typu 'hit for hit' przypisuje winę jednemu lub obu szermierzom, zależnie od sytuacji.

Paryżtraktat szermierczy2/5oryginał zweryfikowany
1775Przepisy obowiązujące w akademiach szermierczych (22 artykuły)
Règles que l’on doit observer dans les Académies d’Armes

Regulamin sali: grzywny za szermowanie bez rękawic, samodzielne zgłaszanie własnego trafienia, walkę bez zezwolenia; wyposażenie ucznia i opłaty dla mistrza.

Paryżstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1775Statuty mistrzów szermierki z Bordeaux (9 października 1775, 46 artykułów; zatwierdzone przez Jurade 3 lutego 1776): ograniczenie liczby mistrzów do czterech, jeden prowost na mistrza, cztery lata w stopniu prowosta, opłaty kandydata, dwie walki, konkurs na wolne miejsce i egzamin teoretyczny

Pełny tekst: kandydat stacza co najmniej dwie walki i, jeżeli obaj przeciwnicy pokonają go przewagą trzech czystych trafień, wraca do nauki; wolne miejsca obsadza się w drodze współzawodnictwa, kolejność ustala się przez losowanie, a wysokość kaucji wzrasta od synów mistrzów po osoby spoza ich grona.

Bordeauxstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
1776Edykt z sierpnia 1776 zmieniający lutowy edykt Turgota znoszący cechy: w Paryżu przywrócono 6 korporacji kupieckich i 44 wspólnoty zawodowe, wśród nich pod nr 30 “Maîtres en fait d'armes”

Sześć miesięcy po zniesieniu cechów przez Turgota król przywrócił 44 paryskie wspólnoty zawodowe, wśród nich mistrzów szermierki jako odrębną wspólnotę.

Paryżstatuty i regulaminy2/5odczyt wykorzystanej edycji
1778Regulamin sali szermierczej zaprzysiężonego bractwa św. Michała w Mons (afisz)
Règles de la salle d'armes du serment de saint Michel

Drukowany afisz z regulaminem sali, podpisany przez kapitana bractwa. Treść nie jest jeszcze znana.

Monsdruk z epoki4/5znane z przytoczenia
1782Krótki traktat o sztuce szermierczej (Turyn 1782)
Traité en raccourci sur l’art des armes

Trafienie w tempo jest nieważne, jeśli jego wykonawca sam zostanie trafiony; nazywa się to coup fourré.

Turynliteratura2/5oryginał zweryfikowany
1782Almanach historyczny Tuluzy: Królewska Akademia Szermierki (1782)
Almanach historique de la ville de Toulouse

Miasto funduje nagrody, rajcy i dawni zwycięzcy pełnią funkcję sędziów, a nagrody wręcza się publicznie w czerwcu.

Tuluzadruk z epoki2/5oryginał zweryfikowany
1783Przepisy kapitulów Tuluzy dotyczące turnieju szermierczego (1783)
Réglemens faits par Messieurs les Capitouls, concernant le prix des armes

Niecelne trafienie w tempo jest nieważne, a przy trafieniu obopólnym punkt przypada przeciwnikowi; powtórzenie skutkuje dyskwalifikacją.

Tuluzastatuty i regulaminy5/5oryginał zweryfikowanypełny przekład
1784Akta cechu szermierzy z Mechelen sporządzone na potrzeby przeglądu cechów w 1784 roku

Odpowiedź cechu na ankietę władz dotyczącą pochodzenia i funkcjonowania cechów. Jeszcze nie przeczytano.

Mechelendokument i zapis archiwalny2/5znane z przytoczenia
1785A Classical Dictionary of the Vulgar Tongue – heslo LEG: ‚to fight at the leg‘

Słownik londyńskiego slangu: wśród szermierzy walczących pałaszem uderzenie w nogę uchodziło za nieuczciwe.

katalog i pomoc archiwalna2/5tekst odczytany
1787Angelo, Szkoła szermierki (Londyn 1787)
The School of Fencing

Nazywa wzajemne jednoczesne trafienie kontrpchnięciem.

Londyntraktat szermierczy1/5oryginał zweryfikowany
1787École Royale d'Armes w Paryżu (15 listopada 1787): przysięgi prowostów z 1788, dar mieczy dla Zgromadzenia Narodowego (31 grudnia 1789) i inwentarz archiwum korporacji (1789)

Ostatnie lata paryskiego cechu: szkoła kształcąca prowostów, przysięgi kandydatów, inwentarz zaginionych akt obejmujący nowe statuty i projekt regulaminu zawodów oraz zniesienie godności mistrzowskich w 1791.

Paryżdokument i zapis archiwalny3/5odczyt wykorzystanej edycji
1789Statuty i przepisy mistrzów szermierki z Bordeaux wraz z królewskimi listami patentowymi
Statuts et Reglemens des Maitres en fait d’Armes de la Ville de Bourdeaux

Drukowane statuty mistrzów szermierki z Bordeaux z zatwierdzeniem królewskim. Znane z katalogu księgarskiego.

Bordeauxstatuty i regulaminy4/5opis katalogowy
1794Siebenkees, Materiały do historii Norymbergi, t. 3: o szkołach szermierczych (1794)
Materialien zur Nürnbergischen Geschichte

Rozprawa o norymberskich szkołach szermierczych oparta na materiałach archiwum miejskiego.

Norymbergaliteratura3/5tekst odczytany
1795Szwabski Idioticon Schmida, hasło o Federfechter (1795)
Versuch eines schwäbischen Idiotikon: heslo Federfechter

Pierwsza wersja wpisu Schmida przytacza skargę szafarzy z Ulm z 1616 oraz opis tańca 24 czeladników z 1551.

katalog i pomoc archiwalna2/5tekst odczytanyreprodukcja źródła
1803La scienza della scherma

Traktat neapolitański: przy trafieniu obopólnym pomija się niedostrzegalną różnicę czasu.

literatura1/5oryginał zweryfikowany
1817Ueber Fechterspiele und Fechtschulen in Deutschland

Pierwszy przegląd niemieckich szkół szermierczych, z wrocławskimi ordynacjami i przywilejami bractw.

literatura4/5odczyt wykorzystanej edycji
1818Ordonnance royale sur le faict du noble jeu de l'espée et bastons d'armes

Pierwsze wydanie wierszowanego królewskiego rozporządzenia Châtelet o zawodach na miecze i kije.

edycja4/5odczyt wykorzystanej edycji
1818Traité de l’art des armes, à l’usage des professeurs et des amateurs

Traktat rozróżnia prawidłowe trafienie w tempo od błędnego, prowadzącego do trafienia obopólnego.

literatura1/5oryginał zweryfikowany
1822Souvenirs à l’usage des habitans de Douai – Compagnie des Joueurs d’Armes a zrušenie prísažných spoločností

Kronika Douai: kompania szermierzy św. Michała, jej sala w ratuszu, regulaminy z 1699 i 1744 oraz jej rozwiązanie w 1770.

kronika3/5odczyt wykorzystanej edycji
1824Versuch einer theoretischen Anweisung zur Fechtkunst im Hiebe. Mit 20 erläuternden Kupfertafeln

Lipski mistrz szermierki powtarza zaczerpnięte od wcześniejszych autorów zakazane techniki Marxbrüder i Federfechter.

literatura2/5tekst odczytany
1824Jahrbücher der Stadt Breslau, zv. V

Roczniki wrocławskie zawierające wzmiankę o szkole szermierczej podczas święta strzeleckiego w Nysie w 1612 roku.

literatura2/5tekst odczytany
1828Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit, 2. vyd., 1. diel

Historia Gdańska zawierająca uchwały rady dotyczące szkół szermierczych.

literatura2/5tekst odczytany
1831Schwäbisches Wörterbuch mit etymologischen und historischen Anmerkungen – heslá Federfechter, dussäck, Freifechter

Słownik szwabski z hasłami Federfechter i Freifechter; błędnie objaśnia pojęcie Federfechter.

katalog i pomoc archiwalna1/5tekst odczytanyreprodukcja źródła
1831Ulms Verfassungs-, bürgerliches und commercielles Leben im Mittelalter

Historia Ulm z wypisami dotyczącymi szkół szermierczych.

literatura2/5tekst odczytany
1838Regensburg's Geschichte, Sagen und Merkwürdigkeiten von den ältesten bis auf die neuesten Zeiten

Historia Ratyzbony: zrewidowana ordynacja szermiercza z 1711 i wolni szermierze z 1738.

literatura2/5tekst odczytany
1840Geschichte der Reichsstadt Eßlingen

Historia Esslingen z regestem listu z 1486 dotyczącego sporu o szkołę szermierczą.

literatura2/5tekst odczytany
1843Cooper, Annals of Cambridge, t. II i V
Annals of Cambridge, zv. II (1843) a V (dodatky, 1908)

Wypisy kronikarskie z akt uniwersytetu i miasta Cambridge, obejmujące zakazy prowadzenia szkół szermierczych oraz spór o szkołę mistrza Goodwyna.

edycja2/5tekst odczytany
1844La scienza della scherma

Według autora pozornie jednoczesne trafienia są złudzeniem optycznym.

literatura1/5oryginał zweryfikowany
1844Kronika Szafuzy o miejskim mistrzu szermierki (1531 i 1535)
Chronik der Stadt Schaffhausen, Buch IV

Kronika odnotowuje, że mistrz szermierki ponowił przysięgę i otrzymał zakaz zbierania pieniędzy od widzów w ratuszu.

literatura4/5odczyt wykorzystanej edycjireprodukcja źródła
1846Die Meister des langen Schwerts in Wien

Wypisy z wiedeńskich ksiąg miejskich dotyczące szermierzy z lat 1368–1718, wraz z dwoma dokumentami z 1718.

literatura3/5tekst odczytany
1846Mittheilungen aus Handschriften und seltenen Druckwerken – odtlačok zápisov Marxbrüder z kódexu P. H. Maira (poriadok 1534, skúška majstra, zoznamy do 1566)

Najwcześniejsze drukowane wydanie akt Marxbrüder z kodeksu Maira: statut, egzamin mistrzowski i wykazy.

edycja4/5tekst odczytany
1846Ratyzbona: zbiór rękopiśmienny „Ordnungen der Stadt Regensburg” (2 t.), zawierający „Fechtschul-Ordnung” – nabyty przez Towarzystwo Historyczne Górnego Palatynatu (ok. 1846)
Regensburg: rukopisný zborník „Ordnungen der Stadt Regensburg“ (2 zv., fol.) obsahujúci aj „Fechtschul-Ordnung“ – prírastok Historického spolku pre Hornú Falc (okolo 1846)

Sprawozdanie towarzystwa wymienia rękopiśmienny zbiór rozporządzeń miejskich, zawierający regulamin szkoły szermierczej – dotąd nieodczytany.

Ratyzbonakatalog i pomoc archiwalna2/5opis katalogowy
1847Darstellung der inneren Verhältnisse der Stadt Breslau vom Jahre 1458 bis zum Jahre 1526

Dzieje Wrocławia z lat 1458–1526, zawierające wzmiankę o karze za zakłócanie porządku w szkole szermierczej.

literatura2/5tekst odczytany
1848Documents historiques inédits tirés des collections manuscrites de la Bibliothèque royale et des archives ou des bibliothèques des départements, t. IV

Edycja dyplomów prowostów z Perpignan, 1519.

edycja3/5tekst odczytany
1848Zpráwa dějepisná o wýsadním pořádku swobodných šermířů od péra, někdy w Praze býwalém

Pierwszy artykuł o praskich Federfechter, z czeskim przekładem przywileju z 1607 roku.

literatura4/5odczyt wykorzystanej edycji
1848Dziennik Henry’ego Machyna, obywatela Londynu i członka Merchant Taylors, 1550–1563
The Diary of Henry Machyn, Citizen and Merchant-Taylor of London, from A.D. 1550 to A.D. 1563 (Camden Society 42)

Dziennik londyńskiego mieszczanina; trzy zapiski o mistrzach szermierki na dworze i o zabójstwie jednego z nich.

edycja2/5tekst odczytany
1849Sur l'art de l'escrime en Espagne au moyen âge

Wydanie dyplomów z Perpignan z 1519 opracowane przez Henry’ego, z komentarzem.

literatura3/5tekst odczytany
1853Recueil des monuments inédits de l'histoire du Tiers état

Edycja źródeł dotyczących stanu trzeciego, obejmująca statuty mistrzów szermierki z Amiens z 1530 roku.

edycja4/5znane z przytoczenia
1855Notice sur les anciennes corporations d'archers, d'arbalétriers, de couleuvriniers et d'arquebusiers des villes de Picardie – kapitola ‚Joueurs d'épée‘ (Amiens)

Przegląd łuczników i szermierzy walczących mieczem w miastach Pikardii.

literatura2/5tekst odczytany
1859Munimenta Gildhallae Londoniensis: Liber Albus, Liber Custumarum et Liber Horn (zv. I a II/1)

Edycja londyńskich ksiąg miejskich zawierająca zakaz szkół szermierczych.

edycja3/5tekst odczytany
1860Zur Geschichte der Fechtschulen in Nürnberg

Wyciągi z uchwał rady Norymbergi dotyczących szkół szermierczych, 1477–1503.

literatura3/5tekst odczytany
1860Kriegs- und Sittengeschichte der Reichsstadt Nürnberg vom Ende des 16. Jahrhunderts bis 1631, Bd. 1 – Fechtschulen 1590–1615 (podľa Starkovej kroniky a zápisov rady)

Norymberskie szkoły szermiercze 1590–1615 w świetle kroniki i protokołów rady: śmierć podczas szkoły szermierczej, opłaty za wstęp i spór bractw.

literatura3/5tekst odczytanypełny przekład
1862Notice historique sur la milice communale et les compagnies militaires de Mons

Historia milicji miejskiej w Mons z pełnym tekstem przepisów bractwa szermierzy z 1716 roku.

literatura3/5odczyt wykorzystanej edycji
1864Tournai ancien et moderne

Historia Tournai przytaczająca regulamin bractwa szermierzy z 1585 roku.

literatura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1866Ordnung der Federfechter zu Prag

Regest dwunastu artykułów praskich Federfechter z dokumentu nadania herbu z 1607 roku.

edycja3/5tekst odczytany
1866Rapport sur un procès-verbal de réception d'un prévôt d'armes, envoyé par M. l'abbé Rouchier, correspondant. – Texte de la communication

Publikacja aktu przyjęcia prowosta w Rocles, 1489.

literatura3/5tekst odczytany
1870Sechs Fechtschulen (d. i. Schau- und Preisfechten) der Marxbrüder und Federfechter aus den Jahren 1573 bis 1614

Sześć relacji o szkołach szermierczych Marxbrüder i Federfechter z lat 1573–1614, w tym o ogłoszeniu zasad w Düsseldorfie.

edycja4/5tekst odczytany
1870Geschichte der Städteverfassung in Deutschland

Historia ustrojów miejskich; błędnie interpretuje Federfechter.

literatura1/5tekst odczytany
1871Trattato elementare teorico-pratico di scherma

Włoski traktat o tym, kiedy winę za obopólne trafienie można przypisać jednej ze stron.

literatura1/5oryginał zweryfikowany
1873Vanderhaeghen: założenie gandawskiego cechu św. Michała na podstawie rachunków założyciela

Poświadcza istnienie bractw św. Michała w Brukseli, Ypres, Tournai i Maastricht przed 1612.

literatura2/5znane z przytoczenia
1873Règlement de l’Académie d’escrime de la ville de Dijon au XVIe siècle

Edycja rymowanego regulaminu akademii szermierczej w Dijon, XVI wiek.

edycja3/5odczyt wykorzystanej edycji
1876Nürnbergs Volksbelustigungen im 16. und 17. Jahrhundert

Popularna relacja o norymberskiej szkole szermierczej, która, jak wykazał Wassmannsdorff, została zestawiona z materiałów pochodzących skądinąd.

literatura1/5znane z przytoczenia
1876Versuch einer Geschichte der theatralischen Vorstellungen in Augsburg von den frühesten Zeiten bis 1876

Historia teatru w Augsburgu zawierająca wzmianki o szkołach szermierczych.

literatura2/5tekst odczytany
1876Glossarium illustrans bohemico-moravicae historiae fontes – heslá Fedrfechtír, Markus, Mistr dlouhého meče, Svobodný šermíř od péra

Glosariusz źródeł czeskich i morawskich z hasłami Fedrfechtír, Markus i mistrz długiego miecza.

katalog i pomoc archiwalna2/5tekst odczytany
1878Irrige Angaben über das altdeutsche Fechterwesen, berichtigt

Wassmannsdorff prostuje błędne twierdzenia dotyczące przywileju z 1487 roku i szkoły norymberskiej.

literatura3/5tekst odczytany
1878Indeks analityczny do Remembrancia miasta Londynu, 1579–1664
Analytical Index to the Series of Records Known as the Remembrancia, Preserved among the Archives of the City of London, A.D. 1579–1664

Regesty listów między lordem burmistrzem Londynu a Tajną Radą; dział dotyczący widowisk zawiera zezwolenia i zakazy odnoszące się do szermierczych prób na stopnie.

edycja2/5tekst odczytany
1882La bibliographie de l'escrime ancienne et moderne

Bibliografia szermiercza, która doprowadziła do odnalezienia regulaminu zawodów o nagrody w Tuluzie z 1696.

katalog i pomoc archiwalna2/5tekst odczytany
1884Trattato teorico-pratico della scherma di spada e sciabola

Włoski traktat wymieniający dziewięć przypadków winy przy trafieniu obopólnym.

literatura1/5oryginał zweryfikowany
1885Scuole di scherma in Milano nel 1474

Edycja mediolańskiego listu o szkołach szermierczych z 1474.

edycja2/5tekst odczytany
1886Geschichte der Leibesübungen

Historia ćwiczeń fizycznych z bazylejskimi zapisami dotyczącymi szermierzy.

literatura2/5tekst odczytany
1886Middlesex County Records, t. I
Middlesex County Records, zv. I: Indictments, Coroners' Inquests-post-mortem and Recognizances from 3 Edward VI to the End of the Reign of Queen Elizabeth

Regesty akt sesji sądowych Middlesex; dwaj londyńscy ‘masters of fence’ występują w zobowiązaniach poręczeniowych z 1588 i 1593.

edycja1/5tekst odczytany
1887Claeys: gandawski cech św. Michała, przywilej z 1613 roku i przepisy z 1616 roku

Francuska parafraza przywileju i przepisów cechu gandawskiego z fragmentami w języku flamandzkim.

literatura2/5znane z przytoczenia
1888Archives des maîtres d'armes de Paris

Edycja dokumentów przywilejowych paryskich mistrzów szermierki z lat 1567–1758, z wykazami mistrzów.

edycja4/5odczyt wykorzystanej edycji
1889O suwerennym i rycerskim cechu szermierzy zwanym Głównym Bractwem Świętego Michała w Gandawie – mistrzowie szermierki (Messager des sciences historiques 1889)
De la Gilde souveraine et chevalière des Escrimeurs dite Chef-confrérie de Saint-Michel à Gand – Maîtres d'armes (Gent: diplomy majstrov 1547/1565/1750, mestské príspevky, reglement 1616, fleuret 1680, plat majstra 1791)

Studium na podstawie archiwów gandawskich: miejska szkoła szermiercza przed 1613, egzamin mistrzowski i dyplomy, wynagrodzenie i obowiązki mistrza cechowego oraz długość floretu turniejowego.

Gandawaliteratura3/5odczyt wykorzystanej edycji
1890La confrérie d'armes de Saint-Michel ou des escrimeurs lillois

Studium bractwa św. Michała w Lille wraz z edycjami regulaminu z 1589, przysiąg i zasad zawodów o tytuł króla.

edycja4/5odczyt wykorzystanej edycji
1890Acts of the Privy Council of England, New Series, t. II, VII, X, XI
Acts of the Privy Council of England, New Series, zv. II (1547–1550), VII (1558–1570), X (1577–1578), XI (1578–1580)

Rejestry Tajnej Rady; szermierka pojawia się w listach dotyczących Rocco Bonetti oraz w dwóch wzmiankach o ‘masters of fence’.

edycja2/5tekst odczytany
1891Fencing Rules, prijaté 14. októbra 1891

Amerykańskie przepisy z 1891 roku: przy trafieniu obopólnym punkt otrzymuje ten, kto wykonał wypad.

statuty i regulaminy1/5oryginał zweryfikowany
1892Katalog der die Stadt Danzig betreffenden Handschriften der Danziger Stadtbibliothek

Katalog rękopisów gdańskich zawierający pozycje mogące odpowiadać petycji Marxbrüder z 1620 roku.

katalog i pomoc archiwalna1/5tekst odczytany
1892Foil and Sabre

Podręcznik floretu i szabli o unieważnianiu równorzędnych natarć jednoczesnych.

literatura1/5oryginał zweryfikowany
1893La confrérie de St-Michel; La confrérie de St-Michel des escrimeurs

Dwa artykuły o bractwie św. Michała w Lille; dotąd nieodnalezione.

literatura1/5znane z przytoczenia
1893Essai sur l’histoire du théâtre

Wypis dotyczący szermierzy walczących mieczem i kijem w Cambrai, z błędnym odesłaniem do źródła.

literatura1/5odczyt wykorzystanej edycji
1893Młode lata Zygmunta Starego: taniec z mieczami w Krakowie
Młode lata Zygmunta Starego

Pawiński opisuje noworoczny taniec z mieczami wykonywany przez wieśniaków na dworze książęcym.

Krakówliteratura2/5tekst odczytanyreprodukcja źródła
1894Hartmann 1894: Hans Sachs jako “a fencer” i “approved fencing master” w rękopisach Pest Meisterlied; szewcy jako szermierze (Norymberga 1561 i 1579, Wrocław 1715 i 1741, Frankfurt)
Hartmann 1894: Hans Sachs ako „ein fechter“ a „approbirt fechtmeister“ v pešťských rukopisoch Meisterlieder; obuvníci ako šermiari (Norimberg 1561 a 1579, Vroclav 1715 a 1741, Frankfurt)

Studium literaturoznawcze gromadzi świadectwa, że szewcy należeli do rzemieślników najczęściej uprawiających szermierkę, i przytacza rękopisy określające Hansa Sachsa jako zatwierdzonego mistrza szermierki.

Norymbergaliteratura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1895Das Danziger Theater im 16. und 17. Jahrhundert

Historia teatru gdańskiego: budynek szkoły szermierczej i szermierze na scenie.

literatura2/5tekst odczytany
1896Die Fechtkunst im XV. und XVI. Jahrhunderte

Przegląd szermierki XV–XVI wieku autorstwa kierownika praskiej stanowej szkoły szermierczej.

literatura2/5znane z przytoczenia
1896Règlement du championnat international d’escrime

Regulamin mistrzostw w Atenach w 1896; o spornych trafieniach rozstrzyga przewodniczący wraz z jury.

statuty i regulaminy1/5oryginał zweryfikowany
1897A esgrima em Portugal

Portugalskie źródła szermiercze z kancelarii królewskich, w tym ułaskawienie mistrza z Lizbony z 1556.

edycja2/5znane z przytoczenia
1898Inventaire sommaire des archives hospitalières de Lille antérieures à 1790

Inwentarz archiwum szpitalnego w Lille, obejmujący akta działalności i rachunki bractwa św. Michała.

katalog i pomoc archiwalna2/5odczyt wykorzystanej edycji
1899Uchwały norymberskie dotyczące budowy i prowadzenia Fechthaus (1627–1628)

Rada zbudowała Fechthaus na potrzeby publicznych szkół szermierczych, przedstawień i gier oraz uregulowała zarządzanie nim i czerpane z niego dochody.

literatura3/5odczyt wykorzystanej edycji
1901Die altdeutschen Fechter und Spielleute. Ein Beitrag zur deutschen Culturgeschichte

Przewodnik po źródłach wymieniający 13 przywilejów cesarskich dla szermierzy z lat 1487–1688.

literatura3/5tekst odczytany
1901The Sword and the Centuries; or, Old Sword Days and Old Sword Ways – kap. XXV ‚The Prize-Players and the Prize-Fighters‘ (výpisy zo Sloane MS 2530)

Hutton publikuje wybór z Sloane MS 2530: umowy mistrzów, próby na stopnie i regulaminy szkół.

literatura3/5tekst odczytany
1901Calendar of Letter-Books of the City of London: C, D (1901–1902); Memorials of London and London Life (1868)

Regesty londyńskich ksiąg korespondencji z dalszymi wzmiankami o szkołach szermierczych.

edycja2/5tekst odczytany
1901Concours internationaux d’exercices physiques et de sports, oddiel III Escrime

Regulamin szermierczy wystawy z 1900 roku dla floretu, szpady i szabli.

statuty i regulaminy1/5oryginał zweryfikowany
1902Les maîtres d’armes bordelais du XVIIIe siècle. Avec les statuts inédits de la Corporation, des documents et des notices biographiques

Mistrzowie szermierki w Bordeaux w XVIII wieku wraz z niepublikowanymi statutami korporacji.

edycja4/5znane z przytoczenia
1903Schwerttänze und Fechtschulen in Schlesien, insbesondere in Breslau

Tańce z mieczami i szkoły szermiercze na Śląsku, zwłaszcza we Wrocławiu, w świetle uchwał rad miejskich.

literatura3/5tekst odczytany
1903Fencing Rules, prijaté 15. 5. 1903

Amerykańskie przepisy z 1903 dotyczące trafień zatrzymujących i trafień obopólnych.

statuty i regulaminy1/5odczyt wykorzystanej edycji
1904Nürnberger Ratsverlässe über Kunst und Künstler im Zeitalter der Spätgotik und Renaissance (1449) 1474–1618 (1633), Bd. 1

Regesty uchwał rady norymberskiej zawierających zezwolenia na szkoły szermiercze z lat 1512–1570 oraz kary.

edycja3/5tekst odczytany
1905Les Joueurs d'épée à travers les siècles

Historia francuskich szermierzy mieczowych z rozdziałem poświęconym prowincjom.

literatura3/5tekst odczytany
1905III Congrès international d’escrime, bod VIII

Kongres z 1905 poświęcony sędziowaniu trafień niemal jednoczesnych.

dokument i zapis archiwalny1/5oryginał zweryfikowany
1905Balfour Papers, škatuľa 23, položka 43, list Johna Jenkinsona z 31. 1. 1905

List z propozycją nowego systemu sędziowania zawodów floretowych (1905).

katalog i pomoc archiwalna1/5opis katalogowy
1908Sala szermiercza Wilhelma Kreußlera w listach z Jeny (1630–1631)

Listy studenta i jego preceptora: po wyjeździe mistrza ćwiczenia ustały, a w sali wybuchły kłótnie.

literatura2/5odczyt wykorzystanej edycji
1911Esgrimidores sevillanos. Documentos inéditos para su historia

Akta notarialne i miejskie dotyczące 37 szermierzy z Sewilli z lat 1498–1683, w tym dokumenty poświadczające zdanie egzaminu.

edycja4/5tekst odczytany
1912Wallace, The Evolution of the English Drama up to Shakespeare, with a History of the First Blackfriars Theatre
The Evolution of the English Drama up to Shakespeare, with a History of the First Blackfriars Theatre

Dzieje pierwszego teatru Blackfriars; dwa rozdziały poświęcono szkole szermierczej Joynera i Bonettiego, na której miejscu Burbage zbudował swój teatr.

edycja2/5tekst odczytany
1913Fedrfechtýři

Artykuł o praskich Federfechter z wypisami z ich korespondencji z lat 1608–1697.

literatura3/5tekst odczytany
1913Hans Hasentödter, ein preussischer Poet des 16. Jahrhunderts – báseň č. 19 s parodickým ‚privilégiom‘ pre Marxbrüder a ‚Meister des Langen Pferds‘

Parodia przywileju Marxbrüder autorstwa XVI-wiecznego poety z Królewca.

literatura2/5znane z przytoczenia
1913Regesty ksiąg koronerów miasta Londynu, 1300–1378
Calendar of Coroners Rolls of the City of London, A.D. 1300–1378

Regesty zwojów akt londyńskich koronerów; pod rokiem 1301 wymieniają Rogera le Skirmisour.

edycja1/5tekst odczytany
1913Feuillerat (red.), Blackfriars Records (Malone Society Collections II, część 1)
Blackfriars Records (Malone Society Collections II, part 1)

Edycja dokumentów dotyczących zabudowań dawnego klasztoru Blackfriars: zeznania świadków z 1572 o szkole szermierczej Williama Joynera oraz umowa najmu Rocca Bonettiego z 1585.

edycja3/5tekst odczytany
1914Noticias y documentos relativos a la historia y literatura españolas, t. II (Memorias de la Real Academia Española XI) – oddiel o ‚maestros de armas‘, č. 1–27

Dokumenty hiszpańskie z częścią poświęconą mistrzom szermierki; bez tekstów egzaminacyjnych.

katalog i pomoc archiwalna1/5tekst odczytany
1914Assemblée générale du vendredi 12 juin 1914

Walne zgromadzenie FIE z 1914 roku i artykuł o przepisach olimpijskich.

dokument i zapis archiwalny1/5oryginał zweryfikowany
1923Chambers, The Elizabethan Stage, vol. IV, Appendix D: Documents of Control
The Elizabethan Stage, zv. IV, Appendix D: Documents of Control

Aneks dokumentów dotyczących nadzoru nad przedstawieniami teatralnymi: protokoły londyńskich aldermanów, ustawy o włóczęgach oraz pełne listy dotyczące prób na stopnie szermiercze z lat 1582–1583.

edycja2/5tekst odczytany
1923Chambers, The Elizabethan Stage, t. II
The Elizabethan Stage, zv. II

Historia londyńskich teatrów; przedstawia dzieje szkoły szermierczej w Blackfriars, prób szermierczych odbywanych w gospodach i teatrach oraz aktora Tarltona jako mistrza szermierki.

edycja2/5tekst odczytany
1926Répertoire/Inventaire sommaire des archives communales de Lille antérieures à 1790, série AA (Cartons et registres aux titres), précédé d'une bibliographie

Inwentarz archiwum miejskiego w Lille z bibliografią dotyczącą bractwa szermierzy.

katalog i pomoc archiwalna1/5tekst odczytany
1927Pražští šermíři a mistři šermu

Prascy szermierze i mistrzowie szermierki: ordynacja Starego Miasta z 1597 roku i przywilej z 1607 roku w języku czeskim.

literatura4/5odczyt wykorzystanej edycji
1931Malone Society Collections II, część 3: Aktorzy w Ipswich; Źródła do dziejów teatru w londyńskim City
Malone Society Collections II, part 3 (Players at Ipswich; Dramatic Records of the City of London: The Repertories, Journals, and Letter Books)

Wypisy z rachunków Ipswich i ksiąg londyńskich aldermanów, obejmujące wypłatę dla mistrzów szermierki, zezwolenie na turniej o nagrodę oraz zakazy związane z zarazą.

edycja2/5tekst odczytany
1948York Civic Records, t. VI
York Civic Records, zv. VI (Yorkshire Archaeological Society, Record Series 112)

Wyciągi z York House Books; jeden list królewski dotyczy nauczycieli szermierki.

edycja1/5tekst odczytany
1965Fencing Rules and Manual

Amerykańskie przepisy z 1965 roku dotyczące coup double.

statuty i regulaminy1/5oryginał zweryfikowany
1965Meister Johann Liechtenauers Kunst des Fechtens

Klasyczna edycja i studium tradycji Liechtenauera, stanowiące podstawę rozpowszechnionego poglądu, że mistrz zmarł przed 1389 rokiem.

literatura3/5tekst odczytany
1977Ideal caballeresco y escuela de esgrima en Mallorca en el siglo XV

Ideały rycerskie i szkoły szermiercze na XV-wiecznej Majorce, z dokumentacją notarialną.

literatura3/5tekst odczytany
1984Kusudo: edycja i japoński przekład augsburskiej ordynacji szkół szermierczych

Edycja ordynacji rady Augsburga dotyczącej szkół szermierczych z przekładem na język japoński.

edycja2/5znane z przytoczenia
1985Le Serment des Escrimeurs Saint Michel et Gudule ou des … (názov vo výsledku Google Books skrátený)

Monografia brukselskiego bractwa szermierzy św. Michała i św. Guduli.

literatura2/5znane z przytoczenia
1985Meister Johann Liechtenauers Kunst des langen Schwertes

Rozprawa o sztuce długiego miecza Liechtenauera wraz z przeglądem niemieckich rękopisów szermierczych.

literatura3/5tekst odczytany
2000Nowe spojrzenie na teatr „elżbietański” w Gdańsku i jego budowniczego

Teatr gdański i jego budowniczy: rachunki oraz petycje szermierzy dotyczące ćwiczeń i publicznych szkół szermierczych.

literatura3/5tekst odczytany
2009Transkripcia Cod. I.6.2° 5 (Sigmund Schning)

Pełna transkrypcja kodeksu zawierającego ordynacje frankfurckie i augsburskie oraz wykazy mistrzów.

edycja3/5tekst odczytany
2010On the After-Blow (s prílohou prameňov: Appendix I – Primary Source Material on the After-Blow; Appendix II – príslovia)

Kluczowy współczesny artykuł, na którym opiera się dzisiejsze rozumienie trafienia następczego w HEMA, z aneksem źródłowym.

literatura3/5tekst odczytany
2010Jouer de l’épée à l’époque moderne. Le Prix des armes de Toulouse, XVIIe-XVIIIe siècles

Studium konkursu szermierczego w Tuluzie w XVII i XVIII wieku.

literatura3/5częściowo odczytane
20121444 Two fencing masters in Rothenburg

Spór dwóch mistrzów w Rothenburgu w 1444 roku o to, czy trafienie w dłoń było zaliczane.

literatura2/5znane z przytoczenia
2013A fifteenth-century fencing tournament in Strasburg

Edycja i analiza XV-wiecznych strasburskich przepisów turniejowych.

literatura3/5tekst odczytany
2013French fencing guilds of Paris, Lille, and Amiens in the 16th and 17th century

Swobodny angielski przekład dokumentów cechów paryskiego, lillejskiego i amieńskiego; miejscami niedokładny.

literatura2/5tekst odczytany
2013Tournament Bouts: Where to Stop the Action?

Galas o momencie zatrzymania walki w pojedynkach turniejowych, ze źródłem z Mechelen.

literatura2/5tekst odczytany
2014Organization and Regulation of Fencing in the Realm of France in the Renaissance

Organizacja i regulacja szermierki w renesansowej Francji: pięć ordynacji i świadectwa mistrzowskie.

literatura3/5tekst odczytany
2016Income and working time of a Fencing Master in Bologna in the 15th and early 16th century

Dochody i godziny pracy bolońskiego mistrza szermierki, z transkrypcją petycji Dardiego i dekretu.

literatura3/5tekst odczytany
2016Gevaert i Van Noort: cechy szermiercze i traktaty szermiercze Niderlandów

Przegląd cechów szermierczych Niderlandów z datami założenia według miast.

literatura3/5znane z przytoczenia
2019Origin of the Oldest German Fencing Manual Compilation (GNM Hs. 3227a)

Studium kodykologiczne rękopisu 3227a. Autor dowodzi, że szermierz, prawdopodobnie bezpośredni uczeń Liechtenauera, podyktował tekst pisarzowi, i datuje życie mistrza w przybliżeniu na lata 1350–1430.

literatura3/5tekst odczytany
2022Escrime et confréries de joueurs d’épées dans les anciens Pays-Bas, à travers les exemples de Lille, Douai et Valenciennes (XVIe–XVIIIe siècle)

Szermierka i bractwa szermierzy mieczowych w Lille, Douai i Valenciennes, XVI–XVIII wiek.

literatura3/5tekst odczytany
2023Fencing and shooting in the city of Solothurn during the 15th and 16th century: a closer look into regulations for martial contests

Studium szermierki i strzelectwa w Solothurn w XV–XVI wieku, z edycją ordynacji Tägenschera z 1546 roku oraz wykazem mistrzów, którym rada udzieliła uprawnień w latach 1532–1560.

literatura3/5tekst odczytany
2025Kazia pravidlá šerm? Historický a dnešný pohľad na konvencie šermu

Artykuł, od którego rozpoczął się projekt, poświęcony konwencjom szermierczym, ze słowackim przekładem zasad z Lille.

literatura3/5tekst odczytany
2026Rise of the Griffon (o spore Marxbrüder a Federfechterov a ich erboch)

Spór między Marxbrüder a Federfechter oraz ich herby w dokumentach frankfurckiego archiwum.

literatura3/5znane z przytoczenia
2026Masters of the Longsword. The Marxbrüder in the Holy Roman Empire (predslov Eric Burkart; ed. Jacob H. Deacon)

Pierwsza całościowa historia Marxbrüder oparta na archiwaliach z Frankfurtu, Bazylei, Pragi i Wiednia.

literatura4/5znane z przytoczenia
2026Marxbrüder Master Dataset, 1491–1716 (tabuľka 363 majstrov z Cod. I.6.2°.5 a Červenej knihy)

Tabela 363 mistrzów Marxbrüder z podaniem pochodzenia, zawodu i stopnia; podstawa naszego rejestru osób.

katalog i pomoc archiwalna3/5tekst odczytany
Praskie ordynacje szermiercze (odsyłacz zbiorczy)

Starsze odesłanie zbiorcze; poszczególne ordynacje praskie wymieniono osobno (1597, 1607, 1610).

Pragastatuty i regulaminy1/5znane z przytoczenia
Artykuły obowiązujące w 'Dobrym Królestwie' (zawody na miecze dwuręczne, Lille)
Articles à observer au Bon Royaume

Zasady zawodów o tytuł króla w walce mieczem dwuręcznym: trzy rundy, trafienia powyżej pasa, liczy się tylko trafienie głownią, spowodowanie krwawienia skutkuje utratą rundy i grzywną.

Lillestatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
Królewskie zarządzenie Châtelet w Paryżu o szlachetnej grze mieczem i kijami bojowymi (wierszem)
Ordonnance royal du noble Chastellet de Paris sur le faict du noble jeu de l'Espée et Bastons d'armes

Wierszowany regulamin walk o nagrody: liczą się trafienia od pasa wzwyż, a najwyższe trafienie jest najprzedniejsze. Z czasów panowania Franciszka I.

Paryżstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycji
Praktyka stosowana przy przyjmowaniu do wszystkich królestw (Lille)
Practique qui se tient pour namptir à tous les royaulmes

Organizacja zawodów o godność króla we wtorek po Zielonych Świątkach oraz objaśnienia artykułów Bon Royaume.

Lillestatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
Dalsza praktyka dotycząca nagród dziesiątek, nagrody w zawodach na miecze dwuręczne i 'królestwa rozrywki' (Lille)
Autre practique qui se tient au fait des prix des dixaines, prix de l'espée à deux mains, royaume de plaisir

W Wielkim Poście dziesiątki bractwa kolejno urządzają zawody o nagrodę w mieczu dwuręcznym; stawki, frekwencja i wyniki.

Lillestatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
Ordynacja szermiercza Dijon (rymowana, 79 wersów)
Ordonnance d'escrime de Dijon

Rymowany regulamin sali szermierczej w Dijon, przewidujący grzywny, wywieszony około 1592.

Dijonstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycji
Reguły szlachetnej gry palestrine (afisz, 29 artykułów, Reims)
Règles du noble jeu de la palestrine

29 artykułów dla sali szermierczej w Reims, wywieszonych w formie afisza: zachowanie, grzywny i walki.

Reimsstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekład
Ordynacja rady Augsburga dla mistrzów miecza i wolnych szermierzy (ok. 1568)
Ains Ersamen Raths diser Loblichen Statt Augspurg Ordnung vnd Articul … bey den Maistern des Schwerts vnd Freyfechtern

Rada Augsburga reguluje szkoły szermiercze obu bractw: zakazane nieuczciwe techniki, porządek, nadzór i kary.

Augsburgstatuty i regulaminy5/5odczyt wykorzystanej edycjipełny przekładreprodukcja źródła
Ordynacja sądu do spraw pojedynków sądowych burgrabstwa Norymbergi (63 artykuły)
Ordnung Des Kampffgerichts des Burggraffthumbs zu Nürnberg

Zasady pojedynku sądowego, nie bractwa; istotne ze względu na sędziów z laskami i szranki, pojawiające się ponownie podczas szkół szermierczych.

Norymbergastatuty i regulaminy3/5odczyt wykorzystanej edycji
Frankfurt ISG, zespoły archiwalne H.18.02 i H.18.03: Marxbrüder i Federfechter, akta rady oraz własne akta stowarzyszeń (1487–1752)

Główny zbiór archiwalny dokumentów i akt obu bractw, obejmujący statuty, przywileje i listy mistrzowskie.

Frankfurt nad Menemdokument i zapis archiwalny4/5znane z przytoczenia
Anonimo Bolognese, Sztuka miecza: jeden krok naprzód po otrzymaniu trafienia
L'Arte della Spada

Zasada walki opisana w traktacie: po otrzymaniu trafienia wolno zrobić najwyżej jeden krok naprzód. Znana jedynie z przekazu pośredniego.

Boloniastatuty i regulaminy3/5znane z przytoczenia
Archiwa Lille, Affaires générales: bractwa łuczników, kuszników i szermierzy (1443–1787)

Akta miejskie dotyczące bractw, w tym szermierzy św. Michała: obowiązki członków, dokumenty przywilejów i spory.

Lilledokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
'Man yt Wol': wiersz o mieczu dwuręcznym ze wzmianką o 'after stroke'
Man yt Wol

[Streszczenie redakcyjne] Angielski poemat o mieczu dwuręcznym wspomina o trafieniu w odpowiedzi.

edycja2/5odczyt wykorzystanej edycji
Uchwały rady Wrocławia (Libri definitionum) z lat 1513–1799, z wpisami dotyczącymi szkół szermierczych

Dostępne online skany tomów z uchwałami dotyczącymi szkół szermierczych; źródło wrocławskich ordynacji z lat 1606–1625.

Wrocławdokument i zapis archiwalny3/5tekst odczytany
Zakaz prowadzenia szkoły szermierki mieczem i puklerzem w londyńskim City
qe nul tiegne escole, ne aprise, de eskymir de bokeler

Londyński zakaz z około 1300 roku: nikomu nie wolno prowadzić w City szkoły szermierki mieczem i puklerzem, gdyż przyciąga ona ludzi do przestępstwa.

Londynstatuty i regulaminy4/5odczyt wykorzystanej edycji
Toruń: wypisy z akt rady miejskiej, 1548–1655
Ex actis consularibus memoranda, 1548–1655

Wyciągi z protokołów rady, które mogą zawierać wpisy dotyczące szkół szermierczych z lat 1612 i 1614. Nie sprawdzono.

Toruńdokument i zapis archiwalny1/5znane z przytoczenia
Des Noyers, Wspomnienia z podróży Louise-Marie de Gonzague (rękopis)
Mémoires du voyage de Madame Louise-Marie de Gonzague de Clèves

Rękopiśmienna relacja z podróży polskiej królowej; wzmianka o szermierce w Gdańsku nie została jeszcze potwierdzona.

Gdańskdokument i zapis archiwalny1/5znane z przytoczenia
Den Ingel, dom cechu szermierzy w Mechelen

Inwentarz zabytków: dom przeszedł na własność cechu w 1593 roku, sale z XVII–XVIII wieku, dziedziniec ćwiczebny z 1526 roku.

katalog i pomoc archiwalna2/5tekst odczytany
Szermierze św. Michała w Hali Mięsnej w Ypres

Bractwo św. Michała wynajmowało piętro hali mięsnej jako salę ćwiczeń.

katalog i pomoc archiwalna2/5tekst odczytany
Grenier: wyzwanie do walki na florety i sztylety w Saint-Quentin w dzień św. Michała
L’escrime du fleuret et du poignard

Relacja Greniera o publicznym wyzwaniu do walki na florety i sztylety powołuje się na Quentina de La Fons, rozdział CCXXVII. Grenier opisuje wymaganą liczbę trafień w znak w pobliżu serca.

literatura3/5odczyt wykorzystanej edycji
Petycja Simona Belckawa o wznowienie cotygodniowych ćwiczeń szermierczych w Gdańsku

Mistrz straży zwrócił się do rady o zgodę na wznowienie cotygodniowych ćwiczeń szermierczych. Michalak opisuje niedatowaną petycję i przywołuje Archiwum Państwowe w Gdańsku 300,36/53, s. 27–28.

Gdańskdokument i zapis archiwalny3/5znane z przytoczenia
Repertorium rozporządzeń wczesnonowożytnych
Policeyordnungen der Frühen Neuzeit

Baza danych podaje sygnatury archiwalne pięciu ordynacji z Ulm i dwóch uchwał rady Kolonii dotyczących szkół szermierczych.

katalog i pomoc archiwalna2/5odczyt wykorzystanej edycji
Collectanea Albrechta Weyermanna, dział III: Szkoła jazdy konnej i szermierki
Kollektaneen, III. Reit- u. Fechtschule

Zbiór zawiera osobny dział poświęcony szkole jazdy konnej i szermierki. Zawartość rękopisu nie została zweryfikowana.

literatura2/5znane z przytoczenia
Notatki i materiały robocze Schmida do słownika gwar szwabskich
Schwäbisches Idiotikon: Notizen, Sammlungen, Vorarbeiten, Korrespondenzen

Materiały robocze do słownika mogą zawierać źródła do hasła o Federfechter. Katalog nie wymienia poszczególnych haseł.

literatura2/5znane z przytoczenia
Zbiór rozporządzeń ulmskich, głównie z lat 1540–1580
Ulmer Ordnungen (najmä 1540–1580)

Zbiór ze spisem treści w Ludwigsburgu. Ordynacja z 1565 jest poświadczona w ulmskim tomie A 3681.

literatura2/5znane z przytoczenia
Rachunki miejskie Bardejowa: wypłaty dla szermierza (1430s i 1444)

Dwa wpisy po 100 denarów. Wydawca interpretuje określenie gladiator jako nosiciela miecza sędziego miejskiego.

Bardejówdokument i zapis archiwalny2/5odczyt wykorzystanej edycjireprodukcja źródła
REED Online (Records of Early English Drama)
REED Online – zbierky Swan Playhouse (Southwark), Bear Gardens and Hope Playhouse, Suffolk, Yorkshire North Riding

Edycja źródeł dotyczących teatru i rozrywek; zawiera dwie relacje o śmierci szermierza w teatrze Swan w 1603 roku.

edycja2/5tekst odczytany
Bez daty: kapitan Marxbrüder Johann Becker składa sprawozdanie Federfechter

Johann Becker, kapitan 'in St. Marx and Löwenberg', składa sprawozdanie Federfechter. (W sygnaturze podanej w tabeli brak numeru jednostki.)

dokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
Bez daty: Bernard Hartz do Schedela w sprawach szermierczych

Bernard Harrtz pisze do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, w sprawach szermierczych.

dokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
Gdańsk, bez daty: sprawozdanie nieznanego z imienia szermierza dla naczelnego kapitana w Pradze

Sprawozdanie niewymienionego z imienia szermierza dla naczelnego kapitana w Pradze dotyczące spraw szermierczych.

Gdańskdokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
Bez daty: Konrád Hartmann zeznaje w sporze o obrazę honoru

Konrád Hartmann, mistrz szermierczy, składa zeznanie w sporze między Gotfriedem Krubnerem z Augsburga a pewnym szermierzem o obrazę honoru.

dokument i zapis archiwalny2/5opis katalogowy
Bez daty: Walter do Schedela w sprawach szermierczych

Jan Jiří Walter, zastępca kapitana szermierzy, pisze do Jana Jakuba Schedela w sprawach szermierczych.

dokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
Bez daty: Renckendorf i Walter skarżą się, że niektórzy szermierze naruszają przywileje

Jáchym Renckendorf, szermierz, i Jan Jiří Walter, szermierz, skarżą się praskiemu cechowi szermierzy, że niektórzy szermierze naruszają przywileje.

dokument i zapis archiwalny3/5opis katalogowy
Bez daty: fragment listu do Schedela

Fragment listu do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, dotyczący spraw szermierczych.

dokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy
Bez daty: Kobrich do Schedela o sprawach szermierczych

Adam Antonín Kobrich z Greifenfelsu pisze do Jakuba Jana Schedela, naczelnego kapitana szermierzy w Pradze, o sprawach szermierczych.

dokument i zapis archiwalny1/5opis katalogowy

pełne tłumaczenie wraz z tekstem oryginalnym · reprodukcja źródła lub jego fragmentu · znaczenie (5 = statuty i regulaminy, 1 = marginalne) · oryginał sprawdzony, edycja przeczytana, katalog, wyłącznie wzmianka bibliograficzna. Jak oceniamy